Αφηγηματικές τεχνικές: Είδη αφηγητή, αφηγηματικοί τρόποι, αφηγηματικός χρόνος κ.ά.

1. • ΑφηγητήςΠΟΜΠΟΣ
• Αφηγηματικό περιεχόμενοΜΗΝΥΜΑ
• Αποδέκτης αφήγησηςΔΕΚΤΗΣ
ΑΦΗΓΗΣΗ
Μια πράξη
επικοινωνίας

2. ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΕΣ
ΤΕΧΝΙΚΕΣ

3. ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΕΣ
ΤΕΧΝΙΚΕΣ
Ποιος μιλάει;
Τι αφηγείται;
Πόσα ξέρει;
Πού εστιάζει;
Με ποιον
τρόπο
αφηγείται;
Πώς
διαχειρίζεται
τον χρόνο;

4. ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΕΣ
ΤΕΧΝΙΚΕΣ
Ποιος μιλάει;
Τι αφηγείται;
Πόσα ξέρει;
Πού εστιάζει;
Με ποιον
τρόπο
αφηγείται;
Πώς
διαχειρίζεται
τον χρόνο;
αφηγητής
περιεχόμενο
αφήγησης
βαθμός
γνώσης
αφηγηματικοί
τρόποι
αφηγηματικός
χρόνος
εστίαση/οπτική γωνία

5. ΕΙ ΔΗ ΤΟΥ ΑΦΗΓΗΤΗ

6. με κριτήριο τη
ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΗΝ
ΙΣΤΟΡΙΑ
ομοδιηγητικός
(δραματοποιημένος)
ετεροδιηγητικός
(μη δραματοποιημένος)
Ε Ι Δ Η Α Φ Η Γ Η Τ Η

7. με κριτήριο τη
ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΗΝ
ΙΣΤΟΡΙΑ
ομοδιηγητικός
(δραματοποιημένος)
ετεροδιηγητικός
(μη δραματοποιημένος)
Ε Ι Δ Η Α Φ Η Γ Η Τ Η
με κριτήριο τον
ΒΑΘΜΟ ΓΝΩΣΗΣ
αφηγητής-θεός
(παντογνώστης)
αφηγητής-
άνθρωπος
αφηγητής-
κάμερα

8. ΕΙΔΟΣ
ΑΦΗΓΗΤΗ
ΒΑΘΜΟΣ
ΓΝΩΣΗΣ
ΕΣΤΙΑΣΗ
ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟΥΣ
ΗΡΩΕΣ
Αφηγητής-θεός
Απόλυτη
παντογνωσία
Μηδενική εστίαση Αφηγητής > πρόσωπα
Αφηγητής-
άνθρωπος
Σχετική γνώση Εσωτερική εστίαση Αφηγητής = πρόσωπα
Αφηγητής-
κάμερα
Σχετική άγνοια Εξωτερική εστίαση Αφηγητής < πρόσωπα

9. με κριτήριο τη ΦΩΝΗ
ΠΟΥ ΑΦΗΓΕΙΤΑΙ ΤΗΝ
ΕΚΑΣΤΟΤΕ ΙΣΤΟΡΙΑ
εξωδιηγητικός
(α’ βαθμού)
ενδοδιηγητικός
(β’ βαθμού)
Ε Ι Δ Η Α Φ Η Γ Η Τ Η

10. ΑΦΗΓΗΜΑΤΙ Κ ΟΙ ΤΡΟΠΟΙ

11. ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΟΙΤΡΟΠΟΙ
«ΔΙΗΓΗΣΙΣ»
«ΜΙΜΗΣΙΣ»
Μεικτός τρόπος

12. ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΟΙΤΡΟΠΟΙ
«ΔΙΗΓΗΣΙΣ»
αφήγηση
Περιγραφή
σχόλιο
«ΜΙΜΗΣΙΣ»
Μεικτός τρόπος

13. ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΟΙΤΡΟΠΟΙ
«ΔΙΗΓΗΣΙΣ»
αφήγηση
Περιγραφή
σχόλιο
«ΜΙΜΗΣΙΣ»
διάλογος
μονόλογος (εσωτερικός)
ελεύθερος πλάγιος λόγοςΜεικτός τρόπος

14. ΑΦΗΓΗΜΑΤΙ Κ Ο Σ ΧΡΟΝΟΣ

15. ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΟΣ ΧΡΟΝΟΣ
ΕΞΩ-
ΚΕΙΜΕΝΙΚΟΣ
ΕΣΩ-
ΚΕΙΜΕΝΙΚΟΣ

16. ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΟΣ ΧΡΟΝΟΣ
ΕΞΩ-
ΚΕΙΜΕΝΙΚΟΣ
•ο χρόνος του
πομπού
•ο χρόνος του
δέκτη
•ο χρόνος των
γεγονότων
ΕΣΩ-
ΚΕΙΜΕΝΙΚΟΣ

17. ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΟΣ ΧΡΟΝΟΣ
ΕΞΩ-
ΚΕΙΜΕΝΙΚΟΣ
•ο χρόνος του
πομπού
•ο χρόνος του
δέκτη
•ο χρόνος των
γεγονότων
ΕΣΩ-
ΚΕΙΜΕΝΙΚΟΣ
ο χρόνος της
ΙΣΤΟΡΙΑΣ
ο χρόνος της
ΑΦΗΓΗΣΗΣ

18. ΣΧΕΣΗ ΧΡΟΝΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑΣ
ΜΕ ΧΡΟΝΟ ΑΦΗΓΗΣΗΣ

19. ως προς την
ΤΑΞΗ
ως προς τη
ΔΙΑΡΚΕΙΑ
ως προς τη
ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ
ΣΧΕΣΗ ΧΡΟΝΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ ΧΡΟΝΟ ΑΦΗΓΗΣΗΣ

20. ως προς την
ΤΑΞΗ
• ευθύγραμμη
αφήγηση
• αναχρονίες
• αναδρομική
αφήγηση
• προδρομική
αφήγηση
ως προς τη
ΔΙΑΡΚΕΙΑ
ως προς τη
ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ
ΣΧΕΣΗ ΧΡΟΝΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ ΧΡΟΝΟ ΑΦΗΓΗΣΗΣ

21. ως προς την
ΤΑΞΗ
• ευθύγραμμη
αφήγηση
• αναχρονίες
• αναδρομική
αφήγηση
• προδρομική
αφήγηση
ως προς τη
ΔΙΑΡΚΕΙΑ
• επιτάχυνση
(ΧΙ>ΧΑ)
• επιβράδυνση
(ΧΙ<ΧΑ)
• σκηνή
(ΧΙ=ΧΑ)
ως προς τη
ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ
ΣΧΕΣΗ ΧΡΟΝΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ ΧΡΟΝΟ ΑΦΗΓΗΣΗΣ

22. ως προς την
ΤΑΞΗ
• ευθύγραμμη
αφήγηση
• αναχρονίες
• αναδρομική
αφήγηση
• προδρομική
αφήγηση
ως προς τη
ΔΙΑΡΚΕΙΑ
• επιτάχυνση
(ΧΙ>ΧΑ)
• επιβράδυνση
(ΧΙ<ΧΑ)
• σκηνή
(ΧΙ=ΧΑ)
ως προς τη
ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ
• επαναληπτική
αφήγηση
• θαμιστική
αφήγηση
ΣΧΕΣΗ ΧΡΟΝΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ ΧΡΟΝΟ ΑΦΗΓΗΣΗΣ

23. «Ήμην πτωχόν βοσκόπουλον εις τα όρη. Δεκαοκτώ
ετών, και δεν ήξευρα ακόμη άλφα. Χωρίς να το ηξεύρω,
ήμην ευτυχής. Την τελευταίαν φοράν οπού εγεύθην
την ευτυχίαν ήτον το θέρος εκείνο του έτους 187... Ήμην
ωραίος έφηβος, κ' έβλεπα το πρωίμως στρυφνόν,
ηλιοκαές πρόσωπον μου να γυαλίζεται εις τα ρυάκια
και τας βρύσεις, κ' εγύμναζα το ευλύγιστον, υψηλόν
ανάστημα μου ανά τους βράχους και τα βουνά.»
Αλεξ. Παπαδιαμάντης, Όνειρο στο κύμα

24. «Ό,τι απ' όλα μου 'κανε εντύπωση ήταν τα μάτια του, περγελαστικά,
θλιμμένα, ανήσυχα, όλο φλόγα. Έτσι μου φάνηκαν.
Ευτύς ως έσμιξαν οι ματιές μας, θαρρείς και βεβαιώθηκε πως εγώ ήμουν
αυτός που ζητούσε, κι άπλωσε το χέρι αποφασιστικά κι άνοιξε την πόρτα.
Πέρασε ανάμεσα από τα τραπέζια με γοργό ελαστικό περπάτημα κι ήρθε
και στάθηκε από πάνω μου.
– Ταξίδι; με ρώτησε. Για πού, με το καλό;
– Για την Κρήτη. Γιατί ρωτάς;
– Με παίρνεις μαζί σου;
Τον κοίταξα με προσοχή. Βουλιαγμένα μάγουλα, χοντρή μασέλα,
εξογκωμένα ζυγωματικά, ψαρά κατσαρωμένα μαλλιά, μάτια που
σπίθιζαν.»
Ν. Καζαντζάκης, Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά

25. Η διαταγή ήτανε ξεκάθαρη : Απαγορεύεται το μπάνιο στο ποτάμι, ακόμα
και να πλησιάζει κανένας σε απόσταση λιγότερο από διακόσια μέτρα. Δε
χώραγε λοιπόν καμιά παρανόηση. Όποιος την παρέβαινε τη διαταγή, θα
πέρναγε στρατοδικείο.
[…]
Τρεις βδομάδες! Πώς είχανε περάσει τρεις βδομάδες! Δε θυμόντουσαν σ’
αυτόν τον πόλεμο, που είχε αρχίσει εδώ και δυόμιση χρόνια περίπου, άλλο
τέτοιο διάλειμμα σαν και τούτο.
Όταν φτάσανε στο ποτάμι, έκανε ακόμα κρύο. Μα εδώ και μερικές μέρες, ο
καιρός είχε στρώσει. Άνοιξη πιά!
Ο πρώτος που γλίστρησε κατά το ποτάμι ήτανε λοχίας. Γλίστρησε ένα
πρωινό και βούτηξε. Λίγο αργότερα, σύρθηκε ως τους δικούς του, με δύο
σφαίρες στο πλευρό. Δεν έζησε πολλές ώρες.
Την άλλη μέρα, δυο φαντάροι τραβήξανε για κει, και δεν τους ξαναείδε πια
κανένας. Ακούσανε μονάχα πολυβολισμούς, και ύστερα σιωπή.
Τότε βγήκε η διαταγή της Μεραρχίας.
Α. Σαμαράκης, Το Ποτάμι