Сүрьеэгийн менингит
ХА-406 хэсэг
Менингит (Мэнэн)- тархи, нугасны
бүрхэвч хальсны хурц үрэвслээр илрэх
хүнд явцтай, эрсдэл ихтэй өвчин.
Тодорхойлолт:
Зөөлөн болон торлог бүрхэвч-Лептоменингит
Хатуу бүрхэвч- Пахименингит
Шалтгаан, ангилал:
Tuberculous meningitis develops most commonly as a complication of
progressive primary infection in infants and young children, and from chronic
reactivation bacillemia in adults with immune deficiency caused by aging, alcoholism,
malnutrition, malignancy, human immunodeficiency virus (HIV) infection, or drugs (such as
tumor necrosis factor-alpha inhibitors).
Uptodate: Tuberculous meningitis: Clinical manifestations and diagnosis,
Fig 2 - uploaded by Rabindra N Padhy
Children with MTB, especially that aged 0 to 4, have a higher incidence of TBM.
This infection is more prevalent in the developing world, with a higher incidence of MTB in
children. By contrast, in the developed world, TBM is more often seen in adults who
experience the reactivation of TB.
TBM - Tuberculous meningitis
● Children 6 mo to 6 yr old
● TBM develop within months after primary MBT
Valori H. Slane et al. Tuberculous Meningitis, NIH
In a 2022 meta-analysis including 52 studies and more than 12,000 patients from 28
countries, central nervous system tuberculosis (TB) constituted 13.9 percent of all cases
of meningitis and 4.5 percent of all TB cases.
In the United States in 2018, tuberculous meningitis accounted for about 1 percent
of TB cases and 4 percent of extrapulmonary TB disease.
Navarro-Flores A et al. Global morbidity and mortality of central nervous
system tuberculosis: a systematic review and meta-analysis.
Navarro-Flores A et al. Global morbidity and mortality of central nervous
system tuberculosis: a systematic review and meta-analysis.
Эмгэг жам.
Морфологийн өөрчлөлт
https://www.thelancet.com/article/S1474-4422%2813%2970168-6/fulltext
https://www.mdpi.com/2036-7503/14/2/24
Эмнэлзүй
Урьдал үе:
- Бие сулрах
- Цочромтгой болох
- Хоолонд дургүй болох
- Эцэж турах
- Хөлрөх
- Оройн цагаар халуурах
- Баримжаалал алдагдах
- Дэмийрэх, солиорох
Мэнэнгийн шат
● Толгой байнга хүчтэй лугшиж өвдөх
● Дуу чимээ, хурц гэрэлд цочрох
● Гурвалсан мэдрэлийн цэгүүдэд дарахад эмзэг өвчтэй
● Кернигийн шинж
● Брудзински шинж илрэх
Эмнэлзүй
Гавал тархины
мэдрэлүүдийн саа
Нүд хөдөлгөгч мэдрэлүүд
өртнө.
● Нүд хялрах
● Зовхи буух
● Хүүхэн хараа өргөсөх
● Гэрлийн урвал
өөрчлөгдөх
Эмнэлзүй
Харааны мэдрэл гэмтснээс
нүдний угт хөхлөгийн хаван,
хатингарал, түгмэл товруунууд
тодорхойлогдно.
Эмнэлзүй
Хатингарлын үед
хараа сэргэхгүй
2 дахь долоо хоног
VII, VIII, IX, X мэдрэлийн шинжүүд гарна.
4-6 дахь долоо хоног
➔ Шөрмөсний рефлексүүд харилцан
адилгүй болох
➔ Эмгэг рефлекс илрэх
➔ Гар хөлд саа, саажил үүсэх
➔ Эмгэг хөдөлгөөн үүсэх
➔ Ухаан гүн алдагдах
➔ Эпилепсийн таталт өгнө.
Эмнэлзүй
Эмнэлзүй
Сүрьеэгийн халдварын үед
үрэвслийн процесст нугасны
бүтцүүд хамрагдвал эмнэлзүйн
илрэл -
Менингоэнцефаломиелитийн
хавсарсан хэлбэр
Эмнэлзүй
Сүрьеэгийн менингоэнцефалит
эмнэлзүйн шинж - Духны гарлын
тэнэгрэл
Духны дэлбэнгийн урд хэсгийн
сэтгэц - хөдөлгөөний үйл
ажиллагааг нэгтгэн зохицуулагч
бүс эмгэгт процесст
өртөгдсөнтэй холбоотой.
Эмнэлзүй
Тавилан: Сүрьеэгийн эсрэг өвөрмөц эмчилгээг
авч чадаагүй нөхцөлд өвчтөний биеийн байдал
эрё доройтон, комын байдал, тархигүйдлийн
хөшил үүсэж, рефлекст үйл ажиллагаа
алдагдан, үхлээр төгсөнө.
Оношлогоо
Вируст мэнэн Сүрьеэгийн мэнэн
Өвчилсөн буюу сүрьеэгийн хавьталтай
Өвчний явц хурдан, хурц эхэлнэ, аажим багасна, 1 нас хүртэлх
хүүхдэд цөөн тохиолддог.
Аажим явцтай боловч даамжирна. 1 нас хүртэлх хүүхдэд хурц
явагдаж болно.
Биеийн байрлал хүнд боловч идэвхитэй, заримдаа хэт цочромхой,
вирусын хоруу чанар их бол унтамхайрч болно. Энтеро,
Полимиелитийн үед хөөмий тод улаан байна.
Биеийн байдал маш хүнд унжгар, сул, унтамхайрсан, саатлын
байдалтай, царай цонхигор, хөөмий цайвар.
Өндөр халуурч эхлээд хэд хоноод буурна. Заримдаа долгион
хэлбэртэй.
Субфибриль халууралт орйдоо байнга.
Өвчний эхэн үед менингиалны шинж их Астеновегататив шинжээр илэрнэ.
Өвчний хурц үед ухаан санаа самуурч эмчилгээнд хурдан арилна Ухаан санаа самуурсан ч хурдан арилахгүй
Мэдрэлийн голмтот шинж өвчний эхэнд үүсч эмчилгээнд хурдан
засарна
Өвчний 2-3 долоо хоногт аажим илэрч даамжирна.
Вегататив шинж тод бус Тод илэрдэг. Арьсны зураглал улаан.
См: Труссо
Хэвийн үзүүлэлт Бактерт мэнэн Вируст мэнэн Мөөгөнцөрт мэнэн Сүрьеэгийн мэнэн
Өнгө Өнгөгүй Шар ногоон,
цайвар шаргал
Өнгөгүй Шаргал туяатай Шар туяатай
Тунгалаг чанар Тунгалаг Булингартай Тунгалаг Булингартай Булингартай
Уураг 0,22-0,33 1г/л< 0.6-1г/л 1г/л< >10г/л
Эс 0-12мкл 1000-10000 100-1000 12-200 100-500
Эсийн харьцаа Лимфоцит 80-85%
Нейтрофил 3-5%
Нейтрофил эс
80%-с дээш
Лимфоцит 80-
100%
Лимфоцит 60% Лимфоцит 40-60%
Сахар 2,22-3,89ммоль/л Буурна Хэвийн Ихсэнэ Ихсэнэ
Хлор 115-130ммоль/л - Хэвийн Хэвийн Хэвийн
Даралт 5-20ммуб >180 ммуб Хэвийн >20ммуб 300-500ммуб
Глюкоз 0.6 <0,3 >0,5 <0.5
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6062434/
Mantoux test X-ray of the thorax in tuberculosis
Treatment
Удаан хугацааны өвөрмөц эмчилгээ шаардлагатай.
Хүүхдэд 5-15мг|кг Хүүхдэд 15-20мг|кг Хүүхдэд 30мг|кг
15-25 мг|кг
Изониазид Римфампицин Пиразинамид
Гуравласан эмчилгээ
2-3сар
10 сар
Х
Изониазид Римфампицин Пиразинамид
Гуравласан эмчилгээ
+
Этамбутол
Стрептомицин
4
Изониазид Римфампицин Пиразинамид
Гуравласан эмчилгээ
+
Этамбутол
Стрептомицин
4
Полиневрит 30-60мг
Кортикостериод
1.преднизолин 2.дексаметазон
(1 мг/кг) (24 мг/хон)

Сүрьеэгийн менингит---------------------

  • 1.
  • 2.
    Менингит (Мэнэн)- тархи,нугасны бүрхэвч хальсны хурц үрэвслээр илрэх хүнд явцтай, эрсдэл ихтэй өвчин. Тодорхойлолт: Зөөлөн болон торлог бүрхэвч-Лептоменингит Хатуу бүрхэвч- Пахименингит
  • 3.
    Шалтгаан, ангилал: Tuberculous meningitisdevelops most commonly as a complication of progressive primary infection in infants and young children, and from chronic reactivation bacillemia in adults with immune deficiency caused by aging, alcoholism, malnutrition, malignancy, human immunodeficiency virus (HIV) infection, or drugs (such as tumor necrosis factor-alpha inhibitors). Uptodate: Tuberculous meningitis: Clinical manifestations and diagnosis, Fig 2 - uploaded by Rabindra N Padhy
  • 4.
    Children with MTB,especially that aged 0 to 4, have a higher incidence of TBM. This infection is more prevalent in the developing world, with a higher incidence of MTB in children. By contrast, in the developed world, TBM is more often seen in adults who experience the reactivation of TB. TBM - Tuberculous meningitis ● Children 6 mo to 6 yr old ● TBM develop within months after primary MBT Valori H. Slane et al. Tuberculous Meningitis, NIH
  • 5.
    In a 2022meta-analysis including 52 studies and more than 12,000 patients from 28 countries, central nervous system tuberculosis (TB) constituted 13.9 percent of all cases of meningitis and 4.5 percent of all TB cases. In the United States in 2018, tuberculous meningitis accounted for about 1 percent of TB cases and 4 percent of extrapulmonary TB disease. Navarro-Flores A et al. Global morbidity and mortality of central nervous system tuberculosis: a systematic review and meta-analysis.
  • 6.
    Navarro-Flores A etal. Global morbidity and mortality of central nervous system tuberculosis: a systematic review and meta-analysis.
  • 7.
  • 8.
  • 11.
  • 12.
  • 13.
    Эмнэлзүй Урьдал үе: - Биесулрах - Цочромтгой болох - Хоолонд дургүй болох - Эцэж турах - Хөлрөх - Оройн цагаар халуурах - Баримжаалал алдагдах - Дэмийрэх, солиорох
  • 14.
    Мэнэнгийн шат ● Толгойбайнга хүчтэй лугшиж өвдөх ● Дуу чимээ, хурц гэрэлд цочрох ● Гурвалсан мэдрэлийн цэгүүдэд дарахад эмзэг өвчтэй ● Кернигийн шинж ● Брудзински шинж илрэх Эмнэлзүй
  • 15.
    Гавал тархины мэдрэлүүдийн саа Нүдхөдөлгөгч мэдрэлүүд өртнө. ● Нүд хялрах ● Зовхи буух ● Хүүхэн хараа өргөсөх ● Гэрлийн урвал өөрчлөгдөх Эмнэлзүй
  • 16.
    Харааны мэдрэл гэмтснээс нүднийугт хөхлөгийн хаван, хатингарал, түгмэл товруунууд тодорхойлогдно. Эмнэлзүй Хатингарлын үед хараа сэргэхгүй
  • 17.
    2 дахь долоохоног VII, VIII, IX, X мэдрэлийн шинжүүд гарна. 4-6 дахь долоо хоног ➔ Шөрмөсний рефлексүүд харилцан адилгүй болох ➔ Эмгэг рефлекс илрэх ➔ Гар хөлд саа, саажил үүсэх ➔ Эмгэг хөдөлгөөн үүсэх ➔ Ухаан гүн алдагдах ➔ Эпилепсийн таталт өгнө. Эмнэлзүй
  • 18.
    Эмнэлзүй Сүрьеэгийн халдварын үед үрэвслийнпроцесст нугасны бүтцүүд хамрагдвал эмнэлзүйн илрэл - Менингоэнцефаломиелитийн хавсарсан хэлбэр
  • 19.
    Эмнэлзүй Сүрьеэгийн менингоэнцефалит эмнэлзүйн шинж- Духны гарлын тэнэгрэл Духны дэлбэнгийн урд хэсгийн сэтгэц - хөдөлгөөний үйл ажиллагааг нэгтгэн зохицуулагч бүс эмгэгт процесст өртөгдсөнтэй холбоотой.
  • 20.
    Эмнэлзүй Тавилан: Сүрьеэгийн эсрэгөвөрмөц эмчилгээг авч чадаагүй нөхцөлд өвчтөний биеийн байдал эрё доройтон, комын байдал, тархигүйдлийн хөшил үүсэж, рефлекст үйл ажиллагаа алдагдан, үхлээр төгсөнө.
  • 21.
    Оношлогоо Вируст мэнэн Сүрьеэгийнмэнэн Өвчилсөн буюу сүрьеэгийн хавьталтай Өвчний явц хурдан, хурц эхэлнэ, аажим багасна, 1 нас хүртэлх хүүхдэд цөөн тохиолддог. Аажим явцтай боловч даамжирна. 1 нас хүртэлх хүүхдэд хурц явагдаж болно. Биеийн байрлал хүнд боловч идэвхитэй, заримдаа хэт цочромхой, вирусын хоруу чанар их бол унтамхайрч болно. Энтеро, Полимиелитийн үед хөөмий тод улаан байна. Биеийн байдал маш хүнд унжгар, сул, унтамхайрсан, саатлын байдалтай, царай цонхигор, хөөмий цайвар. Өндөр халуурч эхлээд хэд хоноод буурна. Заримдаа долгион хэлбэртэй. Субфибриль халууралт орйдоо байнга. Өвчний эхэн үед менингиалны шинж их Астеновегататив шинжээр илэрнэ. Өвчний хурц үед ухаан санаа самуурч эмчилгээнд хурдан арилна Ухаан санаа самуурсан ч хурдан арилахгүй Мэдрэлийн голмтот шинж өвчний эхэнд үүсч эмчилгээнд хурдан засарна Өвчний 2-3 долоо хоногт аажим илэрч даамжирна. Вегататив шинж тод бус Тод илэрдэг. Арьсны зураглал улаан. См: Труссо
  • 22.
    Хэвийн үзүүлэлт Бактертмэнэн Вируст мэнэн Мөөгөнцөрт мэнэн Сүрьеэгийн мэнэн Өнгө Өнгөгүй Шар ногоон, цайвар шаргал Өнгөгүй Шаргал туяатай Шар туяатай Тунгалаг чанар Тунгалаг Булингартай Тунгалаг Булингартай Булингартай Уураг 0,22-0,33 1г/л< 0.6-1г/л 1г/л< >10г/л Эс 0-12мкл 1000-10000 100-1000 12-200 100-500 Эсийн харьцаа Лимфоцит 80-85% Нейтрофил 3-5% Нейтрофил эс 80%-с дээш Лимфоцит 80- 100% Лимфоцит 60% Лимфоцит 40-60% Сахар 2,22-3,89ммоль/л Буурна Хэвийн Ихсэнэ Ихсэнэ Хлор 115-130ммоль/л - Хэвийн Хэвийн Хэвийн Даралт 5-20ммуб >180 ммуб Хэвийн >20ммуб 300-500ммуб Глюкоз 0.6 <0,3 >0,5 <0.5
  • 23.
  • 24.
    Mantoux test X-rayof the thorax in tuberculosis
  • 25.
    Treatment Удаан хугацааны өвөрмөцэмчилгээ шаардлагатай. Хүүхдэд 5-15мг|кг Хүүхдэд 15-20мг|кг Хүүхдэд 30мг|кг 15-25 мг|кг
  • 26.
  • 27.
  • 28.
    Изониазид Римфампицин Пиразинамид Гуравласанэмчилгээ + Этамбутол Стрептомицин 4
  • 29.
    Изониазид Римфампицин Пиразинамид Гуравласанэмчилгээ + Этамбутол Стрептомицин 4 Полиневрит 30-60мг
  • 30.