Էլամը Ք.ա. III-Iհազ. Ք.ա. III հազ. Իրանական բարձրավանդակի արևմուտքում ձևավոևվեցին առաջին էլամական քաղաք-պետությունները: Միավորվելով նրանք կազմեցին Էլամական համադարշնությունը: Էլամը առաջինն էր, որ ենթարկվեց Սարգոն Աքքադացում արշավանքներին:
2.
3.
Ունտաշ-նապիրիշա արքայի օրոքԷլամի տարածքները վերամիավորվեցին և վերսկսեցին ակտիվ արտաքին քաղաքականությունը: Կառուցվեց նոր նստավայր, կասիտների հետ դինաստիական ամուսնություն կնքվեց:
4.
Երկիրն իր առավելագույնհզորությանը հասավ Շուտրուկ-Նախունտեի I-ի որոք: Ք.ա. 1180 թ. արքան ջախջախեց բաբելոնյան զորքը և ասպատակեց մի շարք քաղաքներ: 1158-1155 թթ. Ն որ արշավանք- ների կատարեց դեպի Բաբելոն, նա գահընկեց արեց կասիտ վերջին արքային : Համմուրապիի հուշակոթողը և Մարդուկ աստծո արձանը ռազմավար դարձան:
5.
Է լամի վերելքըկասեցրեց Իսսին քաղաքաի արքա Նաբոգոդոնոսոր I-ը : Ք.ա. VIII դ.-ից սկսած Էլամի արտաքին քաղաքականությունը ընդգծված ձևով հակաասորական էր: Ք.ա. 646 թ. Ասորեստանը գրավեց Էլամի մայրաքաղաք Սուսան, ավիրեց գլխավոր տաճարը, գերի տարավ բազմահազար բնակիչների:
6.
Պարսիկները Աքեմենյան տերությանկազմավորումից առաջ Ք.ա. 1000 թ. Հարավային Իրան ներխուժեցին հին պաչսկական ցեղերը և այստեղ հիմք դրեցին առաջին պետությունները: Առավել հզոր էին Անշան և Պարսումաշը:
7.
Ք.ա 558 թ.Անշանում գահ բարձրացավ Կյուրոս II-ը : Նա պայքար սկսեց մարա- կան տիրապետության դեմ: Թոթափելով մարական լուծը`Կյուրոսը նվաճեց ողջ Փ ոքր Ասիան և Բաբելոնը: 529 թ. մասագետների դեմ ճակատամարտում պարսիկները պարտություն կրեցին: Կյուրոս Մեծը սպանվեց
8.
Կյուրոսի որդի Կամբիզըշարունակեց հոր քաղաքականությունը: Ք.ա. 525 թ. գրավեց Մեմֆիսը և Ստորին Եգիպտոսը: Կամբիզը իրեն հռչակեց Եգիպտոսի փարավոն:
