1. เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร ผศ . ดร . ภัทรสินี ภัทรโกศล ภาควิชาคณิตศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์

2. หัวข้อ ความหมายของเทคโนโลยีสารสนเทศ ประเภทของเทคโนโลยีสารสนเทศที่สำคัญ การรักษาความปลอดภัยของข้อมูลสารสนเทศ ความหมายของการสื่อสาร รูปแบบการสื่อสารที่ใช้เทคโนโลยีในปัจจุบัน

3. หัวข้อ ระบบเครือข่ายเพื่อการสื่อสาร การรักษาความปลอดภัยของระบบเครือข่าย ความสัมพันธ์ระหว่างเทคโนโลยีสารสนเทศกับเทคโนโลยีการสื่อสาร ความสำคัญของเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารต่อการพัฒนาประเทศ บทสรุป

4. ความหมายของเทคโนโลยีสารสนเทศ พจนานุกรมคอมพิวเตอร์ [1] ได้ให้คำจำกัดความไว้ว่า “ ข้อมูลสารสนเทศ หมายถึง ข้อมูลที่นำมาประมวลผล แล้วเสนอออกมาในรูปที่ผู้ใช้รู้หรือเข้าใจความหมาย ” ขั้นตอนในการผลิตเทคโนโลยีสารสนเทศ

5. ความหมายของเทคโนโลยีสารสนเทศ แผนแม่บทเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารของประเทศไทย พ . ศ . 2545-2549 [2] ได้ให้คำจำกัดความไว้ว่า “ เทคโนโลยีสารสนเทศ หมายถึง ความรูในผลิตภัณฑ หรือในกระบวนการดําเนินการใดๆ ที่อาศัยเทคโนโลยีทางดานคอมพิวเตอรซอฟตแวร (software) คอมพิวเตอรฮารดแวร (hardware) การติดตอสื่อสาร การรวบรวมและการนําขอมูลมาใชอยางทันการ เพื่อกอใหเกิดประสิทธิภาพทั้งทางดานการผลิต การบริการ การบริหาร และการดําเนินงาน รวมทั้งเพื่อการศึกษาและการเรียนรู้ซึ่งจะสงผลตอความไดเปรียบทางเศรษฐกิจ การคา และการพัฒนาดานคุณภาพชีวิตและคุณภาพของประชาชนในสังคม”

6. ประเภทของเทคโนโลยีสารสนเทศที่สำคัญ ข้อมูลสารสนเทศเพื่อการประมวลผลรายวัน ข้อมูลสารสนเทศเพื่อการจัดการระบบเอกสาร ข้อมูลสารสนเทศเพื่อการบริหารจัดการองค์กร ข้อมูลสารสนเทศเพื่อการตัดสินใจ ข้อมูลสารสนเทศภูมิศาสตร์

7. ข้อมูลสารสนเทศภูมิศาสตร์ แสดงให้ผู้ใช้งานเห็นความเชื่อมต่อหรือความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งต่างๆ ในระบบการทำงานได้อย่างเด่นชัด เนื่องจากระดับการนำเสนอจะนำเสนอเป็นระดับของข้อมูลที่เกิดขึ้น

8. การรักษาความปลอดภัยของข้อมูลสารสนเทศ การรักษาความปลอดภัยของข้อมูลสารสนเทศด้วยวิธีการเชิงกายภาพ การกำหนดสิทธิในการเข้าใช้ห้องเก็บข้อมูล การติดตั้งระบบรักษาความปลอดภัยของห้องเก็บข้อมูล การรักษาความปลอดภัยของข้อมูลสารสนเทศด้วยวิธีการเชิงตรรกะ การเข้ารหัสข้อมูล การกำหนดให้ผู้ใช้ข้อมูลมีรหัสผ่านเพื่อการเข้าถึงข้อมูลได้ การกำหนดสิทธิในการเข้าใช้ข้อมูลสารสนเทศที่แตกต่างกัน

9. ความหมายของการสื่อสาร พจนานุกรมศัพท์คอมพิวเตอร์ [1] ได้ให้นิยามคำว่า “ การสื่อสาร ” หรือ “ การสื่อสารข้อมูล ” ( data communication) ไว้ดังนี้ คือ “ การสื่อสารข้อมูล หมายถึง การแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างคอมพิวเตอร์เครื่องหนึ่ง ไปยังคอมพิวเตอร์อีกเครื่องหนึ่งโดยผ่านทางโมเด็ม หรือข่ายงาน (network) เช่น การเรียกแฟ้มข้อมูลจากเครื่องคอมพิวเตอร์เครื่องอื่นมาใช้ได้ ”

10. รูปแบบการสื่อสารที่ใช้เทคโนโลยีในปัจจุบัน รูปแบบการสื่อสารซึ่งมีการส่งข้อมูลระหว่างเครื่องคอมพิวเตอร์นั้นสามารถทำได้ 2 วิธี คือ การเรียกข้อมูลผ่านระบบโมเด็ม การเรียกข้อมูลผ่านข่ายงาน

11. การเรียกข้อมูลผ่านระบบโมเด็ม

12. การเรียกข้อมูลผ่านข่ายงาน การสื่อสารผ่านระบบเครือข่ายนั้นนิยมที่จะเป็นการเชื่อมต่อกันระหว่างเครื่องคอมพิวเตอร์ในองค์กรเดียวกัน การเชื่อมต่ออาจเป็นการเชื่อมต่อแบบใช้สาย ( wireline) การเชื่อมต่อแบบไร้สาย (wireless)

13. การเชื่อมต่ออาจเป็นการเชื่อมต่อแบบใช้สาย

14. การเชื่อมต่อแบบไร้สาย

15. ระบบเครือข่ายเพื่อการสื่อสาร เทคโนโลยีการสื่อสารได้มีการพัฒนาจากการเชื่อมต่อด้วยสายสื่อสารมาเป็นการเชื่อมต่อแบบไร้สาย มีความสามารถในการเชื่อมระยะทางไกลได้มากกว่าการเชื่อมต่อแบบไร้สาย การเชื่อมต่อสามารถติดตั้งได้โดยง่าย

16. การเชื่อมต่อแบบใช้สาย การเชื่อมต่อแบบใช้สายนี้นิยมใช้ในการเชื่อมต่อในอาคาร หรือระหว่างอาคารที่ไม่มีระยะทางที่ไกลมากๆ สายสื่อสารที่นิยมใช้จะแบ่งออกได้เป็น 3 ประเภทตามประสิทธิภาพของการส่งข้อมูล สายใยแก้ว สายทองแดง สายคู่ไขว้ สายโทรทัศน์ ( Cable Modem) สายโทรศัพท์ (DSL)

17. การรักษาความปลอดภัยของระบบเครือข่าย การรักษาความปลอดภัยของระบบเครือข่าย หมายถึง การรักษาความปลอดภัยของการเข้าใช้ข้อมูลต่างๆ ที่มีอยู่บนระบบเครือข่ายนั้นๆ การรักษาไว้ซึ่งประสิทธิภาพการส่งข้อมูลให้มีอัตราส่งคงที่ รวดเร็วและมีความถูกต้อง การป้องกันการแพร่กระจายของไวรัสคอมพิวเตอร์ และสิ่งแปลกปลอมต่างๆ เช่น สแปมเมล์ ( spam mail) โฆษณา เป็นต้น

18. การรักษาความปลอดภัยของระบบเครือข่าย การรักษาความปลอดภัยของระบบเครือข่าย มี 2 ประเภท การรักษาความปลอดภัยเชิงกายภาพ การรักษาความปลอดภัยเชิงตรรกะ

19. การรักษาความปลอดภัยเชิงกายภาพ ตัวอย่าง การใช้เครื่องมือตรวจวัดสภาพการสื่อสาร ณ อุปกรณ์เชื่อมต่อระบบเครือข่ายเพื่อบ่งบอกถึงสิทธิการเข้าสู่ระบบเครือข่ายของบุคลากรแต่ละคน อุปกรณ์ อุปกรณ์เราว์เตอร์

20. การรักษาความปลอดภัยเชิงตรรกะ ซอฟต์แวร์เพื่อการบริหารจัดการระบบเครือข่าย (Network Management Software) ไฟล์วอลล์ ( firewall ) การกำหนดเลือกว่าวิธีใดเป็นวิธีที่เหมาะสม จะต้องคำนึงถึงปัจจัย ระดับความวิกฤติหรือความเสียหายที่จะเกิดขึ้นหากมีการบุกรุกเครือข่าย งบประมาณการดำเนินการจัดหา ติดตั้ง และบำรุงรักษา ความพร้อมด้านบุคลากรในองค์กร

21. ความสัมพันธ์ระหว่างเทคโนโลยีสารสนเทศกับเทคโนโลยีการสื่อสาร เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร (Information and Communication Technologies –ICT) เกิดจาก การทำงานส่วนหนึ่งของเทคโนโลยีสารสนเทศที่มีการใช้เทคโนโลยีการสื่อสารเพื่อให้ได้ข้อมูลสารสนเทศที่สมบูรณ์ ถูกต้อง รวดเร็ว ตามความต้องการของผู้ใช้งาน

22. ความสัมพันธ์ระหว่างเทคโนโลยีสารสนเทศกับเทคโนโลยีการสื่อสาร แผนแม่บทเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารของประเทศไทย พ . ศ . 2545-2549 ได้กำหนดความหมายของ ICT ดังนี้ “ เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร หมายถึง เทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องกับข่าวสาร ข  อมูล และการสื่อสาร นับตั้งแต  การสร  าง การนํามาวิเคราะห  หรือประมวลผลการรับและส  งข  อมูล การจัดเก็บ และการนําไปใช  งานใหม  เทคโนโลยีเหล  านี้ มักจะหมายถึงคอมพิวเตอร  ซึ่งประกอบด  วยส  วนอุปกรณ  (hardware) ส  วนคําสั่ง (software) และส  วนข  อมูล (data) และระบบการสื่อสารต  างๆ ไม  ว  าจะเป  นโทรศัพท์ ระบบสื่อสารข  อมูล ดาวเทียม หรือเครื่องมือสื่อสารใดๆ ทั้งมีสายและไร  สาย ”

23. ความสำคัญของเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารต่อการพัฒนาประเทศ แผนแม่บทเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารของประเทศไทย พ . ศ . 2545-2549 [2] นโยบายเทคโนโลยีสารสนเทศ พ . ศ . 2544-2553 ได้กำหนดประเด็นสำคัญไว้ 3 ประเด็นคือ (1) ความท  าทายในยุคโลกาภิวัฒน  (2) สังคมแห  งภูมิป  ญญาและการเรียนรู  (3) ประเทศไทยในทศวรรษแรกของคริสต  ศตวรรษที่ 21

24. ความสำคัญของเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารต่อการพัฒนาประเทศ จุดเด่นของนโยบายเทคโนโลยีสารสนเทศ พ . ศ . 2544-2553 การบริหารงานของรัฐบาล (e-Government) พาณิชยกรรม (e-Commerce) อุตสาหกรรม (e-Industry) การศึกษา (e-Education) สังคม (e-Society)

25. การบริหารงานของรัฐบาล (e-Government) เป้าหมายในการนำเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารมาพัฒนาและปรับปรุงระบบงานบริหารที่สําคัญทุกประเภทของส  วนงานของรัฐให  มีประสิทธิภาพสูงสุดภายในพ . ศ . 2547 พัฒนาบริการที่ให  แก  สาธารณชนให  ได  ครบทุกขั้นตอนในพ . ศ . 2553

26. การบริหารงานของรัฐบาล (e-Government) ยุทธศาสตร  ที่ใช  ในการพัฒนามุ  งให  เกิดความกระทัดรัด ความประหยัด ประสิทธิภาพและประสิทธิผล โดยใช  เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารควบคู  กับการปรับขั้นตอนและกระบวนการทํางาน การปฏิรูปงานวางแผนและงบประมาณ การจัดองค  กร การพัฒนาบุคลากรของรัฐ การพัฒนาการบริหารและการให  บริการโดยรวม

27. การบริหารงานของรัฐบาล (e-Government) ตัวอย่าง การจัดเก็บภาษีรายได้ของรัฐ การจัดทำบัตรประชาชน การรับคำร้องเรียนผ่านเครือข่ายอินเตอร์เน็ต การให้ข้อมูลการท่องเที่ยวผ่านเครือข่ายอินเตอร์เน็ต ฯลฯ

28. พาณิชยกรรม (e-Commerce) มีเป  าหมายในการมุ  งสร  างประโยชน  โดยรวมในกิจการพาณิชย  ของประเทศ ความสามารถในการแข  งขันของคนไทย การพาณิชย  อิเล็กทรอนิกส  สําหรับธุรกิจส  งออก การค  าและบริการ การบริโภคของประชาชน

29. พาณิชยกรรม (e-Commerce) ยุทธศาสตรที่ใชเปนการปฏิรูปการพาณิชยของประเทศใหมีโอกาสในตลาดตางประเทศดีขึ้น การปรับปรุงกฎหมายที่เกี่ยวของกับการดำเนินธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกสและงานเกี่ยวเนื่อง การจัดใหมีการชําระเงินผานระบบอิเล็กทรอนิกสที่มีความปลอดภัยสูง การสรางระบบฐานข้อมูลและการจัดการขอมูลที่ทันสมัย เพื่อสงเสริมผูประกอบการขนาดกลางและยอมใหเปนกําลังสําคัญของระบบเศรษฐกิจใหม การพัฒนาบุคลากรทุกประเภทและระดับ การพัฒนาโครงสรางพื้นฐานที่เจริญเติบโตเปนธุรกิจเสรีรองรับการพัฒนาการพาณิชยใหเจริญมั่นคงตอไป

30. พาณิชยกรรม (e-Commerce) ตัวอย่าง การให้ข้อมูลข่าวสาร การสร้างเครือข่าย และการสั่งซื้อผลิตภัณฑ์ OTOP ( หนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ ) การจองห้องพักผ่านระบบเครือข่าย การจองตั๋วเครื่องบินผ่านระบบเครือข่าย

31. อุตสาหกรรม (e-Industry) มีเป  าหมายในการส  งเสริมและพัฒนาการใช  และการผลิตอุปกรณ  เทคโนโลยีสารสนเทศของภาคเอกชน เพื่อให  เกิดอุตสาหกรรมการผลิตที่ใช  ความรู  เป  นทรัพยากรสําคัญ ใน พ . ศ . 2553

32. อุตสาหกรรม (e-Industry) ยุทธศาสตร  ที่ใช  นําเทคโนโลยีสารสนเทศโดยเฉพาะระบบอินเทอร  เน็ตมาใช  ประโยชน  ในการพัฒนาข  อมูลของศูนย  การตลาด และตลาดกลางสินค  าอุตสาหกรรม สนับสนุนการพัฒนาอุตสาหกรรมทั่วไป รวมถึงการพัฒนาอุตสาหกรรมด้านเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร โดยเฉพาะซอฟต  แวร  และอิเล็กทรอนิกส 

33. อุตสาหกรรม (e-Industry) ยุทธศาสตร  ที่ใช  พัฒนาอุตสาหกรรมขนาดกลางและขนาดย  อม รวมถึงภาคเกษตรและอุตสาหกรรมการเกษตร สนับสนุนให  มีการสร  างเสริมการประสานความรู  ด  านการวิจัยและพัฒนาในด้านการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศให้เกิดประโยชน  ในภาคอุตสาหกรรม การสร  างสรรให  บุคลากรในภาคอุตสาหกรรมมีทักษะด้านเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารเพิ่มขึ้นด  วย

34. การศึกษา (e-Education) มีเป  าหมายในการสร้างความพร  อมของทรัพยากรมนุษย  ทั้งหมดของประเทศ เพื่อช  วยกันพัฒนาให  เกิดสังคมแห  ง ภูมิป  ญญาและการเรียนรู  ที่มีคุณภาพ

35. การศึกษา (e-Education) ยุทธศาสตร  ที่ใช  เน  นหนักในการจัดหา จัดสร  าง ส  งเสริม สนับสนุน โครงสร  างพื้นฐานสารสนเทศและอุปกรณ  เกี่ยวเนื่องกับการศึกษาและการเรียนรู  รวมถึงวิชาการ ความรู  สารสนเทศต  างๆ และผู  สอน การจัดการ และการบริหารการศึกษาและการฝ  กอบรมทั้งวิชาการและทักษะ เพื่อพัฒนาและยกระดับคุณภาพความรู  ของทรัพยากรมนุษย  ของไทย

36. การศึกษา (e-Education) ตัวอย่าง การเปิดเครือข่าย school-net ให้แก่โรงเรียนต่างๆ ทั่วประเทศให้มีโอกาสหาความรู้จากระบบอิเทอร์เน็ตได้เท่าเทียมกัน

37. สังคม (e-Society) เป  าหมายที่จะลดความเหลื่อมล้ำของสังคมอันเป็นผลเนื่องมาจากความเหลื่อมล้ำในการเข  าถึงสารสนเทศและความรู้ ยุทธศาสตร  การพัฒนาองค  ประกอบที่สําคัญ และจําเป  นที่จะสร  างให  สังคมไทยในศตวรรษที่ 21 เป  นสังคมที่ดีงาม มีความสมบูรณ  และเพียงพอ มีคุณธรรมอันดีงามของศาสนาแทรกซึมอยู  ในใจของประชากรทุกหมู  คณะ มุ  งเน  นการพัฒนาคุณภาพชีวิตตามหลักการและแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียง

38. บทสรุป การใช้ข้อมูลข่าวสารเพื่อการศึกษาและการดำเนินการต่างๆ ในองค์กรมีความสำคัญมากต่อการดำรงชีวิตของมนุษย์ เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารมีส่วนช่วยให้การดำเนินชีวิตของมนุษย์ในแต่ละวันมีความสะดวกสบายมากยิ่งขึ้น การได้รับข้อมูลข่าวสารยังเป็นการเปิดโอกาสให้มนุษย์ได้พัฒนาความรู้ความสามารถของตนเอง เป็นการสร้างช่องทางเลือกในการดำเนินชีวิตของตนเองมากยิ่งขึ้น

39. บทสรุป การแลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวสารซึ่งกันและกัน หรือการกระจายข้อมูลข่าวสารต่างๆ จะประสบผลสำเร็จได้นั้นขึ้นอยู่กับ ประเภทของเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารที่มีอยู่ วิธีการเลือกใช้เทคโนโลยีเหล่านั้นให้เกิดประโยชน์สูงสุด

40. บทสรุป วิธีการเลือกใช้เทคโนโลยีเหล่านั้นให้เกิดประโยชน์สูงสุด วัตถุประสงค์ ความจำเป็นในการใช้งาน ความพร้อมของบุคลากร งบประมาณในการดำเนินการและการดูแลรักษา

41. จบ