mmaarrkkeettiinnggiiss ❘ safuZvlebi
mmeeSSvviiddeeggaammoocceemmaa
Marketing ❘ An Introduction
7/e
ggaarrii aarrmmssttrroonnggii Gary Armstrong
CrdiloeT karolinis universiteti University of North Carolina
ffiilliipp kkoottlleerrii Philip Kotler
Crdilo-dasavleTis universiteti Northwestern University
Upper Saddle River, New Jersey 07458
zemoT aRniSnuli kvlevissafuZvelze Semu-
Savebuli kursis Tanmimdevrulad da sworad
dagegmvis Sedegad 2005-2006 wlebisaTvis, mini-
maluri riskebiT SBDF--mmaa moaxerxa 128%-iani
zrdis maCveneblis miRweva da samgrelos
bazarze warmoadgens erTerT mTavar moTamaSes
mikro dakreditebis sferoSi, miuxedavad sak-
maod mzardi konkurenciisa iseTi msxvili da
gamocdili organizaciebis mxridan, rogoricaa
pprrookkrreeddiitt bbaannkkii,, FINCA ssaaqqaarrTTvveelloo,, ssaaqqaarr--
TTvveellooss bbaannkkii da ramdenime sxva finansuri
instituti. mzardi konkurencia ki pozitiurad
aisaxeba momsaxurebis pirobebis moqnilobaze,
rac mniSvnelovani faqtoria mcire da saSualo
bisnesis ufro swrafi ganviTarebisaTvis.
2007-2008 wlebis ganmavlobaSi dagegmilia
mmcciirree bbiizznneessiiss ggaannvviiTTaarreebbiiss ffoonnddiiss trasforma-
cia komerciul, mogebaze orientirebul
organziaciad, rac mniSvnelovnad Seuwyobs
xels mis institucionalur ganviTarebas da
gazrdis potenciuri investorebis mozidvis
albaTobas.
SSeekkiiTTxxvveebbii ((ddaavvaalleebbeebbii))::
1. Tqveni azriT. sworad aris Tu ara SerCeuli
miznobrivi seqtoris qvesegmentebi? ratom?
22.. Tqveni azriT, ra xelSemwyobi da xelis
SemSleli pirobebia samegrelos regionis
socialur-ekonomikuri ganviTarebis gzaze?
33.. rogor SeafasebdiT diagramaze miRebul
regionSi Catarebul gamokiTxvis Sedegebs?
44.. rogor aisaxeba fondis transformacia
komerciul organizaciad mis saqmianobaze?
TTaavvii 44 marketinguli informaciis marTva 145
150.
■ Aam TavisSeswavlis Semdeg Tqven SeZlebT:
11.. ukeT gaecnoT samomxmareblo bazarsa da im ZiriTad faqtorebs, romlebic yidvisas gavlenas axdenen
momxmareblis qcevaze; 22.. daadginoT da ganixiloT myidvelis mier gadawyvetilebis miRebis procesis safexurebi;
33.. aRweroT axali produqtis gaazrebisa da difuziis procesi; 44.. gansazRvroT biznesbazari da daadginoT is
ZiriTadi faqtorebi, romlebic zegavlenas axdenen myidveli organizaciis qcevaze; 55.. CamoTvaloT da
gansazRvroT myidveli organizaciis mier gadawyvetilebis miRebis procesis etapebi.
151.
5momxmareblisa da
organizaciuli myidvelis
qceva
winaTavSi Tqven gaigeT, Tu rogor moipovebs, aanalizebs da iyenebs mar-
ketingis specialisti informacias bazrisa da marketinguli programebis
Sesaswavlad. am TavSi Tqven marketingul mogzaurobas ganagrZobT da ufro
metad daakvirdebiT sabazro sivrcis yvelaze mniSvnelovan elements _ momx-
marebels. marketingis mizania, zegavlena iqonios momxmareblis im fiqrebsa da
qcevebze, romlebic ukavSirdeba organizaciasa da mis SeTavazebebs. marke-
tologma, pirvel rigSi, unda gaicnobieros, Tu ra, rodis da rogor axdens
gavlenas myidvelis qcevaze da pasuxi gasces kiTxvas – ratom? Tavdapirvelad,
ganvixilavT momxmareblis mier yidvis Sesaxeb saboloo gadawyvetilebis
miRebis process da masze zegavlenis mqone faqtorebs da mxolod amis Semdeg
visaubrebT biznesmyidvelTa qcevaze. Tqven dainaxavT, rom yidvis Sesaxeb
gadawyvetilebis miReba mniSvnelovani, magram Zalian rTuli amocanaa.
Cveni interesis pirveli punqti _ Harley-Davidson-i, saukeTeso mZime moto-
cikletebis mwarmoebelia, romelmac motocikletebis bazari daipyro. vin
marTavs Harley-s am uzarmazar `motociklets~ (Hog-s e.w. taxs)? ra ubiZgebs
momxmarebels, rom sxeulze Harley-s emblema amoisviringon? gzaze cxovrebis
gamo saxli da ojaxuri kera miatovon da asiaTasobiT sxva adamianTan erTad
Harley-s rbolebSi miiRon monawileoba? SesaZloa gagikvirdeT, magram Harley-
Davidson-ma am kiTxvebze pasuxebi yvelaze ukeTesad icis.
m
xolod ramdenime brendi Tu iwvevs momxmarebelSi erTgulebis iseT
Zlier grZnobas,rogorsac Harley-Davidson-is mflobelebi amJRavneben. Harley-s
myidvelebi brendisadmi granitiviT mtkice erTgulebiT gamoirCevian.
American Iron-is gamomcemeli acxadebs: `SeuZlebelia moiZebnos adamiani,
romelsac sxeulze amosviringebuli aqvs – Yamaha~. xolo erT-erTi kvleviTi
kompaniis prezidenti ambobs: `bevrisaTvis, ubralod, motocikleti arafers
niSnavs, maTTvis yvelaze mTavari Harley-s flobaa – aseTi Zlieria brendi.~
yovelwliurad, martis dasawyisSi, Harley-s mflobeli 400,000-ze meti adami-
ani floridis Daytona Beach-is quCebSi daqris, rom SeuerTdes Harley-Davidson-is
kvireuls. mTeli msoflios baikerebi TavianT Harley-ze arian amxedrebulni da
erTmaneTs uyvebian motociklistebis sagmiro saqmeebs. isini atareben
maisurebs deviziT: `Honda-s tarebas, Harley-s miwola mirCevnia.~
Harley-Davidson-ma aseTi Zlieri emociebis gamowveviT mZimewoniani motocik-
letebis mzardi bazris mwvervalisaken gaikvala gza. Harley-s Hog-ebze aSS-Si
motocikletebis gayidvis saerTo moculobis erTi mexuTedi da mZimewoniani
motocikletebis segmentis naxevarze meti modis. orive segmenti Zalian
swrafad izrdeba. sinamdvileSi, ukanaskneli ramdenime wlis ganmavlobaSi
ggzzaammkkvvlleevvii || ideebis kvaldakval
152.
168 nnaawwiillii mmeeoorreebazrisa da momxmareblis gageba
moTxovnam bevrad gadaaWarba miwodebas. imis gamo, rom popularuli modelebis
sayidlad siaSi ori wliT adre ewerebodnen, sakvirveli ar aris realuri
sacalo fasebis ramdenadme gadameteba sapreiskuranto fasebze. `gvinaxavs
adamianebi, romlebic axal Harley-is yiduloben da Semdeg manqanebis
gasaCerebel adgilze mas 4000-5000 aSS dolariT an ufro Zvirad yidian~,_ acx-
adebs erT-erTi dileri. ukanaskneli 5 wlis ganmavlobaSi Harley-is gayidva
gaoTxmagda, Semosavali ki eqvsjer gaizarda. 2003 wlisTvis kompaniam rekor-
duli gayidvisa da Semosavliani me-17 weli miiTvala.
Harley-Davidson-is marketologebi myidvelebsa da maT qcevaze fiqrSi
Zalian did dros atareben. maT surT, icodnen, vin arian maTi myidvelebi, ras
fiqroben da ras grZnoben isini da ratom yiduloben Harley-is da ara Yamaha-s,
Kawasaki-is an did Honda American Classic-s. ra aris Harley-is myidvelebis aseTi
mtkice erTgulebis mizezi? rTuli SekiTxvebia. TviT Harley-is menejmenti yve-
laze did prioritetad momxmarebelTa Sexedulebebs miiCnevs.
vin daiareba Harley-iT? Tqven SeiZleba gagikvirdeT! es marTlac araa
`jojoxeTis angelozTa~ brbo – zorba, Savi tyavis qurTukebSi gamowyobili
meamboxeebi da baikerebi, romlebic erT dros Harley-is ZiriTad klienturas
warmoadgendnen. motocikletebi mrbolelTa sul axali masis yuradRebas ipy-
robs – ufro asakovnebis, gavlenianebis da ukeT ganaTlebulebis. Harley-i axla
Tavis produqcias ufro metad `rubbies rich urban bikers~ _ mdidar baikerebs
sTavazobs, vidre meamboxeebs. Harley-is myidveli daaxloebiT 46 wlis, ojaxis
mepatrone mamakacia, romlis Semosavali saSualod 78 300 dolaria. `am
SemTxvevaSi, Tqven ar gaqvT SemCneuli, _ aRniSnavs erT-erTi damkvirvebeli, _
rom amerikuli miTologiis axalgazrda motociklisti ufro darbaiseli
gaxda~.
Harley-Davidson-i awarmoebs karg motocikletebs da, rom ar CamorCes cvale-
badi bazris ritms, aumjobesebs salonebsa da gayidvis procesis midgomebs.
magram Harley-is momxmareblebi yiduloben ufro mets, vidre ubralod xarisx-
ian motociklets. momxmarebelTa ufro Rrma motivaciebSi Casawvdomad Harley-
Davidson-i qmnida fokus-jgufebs motociklistebis monawileobiT. maT
sTavazobdnen, daexataT suraTebi, romlebic Harley Davidson-ze maT damokide-
bulebas gamoxatavda (SegiZliaT, ubralod, warmoidginoT namdvili baikerebi,
romlebic am saqmiT arian dakavebulni?). Semdeg kompaniam fostiT daagzavna 16
000 gamokiTxvis baraTi,romlebic Sedgeboda fsiqologiuri,sociologiuri da
demografiuli, aseve piraduli kiTxvebisgan: `romel cxovelTan asocirdeba
ufro metad Harley – yavisfer daTvTan Tu lomTan?~
kvlevam gamoavlina myidvelis 7 tipi: Tavgadasavlebis moyvaruli tradi-
cionalistebi, gonieri pragmatistebi, stilze orientirebulni, banakuri
cxovrebis moyvarulni, klasikuri kapitalistebi, gulgrili martoxelebi da
Tavxedi, Tavmomwone adamianebi. miuxedavad amisa, yvelam erTnairad daasaxela
is ZiriTadi mizezebi, romlebiTac afaseben Harley-is motocikletebs. `ar aqvs
mniSvneloba, vin xarT, qarxnis damlagebeli Tu misi aRmasrulebeli direq-
tori. Harley Tqven erTnairad gizidavT. damoukidebloba, Tavisufleba da
Zalaufleba – ai, ras gvTavazobs universaluri Harley,~ _ ambobs kompaniis war-
momadgeneli.
es kvleva adasturebs, rom Harley-is momxmareblebi ufro mets akeTeben,
vidre ubralod motocikletis yidvaa. `is manqanaze bevrad metia, es aris maTi
TviTgamoxatvisa da cxovrebis stilis nawili,~ _ ambobs erTi analitikosi.
meore ki dasZens, rom Harley-is flobiT `Tqven xdebiT yvelaze uxeSi, yvelaze
cudi biWi ubanSi. ar aqvs mniSvneloba, stomatologi xarT Tu buRalteri.
Tqven Tavs grZnobT borotad am Zalauflebis gverdiT.~ Tqveni Harley axal
suls STaberavs Tqvens sxeuls da moganiWebT damoukideblobas. `Harley-
Davidson-is Rilakze TiTis daWera Zravis amuSavebasTan erTad TviT Tqvens war-
mosaxvebs amoZravebs,~ _ gvamcnobs Harley-is veb-gverdi. `Cven vyidiT ocnebebs,~
_ amatebs Harley-is dileri.
klasikuri Sesaxedaoba, xrinwiani xma da TviT Harley-is idea – yvelaferi
es erTad xels uwyobs mis mistikurobas; am `amerikuli legendis~ flobiT
Tqven raRac ufro didis nawili, Harley-is ojaxis wevri xdebiT. is faqtic, rom
Harley-is yidvas, mis xelSi Cagdebas lodini sWirdeba, aZlierebs misi SeZeniT
gamowveul kmayofilebas. sinamdvileSi, kompania mis gamoSvebas ganzrax
zRudavs. `Cveni mizania, yovelTvis moTxovnaze erTiT naklebi motocikleti
153.
TTaavvii 55 momxmareblisada organizaciuli myidvelis qceva 169
mmoommxxmmaarreebblliiss qqcceevvaa
yyiiddvviissaass (Consumer
buyer behavior)
piradi moxmarebi-
saTvis produqciis
yidvis procesSi, sa-
boloo momxmareb-
lis (individebisa
da Sinameurneebis)
qceva.
gamovuSvaT,~ _ ambobs aRmasrulebeli direqtori.
aseT Zlier emociebsa da motivaciebs aerTianebs klasikuri Harley-Davidson-
is sareklamo gancxadeba: reklamaze mocemulia moxrili mxari Harley-Davidson-
is sviringiT. warwera gvekiTxeba: `ukanasknelad rodis gqondaT Zalian Zlieri
emocia?~ reklamaSi gamokveTilad aris Camoyalibebuli problema da
SemoTavazebulia misi gadaWris Semdegi saSualeba: `diliT gaRviZebuli
cxovrebas zustad iqidan gaagrZelebT, sadac SeCerdiT. akeTebT imas, rac unda
gakeTdes. iyenebT imas, rac xelgewifebaT. rac erT dros TqvenTvis saocrebas
warmoadgenda, axla Tqveni yoveldRiurobis Semadgenel nawilad iqca. yve-
laferi isev Zveli SegrZnebiT iwyeba. gansxvavebulia mxolod grZnoba, rom
gyavs Harley-Davidson-i. raRac girtyams nervze, gulis cema Zlierdeba da uars
ambob ganze gadgomaze. uceb yvelaferi naTdeba, ufro realuri xdeba, ise
rogorc unda yofiliyo, grZnoba personaluria. zogierTisaTvis Harley-is
floba individualobis gamoxatulebaa. sxvebisTvis ki es niSnavs uzarmazari
tradiciis Tanamonawileobas, tradiciisa, romelic 1903 wels miluokSi Seiqmna.
ucxoTaTvis Harley-Davidson-is motocikleti garkveul SexedulebasTan,
garkveul bgerasTan asocirdeba. nebismieri, vinc mas flobs, getyviT, rom es
raRac ufro metia. Harley-is tareba Tqven Sinaganad gardagqmniT. efeqti perma-
nentulia. SesaZloa Tqveni grZnobebis mozRvavebis dro dadga. Harley sul
sxvaa.”1
Harley-Davidson-is magaliTi gviCvenebs, rom yidvis procesSi momxmarebelTa qce-
vaze mravali faqtori axdens gavlenas. yidvisas qceva arasdros aris martivi,
amitom misi gageba marketingis ZiriTadi amocanaa. Tavdapirvelad, Cven
davadgenT samomxmareblo bazris dinamikurobasa da saboloo momxmareblis
qcevas yidvisas. Semdeg ki SeviswavliT biznesbazrebs da myidveli organi-
zaciis Sesyidvis process.
■❚ ssaammoommxxmmaarreebblloo bbaazzaarrii ddaa mmoommxxmmaarreebblliiss qqcceevvaa yyiiddvviissaass
mmoommxxmmaarreebblliiss qqcceevvaa yyiiddvviissaass gulisxmobs piradi moxmarebisaTvis produqciis
yidvis procesSi, saboloo momxmareblis (individebisa da Sinameurneebis)
qcevas. yvela saboloo momxmarebeli erTad ssaammoommxxmmaarreebblloo bbaazzaarrss qmnis..
amerikis samomxmareblo bazari Sedgeba 290 milonze meti adamianisagan, rom-
lebic saqonlisa Tu momsaxurebis SesaZenad yovelwliurad trilionobiT
dolars xarjaven, riTic erT-erTi yvelaze momxibvlel samomxmareblo bazars
warmoadgens. msoflio samomxmareblo bazari TiTqmis 6,3 miliardi adamianis-
agan Sedgeba.2
momxmareblebi mTel msoflioSi erTmaneTisagan gansxvavdebian asakiT,
SemosavlebiT, ganaTlebis doniTa da gemovnebiT. isini warmoudgeneli
raodenobis mravalferovan saqonelsa da momsaxurebas yiduloben. Tu riTi
arian dakavSirebulebi momxmareblebi erTmaneTTan da danarCeni msoflios
sxva elementebTan, gavlenas axdens maT mier produqtis, momsaxurebis da
kompaniis arCevanze. aq Cven ganvixilavT momxmareblis qcevaze moqmed
faqtorebs.
mmoommxxmmaarreebblliiss qqcceevviiss mmooddeellii
yoveldRiurad momxmareblebi yidvasTan dakavSirebiT bevr gadawyvetilebas
iReben. didi kompaniebis umetesoba momxmareblis am gadawyvetilebebs detalu-
rad ikvleven, rom pasuxi gaeces kiTxvebs – ras, sad, rodis, ratom da ramdens
yiduloben momxmareblebi. marketologebs SeuZliaT realur momxmarebelTa
vaWrobis procesis Seswavla, rom daadginon, Tu ras, sad da ra fasad yidu-
loben isini. magram yidvisas momxmareblis qcevasTan dakavSirebiT `ratom~
SekiTxvaze pasuxis gacema arc ise advilia – adamianis gonebaSi yidvaze ama
Tu im gadawyvetilebis miRebis mizezebi xSirad Rrmadaa dafaruli.
adamianis gonebis bnel kunWulebSi SeRweva Znelia. xSirad, TviT momx-
mareblebmac ar ician zustad, ra axdens gavlenas maT gadawyvetilebebze.
momxmarebelTa qcevis eqspertis azriT, yidvis ganmsazRvreli fiqrebis, emo-
ciebisa da aTvisebis 95%-s Cven ver vacnobierebT. yvelaferi Cvengan
ssaammoommxxmmaarreebblloo
bbaazzaarrii (Consumer
market)
yoveli individua-
luri piri da Sina-
meurneoba, romelic
produqcias da mom-
saxurebas piradi
moxmarebisaTvis
iZens.
154.
damoukideblad xdeba.3
marketologebisaTvis mTavariSekiTxva aseTia: rogor reagireben momx-
mareblebi im mravalferovan marketingul mcdelobebze, romlebsac kompania
iyenebs? amosavali wertili stimulze sapasuxo qcevis modelia (stimulus-
response model), romelic asaxulia suraTze 5.1. igi gviCvenebs, rom marketingisa
da sxva stimulebi Sedian momxmareblis e.w. `Sav yuTSi~ da iwveven garkveul
reaqcias. ase rom, marketologebi unda Seecadon, rom ganmarton, Tu ra aris
myidvelis `Sav yuTSi”.
marketinguli stimulebi moicavs e.w. oTx P-is: produqts (Product), adg-
ils (Place),fassa (Price) da stimulirebas (Promotion). sxva stimulebs miekuTvneba
gare garemoSi arsebuli ZiriTadi Zalebi da movlenebi: ekonomikuri,
teqnologiuri, politikuri da kulturuli. yvelaferi es SeaRwevs myidvelis
e.w. `Sav yuTSi”, sadac isini yalibdebian myidvelis reaqciaTa wyebad, romelTa
dakvirvebac ukve SesaZlebelia, magaliTad, produqtis arCevani, brendis
arCevani, dileris arCevani, Sesyidvis dro da Sesyidvis moculoba.
marketologs surs, gaigos, rogor gardaiqmneba stimulebi reaqciebad
momxmareblis `Sav yuTSi”. “Savi yuTi”, Tavis mxriv, Sedgeba 2 nawilisagan.
pirveli nawili _ myidvelis maxasiaTeblebi _ gavlenas axdens imaze, Tu
rogor aRiqvams momxmarebeli stimulebs da rogor reagirebs maTze. meore
nawili _ myidvelis mier gadawyvetilebis miRebis procesi _ gavlenas axdens
myidvelis qcevaze. Tavdapirvelad, ganvixilavT, Tu myidvelis maxasiaTebeli
niSnebi rogor zemoqmedeben yidvis procesSi myidvelis qcevaze,Semdeg ki myid-
velis mier gadawyvetilebis miRebis process.
mmoommxxmmaarreebblliiss qqcceevvaazzee mmooqqmmeeddii mmaaxxaassiiaaTTeebblleebbii
momxmareblis mier produqtis Sesyidvaze Zlier gavlenas axdens kulturuli,
socialuri, pirovnuli da fsiqologiuri maxasiaTeblebi (ixileT suraTi 5.2).
umetes SemTxvevaSi, marketologebs ar SeuZliaT am faqtorebis kontroli,
Tumca isini mxedvelobaSi unda iqonion. am maxasiaTebelTa ilustrirebas Cven
movaxdenT hipoTezur momxmarebel ana floresze, kolejis kursdamTavrebul,
daqorwinebul qalbatonze. is SefuTuli samomxmareblo saqonlis mwarmoebel
wamyvan kompaniaSi brendis menejerad muSaobs. mas surs, rom moZebnos axali
ram, romliTac dakavebuli iqneba Tavisufal dros da romelic saSualebas
miscems, samuSao dRis Semdeg, daisvenos. am moTxovnilebis gamo anam gadawyvita
fotokameris SeZena da fotosuraTebis gadaReba. mis mier fotokamerebis
170 nnaawwiillii mmeeoorree bazrisa da momxmareblis gageba
ssuurraaTTii 55..1155..11
myidvelis qcevis modeli
ssuurraaTTii 55..2255..22
momxmareblis qcevaze
moqmedi faqtorebi
155.
TTaavvii 55 momxmareblisada organizaciuli myidvelis qceva 171
Sefasebisa da brendis SerCevis procesze bevri maxasiaTebeli moaxdenda
gavlenas.
kkuullttuurruullii ffaaqqttoorreebbii.. kulturuli faqtorebi momxmareblis qcevaze
uzarmazar gavlenas axdens. marketologma unda gaigos, ra rols TamaSobs
myidvelis kultura, subkultura da socialuri klasi.
kkuullttuurraa.. kkuullttuurraa aris ZiriTadi faseulobebis, aRqmis, survilebisa da
qcevebis erToblioba, romelsac sazogadoebis wevri ojaxisa da sxva
mniSvnelovani institutebisgan iZens. bavSvi, romelic aSS-Si cxovrobs,
Seiswavlis Semdeg faseulobebs: miRweva da warmateba, saqmianobaSi Cabma,
efeqturoba da praqtikuloba, progresi, materialuri komforti, individualiz-
mi, Tavisufleba, humanuroba, axalgazrduloba, sijansaRe da janmrTeloba.
TiToeul jgufsa Tu sazogadoebas aqvs kultura da qcevaze misi zegavlena
sxvadasxva qveyanaSi SesaZloa erTmaneTisagan Zalian gansxvavdebodes. am
gansxvavebebis gauTvaliswineblobam SesaZloa araefeqturi marketingi an
samarcxvino Secdomebi gamoiwvios.
ana floresis kulturuli foni mis mier gadawyvetilebis miRebis
procesze gavlenas moaxdens. misi survili, hqondes fotokamera, SesaZloa
gamowveuli iyos imiT, rom is gaizarda Tanamedrove sazogadoebaSi, sadac
fotokameris teqnologia Seiqmna.
marketologebi yovelTvis cdiloben, TavianTi kvali daatyon kulturul
Zvrebs, raTa SemdgomSi sasurveli axali produqtebi aRmoaCinon. magaliTad,
kulturulma Zvrebma janmrTelobisa da sijansaRis mimarTulebiT jandacvis
momsaxurebaTa uzarmazari industria Camoayaliba _ savarjiSo manqana-
danadgarebi da tansacmeli, naklebad cximiani da ufero bunebrivi sakvebi
produqtebi. araformalurobis tendenciam moxerxebul tansacmelsa da
saxlis ufro martiv avejze moTxovnis zrda gamoiwvia.
ssuubbkkuullttuurraa.. TiToeuli kultura moicavs ufro patara subkulturebs an
adamianTa jgufebs, romlebic iziareben garkveul faseulobaTa sistemas
dafuZnebuls saerTo cxovrebiseul gamocdilebebsa da situaciebze.
subkultura SeiZleba iyos erovnulobis, religiis, rasobriv jgufisa da
geografiuli regionis mixedviT Camoyalibebuli. bevri subkultura mniSvne-
lovan sabazro segmentebs Seadgens. marketologebi xSirad qmnian iseT
produqtebsa da marketingul programebs, romlebic maT moTxovnilebebzea
morgebuli. aseT mniSvnelovan oTx jgufs aSS-Si qmnian laTinoamerikelebi,
afrikuli warmoSobis (Savkaniani) amerikelebi, aziuri warmoSobis amerikelebi
da aseve asakovani (mowifuli) momxmareblebi.
aSS-is laTinoamerikelTa bazari – kubeli, meqsikeli centraluri
amerikis, samxreT amerikisa da puerto-rikoel adamianTa erToblioba –
moicavs TiTqmis 35 milion momxmarebels. gasul wels laTinoamerikelma
momxmareb-lebma 425 miliard dolarze meti Rirebulebis saqoneli da
momsaxureba SeiZines, rac 25%-iT aRemateboda im maCvenebels, romelic 2 wlis
win dafiqsirda. momdevno 20 wlis ganmavlobaSi mosalodnelia am maCveneblis
gaormageba, rac imas niSnavs, rom 2025 wlisaTvis es jgufi aSS-is mTeli
mosaxleobis 19%-ze meti iqneba.4
laTinoamerikeli momxmareblebi orientirebulni arian cnobili
brendebis maRalxarisxovan produqtebze – arasamarko produqtebi am jgufSi
kargad ar iyideba. am jgufis warmomadgenelTaTvis sayidlebi ojaxuri saqmea
da brendis yidvisas bavSvebis sityvas didi mniSvneloba eniWeba. albaT,
mniSvnelovania is faqtic, rom laTinoamerikelebi brendis erTgulni arian.
isini aRmerTeben kompaniebs, romlebic maT mimarT gansakuTrebul interess
iCenen.5
axla marketologebis umravlesoba qmnis iseT produqtebs, romlebic
laTinoamerikelTa bazarzea gaTvlili. isini reklamebsa da mediaSi espanur
enas iyeneben. magaliTad, General Mills sTavazobs Para su Familia-s seriis (Tqveni
ojaxisTvis) burRuleuls laTinoamerikelebisaTvis; Mattel-ma barbis Tojine-
bisaTvis Seqmna espanurenovani veb-gverdi (BarbieLatina.com), romelic amerikaSi
mcxovrebi laTinoamerikeli gogonebisTvisaa gamiznuli. axlaxan Blockbuster-ma
Tavis daaxloebiT 1,000 maRaziaSi gamoyo farTi espanur enaze dublirebuli
ssuubbkkuullttuurraa
(Subculture)
adamianTa jgufi,
romelsac cxovre-
biseuli gamocdile-
basa da situaciaze
dafuZnebuli er-
Tiani faseulobaTa
sistema gaaCnia.
kkuullttuurraa (Culture)
ZiriTadi faseulo-
bebis, aRqmis, survi-
lebisa da qcevebis
erToblioba, romel-
sac sazogadoebis
wevri ojaxisa da
sxva mniSvnelovani
institutebisgan
swavlobs.
156.
172 nnaawwiillii mmeeoorreebazrisa da momxmareblis gageba
videoproduqciisaTvis. Kmart-ma wamoiwyo
tansacmlis gamoSveba meqsikeli popvar-
skvlavi talias saxeliT.
laTinoamerikelebis bazris dasapyro-
bad Sears-i Zal-Rones ar iSurebs, gansakuT-
rebiT, rodesac misi maRazia laTinoame-
rikul ubnebSi mdebareobs.
Sears-i laTinoamerikul mosaxleo-
baSi aRiarebulia,rogorc erT-erTi yve-
laze warmatebuli kompania. gasul
wels man 25 milioni dolari daxarja am
segmentisTvis gamiznul reklamaze. amav-
droulad, laTinoamerikul ubenbs
xSirad stumrobda Sears-is Fiesta Mobile,
romelic ukravda musikas, gascemda
prizebs da Sears-is sakredito baraTebis
stimulirebas axdenda. Sears-i aseve
sponsorobs laTinoamerikuli kultu-
ris ZiriTad festivalebsa da koncer-
tebs. sacalo momxmareblebis espanuren-
ovan veb-gverdze mocemulia – Sears En
Espanol (Sears espanurad) – sarCevi da
movlenaTa CamonaTvali, romelic swored laTinoamerikel momxmareb-
lebzea gaTvlili. Sears-is erT-erTi yvelaze didi marketinguli
miRwevaa Jurnali Nuestra Gente, `Cveni xalxi~ _ yvelaze didi espa-
nurenovani Jurnali. Tumca, konkurenti kompaniebis fasdaklebebis
gamo, bolo wlebSi Sears-is gayidvebis moculoba Semcirda. magram,
laTinoamerikeli momxmareblebis gulmodgined SerCevis gamo, es seg-
menti mainc Sears-is erTguli rCeba.6
afrikuli warmoSobis amerikelebis (afroamerikelebi) ricxvi aSS-is
mosaxleobaSi 35 milions aRwevs. is rom gamovyoT calke erovnebad, romlis
msyidvelobiTi unari yovelwliurad 646 miliardi dolaria, afroamerikelebi
msoflios mowinave 15 eris CamonaTvalSi Sevidodnen. aSS-Si Savkaniani
mosaxleobis raodenoba, simdidrisa da kmayofilebis maCveneblebis mixedviT,
izrdeba. miuxedavad imisa, rom afroamerikelebi, sxva segmentebisagan
gansxvavebiT, yvelaze did mniSvnelobas fass aniWeben, isini aseve Zlier arian
motivirebulni xarisxze da SerCevaze. brendebic mniSvnelovania. aseve
mniSvnelovania yidvis procesi _ rogorc Cans, Savkanian momxmareblebs, iseT
banalur produqtebzec ki, rogoric gastronomiuli produqtebia, sxva
jgufebTan SedarebiT, vaWroba ufro siamovnebT. Savkaniani momxmarebeli aris
modaSi yvelaze metad gacnobierebuli eTnikuri jgufi.7
ukanasknel wlebSi bevrma kompaniam SeimuSava specialuri produqtebi,mom-
saxurebis saxeebi, SefuTva da mimarTva Savkaniani amerikelebis moTxovnis
dasakmayofileblad. magaliTad, Hallmark-ma 1987 wels wamoiwyoAAfrocentric-is
brendis 16 misaloci baraTi. dRes es brendi afroamerikelebis kulturuli
memkvidreobisa da tradiciebis aRsaniSnavad Seqmnil 900_ze met baraTs
iTvlis.
mravalferovani Jurnalebi, satelevizio arxebi da mediis sxva
saSualebebi axla Savkaniani amerikeli momxmareblebisaTvis muSaobs.
Savkaniani momxmareblebi TeTrkanianebze orjer mets xarjaven onlainmomsax-
urebaze. isini sul ufro metad interesdebian iseTi veb-gverdiT, rogoricaa
BlackPlanet.com, afroamerikelebis veb-gverdi, sadac 5.8 milioni momxmarebelia
registrirebuli. BlackPlanet.com-is misiaa, Tavis wevrebs SesaZlebloba misces,
`danergon mniSvnelovani personaluri da profesiuli urTierTobebi, miiRon
informacia mTeli msofliodan da maTTvis xelmisawvdomi gaxados is
saqoneli da momsaxureba, romelic cxovrebaSi ufro metis gakeTebis
saSualebas miscems.~ sxva popularuli amgvari veb-gverdebia Afronet-i da
BlackVoices-i.8
azieli amerikelebi _ swrafad mzardi da aSS-Si yvelaze SeZlebuli
■ Sears-i ganixileba erT-erT yvelaze warmatebul kompaniad aSS-
is laTinoamerikul mosaxleobaSi. espanurenovan veb-gverdze
moce-muli teqsti da movlenebi guldasmiT aris morgebuli aSS-
is laTinoamerikuli warmomavlobis momxmarebelze.
157.
TTaavvii 55 momxmareblisada organizaciuli myidvelis qceva 173
demografiuli segmenti, dRes 12 milionze met momxmarebels moicavs. am seg-
ments warmoudgeneli Semosavali aqvs – yovelwliurad 296 miliardi dolari.
Cineli amerikelebi Seadgenen udides jgufs, maT moyvebian filipineli,
iaponeli, indoeli da koreeli amerikelebi. 2025 wlisaTvis aSS-Si azieli
amerikelebis ricxvi 24 milioni iqneba. isini teqnikis yvelaze didi moy-
varulebis segments qmnian. es momxmareblebi xSirad dadian sayidlebze da
eTnikuri jgufebidan yvelaze metad arian brendze orientirebulni, Tumca
isini yvelaze naklebad arian brendis erTgulni da, sxva jgufebTan
SedarebiT, ufro xSirad icvlian mas.9
am segmentis Zalian swrafad mzardi msyidvelobiTi unaris gamo, bevri
kompania axla miznad isaxavs aziel amerikelTa bazris dapyrobas. magaliTad,
Wal-Mart-ma sietlSi, sadac azieli amerikelebi mosaxleobis 13%-ze mets war-
moadgenen,Tavis supermarketebSi calke seqciebi Seqmna azieli msaxiobebisa da
momRerlebis audio-videoproduqciisTvis, janmrTelobisa da silamazis
SesanarCunebeli produqciisTvisa da bavSvebisaTvis _ saswavlo videopro-
duqciis. finansuri momsaxurebebis mimwodebeli kompania Charles Schwab-i
Zalisxmevas ar iSurebs SeZlebuli, Cineli amerikelebis bazris segments dasa-
pyrobad.
Schwab-is gamoTvlebiT, aSS-is sazogadoebis aziuri warmomavlo-
bis nawili 3 milions iTvlis. maTgan naxevari sazRvargareT daibada
da inglisuri meore enad iswavla. am auditoriisaTvis siamovnebis
misaniWeblad Schwab’s Asia Pasific Services-is (APS) ganayofma Cineli
amerikelebisaTvis 14 ofisi gaxsna centralur adgilebSi, New York-is
Cinur kvartalSi da Los Angeles-is `koreul qalaqSi~ (maTi umravle-
soba SabaTobiTac Riaa, rodesac, Cveulebisamebr, azielebi cdiloben,
fulis problemis gadaWras). garda amisa, APS-is mier dasaqmebulia
200-ze meti adamiani, romelnic momxmarebelTa momsaxurebis centrebSi
Cinur, koreul an vietnamur enebze esaubrebian im aziel momxmare-
blebs, romelnic upiratesobas sakuTar, mSobliur enas aniWeben.
Schwab-is Cinurenovan veb-gverdze yovelTviurad milionobiT vizitia
dafiqsirebuli, sadac SesaZlebelia Seamowmon realur droSi safi-
nanso bazrebis aqtivoba, axali ambebis saTaurebi da Seafason maTi
■ finansuri momsaxurebis mimwodebeli kompania Charles Schwab-i, Zalisxmevas ar iSurebs gansakuTrebiT SeZlebuli Cineli
amerikelebis bazris segmentis dasapyrobad. man gaxsna Cinur enaze momuSave 14 ofisi da Cinurenovani veb-gverdi.
158.
Cadebuli investiciebis ukugeba.amis gamo Schwab-is APS-is
klientebi Zalian erTgulni arian.10
aSS-is mosaxleobis asakidan gamomdinare, zrdasruli momxmare-
blebis bazari Zalian momxibvleli xdeba. axla isini 75 milions
Seadgenen, xolo momdevno 25 weliwadSi maTi raodenobis gaormagebaa
mosalodneli. 65 welze zeviT asakis adamianebis raodenoba 35 mili-
onia, rac mTeli mosaxleobis 12%-ze metia. zrdasruli momxmare-
blebi finansurad ufro uzrunvelyofilni arian, vidre SedarebiT
axalgazrda momxmarebelTa jgufebi.11 imis gamo,rom zrdasrul momx-
mareblebs aqvT ufro meti dro da fuli, maTTvis idealuria Semdegi
tipis produqtebi: egzotikuri mogzauroba, restornebi, saxlis
maRalteqnologiuri gasarTobi produqcia, Tavisufali droisaTvis
gankuTvnili saqoneli da momsaxurebebi, aveji da moda, finansuri da
jandacvis momsaxurebebi.
zrdasruli momxmareblebis survili, ufro axalgazrdulad
gamoiyurebodnen, kosmetikis, sakuTari Tavis movlisaTvis aucile-
beli produqtebis, janmrTelobisaTvis saWiro sakvebis, fitnes-pro-
duqtebisa da daberebis procesis SesaCerebeli produqciis momx-
mareblebad aqcevs. magaliTad, Kallog-ma All-Bran-is burRuleulisaTvis
satelevizio rgoli gamouSva, romelSic 53-dan 81 wlamde asakis
adamianebi wylis Txilamurebze srialeben, darbian, hokeis da
xelburTs TamaSoben, Wild Thing-is melodiis TanxlebiT. `pepsis”
axlaxan gamoSvebuli reklamis mTavari gmiria axalgazrda kaci,
romelic rok-koncertis SuagulSi dgas da aqeT-iqeT iyureba, raTa
Tavis siaxloves mocekvave mamamisi dainaxos. Aetna-s reklama ki asax-
avs asakovan adamians, yofil advokats, romelic pensiaze gasvlis
Semdeg ocnebas aixdens da arqeologi gaxdeba. 12
ana floresis qcevaze yidvis procesSi zegavlenas moaxdens misi
subkulturis identificireba. es faqtorebi ki, Tavis mxriv, imo-
qmedeben anas mier sakvebisa da tansacmlis SerCevaze, mis
SemoqmedebiT saqmianobasa da karieristul miznebze. subkultura
zemoqmedebs fotogadaRebebze, ramac SesaZloa gavlena iqonios
rogorc anas fotokamerebiT dainteresebaze, ise brendebis yidvaze.
ssoocciiaalluurrii kkllaassii.. TiTqmis yvela sazogadoebas socialuri klasis
struqturis garkveuli forma gaaCnia. ssoocciiaalluurrii kkllaassii aris sazo-
gadoebis SedarebiT ucvleli nawili, romlis wevrebsac erTnairi
faseulobebi, interesebi da qcevis wesebi aqvT. mecnierebma aSS-Si
gamoyves 7 socialuri klasi, romlebic naCvenebia suraTze 5.3.
socialuri klasi ar ganisazRvreba mxolod erTaderTi
faqtoriT _ SemosavliT. igi izomeba saqmianobis, Semosavlis,
ganaTlebis, simdidrisa da sxva maCveneblebis kombinaciiT. zogierT
socialur sistemaSi sxvadasxva klasis wevrebs garkveuli mdgomare-
oba aqvT dakavebuli da ar SeuZliaT Secvalon igi. Tumca, aSS-Si
socialur klasebs Soris zRvari araa myari da adamianebma SeiZleba
gadainacvlon ufro maRal socialur klasSi an piriqiT. marke-
tologebi socialuri klasebiT dainteresebulebi arian, radgan
TiToeuli klasis warmomadgeneli yidvis procesSi erTnairad
iqceva.13
socialuri klasebi upiratesobas aniWeben gansxvavebul pro-
duqtebs da brendebs iseT sferoebSi, rogorebicaa tansacmeli,
saxlis aveji, Tavisufali saqmianoba da avtomobilebi. ana floresis
socialurma klasma SesaZloa mis mier fotokameris yidvis
gadawyvetilebaze iqonios gavlena. Tu is maRali socialuri klasis
warmomadgenelia, misi ojaxi, albaT, Zvirfas foto kameras flobda
da amitomac aris misi hobi fotografia.
ssoocciiaalluurrii ffaaqqttoorreebbii.. momxmareblis qcevaze aseve gavlenas axdens
iseTi socialuri faqtorebi, rogorebicaa momxmarebelTa patara
jgufebi, ojaxi, socialuri roli da statusi.
174 nnaawwiillii mmeeoorree bazrisa da momxmareblis gageba
ssoocciiaalluurrii kkllaassii
(Social class)
sazogadoebis Seda-
rebiT mudmivi danaw-
ileba sxvadasxva
klasebad, romlis
wevrebsac erTnairi
faseulobebi, intere-
sebi da qcevis wese-
bi aqvT.
159.
TTaavvii 55 momxmareblisada organizaciuli myidvelis qceva 175
jjgguuffeebbii.. adamianis qcevas ganapirobebs bevri patara jgufi. jjgguuffii Sedgeba
ori an meti adamianisagan, romlebic individualuri an saerTo miznebis
misaRwevad urTierToben. arsebobs sarekomendacio jgufebi (reference group),
romlebic Sedgeba im misabaZi pirovnebebisagan, romelTa azric
sazogadoebisaTvis mniSvnelovania. aseTi jgufi xSirad axdens zegavlenas im
adamianebzec, romlebic maT ar ganekuTvnebian. iseve rogorc Tineijeri
kalaTburTeli imedovnebs,rom odesme Los Angeles Lakers-Si iTamaSebs,aseve nebis-
mieri individi miiswrafvis romeliRac erTaderT e.w. sawadel jgufSi (aspira-
tion group) moxvedrisken. marketologebi cdiloben, gamoavlinon TavianTi mizno-
brivi bazrebis sarekomendacio jgufebi. maTi saSualebiT pirovnebebs
uCveneben, Tu rogor moiqcnen, ra cxovrebis stili airCion, ra damokidebuleba
unda hqondeT garkveuli produqtisa da brendis mimarT da a.S.
jgufis gavlena cvalebadia produqtebisa da brendebis mixedviT. pro-
duqciisa da brendis mwarmoeblebi, romlebic Zlieri jgufis zegavlenis prin-
cips iziareben, unda mixvdnen, Tu rogor daukavSirdnen aazzrriiss ggaammaavvrrcceelleebbeellss
– anu sarekomendacio jgufSi myof pirovnebas, romelic gansakuTrebuli kval-
ifikaciis, codnis, pirovnuli Tvisebebis an sxva unaris gamo gavlenas axdens
jgufis sxva wevrebze.
erT-erTi bolo kvlevis mixedviT gamovlinda, rom aTidan erTi
amerikeli danarCen cxras eubneba, Tu rogor unda miscen xma, sad
isadilon da ra iyidon. isini axdenen zegavlenas tendenciebis
ssuurraaTTii 55..3355..33
socialuri klasebi
aSS-Si
jjgguuffeebbii (Group)
saerTo miznis an
miznebis mqone ori
an meti adamiani.
aazzrriiss ggaammaavvrrcceellee--
bbeellii (Opinion leader)
sarekomendacio
jgufSi myofi pi-
rovneba, romelic
gansakuTrebuli Cve-
vebis, ganaTlebis, pi-
rovnuli Tvisebebis
an sxva unarTa gamo
gavlenas axdens
jgufis sxva wevre-
bze.
160.
Camoyalibebaze, zemoqmedeben masobriv
azrzeda, rac yvelaze mniSvnelovania,
udidesi raodenobiT produqcias `yid-
ian~. maT miekuTvnebian is adreuli
amTvisebelni (early adopter), romelTac
pirvelebs hqondaT cifruli fotokam-
era da romlebic 11 seqtembris Semdeg
pirvelebi gafrindnen TviTmfrinaviT.
isini Seadgenen amerikelTa 10%-s,
romelTac gansazRvres, Tu rogor unda
icxovron danarCenebma TavianTi dade-
biTi da uaryofiTi mxareebis gaTva-
liswinebiT.14
bevri marketologi cdilobs,gamoavli-
nos TavianTi produqciis Sesaxeb azris
gamavrceleblebi da marketinguli Zalis-
xmeva warmarTon maTken. isini iyeneben e.w.
bazmarketings, romlis mizania sazogadoe-
baSi garkveuli azris gasavrceleblad
Sexedulebebis gamavrcelebelTa spe-
cialuri momzadeba. magaliTad, niu-iorkis
erT-erTi marketinguli kompania – Big Fat
Promotions-i qiraobs xalxs, romlebic esaub-
rebian tavernis mepatroneebs garkveuli
saxis liqioris xarisxsa da Rirsebaze;
porties, romelic internetiT Sesyidul saqonels Senobis vestibiulSi
awyobs; dedebs, romelnic bavSvebis mcire ligis TamaSebze axal sarecx
saSualebebze laparakoben, dabolos, mgzavrebs, romlebic saxlisaken mimaval
gzaze axal PDA-ze TamaSoben.15 qvemoT mocemulia bazmarketingis kidev erTi
magaliTi.
los-anjelesi. zafxuli. kafe-baris zustad mopirdapire mxares
Tvals mogWriT gaprialebuli, momajadoebeli motocikletebi da
maTze amxedrebuli mrbolelebi, romelnic, rogorc Cans, dainterese-
bulni arian Tqveni gacnobiT. maT Vespa-s motorelze Tqveni erTi kom-
plimentic ki sakmarisia, rom baikerebma siamovnebiT dagiweron
misamarTi da telefonis nomeri. magram ara TavianTi, aramed im adg-
ilobrivi butikisa, sadac Tqven SegiZliaT sakuTari Vespa-s motoro-
leri SeiZinoT, rogorc es repis varskvlavma siskom da kinos dedo-
falma sandra bulokma gaakeTes. da ai, aq ukve simarTle
gamoaSkaravda: es ar aris spontanuri Sexvedra. isini motoroleris
mZRolebad arian daqiravebulni Vespa-s xarjze, imisaTvis, rom rac
SeiZleba metad Seamkon axalgamoSvebuli evropuli motocikletebi.
keTili iyos Tqveni mobrZaneba bazmarketingis axal samyaroSi! baz-
marketologebs axla rekorduli raodenobiT SexvdebiT quCebSi, kafe-
barebSi, Ramis klubebsa da internetSi. Vespa-s hyavs Tavisi motocik-
listebis jgufi. Hebrew National-i agzavnis ,,dedebis jgufs’’, raTa
Tavisi hoT-dogebi ezoSi gamarTul mayalze Sewvan, maSin roca kompa-
nia Hasbro Games-s hyavs asobiT meoTxe da mexuTe klaselebis saxiT
,,saidumlo agentebi~, romlebmac unda miityuon Tanatolebi Hasbro’s
POX-is eleqtronuli TamaSiT. maTi mizania, TiToeul sazogadoebaSi
tendenciis mimdevrebis moZebna da megobrebsa da TayvanismcemlebSi
TavianT brendze maTi alaparakeba. 16
oojjaaxxii.. myidvelis ojaxis wevrebs Zalian didi zegavlenis moxdena SeuZliaT
mis qcevaze. ojaxis faqtors detalurad ikvleven. marketologebi daintere-
sebulni arian qmris, colisa da bavSvebis roliTa da gavleniT sxvadasxva
produqtisa da momsaxurebis yidvis procesze.
produqciis yidvisas col-qmris roli Zalian mravalferovania, rac
damokidebulia Sesyiduli produqtis kategoriaze. aSS-Si, tradiciulad, coli
176 nnaawwiillii mmeeoorree bazrisa da momxmareblis gageba
■ azris gamavrceleblebi: marketologebi iyeneben e.w. bazmarket-
ings, risTvisac izidaven cnobil pirebs an specialurad qmnian ki-
dec azris gamavrceleblebis saxeebs maT mier TavianTi brendebis
propagandisaTvis. magaliTad, Vespa-s motorolerze mjdomi mode-
lebi avrceleben am kompaniis produqciis Sesaxeb dadebiT, sasi-
keTo informacias.
161.
TTaavvii 55 momxmareblisada organizaciuli myidvelis qceva 177
ganagebda sakvebis, saojaxo produqtebisa da tansacmlis yidvas. magram axla,
rodesac qalebis 70% muSaobs, mamakacebi ufro dainteresebulni arian
saojaxo SesyidvebiT da ganageben sakvebis Sesyidvebis 40%-s. saerTo jamSi,
sayidlebis 85% modis qalebze, romlebic weliwadSi 6 trilion dolars
xarjaven.17
aseTi cvlilebebi adasturebs, rom marketologebma orive sqesis warmo-
madgenlebi unda amoiRon mizanSi. magaliTisTvis ganvixiloT sacalo movaWre
Lowe’s-is saqmianoba.
daiwyo brZola Tqveni saxlebis iersaxis gaumjobesebaze gan-
kuTvnili dolarebisaTvis. kompania Lowe’s-ma ieriSi miitana da
Zlevalmosilad daamarcxa Home Depot da aiZula, dacvaze gadasuliyo.
es ar aris gasaidumloebuli xriki: moxibleT qalebi, radgan swored
isini male ukan moitoveben TavianT qmrebs. Lowe’s-is mier Catarebuli
kvlevis Tanaxmad, saxlebis iersaxis gasaumjobeseblad saWiro
saqonlis yidvis iniciatorebi, ojaxSi, qalebi arian. isini iReben
gadawyvetilebaTa 80%-s, gansakuTrebiT samzareulos mowyobis,
iatakis dafarvis da abazanebis mowyoba-mopirkeTebis dros gamosa-
yenebeli saqonlis yidvisas. qalebi Zalian afaseben Lowe’s-is maRaziis
esTetikas. isini naTeli da vrcelia, daxlebs Soris gasasvlelebSi
siwynarea, aranairi CoCqoli, aq savaWro mwkrivebSi supermarketis
msgavsi niSnebia damagrebuli. ikrZaleba Taroebis win, iatakze
saqonlis dawyoba. aseTi qmedeba wliur Semosavals, maRaziis yovel
kvadratul metrze, zrdis, magram mwkrivebs Soris gasasvlelebs
ketavs, rac ar moswonT mdedrobiTi sqesis warmomadgenlebs.
axalgazrda CrdiloeTkarolineli wyvili pem da Soun penulinebi,
romelTac axlaxan SeiZines bina sami saZinebliT, savaWrod wavidnen
Lowe’s-isa da Home Depot-is maRaziebSi. pemis azriT, Lowe’s-Si ufro
megobruli damokidebuleba aqvT. iq aris saxlis interieris
mowyobilobaTa farTo arCevani da es maRazia araa orientirebuli
kontraqtorebze. Lowe’s yuradRebas amaxvilebs xelgaSlil qalebze.
ganvlili 10 wlis ganmavlobaSi Lowe’s-is yovelwliuri ukugeba 30%
iyo, maSin rodesac Home depot-is maCvenebli mxolod 10%-s Seadgenda.18
ojaxSi yidvaze gadawyvetile-bis miRebis procesSi bavSvebis gavlenac
Zlieria. magaliTad, eqvsi wlis
asakis bavSvebma SeiZleba ojaxis
mier manqanis SeZenis Sesaxeb
gadawyvetilebis miRebaze imoqme-
don. am faqtis gaTvalis-winebiT,
Toyota-m Tavis miniavtobus Sienna-
saTvis bavSvebze gaTvlili
sareklamo kampania ganaxorciela.
Tu sxva am klasis manqanis mwar-
moebeli firmebis reklamebi
yuradRebas amaxvileben dedebze da
ojaxis wevrebze, axali Sienna-s
reklamebi bavSvebze arian orien-
tirebulebi. magaliTad, erT-erT
reklamaSi Sienna-s dizaincentris
inJinrebi yvelafers akeTeben,
imisaTvis, rom rac SeiZleba meti
fuli gamosZalon mdidar klien-
tebs. maT upirispirdeba sami
velosipedisti gogona, romlebic
iTxoven garkveul maxasiaTeblebs
da sxvebs rCevebsac sTavazoben: `me
msurs 100 finjnis damWeri,~ _
ambobs erTi. `14 sakmarisia?~ _
ekiTxeba inJineri. meore reklamaSi
gamyidveli bavSvi Toyota-s centrSi
■ ojaxis gavlena Sesyidvebze: qali myidvelis misazidad Lowes yuradRe-
bas amaxvilebs esTetikaze _ naTel da haerovan maRaziebze, farTo da Ta-
visufali gasasvlelebiT savaWro rigebs Soris, supermarketebis msgavsi
maCvenebeli niSnebiT. ,,moxibleT qalebi, radgan swored isini male ukan
moito-veben male qmrebs~.
162.
myidvel bavSvs mini-batutisyidvas sTavazobs. `mas aqvs 230hpV6~, _ eubneba
gamyidveli bavSvs. `es ras niSnavs?~ _ kiTxulobs myidveli. `pasuxSi darw-
munebuli ar var~, _ miugebs pirveli. reklama aseT daskvnas akeTebs: `yve-
laferi, rac bavSvebs surT. Yyvelaferi, rac Tqven gWirdebaT.~19
rroolleebbii ddaa ssttaattuussii.. adamiani bevr jgufSia gawevrianebuli – ojaxi, klubebi,
organizaciebi. adamianis pozicia TiToeul jgufSi SeiZleba ganisazRvros
roliTa da statusiT. mSoblebis gverdiT ana floresi asrulebs qaliSvilis,
ojaxSi _ colis, kompaniaSi ki _ brendis menejeris rols. roli im
saqmianobebis erTobliobaa, romelsac elodeba mocemuli adamianisgan misi
garemocva. ana floresis yoveli roli zegavlenas moaxdens mis msyidvelobiT
qcevaze. yovel rols Seesabameba statusi, romelic asaxavs sazogadoebis mier
mocemuli rolisaTvis miniWebul Sefasebas. magaliTad, brendis menejeris
rols Cvens sazogadoebaSi aqvs ufro maRali statusi, vidre qaliSvilisas.
rogorc brendis menejeri, ana iyidis iseTi saxis tansacmels, romelic,
garkveulwilad, mis rolsa da statuss asaxavs.
ppiirroovvnnuullii ffaaqqttoorreebbii.. myidvelis gadawyvetilebebze aseve zemoqmedebs iseTi
pirovnuli maxasiaTeblebi, rogorebicaa: myidvelis asaki da sasicocxlo
ciklis etapi, profesia, ekonomikuri mdgomareoba, cxovrebis stili, pirovneba
da TviTaRqma.
aassaakkii ddaa ssaassiiccooccxxlloo cciikklliiss eettaappii.. adamianebi cxovrebis sxvadasxva etapze
sxvadasxva produqcias yiduloben. es exeba sakvebs, tansacmels, avejs Tu
garTobas. gemovnebis cvlileba adamianis asakTan aris dakavSirebuli. yidva
aseve damokidebulia ojaxis sasicocxlo ciklis etapze, rac ojaxSi droTa
ganmavlobaSi mimdinare cvlilebebs asaxavs. marketologebi TavianT
miznobriv bazrebs xSirad ojaxis sasicocxlo ciklis etapis mixedviT
gansazRvraven da TiToeuli etapisTvis Sesaferis produqtebsa da
marketingul gegmebs qmnian.
tradiciuli ojaxis sasicocxlo ciklis etapebi moicavs axalgazrda
martoxelebs da daojaxebul bavSvebian wyvilebs. dRes kompaniebi sul ufro
metad uSveben produqtebs alternatiul, aratradiciul etapebze myof
pirebisTvis (dauqorwinebeli wyvilebi; martoxelebi, romlebic gvian ebmebian
ojaxis uRelSi; uSviloebi; erTi sqesis wyvilebi; martoxela mSoblebi;
mSoblebs, romelTac hyavT mozrdili Svilebi da sxvebi). magaliTad, axla sul
ufro meti kompania muSaobs imisTvis, rom swrafad mzardi raodenobis
ganqorwinebul wyvilebs moemsaxuros (ixileT marketingi muSaobis procesSi
5.1).
axlaxan Sony-m Secvala Tavisi marketinguli midgoma. man orientacia aiRo
miznobrivi bazris sasicocxlo ciklis etapebis gamovlenaze da Sesabamisi
produqciis Seqmnaze. am analizis Sesabamisad gamovlinda 7 sasicocxlo
etapis segmenti. maT Sorisaa Taoba Y (25 wlamde); axalgazrda profesion-
alebi/DINKs (ormagi Semosavali, aranairi bavSvebi, asaki _ 25-34weli); daojaxe-
bulebi (35-54 weli) da e.w. `zumerebi~ _zoomers (asaki _ 55 weli da zeviT).
axlaxan Sony-m daamzada reklama, romelic ,,zumerebze’’ aris gamoznuli.
zumerebi warmoadgenen iseT xalxs, romlebic pensiaze gavidnen an apireben
gasvlas. reklama uCvenebs adamians, romelic cxovrobs im ocnebiT, rom
gaaRwios samyaros maryuJebidan. Sinaarsi exeba ara marto pensiaze gasvlas,
aramed im fsiqologiuri cxovrebis safexurebis Secvlas, rac Tan axlavs am
process. `Cveni mizania momxmarebelTan daaxloeba,~ _ ambobs Sony-is mar-
ketingis aRmasrulebeli.20
ssaaqqmmiiaannoobbaa.. adamianis saqmianoba zemoqmedebs nayidi saqonlis da momsaxurebis
xasiaTze. fizikuri samuSaos Semsrulebeli pirebi ufro uxeS samuSao
tansacmels yiduloben, maSin rodesac kompaniis prezidentebi _ bizneskos-
tiumebs. marketologebi cdiloben im dasaqmebuli jgufebis identificerebas,
romelnic arian dainteresebulni maTi produqtebiTa da momsaxurebebiT. kom-
panias SeuZlia mxolod specialuri produqtebi Seqmnas, romlebic konkretul
dasaqmebul jgufs sWirdeba. kompaniebi, romlebic kompiuterebis programul
uzrunvelyofas amuSaveben, qmnian sxvadasxva programas brendis menejere-
bisaTvis, buRaltrebisaTvis, inJinrebisaTvis, advokatebisa da eqimebisaTvis.
178 nnaawwiillii mmeeoorree bazrisa da momxmareblis gageba
163.
TTaavvii 55 momxmareblisada organizaciuli myidvelis qceva 179
rodesac los-anjelesel fsiqolog
eila mesgals ojaxi daengra, ukan ar
mouxedavs. man Tan waiRo mxolod
tansacmeli da memkvidreobiT miRe-
buli zogierTi WurWeli. miuxedavad
amisa da mwiri Semosavlisa, ramdeni-
me Tvis Semdeg man 6,000 aSS dola-
rad muqi feris divani da saZinebeli
garnituri SeiZina. `Zalian bevri mo-
tivi maqvs, rom swrafad Sevavso Cemi
bina. es aris SesaZlebloba, CemTvis
raRaca gavakeTo.~
kim lombardma, satelevizio pro-
diuserma torontoSi, meuRlesTan gan-
Sorebidan 2 wlis Semdeg, aseve Tavi-
dan moawyo bina axali avejiT, Tumca
ara sakuTari surviliT. `rodesac
colma mimatova, Tan waiRo yvelafe-
ri~, _ ambobs kimi. man 25,000 dolari
daxarja, divanis, kargi matrasis da
50-duimiani ekranis mqone televizo-
ris SesaZenad. aqve SegviZlia ganvi-
xiloT moulodnelad martod darCe-
nili uol stritis bankiris magali-
Ti, erT naSuadRevs man daxarja 3,000
dolari Tavisi 17 wlis tyupebisaT-
vis saZinebeli oTaxis mosawyobad.
axlad daqorwinebulma gamomcemel-
ma, romelic Arts and Craft-is avejis ma-
Razias ewvia, raTa Gustav Stickley-is
saZine-beli SeeZina, magram maRazia
sawo- liT, savarZliT, magidiTa da
karadiT xeldamSvenebulma datova.
aSS-Si bolo 30 wlis ganmavlo-
baSi ganqorwinebulTa ricxvi 5-jer
gaizarda da, Tu 1970 wels Seadgenda
4 milions, 2000 wlisaTvis 20 milions
miaRwia. pirvelad daqorwinebulTa
TiTqmis naxevris Tanacxovreba gay-
riT mTavrdeba. aqedan gamomdinare,
marketologebi midian im daskvnamde,
rom ganqorwinebulebi warmoadgenen
bazris aratradiciul segments. ro-
desac ori adamiani erTmaneTTan kav-
Sirs wyvets, maT Soris qonebis Tana-
bari ganawileba iSviaTia. Cveuleb-
riv, erT-erTi maTgani itovebs TiT-
qmis yvelafers, meore ki sayidlebze
midis.
`ganqorwinebis maRali done ave-
jis biznesis macocxlebeli Zalaa.~
eWvgareSea, rom momxmareblebis moti-
vacias SesyidvasTan dakavSirebiT,
cxovrebis etapebi gansazRvravs. isi-
ni yiduloben, rodesac qorwindebian
da rodesac Sordebian.~ axlad
daqorwinebulebis msgavsad, axlad
ganqorwinebulebsac sWirdebaT
saxlis Sevseba, WurWlis tiloebiT
da oTxnawiliani saZinebeli garni-
turiT dawyebuli da brtyelekrani-
ani televizorebiT damTavrebuli.
`momaval wels aSS-sa da kanadaSi
ganqorwinebuli 2,4 milioni adamia-
nis sul mcire naxevari swored saZi-
neblebs SeiZens. maTi ricxvi ki mil-
ions aRwevs. ufro didi niSis povna
SeuZlebelia,~ _ ambobs den kuverti,
Jurnal Divorce-is (ganqorwinebulTa
Jurnali) gamomcemeli.
ganqorwinebuli wyvili saqonels
mxolod saWiroebis gamo ar yidu-
lobs, Sopingi tkivils ayuCebs. ku-
vertis TqmiT, gayrili adamianebi
`warmoadgenen uzarmazar potenciur
bazars, radgan isini fuls xarjaven
`wamalze~, romelic maT ukeT agrZno-
binebs Tavs.~ is iqve dasZens, rom isi-
nic ki, vinc finansur kriziss ganic-
dian – ZiriTadad qalebi, romelnic
didi xnis Semdeg eyrebian meore nax-
evars – cdiloben, sakuTar Tavs sau-
keTeso saSualebiT umkurnalon.
Jurnalis myidvelTa gamokvleviT
dadginda, rom kacebis 78% gasarTob
sistemas yidulobs, maSin rodesac
qalebis 69% axali saZineblis SeZe-
nas amjobinebs.
sacalo movaWreebi, rogorebicaa
Crate&Barrel, Sears da Ikea, Seiswavlian
martoxela klientebs, maT moTxovni-
lebebs da zrunaven maTze. `Cveni
gamyidvelebi amboben, rom isini zog-
jer Terapevtebad grZnoben Tavs. maT
ician, rom SeuZlebelia yvela mowye-
nili adamianis gamxiaruleba. es
swored is situaciaa, romelic
moiTxovs Zalze gonivrul midgo-
mas.~ avejis erTma CrdiloeTkaro-
linelma damamzadebelma Tavisi gam-
yidvelebi gawvrTna, imisaTvis rom am
ukanasknelebs Tvalyuri edevnebinaT
im myidvelebisaTvis, romelTac
msgavsi gansakuTrebuli moTxovni-
lebebi aqvT. `Cven Cvenive gamyidve-
lebs vaswavliT, rogor unda moemsa-
xuron adamians, romelic maRaziaSi
daxetialobs. es ukanaskneli SesaZ-
loa, ubralod, iyos saxlidan gamo-
suli,~ _ ambobs kompaniis mflo-
beli.
Ikea-s warmomadgeneli qalbatoni
akeTebs daskvnas, rom myidvelTa erT
mesamedze meti, romlebTanac man 5 we-
liwadze meti imuSava, rogorc di-
oorriieennttaacciiaa bbaazzrriiss aarraattrraaddiicciiuull sseeggmmeenntteebbzzee:: ggaaSSoorrddiiTT
TTqqvveennss mmeeoorree nnaaxxeevvaarrss?? __ mmiiaaSSuurreeTT ssaayyiiddlleebbss
5.1
gagrZeleba ix. gv. 154
cxovrebis sxvadasxva etapze gaTvlili marketingi: marketologebma aRmoaCines,
rom, rodesac ganqorwinebuli wyvilis romelime naxevari midis sayidlebze, is,
axaldaqorwinebulebis msgavsad, xelaxla iZens Tavisi saxlisaTvis saqonels,
dawyebuli samzareulos nivTebidan, damTavrebuli televizorebiT.
164.
eekkoonnoommiikkuurrii mmddggoommaarreeoobbaa.. adamianisekonomikuri mdgomareoba zegavlenas
axdens mis mier produqtis arCevanze. ana floress SeuZlia iyidos Zvirfasi
Nikon-i, Tu mas sakmarisi Semosavali, danazogi an sesxis aRebis saSualeba aqvs.
mwarmoeblebic, romlebic awarmoeben saqonels fasisadmi mgrZnobiare
momxmareblisaTvis, ZiriTadad akvirdebian piradi Semosavlis danazogis da
saprocento ganakveTis cvlilebis tendenciebs. Tu ekonomikuri indikatorebi
migviTiTebs recesiaze, marketologebs SeuZliaT Secvalon TavianTi
produqtebi.
ccxxoovvrreebbiiss ssttiillii erTi da imave subkulturis, socialuri klasis da profe-
siis adamianebs SesaZloa cxovrebis sxvadasxva stili hqondeT. cxovrebis
stili aris pirovnebis cxovrebis wesi, gamoxatuli mis saqmianobaSi,
interesebsa da SexedulebebSi an mis fsiqografiaSi. momxmareblis cxovrebis
stilis gansazRvrisaTvis ZiriTadad gamoiyeneba e.w. AIO maCveneblebi _
Activities-saqmianobebi (samuSao, hobi, vaWroba, sporti, socialuri movlenebi),
Interests-interesebi (sakvebi, moda, ojaxi, garToba) da Opinions-Sexedulebebi
(sakuTar Tavze, socialur problemebze, biznesze, produqtebze). cxovrebis
stili gulisxmobs ufro mets, vidre pirovnebis socialur klass an
individualobas. is moicavs pirovnebis moqmedebebisa da urTierTobis srul
models.
ramdenime kvleviTma kompaniam daamuSava cxovrebis stilis klasifikacia.
maTgan yvelaze gavrcelebulia SRI Consulting-is faseulobebis da cxovrebis
stilis (VALS – Values and Lifestyles) tipologia. VALS adamianis klasifikacias axdens
imis mixedviT, Tu rogor atareben isini dros da xarjaven fuls. igi gamoyofs
momxmarebelTa 8 jgufs ori ZiriTadi maCveneblis safuZvelze: sawyisi motivacia
da resursebi. sawyisi motivacia moicavs idealebs, miRwevebsa da TviTgamoxatvas.
SRI Consulting-is mixedviT,momxmareblebi,romlebic motivirebulni arian idealebiT,
codniTa da principebiT xelmZRvaneloben. momxmareblebi, romlebic motivi-
rebulni arian miRwevebiT, eZeben iseT produqtebsa da momsaxurebebs, romlebic
sxvis TvalSi miRwevas niSnavs. momxmareblebi, romlebic motivirebulebi arian
TviTgamoxatviT, miiswrafvian socialuri an fizikuri saqmianobisaken, mraval-
ferovnebisa da riskisaken.
TiToeuli orientaciis SigniT momxmareblebi, Tavis mxriv, iyofian maRali
resursebisa da dabali resursebis mqone jgufebad. resursi ganisazRvreba
Semosavlis, ganaTlebis, janmrTelobis, TviTdajerebulobis, energiisa da sxva
180 nnaawwiillii mmeeoorree bazrisa da momxmareblis gageba
zainis konsultantma, ganqorwinebu-
li mamakacebi iyvnen. zogjer gamyid-
veli qalebi sakuTar TavSi surogat
colebs aRmoaCenen xolme. magali-
Tad, saxlis avejis konsultanti
Ikea-s Cikagos maRaziaSi Seron klei-
ni, romelic myidvels dizainze aZ-
levs rCevebs. misi TqmiT, is xSirad
xvdeba `jentlmens, romelsac viRa-
cis, ufro metad ki qalis, daxmareba
sWirdeba aucilebeli nivTebis sa-
yidlad. isini giaxlovdebian da geu-
bnebian `damexmareT!~ is aqve dasZens,
rom, rodesac jeri bavSvebis saZineb-
lis mowyobaze midgeba, imave myidve-
lebis safuleebi uZiro xdeba. `maT
yovelTvis surT Zalian bevri dama-
tebiTi nivTis yidva, raTa bavSvebis
oTaxi ufro metad momxibvleli
gaxadon, vidre sxva mSoblebis mier
mowyobili oTaxebi,~ _ ambobs igi.
bazris zrdis Sesabamisad, rekla-
mis Semqmnelebi aqtiurdebian. Sears-is
ganqorwinebaze gadaRebulma sate-
levizio reklamam wlebs gauZlo.
erT dros mosiyvarule ganqorwi-
nebuli wyvili, romelmac gaiyo sa-
recxi da saSrobi manqanebi, Sears-Si
dadis sayofacxovrebo teqnikis
sayidlad. isini uxerxulad uRimian
erTmaneTs. es cxovrebiseuli situa-
ciis iumoristuli aRqmaa.
ramdenime wlis win Ikea-m gauSva
satelevizio reklama, rac kargi da-
sawyisi iyo. masSi naCvenebia saWesTan
mjdomi qalbatoni, romelsac ukan
mZinare qaliSvili uzis. is xmamaRla
fiqrobs ganqorwinebasa da axali
cxovrebis dawyebaze. retrospeqtu-
lad ki gviCvenebs swored am qalba-
tons, romelic Ikea-s maRaziaTa ga-
savlelebSi daqris. presam da sazo-
gadoebam es kampania Zalian kargad
aRiqva.
bevri marketologi Tavs aridebs
ganqorwinebulTa segments, rogorc
Zalian pesimisturs. `ganqorwinebu-
lebi qmnian uaryofiTi emociebiT
damuxtul bazris niSas. istoriu-
lad, reklamis avtorebi ufro pozi-
tiur imijs qmnian, magram es Seic-
vleba, radgan tendencia mimarTulia
miznobrivi segmentisaken~, _ ambobs
erTi analitikosi.
Montauk Sofa iyo erT-erTi pirvel-
Tagani, romelmac maRalemociuri
reklama Seqmna. moRimarsaxiani qal-
batoni 1 900-dolarian rbil savar-
ZelSi zis. teqsti iwyeba muqi feris
asoebiT gamoyvanili sityvebiT: `mi-
matova. bewvze gadavrCi. ra menaR-
vleba... divani xom Cemia.~ am rekla-
mam iseTi kargi STabeWdileba moax-
dina Montauk-ze – monrealSi dafuZ-
nebuli avejis mwarmoebel kompania-
ze, romelsac Svidi maRazia aqvs aSS-
sa da kanadaSi – rom 5 wlis
ganmavlo-baSi is swored mas atri-
alebda. `Cven STambeWdavi reaqcia
miviReT ganqorwinebulebisaganac da
asakSi SesulTaganac. qalebs es
reklama gansakuTrebiT moswonT. igi
maT Zalas matebs,~ _ ambobs tim
zito, Montauk-is mflobeli.
droTa ganmavlobaSi, erT dros
tabudadebuli Tema axal mniSvne-
lobas iZens: `gayrilTa registra-
cia.~
ccxxoovvrreebbiiss ssttiillii
(Lifestyle)
pirovnebis cxovre-
bis wesi, romelic
gamoixateba mis saq-
mianobaSi, intereseb-
Si da SexedulebebSi.
165.
TTaavvii 55 momxmareblisada organizaciuli myidvelis qceva 181
faqtorebis erTobliobiT. momxmareb-
lebi, romelTac resursebis Zalian
maRali an Zalian dabali done aqvT,
sawyisi motivaciebis miuxedavad, iyofian
inovatorebad da arsebobisaTvis mebr-
Zolebad. inovatorebi arian adaminebi,
romelTac imdeni resursi gaaCniaT, rom
isini sxvadasxva xarisxSi warmoadgenen
samive sawyis motivacias. maTgan gan-
sxvavebiT, arsebobisaTvis mebrZolni
arian is adamianebi, romelTac imdenad
mcire resursebi aqvT, rom ar gaaCniaT
Zlieri sawyisi motivacia. maT yuradReba
unda gaamaxvilon moTxovnilebebis da
ara survilebis dakmayofilebaze.
ludis cnobil brend Iron City-is
markis mwarmoebelma kompaniam pitsbur-
gidan faseulobebisa da cxovrebis sti-
lis (VALS) tipologia imijis ganax-
lebisa da gayidvis gaumjobesebisaTvis
gamoiyena. Iron City-is ludis realizacia
mcirdeboda, vinaidan misma erTgulma,
asakSi Sesulma momxmarebelma daiwyo
naklebi ludis moxmareba. SedarebiT
axalgazrdebi ki am brends ar yidu-
lobdnen. VALS-is tipologiam aCvena,rom,
zogadad, ludis momxmareblebis yvelaze
did segments warmoadgenen gamocdi-
lebis SemZenni, xolo maT Semdeg
raRacisken mswrafvelebis. imisaTvis rom
gaeanalizebinaT Iron City-is imijTan
dakavSirebuli problemebi, kompaniam am
segmentebis gamokiTxva Caatara. maT
dauriges sxvadasxva tipis adamianTa
suraTebi, raTa maTSi Iron City-s brendis
pirveli momxmareblebi da Semdeg maTi
msgavsi adamianebi amoecnoT. xalxma Iron
City-is momxmareblebad daasaxela muSebi,
romelnic adgilobriv barTan iyvnen
gaCerebulni. miuxedavad amisa, isini Tavs
miiCnevdnen ufro Tanamedrove, gamrje da
garTobis moyvarul adamianebad. isini mkacrad uaryofdnen pitburgis usaxur,
mZime industriis imijs. am gamokvlevis mixedviT, Iron City-m Seqmna reklamebi,
romlebiTac erTmaneTTan daakavSira Tavisi ludi da miznobrivi
momxmareblis axali, TviTdamkvidrebuli imiji. am reklamebma ki erTmaneTTan
daakavSira Zveli pitsburgis da axali, ganviTarebadi qalaqis imiji –
axalgazrda gamocdilebis SemZenni da raRacisken mswrafvelebi, romlebic
erTobian da muyaiTadac muSaoben. kampaniis dawyebidan zustad erT TveSi Iron
City-is gayidvebi 26%-iT gaizarda.21
cxovrebis stilis segmentacia SesaZloa gamoyenebul iqnas imis gasagebad,
Tu rogor iyeneben momxmareblebi internets, kompiuterebsa da sxva
teqnologiebs. kompania Forrester-ma ganaviTara `teqnografikis~ sqema, romelic
momxmareblebs segmentebad yofs motivaciis, survilisa da teqnologiaSi
fulis dabandebis SesaZleblobebis mixedviT. am sqemis Sesabamisad,
momxmareblebi daiyo 10 kategoriad. maT Soris aris:22
■ mmoowwiinnaavveeeebbii:: kompiuterul teqnologiaze yvelaze did fuls xarjaven. isini
karieraze koncentrirebulni, droSi SezRudulebi, moqnilni da
teqnologiis ZiriTadi momxmareblebi arian;
■ aaxxaallii eeppooqqiiss SSvviilleebbii:: aseve fulis mflangvelebi, magram orientirebulni
teqnologiaze, romelic gamoiyeneba ojaxis ganaTlebisa da garTobisTvis.
■ cxovrebis stili: axali imijis stimulirebisaTvis Iron City-is lu-
dis reklamaSi Sereulia Zveli pitsburgis da axali, dinamikuri qa-
laqis damaxasiaTebeli elementebi. maT Soris naCvenebia misi axal-
gazrda, siaxleebis moyvaruli mcxovreblebi, romlebsac swadiaT
garTobac da muyaiTi Sromac.
166.
■ kkoommppiiuutteerrzzee mmiijjaaWWvvuulleebbii::,,anu, ase vTqvaT, kompiuteris Tagvze orientire-
bulebi: momxmareblebi, romlebic interaqtiur garTobaze amaxvileben
yuradRebas da surT, uaxles gasarTob teqnologiaze daxarjon fuli.
■ tteeqqnnoollooggiiiissaaTTvviiss mmeebbrrZZoollnnii:: momxmareblebi, romlebic wina planze ayeneben
teqnologiebs;
■ ttrraaddiicciioonnaalliisstteebbii:: patara qalaqebis mcxovrebni, romelTac, ZiriTadi masis-
agan gansxvavebiT, eWvi eparebaT teqnologiis ganviTarebaSi.
Delta Airlines-ma teqnografiki gamoiyena internetis meSveobiT bileTebis
gayidvis gasaumjobeseblad. man marketinguli kampaniebi ganaxorciela
mowinaveebisa da axali epoqis SvilebisaTvis. xolo sakuTari miznobrivi momx-
mareblis siidan amoSala teqnologiisadmi pesimisturad ganwyobili pirebi.
guldasmiT gamoyenebis SemTxvevaSi, cxovrebis stilis koncefcias SeuZ-
lia marketologebs daexmaros momxmarebelTa faseulobebis SecvlaSi da,
agreTve, imis garkvevaSic, Tu rogor efeqts axdens es faseulobebi maT qcevaze
yidvis procesSi. ana floress, magaliTad, SeuZlia nebismieri roli airCios –
unariani diasaxlisi, karieraze orientirebuli profesionali Tu Tavisufali
suli an samive erTad. is TamaSobs ramdenime rols da is gza, romliTac is am
samive rols erTmaneTs ukavSirebs, gamoxatavs misi cxovrebis stils. im
SemTxvevaSi, Tu is profesionali fotografi gaxdeba, misi cxovrebis stilic
Seicvleba, samagierod, Seicvleba isic, Tu ras da rogor yidulobs.
ppiirroovvnneebbaa ddaa TTvviiTTaaRRqqmmaa.. TiToeuli adamianis gansxvavebuli pirovnuli maxasia-
Teblebi gavlenas axdens mis qcevaze yidvis procesSi. ppiirroovvnneebbaa aris indi-
vidis unikaluri fsiqologiuri maxasiaTeblebi, romlebic ayalibebs Sedare-
biT xangrZliv da Tanmimdevrul qcevas garemosTan mimarTebaSi. pirovneba
xSirad aRiwereba iseTi zedsarTavebiT, rogorebicaa Tavdajerebuli, gavleni-
ani, komunikabeluri, avtonomiuri, daculi da agresiuli. pirovnuli maxasiaTeb-
lebis gamoyeneba SeiZleba momxmareblis yidvis qcevis gasaanalizeblad.
magaliTad,yavis mwarmoeblebma aRmoaCines,rom yavis intensiuri momxmareblebi
komunikabelurni arian. amdenad, myidvelTa misazidad kompania Starbucks-i qmnis
iseT garemos, romelSic adamianebs SeuZliaT gantvirTva, dasveneba da saubari
finjan cxel yavasTan erTad.
arsebobs idea, rom brendsac gaaCnia pirovnuli maxasiaTeblebi da rom
momxmareblebi irCeven im brends, romlis pirovneba maT sakuTars Seesabameba.
brendis pirovneba aris maxasiaTeblebis specifikuri kompleqsi, romelic
SeiZleba mieweros ama Tu im brends. erT-erTma mkvlevarma brendis pirovnebis
5 maxasiaTebeli gamoyo:23
11.. gulwrfeloba (praqtikuli, patiosani, alali da mxiaruli);
22.. aRelvebuloba (Zvirfasi, cocxali, STambeWdavi da Tanamedrove);
33.. kompetenturoba (sando, inteleqtualuri da warmatebuli);
44.. daxvewiloba (umaRlesi klasi da momxibvleli);
55.. simkacre (uxeSi).
mkvlevarma aRmoaCina, rom cnobili brendebis didi nawili erT-erT
maxasiaTebelTanaa asocirebuli: Levi’s-i _ `simkacresTan~, MTV-i (musikaluri
satelevizio programebi) _ `aRelvebasTan~, CNN-i _ `kompetenturobasTan~,
Campbell _ `gulwrfelobasTan~. aqedan gamomdinare, es brendebi im adamianebis
yuradRebas ipyroben, romelnic imave pirovnul maxasiaTeblebs atareben.
bevri marketologi iyenebs koncefcias, romelic dakavSirebulia
pirovnebasTan – individis TviTaRqma (igive TviTimiji). TviTaRqmis ZiriTadi
winapiroba aris is, rac gaaCniaT adamianebs, exmareba da gavlenas axdens maT
pirovnebaze. anu `Cven varT isini, rac varT.~ amgvarad, momxmareblis qcevis
Sesaswavlad marketologebma, Tavdapirvelad, unda Seiswavlon urTierTkav-
Siri,romelic momxmareblis TviTaRqmasa da mis realur niSan-Tvisebebs Soris
arsebobs.
ffssiiqqoollooggiiuurrii ffaaqqttoorreebbii.. Sesyidvis procesSi adamianis arCevanze did gavle-
nas axdens oTxi fsiqologiuri faqtori: motivacia, aRqma, swavla, rwmena da
damokidebuleba.
182 nnaawwiillii mmeeoorree bazrisa da momxmareblis gageba
ppiirroovvnneebbaa (Personality)
individis unikaluri
fsiqologiuri maxa-
siaTeblebi, romle-
bic ayalibebs Seda-
rebiT xangrZliv da
Tanmimdevrul qcevas
garemosTan mimarTe-
baSi.
167.
mmoottiivvaacciiaa.. Cven viciT,rom ana floresi
dainteresda fotokameris yidviT.
ratom? sinamdvileSi, ras eZebs is? ra
moTxovnilebis dakmayofileba surs
mas? pirovnebas nebismier mocemul
momentSi aqvs bevri moTxovnileba. zo-
gierTi biologiuria, gamowveuli SimSi-
liT, wyurviliT an sxva diskomfortiT.
zogierTi maTgani fsiqologiuria: aRia-
rebis, pativiscemis an sakuTrebis moT-
xovnileba. moTxovnileba iqceva moti-
vad, rodesac is garkveul intensivobas
iZens. mmoottiivvii aris moTxovnileba, rome-
lic aiZulebs pirovnebas, eZebos am
moTxovnilebis dakmayofilebis gzebi.
fsiqologebma Camoayalibes adamianTa
motivaciis Teoriebi. maTgan yvelaze
popularulia zigmund froidisa da
abraam maslous Teoriebi. maT sruliad
gansxvavebuli mniSvneloba aqvT
momxmarebelTa analizisa da marketin-
gisaTvis.
zigmund froidi varaudobda, rom
adamianebi umetes SemTxvevaSi ver acnobiereben maTi qcevis ganmapirobebel
realur fsiqologiur Zalebs. man pirovneba ganixila, rogorc subieqti,
romelic izrdeba da Tavis TavSi Trgunavs umetes survils. es survilebi
arasodes ar ispoba da ar eqvemdebareba srul kontrols. isini Cndebian
ocnebebSi (sizmrebSi); SeiZleba wamocdes adamians nevrozul,nervul da SiSiT
Sepyrobil mdgomareobaSi, gansakuTrebiT ki fsiqozis dros. aqedan gamomd-
inare, froidi varaudobs, rom adamians bolomde ar aqvs gacnobierebuli
Tavisi qcevis motivi. Tu ana floress surs, SeiZinos ZviradRirebuli
fotokamera, man SeiZleba Tavisi motivi daaxasiaTos, rogorc hobi an karieris
gakeTebis survili. Tu kargad davukvirdebiT, SeiZleba aRmoCndes, rom is
yidulobs fotokameras Tavisi SemoqmedebiTi niWiT sxvebze STabeWdilebis
mosaxdenad. Tu ufro metad CavuRrmavdebiT, SesaZloa aRmoCndes rom is
fotokameras yidulobs imisaTvis, rom Tavi kvlav axalgazrdad da damoukide-
blad igrZnos.
termini motivaciis kvleva gulisxmobs Tvisobriv kvlevas, romelic
gamoiyeneba momxmarebelTa faruli, qvecnobieri motivaciebis Sesaswavlad. am
dros mkvelvarebi agroveben informacias produqtis SerCevis procesSi ufro
Rrma motivebis gamosaaSkaraveblad. amisaTvis isini iyeneben winadadebis
dasrulebis, sityvieri asociaciis, e.w. melnis laqisa da multfilmebis
interpretaciis testebs. Sesabamisad, aRweren brendis tipur momxmareblebs an
adgenen ocnebebsa da fantaziebs brendebisa Tu yidvis situaciis Sesaxeb
(ixileT marketingi muSaobis procesSi 5.2).
abraam masloum axsna, Tu ratom marTavs adamianebs garkveuli
moTxovnilebebi garkveul dros. ratom xarjavs erTi adamiani ufro met
drosa da energias sakuTar usafrTxoebaze,meore ki _ sxvebisagan pativiscemis
damsaxurebaze? maslou Tvlis, rom adamianis moTxovnilebebs ierarqiuli
struqtura aqvs, rogorc es naCvenebia suraTze 5.4. is aerTianebs
fiziologiur, usafrTxoebis, socialuri kavSirebis, TviTpativiscemisa da
TviTgamoxatvis moTxovnilebebs.
adamiani cdilobs, upirveles yovlisa, daikmayofilos yvelaze
mniSvnelovani moTxovnileba. mas Semdeg, rac igi dakmayofildeba, is AaRar
iqneba motivatori da adamiani Seecdeba, daikmayofilos Semdegi yvelaze
mniSvnelovani moTxovnileba. magaliTad, moSimSile xalxs (fiziologiuri
moTxovnileba) sul ar ainteresebs is uaxlesi movlenebi, romlebic
xelovnebaSi xdeba (TviTgamoxatvis moTxovnileba), arc is, Tu rogor pativs
scemen maT sxvebi (socialuri kavSiris an pativiscemis moTxovnileba), arc is,
sunTqaven Tu ara sufTa haers (usafrTxoebis moTxovnileba), magram, rogorc ki
dakmayofildeba TiToeuli mniSvnelovani moTxovnileba, Semdegi yvelaze
mniSvnelovani saWiroeba dgeba rigSi.
TTaavvii 55 momxmareblisa da organizaciuli myidvelis qceva 183
■ yavis seriozuli moyvarulni avlenen midrekilebas, iyvnen socialu-
rad aqtiurni. amitom momxmareblis mozidvis mizniT Starbucks-i da sxva
yavis saxlebi qmnian iseT garemos, rom xalxs SeeZlos dasveneba da
urTierToba finjan yavasTan erTad.
mmoottiivvii ((mmaammooZZrraavveebbee--
llii ZZaallaa)) Motive
(drive)
moTxovnileba, rome-
lic aiZulebs pirov-
nebas, eZebos am moT-
xovnilebis dakmayo-
filebis gzebi.
mmoottiivvaacciiaa (Motivation)
ZiriTadi mamoZrave-
beli Zala, romelic
gamomdinareobs mom-
xmareblis gacnobie-
rebuli Tu gaucno-
bierebeli moTxov-
nilebisagan da mi-
marTulia am moTxov-
nilebebis dakmayo-
filebis gzebis
Ziebisaken.
168.
184 nnaawwiillii mmeeoorreebazrisa da momxmareblis gageba
momxmareblebma xSirad ar ician an
ar SeuZliaT AaRweron, Tu ra gana-
pirobebs maT moqmedebas. amdenad, mo-
tivaciis mkvlevarebi mravalferovan
sacdel saSualebebs iyeneben, imi-
saTvis rom naTeli mohfinon im emo-
ciebsa da damokidebulebebs, romle-
bic momxmareblebs brendisa da
yidvis procesSi Seqmnili situacie-
bisadmi uCndebaT. es zogjer ucnau-
ri saSualebebi, romlebic moicavs
Tavisufal asociaciasa da e.w. mel-
nis laqis interpretaciebs, avlens
momxmarebelTa ocnebebs da fanta-
ziebs brendebisa Tu yidvis proces-
Si Seqmnili situaciebis Sesaxeb.
erTi-erTi avtori gvTavazobs mokle
amonarids motivaciis kvlevidan:
`dila mSvidobisa, qalbatonebo
da batonebo, dRes aq mogiwvieT
patara samomxmareblo kvlevis Ca-
satareblad. axla daweqiT taxtze,
modundiT da SeecadeT, ganTavi-
sufldeT yvelaferi imisagan, rac
xels uSlis Tqvens warmosaxvas.
Tavdapirvelad, warmoidgineT bren-
debi, rogorc saukeTeso megobrebi.
vivaraudoT, rom Tqven TiTqos Se-
giZliaT gaesaubroT televizors –
ras ityoda is? an ras etyodiT
mas? . . axla ki warmovidginoT Sam-
puni, rogorc cxoveli. ganagrZeT,
nu grcxveniaT! ra cxoveli iqnebo-
da is? panda Tu lomi? gveli Tu
matylis Wia? saboloo varjiSisaT-
vis ki davsxdeT da movimarjvoT
Cveni jadosnuri markeri. daxateT
namcxvris saTqvefis tipuri gamom-
yeneblis suraTi. ras atarebs is?
winsafars Tu saSinao kabas? saq-
mian kostiumsa Tu kankanis kabas?~
aseTi saproeqcio teqnika Zalian
sasacilod gamoiyureba, magram marke-
tologebi mas sul ufro xSirad
iyeneben momxmareblis fsiqikaSi
Rrmad Cawvdomis da ukeTesi marke-
tinguli strategiebis Camoyalibebis
mizniT. magaliTad, Shell Oil-ma aseTi
kvleva gamoiyena aTeulobiT wlis
ganmavlobaSi vaWrobis krizisis ga-
momwvevi mizezebis dasadgenad. Shell
Oil-is korporaciuli reklamis mene-
jeri siqstus oiSli iyo. Tveebis
ganmavlobaSi is da misi mkvlevarTa
gundi momxmareblis fsiqikas ikvlev-
dnen. gadioda Tveebi, Sedegi ki ar
Canda. `Cven vcadeT fsiqologiuri
mexsierebis Seswavla, sizmris Tera-
pia,~ _ aRniSnavs is, magram amaod. er-
Ti mxriv, respondentebs urigebdnen
svel Tixas, raTa gamoeZerwaT sxva-
dasxva figura, romlebic Shell-isadmi
maT grZnobebs gamoxatavda. oiSlim
gadawyvita, rom radikaluri gadaw-
yvetilebebis dro dadga. imisaTvis
rom momxmareblis yuradReba miepyro
benzinis brendisaTvis, Shell-i ufro
Sors unda wasuliyo. oiSlim moiw-
via mkvlevari, romelic fokus-jgu-
febTan hipnozis gziT muSaobaSi iyo
gamocdili. oiSlis TqmiT, Sedegebma
skeptikosebic ki ganacvifra. `unda
giTxraT, rom es iyo gamaognebeli
ram,~ _ ganacxada man. Suqis Caqrobis
ee..ww.. aaxxllooeemmoocciiuurrii kkvvlleevvaa:: ffssiiqqoollooggiiuurrii ggaavvlleennaa
mmoommxxmmaarreebbeellzzee
5.2
PT Cruiser-i: fenomenalurad warmatebuli retros stilis manqana, romelic
nawilobriv asocirebs 1920-iani wlebis gangsterebis manqanasTan, nawilobriv
ki 1950-iani wlebis manqanasTan da londonis taqsisTan _ anu, realurad,
popularuli survilis qromSi da metalSi gansxeuleba.
rogor xsnis maslous Teoria ana floresis interess, iyidos fotokam-
era? Cven vxvdebiT, rom anam daikmayofila fiziologiuri, usafrTxoebisa da
socialuri kavSirebis moTxovnilebebi. isini aranairad ar axdenen misi
interesebis motivirebas fotokameris SesaZenad. fotokamerisadmi interesi
SesaZloa momdinareobdes sazogadoebis mxridan ufro meti pativiscemis an
TviTgamoxatvis Zlieri saWiroebidan. SesaZloa anas surs,rom Semoqmedi adami-
ani gaxdes da sakuTari Tavi fotografiaSi gamoxatos.
169.
TTaavvii 55 momxmareblisada organizaciuli myidvelis qceva 185
Semdeg mkvlevarma respondentebi
daabruna Soreul bavSvobaSi. `isini
sul ufro uaxlovdebodnen warsu-
lis dReebs da uceb mkvlevari Ta-
vis respondents eubneba: `miambeT
benzingasamarT sadgurTan urTier-
TobiT miRebul Tqvens pirvel ga-
mocdilebaze.” amis mere adamianebi
iwyebdnen mexsierebis daZabvas. _ ix-
senebs oiSli. _ isini yvebodnen _
sam-naxevari wlis viyavi. . . vijeqi
mamaCemis axal avtomobilSi. . . ise
detalurad aRwerdnen am yvelafers,
TiTqos es yovelive guSin moxda.
Cems gancvifrebas sazRvari ar hqon-
da. Tumca namdvili saocreba win
iyo, respondentebis transidan gamos-
vlis Semdeg, rodesac mkvlvarma isi-
ni realobaSi daabruna, igi respon-
dentebs SeekiTxa, benzinis romel
mimwodeblebs aniWebT upirateso-
baso. iman gamaoca, rom es adamianebi
am gamocdilebas yovelTvis TavianT
axalgazrdobas ukavSirebdnen~, _ am-
bobs oiSli. erTma moxalise qalba-
tonma ganacxada, rom is yovelTvis
aniWebda upiratesobas manqanis avzis
gavsebas Texaco-Si. Cvens kiTxvaze _
ratom? _ man gvipasuxa: ar vici, ra-
Rac kargi maxsendeba masTan dakavSi-
rebiT. da iciT, es iyo is patara, sam-
naxevari wlis bavSvi, romelic mami-
kos manqanaSi ukana savarZelze iyo
mokalaTebuli. Shell-i qmnis axal mar-
ketingul midgomebs, romlebic da-
fuZnebulia hipnozis qveS myofi av-
tomobilistebisagan Segrovebul Se-
xedulebebze. rogorc Cans, iq, sadac
Shell-s bedma umtyuna, mizezi iyo is,
rom sul mcire 16 wlamde asakis
adamianebi benzins ar yiduloben da,
aqedan gamomdinare, ar iyo saWiro,
yvelaze patara momxmareblebis mi-
zanSi amoReba. `maT araferi icodnen
Shell-is Sesaxeb. Cven mivxvdiT, rom
ukeTesi iqneboda, yuradRebis gamax-
vileba imaze, Tu am adamianebze ad-
reul asakSi rogor mogvexdina ze-
gavlena~, _ ambobs oiSli. maT
msgavsad, DaimlerChrysler-ma motivaciis
kvleva gamoiyena axali, warmatebuli
manqanis Sesaqmnelad.
ramdenime wlis win DaimlerChrysler-
ma daiwyo axali, `Zalian magari~
manqanis Seqmna _ `segmentis saoc-
reba~, romelic qvecnobierad daak-
mayofilebda sxvadasxva asakis da
Semosavlis mqone momxmareblis
moTxovnas. es ki ufro metis gake-
Tebas gulisxmobda, vidre Cveu-
lebrivi fokus-jgufis kvleva iyo.
amdenad, DaimlerChrysler-ma daiqirava
fsiqologi kloteir refeili, mom-
xmarebelTa Sinagani grZnobebis ga-
mosacdelad. mTavari winapiroba:
produqti, romelsac vyidulobT,
CvenTvis raRacas niSnavs. is erTi
mTlianis nawilia. `rac ufro me-
tad vswavlobT amerikul kultu-
ras, miT ufro metad vxedavT, ro-
gor iWreba Cveni manqanebi Cvensave
fsiqikaSi, da, amasTanve, ukeT Se-
gviZlia davinaxoT, Tu rogor ver-
gebiT mTeli cxovrebis sqemas,~ _
ambobs DaimlerChrysler-is marketin-
guli kvlevis direqtori devid
bostviki.
fokus-jgufebis Seqmnis nacvlad,
refeilma gamoiyena kvlevis `pro-
totipis~ saxeliT cnobili meTodi.
am meTodiT kvlevis dros monawi-
leebi wvebian rbil matrasebze, us-
menen musikas sibneleSi da asocia-
ciebs eZeben. bostvikis mixedviT, es
tvinSi iwvevs zustad im procesebs,
romlebsac sizmrisgan gamofxizle-
bulni SevigrZnobT. `es aris tvinis
Zalze specifikuri saqmianoba, ro-
melic saSualebas gvaZlevs, Cav-
wvdeT TviT gaucnobierebel fiq-
rebsac ki,~ _ ambobs bostviki.
refeilma aRmoaCina, rom ameri-
kelebi arian mewarmeebi, individu-
alistebi, Tavisuflebis moyvarul-
ni, gamWriaxni, magram, imavdrou-
lad, axalgazrdulni da TviTSem-
wynareblebi. rac ufro mniSvnelo-
vania, man aRmoaCina, rom bevri nos-
talgiiT itanjeboda. am rTul da
xSirad SezRudul droSi manqanis
myidvelebi ocnebobdnen im warsul
dReebze, roca yvelaferi Sedare-
biT martivi da usafrTxo iyo da
rodesac xalxi sakuTari TaviT
kmayofili iyo. `am yvelaferma dag-
vanaxva, rom xalxi eZebs raRacas,
rac garegnul dacvasa da Sinagan
komforts sTavazobs. es yvelaferi
Cven Cvens dizainerTa jgufs gavan-
deT,~ _ ambobs bostviki.
Sedegad miiRes PT Cruiser –
DaimlerChrysler-is fenomenalurad
warmatebuli, retros stilis man-
qana. `uol strit Jurnali” mas aR-
wers, nawilobriv rogorc 1916-20-
iani wlebis gangsterul manqanas,
nawilobriv ki rogorc 1950-iani
wlebis manqanas da londonis taq-
sis. erT-erTi analitikosi aRniS-
navs, rom PT Cruiser aris borblebze
Semdgari fokus-jgufi, popularu-
li survilis rkinaSi gansxeuleba.
misi nostalgiuri garegnoba da
dacviTi eqsterieri, romelTac Tan
erTvis kargad aRWurvili da ma-
Ralfunqciuri interieri, TiTqmis
yovel CvenganSi emocias aRZravs.
Seqmnidan zustad 2 weliwadSi aSS-
is momxmareblebma SeiZines 225,000-
ze meti PT Cruiser. `Cven ar vgegmav-
diT axali bazris Camoyalibebas.
Cven, ubralod, SevqmeniT is, rac
adamianebs TavSi utrialebdaT. man-
qana warsulSi gvabrunebs, magram
ara saukunis garkveul etapze.
ubralod, im dros gvaxsenebs, ro-
desac yvelaze ukeT vgrZnobdiT
Tavs. es aris `tradiciis dResas-
wauli. . . da Tan patara, ucnauri
janyi.~
zogi marketologi uaryofs
msgavs kvlevebs,miiCneven ra mas uaz-
rod. miuxedavad amisa, Shell-isa da
DaimlerChrysler-is msagvsad, bevri kompa-
nia cdilobs, Rrmad Cawvdes momxma-
reblis qvecnobierebas. erT-erTi
analitikosis mixedviT, `msgavs taq-
tikas iziareben sxvadasxva dargis
lideri kompaniebi. Kraft-Si, Coca-Cola-
Si, Procte&Gamble-sa da DaimlerChrysler-
Si amjobineben saqmianobis daWeras
Tanamedrove sakonsultacio firmeb-
Tan, rogorebicaa Archetype, Discoveries,
PsychoLogics da Semiotic Solutions.”
wwyyaarrooeebbii:: Examples adapted from Ruth Shalit, “The
Return of the Hidden Persuaders,” Salon Media,
September 27, 1999, accessed online at
www.salon.com. Also see Annetta Miller and Dody
Tsiantar, “Psyching Out Consumers,” Newsweek,
February 27, 1989, pp. 46–47; Alison Stein Wellner,
“Research on a Shoestring,” American Demographics,
April 2001, pp. 38–39; Phil Patton, “Car Shrinks,”
Fortune, March 18, 2002, pp. 187–190; “PT Cruiser,”
Journal of Business and Design, accessed online at the
Corporate Design Foundation Web site, www.cdf.org,
June 2003; “Taste—Review & Outlook: Sweet 16,”
Wall Street Journal, January 24, 2003, p. W13; and
information found at www.ptcruiserclub.com, August
2003.
aaRRqqmmaa.. motivirebuli adamiani mzadaa moqmedebisaTvis. adamianis qceva
damokidebulia mis mier situaciis aRqmaze. yoveli Cvengani Seicnobs situa-
cias xuTi saxis mgrZnobelobiT: mxedveloba, smena, ynosva, Sexeba da gemo.
TiToeuli Cvengani informaciis miRebas, organizebas da interpretacias indi-
vidualurad axdens. aaRRqqmmaa aris procesi, romliTac adamianebi arCeven informa-
cias, axorcieleben mis organizebas da interpretacias, gare samyaros srul-
yofili suraTis Sesaqmnelad.
aaRRqqmmaa (Perception)
procesi, romliTac
adamianebi arCeven,
awesrigeben da in-
terpretacias ukeTe-
ben informacias, raTa
Seqmnan gare samyaros
srulyofili suraTi.
170.
186 nnaawwiillii mmeeoorreebazrisa da momxmareblis gageba
erTi da igive stimuli sxvadasxva adamianma SeiZleba sxvadasxvagvarad
aRiqvas aRqmis sami procesis gamo: SerCeviTi yuradReba, SerCeviTi damaxinjeba
da SerCeviTi damaxsovreba. adamianebze yoveldRiurad didi raodenobiT stim-
ulebi moqmedeben. magaliTad, erTi analitikosi askvnis, rom adamiani yoveldRe
daaxloebiT 5,000 reklamas xedavs. 24 SeuZlebelia man yuradReba miaqcios
yvela am stimuls. SerCeviTi yuradReba – gulisxmobs imas, rom momxmarebeli
misTvis miwodebuli informaciidan amCnevs mxolod nawils da amitom mim-
wodeblebis amocanaa momxmareblisaTvis informaciis ise miwodeba, rom miipy-
ros misi yuradReba.
TviT SemCneuli stimulic ki yovelTvis ar aRiqmeba saTanadod. TiToeuli
adamiani miRebul informacias gonebis skivrSi aTavsebs. SerCeviTi damaxinjeba
gulisxmobs adamianTa miswrafebas, moaxdinos informaciis interpretacia ise,
rom man daadasturos is, risic am adamianebs ukve sjeraT. ana floresma
SesaZloa moisminos gamyidvelis cudi da kargi Sexedulebebi konkurentunar-
iani fotokameris brendebTan dakavSirebiT. imis gamo, rom mas moswons Nikon-is
fotokamera, is, ase vTqvaT, amaxinjebs informacias am fotokameris sasarge-
blod. marketologebma unda gaiTvaliswinon SerCeviTi damaxinjebis tendencia
da Seecadon gaigon, Tu rogor SeuZlia imoqmedos man reklamis da gayidvis
Sesaxeb arsebuli informaciis interpretaciaze.
adamianebi ver imaxsovreben maT mier SemCneul mTel informacias. isini
imaxsovreben im informacias, romelic emTxveva maT Sexedulebebs da rwmenas.
SerCeviTi damaxsovrebis gamo ana imaxsovrebs Nikon-is dadebiT mxareebs, maSin
rodesac iviwyebs konkurenti fotokamerebis dadebiT mxareebs. SerCeviTi
yuradRebis, damaxinjebisa da damaxsovrebis gamo, marketologebma bevri unda
imuSaon informaciis momxmareblamde misatanad. amiT aixsneba is, Tu marke-
tologebi informaciis miwodebis dros ratom mimarTaven sxvadasxva
saSualebebs da gameorebebs.
zogierTi momxmarebeli imas ganicdis, rom marketinguli Setyobinebebi
maTze zegavlenas moaxdens ise, rom amas isini verc mixvdebian – es yovelive ki
SesaZlebeli iqneba qvecnobieri reklamis saSualebiT. 1957 wels erT-erTma
mkvlevarma ganacxada, rom man Semdegi frazebi `miirTvi popkorni~ da `dalie
koka-kola~ niu-jersis kinoTeatrSi gamoaCina yovel 5 wamSi erTxel, 1/300-wamis
xangZlivobiT. man aRniSna, miuxedavad imisa, rom mayureblebma ver gaacnobieres
es gzavnilebi, maT isini qvecnobierad STanTqes da 58%-iT meti `popkorni~ da
18%-iT meti `koka-kola” iyides. Zalian male raklamis Semqmnelebi da
momxmarebelTa uflebebis dacvis jgufebi dainteresdnen qvecnobieri aRqmiT.
xalxma SiSi gamoxata imasTan dakavSirebiT, rom xdeba maTi gonebis
,,gamorecxva~. kaliforniis StatSi da kanadaSi es saqmianoba arakanonierad
gamoacxades. miuxedavad imisa, rom mkvlevarebma mogvianebiT aRiares, rom maT
zemoTxsenebuli monacemebi gamoigones, sakiTxi mainc ver mogvarda. zogierTi
momxmarebeli kvlav SiSobs, rom maTze qvecnobieri SetyobinebebiT manipu-
lirebas axdenen.
fsiqologebma da momxmarebelTa qcevis mkvlevarebma mravali kvlevis
safuZvelze daadgines, rom qvecnobier Setyobinebebsa da momxmarebelTa qcevas
ssuurraaTTii 55..4455..44
moTxovnilebis ierar-
qia maslous mixedviT
171.
TTaavvii 55 momxmareblisada organizaciuli myidvelis qceva 187
Soris aranairi kavSiri ar arsebobs. rogorc Cans, qvecnobier reklamas,
ubralod, ara aqvs Zala, romelsac mas kritikosebi miaweren. reklamis
SemqmnelTa umravlesobas sasacilod miaCnia e.w. industriis SeTqmulebis
Teoria, rodesac TiTqos momxmareblebis manipulireba uxilavi Setyobinebebis
saSualebiT xdeba.25
sswwaavvllaa.. moqmedebisas adamianis goneba bevr rames iTvisebs da swavlobs.
swavlis procesi asaxavs im cvlilebebs, romelsac miRebuli gamocdileba
axdens pirovnebis qcevaze. mkvlevarebi amboben, rom adamianis qcevaTa
umravlesoba swvlis Sedegad aris SeZenili. Seswavla xdeba moTxovnilebis,
stimulis, miniSnebis, reaqciisa da ganmtkicebis urTierTqmedebis Sedegad.
Cven vnaxeT, rom ana floress aqvs TviTrealizaciis ganzraxva. ganzraxva
aris Zlieri Sinagani stimuli, romelic mouwodebs moqmedebisaken. anas
ganzraxva iqceva motivad, rodesac igi mimarTulia garkveuli stimulis
obieqtisaken, am SemTxvevaSi _ foto-kamerisaken. anas pasuxi ideaze, iyidos
kamera, ganpirobebulia arsebuli e.w. gamRizianebliT miniSnebiT. miniSneba
aris stimuli, romelic momxmareblis motivacias mimarTulebas aZlevs,
gansazRvravs rodis,sad da rogor reagirebs myidveli. vitrinaSi fotokameris
danaxva, specialuri informaciis gageba fasdaklebaze da meuRlis mxardaWera
– yovelive es miniSnebebia, romelTac SeuZliaT anas reaqciaze gavlena
moaxdinon, rodesac is dainteresebulia kameris yidviT.
davuSvaT, ana yidulobs Nikon-s. Tu is SenaZeniT kmayofili darCeba, albaT,
mas sul ufro xSirad gamoiyenebs. misi reaqcia kamerebze iqneba ganmtkice-
buli. SemdgomSi, rodesac mas mouwevs kameris, Wogritis, durbindis an sxva
msgavsi produqtebis SeZena, imis albaToba, rom is Nikon-is produqts iyidis,
didia. marketologTaTvis swavlis Teoriis praqtikuli mniSvneloba aris is,
rom maT SeuZliaT produqtze moTxovna Seqmnan, Tu mis asocirebas Zlier
moTxovnilebasTan moaxdenen, motivirebul miniSnebebs gamoiyeneben da
dadebiTi ganmtkicebis SegrZnebas warmoSoben.
rrwwmmeennaa ddaa ddaammookkiiddeebbuulleebbaa.. keTebisa da swavlis dros adamianebs uyalibdebaT
rwmena da damokidebuleba. rac, Tavis mxriv, yidvis procesze gavlenas axdens.
rrwwmmeennaa aris pirovnebis aRweriTi, advilad gasagebi Tvalsazrisi raRacis
Sesaxeb. ana floress SesaZloa sjera, rom Nikon-is kamera SesaniSnav suraTebs
iRebs, didxans saimedod muSaobs da SedarebiT iafi _ 450 dolari Rirs. es
rwmena SeiZleba damokidebuli iyos realur codnaze an Sexedulebaze da
SesaZloa hqondes an ar hqondes emociuri datvirTva. magaliTad, ana floresis
rwmenam, rom Nikon-is kamera mZimea, misi gadawyvetileba SesaZloa Secvalos an,
piriqiT, ar Secvalos.
marketologebi dainteresebulni arian im rwmeniT, romelic adamianebs
uyalibdebaT produqtebsa da momsaxurebebze, imitom rom es rwmenebi qmnis
produqtis da brendis imijs, rac zemoqmedebs maT gayidvebze. Tu zogierTi
rwmena mcdaria d xels uSlis yidvas,marketologs mis Sesacvlelad saTanado
kampaniis Catareba dasWirdeba.
adamianebs TavianTi damokidebuleba aqvT religiis, politikis, tansacm-
lis, musikis, sakvebisa da TiTqmis yvelafris mimarT. ddaammookkiiddeebbuulleebbaa aris
pirovnebis mier Tanmimdevruli, dadebiTi an uaryofiTi Sefaseba, STabeWdileba
Tu tendencia sagnis an ideis mimarT. damokidebuleba adamians gonebriv
CarCoSi aqcevs, mas moswons an ar moswons sagnebi, miiltvis maTken an piriqiT.
amgvarad, ana floress SesaZloa hqondes iseTi damokidebuleba, rogoricaa
`SeiZine saukeTeso~, `iaponelebi msoflioSi saukeTeso produqcias amzadeben~
da `SemoqmedebiToba da TviTgamoxatva cxovrebaSi yvelaze mniSvnelovania.~
aseT SemTxvevaSi, Nikon-is kamera anas arsebul damokidebulebebs kargad
Seesabameba.
Znelia damokidebulebaTa Secvla. arsebobs adamianis damokidebulebis
modeli da erTi maTganis Secvlam SesaZloa sxvaTa Secvlac moiTxovos. ase
rom kompania, Cveulebriv, unda cdilobdes, rom misi produqti arsebul
damokidebulebebs moergos, nacvlad imisa, rom es damokidebulebebi Secvalos.
rasakvirvelia, arsebobs gamonaklisebi, rodesac damokidebulebebis Secvla
SesaZloa Zalze Zvirad dagvijdes.
1994 wlamde, 20 wlis ganmavlobaSi, aSS-Si rZis moxmareba Zalian
sswwaavvllaa (Learning)
cvlilebebi pirov-
nebis qcevaSi, gamow-
veuli swavlis pro-
cesSi miRebuli ga-
mocdilebis gavle-
niT.
rrwwmmeennaa (Belief)
pirovnebis aRweriTi,
advilad gasagebi
Tvalsazrisi (azri)
raRacis Sesaxeb.
ddaammookkiiddeebbuulleebbaa
(Attitude)
pirovnebis Tanmim-
devruli dadebiTi
an uaryofiTi Sefa-
seba, STabeWdileba
an tendencia sagnis
an ideis mimarT.
172.
188 nnaawwiillii mmeeoorreebazrisa da momxmareblis gageba
dabali iyo. mizezi iyo is, rom rZes
aRiqvamdnen, rogorc janmrTelobisaTvis
arc Tu sasargeblo, araTanamedrove
produqtad, romelic mxolod bavSvebi-
saTvis iyo sasargeblo. am azris
ugulebelsayofad aSS-is rZis mewarmeTa
nacionalurma asociaciam (National Fluid Milk
Processors Education Program (MilkPEP)) daiwyo
sareklamo kampania. reklamebSi monawi-
leobdnen cnobili adamianebi rZiT das-
velebuli piriT,etikets ki ewera: `gnebavT
rZe? (got milk?)~ kampania ara marto
popularuli, aramed Zalze warmatebulic
aRmoCnda, ramac, Tavis mxriv, jer SeaCera
rZis moxmarebis Semcirebis tendecia da,
ufor metic, gazarda rZis moxmareba.
kampania dResac grZeldeba. miuxedavad
imisa, rom miznobrivi bazris ZiriTad
nawils 20 wlis qalebi Seadgenen, bazari
gafarTovda da moicva Tineijerebi, ramac
mSoblebis aRfrTovaneba gamoiwvia. Tinei-
jerebi agroveben sareklamo broSurebs
iseTi cnobili adamianebis gamosaxule-
bebiT, rogorebic arian bensoni da lian
rimsi; supermodeli taira benksi; sportis
kerpebi, rogorebic arian jef gordoni, mia
hemi, venus da serena viliamsebi. Tineije-
rebSi popularobis mopovebis Semdeg veb-
gverdic ki (www.whymilk.com) Seiqmna,
romelzec axalgazrdebs SeuZliaT Tvi-
Ton datkbnen rZiT moTxupnuli ulvaSebis
naxviT da Seamowmon uaxlesi etiketebi,
ixilon reklamebi an miiRon saWiro
informacia. rZis gayidvebs xels uwyobs
sxvadasxva masobrivi marketinguli Ro-
nisZiebebi. magaliTad, daqiravebul iqna 28-
futis sigrZis traileri, romelic gaformebuli iyo manhetenis ,,Taim
sqveris’’ amsaxveli dekoraciiT. traileri qveynis sxvadasxva kuTxeSi
mogzaurobda da awyobda Souebs. Sekrebil Tineijerebs SeeZloT
musikisTvis moesminaT da 15-wamiani mimarTvis sityviT gamosuliyvnen
MTV-is programa Total Request Live-Si. maT aseve saSualeba hqondaT,
gamoCeniliyvnen Jurnal `Rolling Stone-Si” rZis ulvaSebiT. amasobaSi,
maT SeeZloT ubralo sodianis nacvlad rZe mierTvaT. TiToeuli
maTgani pirobas debda, rom isini yvelafers gaakeTebdnen, raTa
SeemcirebinaT `kalciumis nakleboba mosaxleobaSi rZis nawarmis
gamoyenebis gziT.26
axla Cven SegviZlia SevafasoT momxmareblis qcevaze gavlenis mqone
mravali Zala. momxmareblis arCevani damokidebulia kulturuli, socialuri,
pirovnuli da fsiqologiuri faqtorebis zemoqmedebaze.
mmyyiiddvveelliiss ggaaddaawwyyvveettiilleebbiiss mmiiRReebbiiss pprroocceessii
axla, rodesac gavecaniT im garemoebebs, romlebic myidvelebis arCevanze
zegavlenas axdenen, Cven mzad varT, SeviswavloT momxmareblis mier yidvis
Sesaxeb gadayvetilebis miRebis procesi. blok-sqema suraTze 5.5 gviCvenebs, rom
myidvelis gadawyvetilebis miRebis procesi Sedgeba 5 etapisagan: saWiroebis
Secnoba, informaciis moZieba, alternativebis Sefaseba, yidvaze gadawyveti-
lebis miReba da yidvis Semdgomi qceva. sinamdvileSi, yidvis procesi Ziri-
Tadad Sesyidvamde bevrad ufro adre iwyeba da didxans grZeldeba.
marketologebma yuradReba unda gaamaxvilon yidvis mTel procesze da ara
marto SeZenis gadawyvetilebaze.
■ damokidebulebis Secvla Znelia, magram rZis mewarmeTa na-
cionaluri asociaciis (National Fluid Milk Processors) mier Catare-
bulma kampaniam `rZis ulvaSi" Secvala damokidebuleba rZis
mimarT.
173.
TTaavvii 55 momxmareblisada organizaciuli myidvelis qceva 189
suraTi gviCvenebs, rom myidvelebi SeZenis
dros zogadad yvela etaps gadian. magram
zogjer myidveli Cveulebad qceul, rutinuli
Sesyidvebis dros gamotovebs an gadaanacvlebs
zogierT etaps. kbilis pastis yidvisas myidvel
qalbatons saWiroebis gacnobierebisTanave SeuZ-
lia miiRos gadawyvetileba garkveuli brendis
yidvis Taobaze. Sesabamisad, gamotovebs
informaciis moZiebisa da alternativebis
Sefasebis etapebs.
ssaaWWiirrooeebbiiss SSeeccnnoobbaa.. yidvis procesi iwyeba
saWiroebis gacnobierebiT – myidveli Seicnobs
problemas an saWiroebas. saWiroeba SesaZloa
gamowveuli iyos Sinagani stimuliT, maSin
rodesac erTi pirovnebis normaluri moTxovni-
lebebi – SimSili, wyurvili, seqsi – im dones aR-
wevs, rodesac ganzraxva warmoiSoba. saWiroeba
SeiZleba gamoiwvios agreTve gare stimulma. ana
floresma SesaZloa axali hobis saWiroeba
igrZno megobarTan fotografiaze saubris an
fotokameris sareklamo rgolis naxvis Semdeg.
am etapze marketologma unda gamoikvlios
momxmarebeli, raTaA gaarkvios, ra saxis moTxov-
nilebebi Tu problemebi wamoeWrebaT, ra iwvevs
maT da rogor moqmedeben isini momxmarebelze
garkveuli produqtebis SerCevisas.
iinnffoorrmmaacciiiiss mmooZZiieebbaa.. dainteresebulma momxmare-
belma SesaZloa moiZios an ar moiZios
damatebiTi informacia. Tu momxmareblis
ganzraxva Zlieria da misi moTxovnilebis
Sesabamisi produqti xelmisawvdomia, momxmare-
beli mas yidulobs. winaaRmdeg SemTxvevaSi,
momxmarebeli imaxsovrebs am saWiroebas an masze
informaciis moZiebas iwyebs. yvelafers rom Tavi davaneboT, aviRoT ana flo-
resis magaliTi. is, albaT, ufro met yuradRebas miaqcevs fotokameris
reklamebs, megobrebis fotokamerebsa da saubrebs maT Sesaxeb. man SeiZleba
ufro aqtiurad daiwyos saWiro masalis moZieba nacnobebisagan an informacia
sxva gzebiT moipovos. Ziebis xangrZlivoba damokidebuli iqneba sxvadasxva
faqtorze: yidvis ganzraxvis siZliereze; informaciis raodenobaze, romliTac
igi iwyebs Ziebis process; damatebiTi informaciis mopovebis sirTuleze;
faseulobaze, romelsac igi miiRebs damatebiTi informaciiT da im kmayo-
filebis grZnobaze, romelsac is Ziebis procesSi iRebs.
momxmarebels SeuZlia informacia sxvadasxva wyarodan miiRos. maT
Sorisaa: pirovnuli wyaroebi (ojaxi, megobrebi, mezoblebi, nacnobebi), komerci-
uli wyaroebi (reklama, realizatorebi, dilerebi, SefuTva, gamofenebi), sazoga-
doebrivi wyaroebi (masmedia, sareitingo organizaciebi), gamocdilebiTi
wyaroebi (produqciis floba, gamocda, gamoyeneba). sxvadasxva informaciis
wyaros zegavlena gansxvavebulia produqtisa da myidvelis Sesabamisad.
ZiriTadad, momxmarebeli produqtis Sesaxeb informaciis udides nawils
komerciuli wyaroebidan iRebs, anu im wyaroebidan, romlebsac marketologebi
akontroleben. Tumca yvelaze efeqtiani wyaro pirovnuli wyaroebia.
Cveulebriv, komerciuli wyaroebi informacias awvdis myidvels, pirovnuli
wyaroebi ki akanonebs da/an afasebs produqtebs myidvelebisaTvis.
ufro meti informaciis mopovebasTan erTad, izrdeba momxmareblis codna
bazarze arsebul brendebsa da maT niSan-Tvisebebze. informaciis moZiebisas
■ saWiroebis Secnoba SeiZleba gamowveuli iyos reklamiT.
aSS-is rZis mewarmeTa nacionalurma asociaciis es reklama
atyobinebs myidvelebs, rom Zvlebis gasamagreblad saWiroa
rZis produqtebi.
ssuurraaTTii 55..5555..55
myidvelis gadawyveti-
lebis miRebis procesi
174.
190 nnaawwiillii mmeeoorreebazrisa da momxmareblis gageba
ana floresma Seityo, rom misTvis xelmisawvdomia bevri brendis fotokamera.
informacia mas aseve daexmara, gamoericxa zogierTi brendebi. kompaniam unda
Camoayalibos iseTi marketinguli kompleqsi, romelic saSualebas miscems
momxmarebels, advilad gaerkves viTarebaSi da gaakeTos arCevani. kompaniam
agreTve didi yuradRebiT unda gansazRvros momxmarebelTa informaciis
wyaroebi da TiToeuli wyaros mniSvneloba.
aalltteerrnnaattiivveebbiiss SSeeffaasseebbaa.. rogor akeTebs momxmarebeli arCevans brendis amden
alternativas Soris? marketologs esaWiroeba icodes, Tu rogor afasebs
momxmarebeli alternativebs, anu rogor amuSavebs igi xelT arsebul
informacias arCevanis gasakeTeblad. samwuxarod, yvela yidvis situaciaSi
momxmareblebi Sefasebis martiv da erTaderT process ar iyeneben. piriqiT,
arsebobs Sefasebis ramdenime varianti.
momxmareblebi brendis SesarCevad ramdenime proceduras mimarTaven. Tu
rogor afasebs alternativebs momxmarebeli, damokidebulia individualur
momxmarebelze da yidvis specifikur situaciaze. zogierT SemTxvevaSi,
momxmareblebi iyeneben gamoTvlebsa da logikur azrovnebas. sxva
SemTxvevebSi, igive momxmareblebi naklebad afaseben an saerTod uaryofen maT.
ufro metic, isini impulsurad yiduloben, eyrdnobian ra intuicias. zogjer
momxmareblebi Tavad iReben yidvis Sesaxeb gadawyvetilebas; zogjer
rCevisaTvis mimarTaven megobrebs, momxmarebelTa megzurebs an gamyidvelebs.
modiT, warmovidginoT, rom sabolood ana floresma arCevanis areali oTx
fotokameramde Seamcira. amasTan warmovidginoT, rom igi mniSvnelobas aniWebs,
ZiriTadad, oTx atributs – suraTis xarisxs, aparatis gamoyenebis simartives,
aparatis zomasa da fass. mopovebuli informaciis safuZvelze anas
Camouyalibda rwmena, Tu ramdenad aqvs TiToeul brends xsenebuli niSan-
Tvisebebi. Tu ana yidvis gadawyvetilebas daamyarebs mxolod erT atributze,
misi arCevanis winaswar gansazRvra advili iqneba. magaliTad, Tu mas yvelaze
metad suraTis xarisxi sWirdeba, is im kameras iyidis, romelic, misi azriT, yve-
laze kargi xarisxis suraTebs iRebs. magram myidvelTa umravlesoba
mxedvelobaSi iRebs ramdenime atributs, romelTagan TiToeuls sxvadasxva
mniSvneloba aqvs. Cven rom vicodeT, dasaxelebuli oTxi atributidan ana
romels (da ramdenad) aniWebs upiratesobas, SevZlebdiT misi kameris arCevanis
winaswar gansazRvras.
marketologebma myidvelebi unda Seiswavlon, raTa gaarkvion, Tu rogor
xdeba maT mier realurad brendis alternativebis Sefaseba, am Sefasebis pro-
cesis codnis SemTxvevaSi, marketologebi SeZleben myidvelis gadawyvetile-
baze zegavlenis moxdenas.
yyiiddvvaazzee ggaaddaawwyyvveettiilleebbiiss mmiiRReebbaa.. Sefasebis etapze momxmareblis mier arsebuli
alternativebis ranJireba xdeba. ZiriTadad, momxmareblis SeZenis gadaw-
yvetileba yvelaze sasurveli brendis yidvas iTvaliswinebs. Tumca orma faq-
torma SesaZloa SeZenis Sesaxeb gadawyvetilebis miRebaze zegavlena iqonios.
pirveli faqtoria sxvebis damokidebuleba. im SemTxvevaSi, Tu ana floresis
qmari fiqrobs, rom anam naklebfasiani fotoaparati unda iyidos, anas Sansi,
SeiZinos ZviradRirebuli kamera, Semcirdeba.
meore faqtori gauTvaliswinebeli situaciebia. momxmarebels yidvis
ganzraxva, SesaZloa, Camouyalibdes iseTi faqtorebis gaTvaliswinebiT,
rogorebicaa _ mosalodneli Semosavali, mosalodneli fasi da produqtis
mosalodneli sargebeli. magram moulodnelma movlenebma SesaZloa mas yidvis
ganzraxva Seacvlevinos. ana floresma SesaZloa dakargos samsaxuri, sxva
nivTis yidva ufro saswrafo aRmoCndes an megobarma uTxras, rom igive mod-
elis fotoaparatma mas ar gaumarTla. SesaZloa, sxva fotoaparatis fasebi
Semcirdes. amrigad, prioritetebis arseboba da TviT SeZenis ganzraxvac ki
yovelTvis SerCeuli produqtis yidviT ar sruldeba.
yyiiddvviiss SSeemmddggoommii qqcceevvaa.. marketologis samuSao produqtis SeZeniT ar
mTavrdeba. misi SeZenis Semdeg, momxmarebeli an kmayofilia, an ukmayofilo da
es pirdapir kavSirSia marketologTan. ra ganapirobebs momxmareblis kmay-
ofilebas Tu ukmayofilebas produqtis yidvis SemTxvevaSi? pasuxi momxmareb-
lis molodinsa da produqtis mier Sesrulebuli funqciebis aRqmaSi imaleba.
Tu produqti molodins ar amarTlebs, momxmarebeli imedgacruebulia; Tu is
175.
TTaavvii 55 momxmareblisada organizaciuli myidvelis qceva 191
amarTlebs molodins, momxmarebeli kmayofilia da im SemTxvevaSi, Tu
molodins aWarbebs, es ukanaskneli aRfrTovanebulia.
rac ufro didia sxvaoba (naprali) mosalodnel da faqtiur
maxasiaTeblebs Soris, miT ufro didia momxmareblis imedgacrueba. aqedan
gamomdinare, gamyidvelebma unda Seqmnan iseTi produqcia, romelic namdvilad
asaxavs mis Sesaxeb gavrcelebul informacias. zogierTi gamyidveli,
Segnebulad, Semcirebulad warmoadgens Tavisi produqciis Tvisebebs, raTaA
momxmareblis am produqtiT dakmayofilebis done gazardon. magaliTad, Boeing-
is gamyidvelebi sakmaod TavdaWerilad afaseben TavianTi TviTmfrinavebis
potenciur SesaZleblobebs da SesaZlo sargebels. isini TiTqmis yovelTvis
saTanadod ver afaseben maTi TviTmfrinavebis mier sawvavis xarjis efeqtur-
obas – myidvelebs pirdebian 5%-ian danazogs, romelic bolos 8%-mde izrdeba.
myidvelebi, bunebrivia, aRfrTovanebulebi arian mosalodnelze ukeTesi
maCvenebliT. Sesabamisad, isini kvlav yiduloben da sxva potenciur myidvelebs
mouTxroben, rom Boeing-i Tavis sityvas zedmiweviT asrulebs.
TiTqmis yvela msxvili SenaZeni Sedegad iZleva e.w. SSeemmeeccnneebbiiTT ddiissoonnaannssss
aann ddiisskkoommffoorrttss,, rac gamowveulia yidvis Semdgomi konfliqtiT. yidvis dros
xdeba kompromisis gakeTeba garkveuli brendis sasargeblod. momxmareblebi
usiamovnod igrZnoben Tavs, rodesac Seicnoben nayidi brendis uaryofiT mxa-
reebs da gaigeben sxva brendebis SesaZlo sargeblis Sesaxeb. amdenad, momx-
mareblebi TiToeuli SeZenisas ase Tu ise grZnoben, sul mcire, yidvis Semdgom
disonans.27
ratomaa ase mniSvnelovani myidvelis dakmayofileba? imitom, rom kom-
paniis produqciis gayidva ZiriTadad damokidebulia momxmarebelTa or mniS-
vnelovan jgufze – axal myidvelebsa da SenarCunebul myidvelebze. Cveu-
lebriv, axali myidvelis mizidva ufro Zviri jdeba, vidre Zvelis SenarCuneba.
arsebuli myidvelebis SenarCunebis saukeTeso gza ki aris maTi dakmayofi-
leba. myidvelis kmayofileba ki myidvelebTan mogebiani urTierTobebis
Camoyalibebis sawindaria: maTi SenarCuneba, SeZ-
lebisdagvarad raodenobis gazrda da maTgan
faseulobebis miReba. kmayofili myidvelebi pro-
duqts isev yiduloben, siamovnebiT elaparakebian
masze sxvebs, nakleb yuradRebas aqceven konkurent
brendebsa da reklamebs da am kompaniisagan sxva
produqtebsac yiduloben. bevri marketologi
myidvelTa imedebis gamarTlebisaTvis ki ara, maTi
aRfrTovanebis SegrZnebis miRwevisTvis ibrZvis.
ukmayofilo myidveli sxvagvarad reagirebs.
cudi gamonaTqvami ufro male vrceldeba, vidre
kargi. mas SeuZlia Zalian swrafad daazaralos
kompaniisa da misi produqtebisadmi momxmare-
belTa damokidebuleba. ukmayofilo myidvelTa
umravlesoba TavianT problemebs kompanias ar
uziarebs, amitom kompaniam regularulad unda
akontrolos myidvelTa kmayofilebis done. am
gziT kompanias SeuZlia daadginos, rogor
muSaobs da rogor SeiZleba gaaumjobesos Tavisi
saqmianoba.
magram rogor unda moeqces kompania ukmay-
ofilo myidvelebs? sul mcire, kompania
sTavazobs ufaso satelefono nomrebsa da veb-
gverdebs, raTa marTos maTi saCivrebi da gamo-
kiTxvebi. magaliTad, bolo 2 aTwleulis ganmav-
lobaSi Gerber-is cxel xazze (1-800-4-GERBER) xuT
milionze meti zari Semovida. cxeli xazis mom-
saxure personali, romlis umravlesobas dedebi
da bebiebi Seadgenen, rCevebs iZlevian bavSvis mov-
lasTan dakavSirebiT. isini 2,400-ze met abonents
pasuxoben dRe-RameSi. General Electric-i sTavazobs
onlain GE Answer Center-s. am veb-gverdze myidve-
lebs SeuZliaT gaecnon didi raodenobis infor-
■ arCevanis gakeTeba: warmodgenili reklama produqtis sac-
delad yidvis stimulirebas axdens kuponebis SeTavazebiT.
SSeemmeeccnneebbiiTTii
ddiissoonnaannssii (Cognitive
dissonance)
myidvelebis diskom-
forti, gamowveuli
e.w. yidvis Semdgomi
konfliqtiT.
176.
192 nnaawwiillii mmeeoorreebazrisa da momxmareblis gageba
macias GE-is aTasobiT produqtze. aq aris informacia dawyebuli, yidvis
Semdgom gaCenil yvelaze xSir SekiTxvebze pasuxebiT da damTavrebuli momx-
mareblis mier ganxorcielebuli instalaciisa da aparaturis SekeTebis dros
gaCenili SekiTxvebiT, TviT instalaciiTa da SekeTebis gadasaxadiT. myid-
velebs, romlebic veb-gverdze pasuxebs ver pouloben, SeuZliaT GE-is tele-
fonze darekon da myidvelTa momsaxurebis warmomadgenels pirdapir gae-
saubron.
yidvis Sesaxeb gadawyvetilebis miRebis procesis SeswavliT marketolo-
gebi SeZleben gzebis moZiebas,ATu rogor SesTavazon momxmareblebs pro-
duqti. magaliTad, Tu momxmareblebi axal produqts imis gamo ar yiduloben,
rom isini mis saWiroebas ver aRiqvamen, marketings SeuZlia sareklamo kampania
awarmoos, romelic axali produqtis saWiroebaze amaxvilebs yuradRebas da
aCvenebs, Tu rogor SeuZlia mocemul produqts momxmarebelTa problemebis
gadaWra. Tu momxmarebeli icnobs produqts, magram ar yidulobs imitom, rom
arakeTilganwyobili aris mis mimarT, marketologma unda ipovos saSualeba,
produqtisadmi momxmareblis damokidebulebis Sesacvlelad.
mmyyiiddvveelliiss ggaaddaawwyyvveettiilleebbiiss mmiiRReebbiiss pprroocceessii aaxxaallii pprroodduuqqttiiss SSeessyyiiddvviissaass
Cven ganvixileT is etapebi, romlebsac myidvelebi gadian, cdiloben ra
TavianTi moTxovnilebebi daikmayofilon. myidvelebma es safexurebi SesaZloa
swrafad an, piriqiT, nela gaiaron da SeiZleba zogierTi maTgani gamotovon
kidec. bevri ramaa damokidebuli myidvelis bunebaze, produqtebsa da yidvis
procesis dros Seqmnil situaciaze.
axla Cven ganvixilavT, Tu rogor irCeven myidvelebi axal produqts.
aaxxaallii pprroodduuqqttii aris saqoneli,momsaxureba an idea,romelic potenciuri myid-
velis mier aRiqmeba,rogorc axali. is SesaZloa didi xania arsebobs bazarze,
magram Cven gvainteresebs, Tu rogor igeben momxmareblebi Tavdapirvelad pro-
duqtis Sesaxeb da rogor iReben gadawyvetilebas misi SeZenis Sesaxeb.
aaTTvviisseebbiiss pprroocceessii aris gonebrivi faza, rodesac individi gadaamuSavebs pirve-
lad gagonil informacias inovaciis (misTvis axali produqtis) Sesaxeb misi
SeZenis Taobaze saboloo Camoyalibebamde. aTviseba (adoption) aris
gadawyvetileba, romelsac individi iRebs, raTa produqtis regularuli mom-
xmarebeli gaxdes.28
aaTTvviisseebbiiss pprroocceessiiss ssaaffeexxuurreebbii.. axali produqtis gaazrebis procesis dros
momxmareblebi xuT etaps gadian:
■ ggaaTTvviiTTccnnoobbiieerreebbaa:: momxmarebeli igebs axali produqtis Sesaxeb, magram
nakleb infromacias flobs mis Taobaze.
■ iinntteerreessii:: momxmarebeli eZebs informacias axal produqtze.
■ SSeeffaasseebbaa:: momxmarebeli ganixilavs, Rirs Tu ara produqtis sacdelad yidva.
■ ssaaccddeellaadd yyiiddvvaa:: momxmarebeli cdilobs, axlos gaecnos da gamoscados
axali produqti (misi nimuSi an mcire partia), raTa Seeqmnas warmodgena
masze.
■ aaTTvviisseebbaa:: momxmarebeli iRebs gadawyvetilebas axali produqtebis Cveuleb-
rivad gamoyenebis Sesaxeb.
es modeli gviCvenebs, rom axali produqtis mimwodebelma unda ifiqros
imaze,Tu rogor daexmaros momxmareblebs,raTaA maT am etapebis gavla SeZlon.
didekraniani televizorebis mwarmoeblebma SesaZloa aRmoaCinon, rom bevri
momxmarebeli, romlebic misi produqtis mimarT interesis etapze arian da ar
gadadian sacdelad yidvis safexurze. Tu imave momxmareblebs eqnebodaT
survili, esargeblaT didekraniani televizorebiT sacdeli vadiT mcire
gadasaxadis safasurad, mwarmoebels unda efiqra sacdeli gegmis SeTavazebaze
Semdgomi yidvis garantiiT.
iinnddiivviidduuaalluurrii ggaannssxxvvaavveebbeebbii iinnoovvaattoorroobbaaSSii.. adamianebi axali produqtis
gamocdis mzadyofnis doniT Zalze gansxvavdebian. arseboben TiToeuli
produqtis `pioneri momxmareblebi~ da adreuli amTvisebelni. sxva individebi
aaxxaallii pprroodduuqqttii (New
product)
saqoneli, momsaxure-
ba an idea, romelic
potenciuri myidve-
lis mier aRiqmeba,
rogorc axali.
aaTTvviisseebbiiss pprroocceessii
(Adoption process)
gonebrivi faza, ro-
desac individi ga-
daamuSavebs pirve-
lad gagonil
informacias inova-
ciis (misTvis axali
produqtis) Sesaxeb
misi SeZenis Taobaze
saboloo Camoyali-
bebamde.
177.
TTaavvii 55 momxmareblisada organizaciuli myidvelis qceva 193
axal produqtebs ufro gvian aRiareben. axal produqtebTan Seguebis
siswrafiT xalxi SeiZleba daiyos kategoriebad, rac mocemulia suraTze 5.6.
neli dasawyisis Semdeg adamianebis mzardi raodenoba iTvisebs axal
produqts. maTi ricxvi piks aRwevs da Semdeg klebulobs, radgan maT Soris
rCebian isini, vinc ver iTvisebs axal produqts. inovatorebi warmoadgenen
myidvelTaA2.5%-s, romelnic axal ideas pirvelebi iziareben, Semdeg modis
adreuli amTviseblebis 13.5% da ase Semdeg.
axali produqciis amTvisebelTa 5 jgufs ganmasxvavebeli faseulobebi
aqvT. inovatorebi (innovators) riskianebi ariani – isini riskze midian da axal
ideebs cdian. adreuli amTviseblebi (early adopters) arian azris
gamavrceleblebi TavianT sazogadoebaSi da iTviseben axal ideebs advilad,
magram frTxilad. adreuli umravlesoba (early majority) frTxilia – miuxedavad
imisa, rom iSviaTad arian liderebi, isini metad iziareben axal ideebs, vidre
saSualod sxva adamianebi. gvian umravlesobas (late majority) skeptikosebi
Seadgenen – isini iziareben inovaciebs mxolod mas Semdeg, rac mas xalxis
umravlesoba gamocdis. bolos modian CamorCenilebi (laggards) (xatovnad rom
vTqvaT – maCanCalebi, tradiciaTa moyvarulni). isini eWvis TvaliT uyureben
cvlilebebs da saixleebs mxolod maSin iReben, rodesac is raRac tradiciis
msgavsi xdeba.
amTvisebelTa aseTi klasifikacia gulisxmobs, rom novatorulma kompaniam
inovatorTa da adreul amTvisebelTa damaxasiaTebeli Tvisebebi unda gamoik-
vlios da marketinguli Zalisxmeva warmarTos maTken. ZiriTadad, inovatorebi
arian SedarebiT axalgazrdebi, kargad ganaTlebulebi da maRalSemosavliani
pirovnebebi. isini ufro kargad eguebian ucnob saqonels, ufro metad endobian
sakuTar faseulobebsa da gamWriaxobas da ufro metad midian riskze. isini
brendisadmi erTgulni naklebad arian da naklebad aniWeben upiratesobas
stimulirebis iseT specialur saSualebebs, rogorebicaa fasdakleba, kuponebi
da nimuSebi.
pprroodduuqqttiiss mmaaxxaassiiaaTTeebblleebbiiss ggaavvlleennaa mmiissii aaTTvviisseebbiiss tteemmppzzee.. axali produqtis
maxasiaTeblebi gavlenas axdens misi aTvisebis tempze. zogierTi produqti
TiTqmis erT RameSi inergeba (Beanie Babies), maSin rodesac danarCenebis
aRiarebas Zalian didi dro sWirdeba (magaliTad, maRali garCevadobis
televizorebi _ HDTV). aTvisebis tempze, ZiriTadad, zegavlenas xuTi
maxasiaTebeli axdens. ganvixiloT es maxasiaTeblebi maRali garCevadobis
televizorebis magaliTze.
■ SSeeffaarrddeebbiiTTii uuppiirraatteessoobbaa ((Relative advantage)):: ramdenad aris gaumjobesebuli
axali produqti arsebul msgavs produqtebTan SedarebiT. rac ufro didi
iqneba maRali garCevadobis televizoris gamoyenebisas aRqmuli
SefardebiTi upiratesoba – vTqvaT, gamosaxulebis xarisxi da misi yurebis
dros mxedvelobis naklebi daRla – miT ufro male iqneba aTvisebuli
(aRiarebuli) igi.
■ SSeeTTaavvsseebbaaddoobbaa ((Compatibility)):: axali produqtis Sesabamisobis xarisxi, poten-
ciuri momxmareblebis faseulobebsa da gamocdilebasTan. magaliTad,
maRali garCevadobis televizori sakmaod SeTavsebadia saSualo klasis da
ufro zeda fenis ojaxebis cxovrebis wesTan da finansur SesaZleb-
lobebTan. miuxedavad amisa, samwuxarod, is ar aris Tavsebadi satelevizio
gadacemis im sistemebTan,romlebic amJamad momxmareblebisaTvis aris xelmi-
sawvdomi.
ssuurraaTTii 55..6655..66
momxmarebelTa tipebi
inovaciebis aTvisebis
siswrafis mixedviT.
178.
194 nnaawwiillii mmeeoorreebazrisa da momxmareblis gageba
■ kkoommpplleeqqssuurroobbaa ((Complexity)):: anu, ramdenad
rTuli gasagebia axali produqtis arsi da
misi gamoyeneba. maRali garCevadobis tele-
vizorebi araa Zalian rTuli eqspluata-
ciaSi. amitom, ramdenadac misi dapro-
gramireba xelmisawvdomia, xolo fasebi
misaRebi, naklebi dro iqneba saWiro, rom man
amerikul ojaxebSi SeaRwios, vidre ufro
kompleqsurma, rTulma, sxva axalma produq-
ciam.
■ ggaayyooffaaddoobbaa ((divisibility)):: maRali garCevadobis
televizorebi jer kidev Zalian Zviria. iqi-
dan gamomdinare, rom xalxs SeuZlia maTi
arendiT aReba Semdgomi SeZenis SesaZleb-
lobiT, izrdeba maTi aTvisebis donec.
■ kkoommuunniikkaabbeelloobbaa ((Communicability)):: ramdenad
aris TvalsaCino axali produqtis gamoyene-
ba sxvebisTvis. imis gamo, rom maRali garCe-
vadobis televizorebi Tavad axdens saku-
Tari Tavis demonstrirebasa da aRweras,
momxmareblebSi maTi gamoyeneba swrafad
gaizrdeba.
aTvisebis (aRiarebis) doneze aseve
moqmedebs sxva maxasiaTeblebi, rogorebicaa:
sawyisi da Semdgomi xarjebi, riski da ganusaz-
Rvrelobis xarisxi, mowoneba sazogadoebis
mxridan. axali produqtebis marketologma
yvela es faqtori unda gamoikvlios, rodesac
axal produqts da mis marketingul programas
qmnis.
mmoommxxmmaarreebbeellTTaa qqcceevvaa qqvveeyynniiss ssaazzRRvvrreebbiiss
mmiiRRmmaa ssaaeerrTTaaSSoorriissoo bbaazzrreebbzzee
momxmarebelTa qcevis Seswavla sakmaod Znelia TviT erTi qveynis sazRvrebSi
moqceul kompaniaTa marketingisaTvis. aqedan gamomdinare, im kompaniebisaTvis,
romelnic bevr qveyanaSi ewevian saqmianobas, momxmarebelTa Seswavla da maTi
moTxovnilebebis dakmayofileba gacilebiT rTulia. miuxedavad imisa, rom
sxvadasxva qveynis momxmareblebs SesaZloa zogierTi ram saerTo hqondeT,maTi
faseuloebebi, Sexedulebebi da qcevebi erTmaneTisagan xSirad Zalian
gansxvavdeba. saerTaSoriso doneze momuSave marketologebma aseTi
gansxvavebebi unda Seiswavlon da TavianTi produqtebis da marketinguli
programebis saTanado modificireba moaxdinon.
zogjer gansxvavebebi Zalian aSkaraa. magaliTad, aSS-Si, sadac
mosaxleobis udidesi nawili sauzmeze regularulad miirTmevs burRuleuls,
Kellogg-i Tavis marketingul Zalisxmevas mimarTavs momxmareblebis
dasarwmuneblad, romA maT Kellogg-is da ara konkurentis brendi SearCion.
magram safrangeTSi, sadac mosaxleobis udidesi nawili upiratesobas
kroasansa da yavas aniWebs an saerTod uars ambobs sauzmeze,Kellogg-is reklama,
ubralod, cdilobs, daarwmunos isini, rom maT sauzmeze burRuleuli unda
miirTvan. mis SefuTvaze mocemulia detaluri instruqcia imis Sesaxeb, Tu
rogor unda momzaddes burRuleuli. indoeTSi, sadac bevri momxmarebeli
msuye, Semwvar sauzmes miirTmevs da bevri maTganic saerTod uars ambobs
sauzmeze, Kellogg-is reklama cdilobs, myidvelebi daarwmunos, gadaerTon ufro
msubuq da dabalansebul dietaze.
xSirad saerTaSoriso bazrebs Soris gansxvavebebi naklebad SesamCnevia.
es SesaZloa gamowveuli iyos momxmarebelTa fizikuri sayofacxovrebo
pirobebis gansxvavebebiT. magaliTad, Remington awarmoebs ufro patara zomis
eleqtrosaparsebs SedarebiT patara xelebis mqone iaponeli momxmareb-
lebisaTvis. britaneTis bazrisaTvis ki elementebze momuSave saparsebs qmnis,
■ axali produqtis aTvisebis (aRiarebis) tempi: zogierTi
produqti erT RameSi inergeba. zogierTis, rogoricaa, maga-
liTad, maRali garCevadobis televizorebi _ HDTV, aRiare-
bas didi dro sWirdeba.
179.
TTaavvii 55 momxmareblisada organizaciuli myidvelis qceva 195
radgan inglisSi abazanebis mxolod mcire nawils aqvs denSi SesaerTeblebi.
sxva gansxvavebebi dakavSirebulia tradiciebis mravalferovnebasTan. maga-
liTad, iaponiaSi, sadac Tavmdablobasa da pativiscemas didi mniSvneloba aqvs,
aSkara fasdaklebebi Seuracxyofad aRiqmeba. sxvadasxva qveynis tradiciebisa
da momxmarebelTa qcevaSi aseTi gansxvavebebis ucodinarobam SesaZloa
saerTaSoriso bazrebze produqtebis da marketinguli programebis kraxi
gamoiwvios.
marketologebma unda gadawyviton, rogor Seusabamon unikalur
kulturul Taviseburebebs da yoveli bazris momxmarebelTa moTxovnebs
TavianTi produqtebi da marketinguli programebi. erTi mxriv, maT surT,
ganaxorcielon saqmianobis standartizacia samuSaobebis gamartivebis da
saxsrebis ekonomiis mizniT. meore mxriv ki, marketinguli Zalisxmevis
morgebiT calkeuli qveynis specifikasTan uzrunvelyos adgilobrivi momxma-
reblebis saWiroebebis ukeT da srulad dakmayofileba saTanado produqtebiT
da programebiT.
SSeerrwwyymmaakkoonncceeffcciieebbiiss
axla droulia, SevCerdeT da erTamaneTTan kavSirSi ganvixiloT am
Tavis pirvel nawilSi mocemuli yvela koncefcia.
■ dafiqrdiT Tqven mier axlaxan gakeTebul mniSvnelovan SenaZenze.
rogor ganaxorcieleT Sesyidvis procesi? romelma ZiriTadma faq-
torebma imoqmeda Tqvens yidvis gadawyvetilebaze?
■ airCieT kompania,romelic am TavSi ganvixileT – Coca-Cola-i, Starbucks-i,
NASCAR-i, Disney-i, Wal-Mart-i, MTV-i, Volkswagen-i, Amazon.com-i Tu sxva.
rogor iyenebs Tqven mier arCeuli kompania myidvelebis qcevis
Seswavlis SedegebsA momxmareblebTan ukeTesi urTierTobebis
Camosayalibeblad?
■ dafiqrdiT Intel-is msgavs kompaniaze, romelic Tavis produqtebs ara
saboloo momxmarebelze, aramed kompiuterebis mwarmoeblebsa Tu
sxva kompaniebze yidis. riT gansxvavdeba erTmaneTisagan Intel-is biz-
nesmyidvelebis (anu warmoebiT dasaqmebuli myidvelebis) marketingi
Starbucks-is saboloo momxmareblis marketingisagan? am Tavis meore
nawili swored am sakiTxs exeba.
ssiiCCqqaarriiss
SSeemmzzRRuuddaavvii
■❚ bbiizznneessbbaazzrreebbii ddaa mmyyiiddvveellii oorrggaanniizzaacciiiiss qqcceevvaa
asea Tu ise, kompaniebis umravlesoba Tavis produqcias organizaciebze yidis.
bevri kompania, iseTebi rogorebicaa Dupont-i, Boeing-i, Cisco Systems-i, Caterpillar-i da
mravali sxva, Tavis produqtebs sxva sawarmoebze yidis. samomxmareblo pro-
duqtebis mwarmoebelma didma kompaniebmac ki, romlebic iseT produqtebs
amzadeben, romlebsac saboloo momxmareblebi gamoiyeneben, Tavdapirvelad
TavianTi produqtebi sxva biznesorganizaciebs unda mihyidon. magaliTad,
General Mills-i bevr cnobil samomxmareblo produqts amzadebs, magram imisaTvis,
rom es produqcia momxmarebelze gaiyidos, General Mills-ma Tavdapirvelad isini
biTumad da sacalod movaWreebze unda gayidos, romelnic, Tavis mxriv, samomx-
mareblo bazars emsaxurebian.
mmyyiiddvveellii oorrggaanniizzaacciiiiss qqcceevvaaSSii igulisxmeba im organizaciis qceva,
romelic nawarms an momsaxurebas yidulobs sxva produqtis an momsaxurebis
sawarmoeblad Semdgomi gayidvis, gaqiravebis an sxvebis momaragebis mizniT. is
aseve gulisxmobs sacalo da biTumad movaWre kompaniebis qcevas, romlebic
saqonels xelmeored gayidvisa Tu gaqiravebisagan mogebis miRebis mizniT
iZenen. biznesSesyidvis procesSi (business buying process) myidveli organizaciebi
gansazRvraven, romeli produqtebi da momsaxurebebi Seisyidon. Semdeg ki
eZeben, afaseben da arCeven arsebul alternativebs Soris. kompaniebma, rom-
mmyyiiddvveellii
oorrggaanniizzaacciiiiss qqcceevvaa
(Business buyer
behavior)
SesyidviTi qceva im
organizaciebis, rom-
lebic yiduloben
nawarmsa da momsaxu-
rebas, sxva produqte-
bisa Tu momsaxure-
bis sawarmoeblad an
xelmeored gasayi-
dad, an gasaqirave-
blad.
180.
196 nnaawwiillii mmeeoorreebazrisa da momxmareblis gageba
lebic produqcias sxva sawarmoebze yidian, unda gaakeTon yvelaferi, raTa
Seiswavlon biznesbazrebisa da myidveli oraganizaciis qceva.
bbiizznneessbbaazzrreebbii
biznesbazrebi uzarmazaria. faqtobrivad, am bazrebze ufro meti raodenobiT
fuli da saqoneli brunavs, vidre samomxmareblo bazrebze. magaliTad,
dafiqrdiT, ramdeni biznesgarigebaa aucilebeli sxvadasxva sawarmoebs Soris,
rom Goodyear-is avtomobilis saburavebis erTi kompleqti damzaddes da
gaiyidos. mravali mimwodebeli Goodyear-s amaragebs reziniT, foladiT,
danadgarebiTa da sxva saqonliT, romelic mas saburavebis sawarmoeblad
sWirdeba. Semdeg Goodyear ukve mza saburavebs yidis sacalo movaWreebze,
romlebic, Tavis mxriv, maT momxmareblebs mihyidian. amrigad, momxmarebelTa
mier Sesyidvas win uswrebs sawarmoebis mier ganxorcielebuli mravali
biznesSesyidva. garda amisa, Goodyear-i avtosaburavebs yidis, rogorc sawyis
erT-erT mniSvnelovan nawils, avtomwarmoeblebs axali manqanebis dasakom-
pleqteblad. aseve yidis, saTadarigo avtosaburavebis saxiT, im organizaciebze
romlebsac sakuTari avtoparki aqvT (taqsebis,avtobusebis,satvirTo manqanebis
da a.S.)
bbiizznneessbbaazzrreebbiiss mmaaxxaassiiaaTTeebblleebbii.. garkveuli TvalsazrisiT, biznesbazrebi
samomxmareblo bazrebs hgavs. orive bazarze arian adamianebi, romlebic
gamodian myidvelebis rolSi da yidvis Sesaxeb gadawyvetilebas iReben
TavianTi moTxovnilebebis dasakmayofileblad. amasTan, binzesbazrebi bevrad
gansxvavdeba samomxmareblo bazrebisagan. mTavari gansxvaveba bazris struq-
turasa da moTxovnaSi, Sesyidvebis erTeulis bunebasa da gadawyvetilebis
saxeebsa da maTi miRebis procesebSia.
bbiizznneessbbaazzrriiss ssttrruuqqttuurraa ddaa mmooTTxxoovvnnaa.. Cveulebriv, biznesbazrebi aerTianebs
SedarebiT naklebi raodenobis,magram msxvil myidvelebs,vidre samomxmareblo
bazrebi. magaliTad, rodesac Goodyear-i saTadarigo saburavebs saboloo momx-
mareblebze yidis, misi potenciuri bazari moicavs milionobiT avtomobilis
mflobelebs aSS-sa da mTel msoflioSi. magram Goodyear-is bedi biznesbazarze
mxolod erTi, yvelaze msxvili avtomanqanebis mwarmoebeli kompaniisagan
miRebul SekveTebzea damokidebuli. TviT did biznesbazrebzec ki saqonlis
ZiriTadi masa Seisyideba ramdenime msxvili myidvelis mier. analogiurad,
Black&Decker-i Tavis sxvadasxvanair eleqtroinstrumentebs da manqana-
danadgarebs msoflioSi aTobiT milion momxmarebelze yidis. Tumca misi
gayidvebis naxevarze meti sam uzarmazar sacalo movaWreze – Home Depot-ze,
Lowe’s-sa da Wal-Mart-ze modis.
biznesbazrebi aSS-Si geografiulad ufro metad koncentrirebulia.
myidveli organizaciebis naxevarze meti Tavmoyrilia rva StatSi: kalifornia,
niu-iorki, ohaio, ilinoisi, miCigani, texasi, pensilvania da niu-jersi. garda
amisa, biznesmoTxovna wwaarrmmooqqmmnniillii mmooTTxxoovvnnaaaa – es aris moTxovna, romelic
warmoiqmneba samomxmareblo saqonelze moTxovnisagan. General Motors-i yidu-
lobs folads, radgan momxmareblebi yiduloben manqanebs. Tu samomxmareblo
moTxovna manqanebze mcirdeba, Sesabamisad, klebulobs moTxovnac foladsa da
im produqtebze, romlebic manqanebis dasamzadeblad aris saWiro. amitom
biznesmarketologebi zogjer saboloo momxmareblebisTvis TavianTi produq-
ciis miwodebas xels uwyoben, raTa biznesmoTxovna gazardon.
magaliTad, Intel-is grZelvadiani Intel Inside-is sareklamo kampania Intel-is
mikroprocesorebze dafuZnebul personaluri kompiuterebis gayidvas xels
uwyobs. Intel-is Cipebze mzardi moTxovna zrdis maTi gamoyenebiT Seqmnil per-
sonalur kompiuterebze moTxovnas, rac Intel-isa da misi biznespartniorebis
gamarjvebis sawindaria. analogiurad, DuPont-i Teflon-is stimulirebas saboloo
momxmarebelze axdens, rogorc bevri produqtis Semadgenel nawils – dawye-
buli cecxlgamZle WurWliT, damTavrebuli laqebis amosayvani saSualebiTa
da qsovilebiT, romlebic ar iWmuWneba. Tqven SegiZliaT iarliyi - Teflon Fabrie
Protector-i – naxoT tansacmlis iseT seriebze, rogoricaa Levi’s-is Dockers-i, Donna
Karan-is mamakacis tansacmeli da Ralph Lauren-is bambis uxeSi qsovili. imisaTvis,
rom saboloo myivelebisaTvis Teflon-i ufro metad cnobili da mimzidveli gax-
ados, Dupont-i aseve zrunavs produqtebis garegnul mxarezec. 29
wwaarrmmooqqmmnniillii
mmooTTxxoovvnnaa (Derived
demand)
moTxovna, romelic
warmoiqmneba samomx-
mareblo saqonelze
moTxovnisagan.
bbiizznneessbbaazzaarreebbii
(Business Markets)
organizaciebi, rom-
lebic Seisyidian
wiaRiseuls, cal-
keul nawarmsa Tu
momsaxurebas sxva
produqtis Seqmnis
an biznesis warmoe-
bis mizniT.
TTaavvii 66 segmentacia,miznobrivi bazris SerCeva da pozicionireba: 261
zustad SerCeul myidvelTan swori urTierTobis ageba
iniciativa modis rogorc umaRlesi donis
menejmentisgan, aseve teqnikuri personalisa da
kompaniebis Sesyidvebis samsaxurebisgan. isini
erTmaneTisagan sakmaod gansxvavdebian miznebiTa
da arsiT, Sesabamisad “gansxvavebulad azrov-
neben” da “sxvadasxva enaze saubroben”. es ki
moiTxovs, maTdami, kompaniis mxridan mraval-
ferovan da ara unificirebul midgomas. gasaT-
valiswinebelia is faqtic, rom am jgufebs
Soris sakmaod mWidro komunikacia arsebobs.
rogorc wesi aseTi gadawyvetilebebis miRebisas
umaRlesi donis menejmenti rCevas sakuTar
teqnikosebs ekiTxeba da amitom saWiroa rom es
ori jgufi aRiqvamdes UGT-is brends ise, rom ar
moxdes maTi interesebis uaryofiTad gadafarva
da TiToeulma miznobrivma jgufma masSi
sakuTari interesebis dakmayofileba dainaxos.
magaliTisaTvis, aviRoT erT-erTi pro-
duqti biznes programuli uzrunvelyofa.
misi ZiriTadi klienti – is vinc iRebs mis
danergvaze gadawyvetilebas da visac
realurad sWirdeba igi – aris kompaniis
umaRlesi donis menejmenti, maSin, rodesac
am sistemis gamarTuli muSaoba, amave kom-
paniis sainformacio teqnologiebis spe-
cialistebisTvis damatebiTi Zalisxmevis
gawevas gulisxmobs. Tumca, amave dros,
garkveuli produqtebi, rogoricaa infor-
maciuli teqnologiebis infrastruqturis
marTvis gaadvilebasTan dakavSirebuli
programuli uzrunvelyofa, pirdapir
sargebels aZlevs teqnikur personals,
maSin, rodesac finansuri ganyofileba mas
damatebiT xarjad aRiqvams. iqmneba situa-
cia, sadac UGT-is klientura erTma-
neTisgan gansxvavebulad da rig Sem-
TxvevebSi erTmaneTis sapirispirod
azrovnebs.
UGT-im, bazarze gamoCenis dRidan realurad
gaiara pozicionirebis ramodenime faza.
Tavdapirvelad, es brendi cnobili iyo rogorc
Compaq-is momwodebeli, mas Semdeg, rac Compaq-i
Seisyida HP-im, kompania gaxda asocirebuli
zogadad aparaturis momwodebelTan da mesame –
bolo etapi gulisxmobs integrator-sakonsul-
tacio kompaniis imijis formirebas. Sesabamisad
pozicionirebis problema sakmaod mniSvnelo-
vania, gamomdinare iqedan, rom brendi, mom-
xmareblis cnobierebaSi teqnikis momwodeb-
lidan unda gadavides da aRqmul iqnas
integrator-sakonsultacio momsaxurebis mom-
wodeblad. es sakmaod did sirTules warmoad-
gens im kompaniisTvis, romelic didi xnis gan-
mavlobaSi aRiqmeboda, rogorc kompiuteruli
teqnikis momwodebel kompaniad. amas emateba
isic, rom saqarTvelos bazris ganviTarebis
donidan gamomdinare Znelia yvelasTvis imis
axsna, Tu ras warmoadgens zogadad integrator-
sakonsultacio kompania da rogor gansxvavdeba
is aparaturis momwodeblisgan. es moiTxovs
sakmaod did dros da aseve Zalian frTxil
midgomas, radgan kompaniis warmatebis erT-erTi
ganmsazRvreli faqtori swored brendis
saxelis asociaciaa. Sesabamisad, saqarTvelos
korporaciul bazarze integrator-sakonsul-
tacio kompaniis saxelis ukan UGT-is brendis
aRqma, menejmentis erT-erT prioritetul amo-
canas warmoadgens.
SSeekkiiTTxxvveebbii ((ddaavvaalleebbeebbii))::
11.. rogor unda moaxerxos UGT-im, rom misi
brendis pozicionireba sworad iyos aRqmuli
yoveli miznobrivi jgufis mier.
22.. ra saSualebebiT SeuZlia UGT-is brendis
aRqmadoba Secvalos ubralod teqnikis
mimwodebeli kompaniidan integrator-
sakonsultacio kompaniad.
33 Tqveni azriT stimulirebis ra saSualebebis
gamoyeneba iqneba yvelaze efeqturi UGT-Tvis?
ewvieT UGT-is veb gverds www.ugt.ge,
daukavSirdiT UGT-is.
44.. sxva ra tipis strategia SeeZlo aerCia UGT-is.
244.
■ am TavisSeswavlis Semdeg Tqven SeZlebT:
11.. gansazRvroT produqtis mcneba da produqtisa da momsaxurebis ZiriTadi tipebi; 22.. aRweroT kompaniebis mier
misaRebi gadawyvetilebebi individualur produqtsa da momsaxurebasTan, produqtis seriasTan da produqtis
kompleqsTan dakavSirebiT; 33.. ganixiloT brendingis strategia - kompaniebis mier brendebis Seqmnisa da misi
Semdgomi marTvis dros miRebuli gadawyvetilebebi; 44.. gansazRvroT oTxi maxasiaTebeli, romlebic gavlenas
axdenen momsaxurebis marketingze; 55.. ganixiloT produqtTan dakavSirebuli ori damatebiTi sakiiTxi.
245.
produqti, momsaxureba da
brendingisstrategia
axla, rodesac marketingul strategias axlos gaecaniT, Cven mogzaurobas
ganvagrZobT marketinguli kompleqsisken – kompaniebis strategiebis
danergvisaTvis saWiro marketinguli iaraRisken. am da momdevno TavSi
SeviswavliT, Tu rogor ayalibebs da marTavs kompania pro-duqts. Semdeg,
momdevno TavebSi, gadavxedavT faswarmoqmnis, distribuciisa da marketinguli
komunikaciebis sxvadasxva sakiTxebs. xSirad, produqti aris marketinguli
analizis pirveli da umTavresi nawili. kompaniebis mier individualuri
brendis, momsaxurebisa da produqtis SeTavazebis marTvis xarisxi did
gavlenas axdens maT warmatebaze bazarze . Cven, erTi SexedviT, martivi
SekiTxviT daviwyebT: ra aris produqti? rogorc mogvianebiT dar-wmundebiT,
pasuxi arc Tu ise martivia.
pirvel etapze Cven ganvixilavT kosmetikuri produqciis marketingis
magaliTs. daimaxsovreT es, erTi SexedviT, martivi kiTxva – ra aris produqti?
kosmetikis industriis magaliTi gviCvenebs, rom arc ise advilia am kiTxvaze
pasuxis gacema. marTlac, ra aris kosmetikuri produqti? kosmetikis iseTma
mwarmoeblebma rogoricaa Aveda ician,rom,rodesac qali kosmetikas yidulobs,
igi bevrad, bevrad mets iZens, vidre lamaz boTlSi Tavmoyril surnelovan
ingredientebs.
k
osmetikis mwarmoebeli kompaniebi, mTeli msoflios maStabiT, yovel wels
miliardobiT dolaris Rirebulebis losionebs, sacxebsa da sunamoebs
yidian, romelic 160 miliardi dolaris momcveli msoflio silamazis
industriis nawils warmoadgens. erTi mxriv, es produqtebi, ubralod, zeTebisa
da qimiuri saSualebebis nazavia, romlebsac sasiamovno surneli da
damamSvidebeli efeqti gaaCniaT. magram kosmetikis kompaniebma ician, rom isini
bevrad ufro mets yidian, vidre ingredientebis naerTs – isini yidian pirobas,
romelsac es koncentrati momxmarebels hpirdeba.
ra Tqma unda, iseve rogorc yvela biznesSi, kosmetikis biznesSic
produqti da misi xarisxi warmatebisa Tu warumateblobis gansamzRvrelia.
magaliTad, sunamos mwarmoeblebi acxadeben, `Tu sunamos ar eqneba surneli is
arc gaiyideba~. Tumca 180 dolaris Rirebulebis sunamos warmoeba SesaZloa
mxolod 10 dolari Rirdes. amrigad, momxmareblebisaTvis sunamos Sarms
matebs bevri ram misi ingredientebis Rirebulebis garda. iseTi sunamoebis
saxelebi, rogorebic aris Obsession, Passion, Gossip, Wildheart, Opium, Joy, White Linen,
Youth Dew, Eternity da Love, gvTavazoben, sunamoebis karg surnelze bevrad met
siamovnebas.
7
ggzzaammkkvvlleevvii || ideebis kvaldakval
246.
264 nnaawwiillii mmeessaammeemyidvelze orientirebuli marketinguli strategiisa da marketinguli kompleqsis Sedgena
ras gvpirdeba kosmetika? New York Times-is qveviT moyvanili angariSis
mixedviT, kosmetika bevrad metia, vidre ubralod makiaJi.
gasul kviras mewamuli feris abazanaSi viweqi (me mjera Philosophy-is mier
damzadebuli abazanisasaqafeblis), vardisferi pudri wavisvi (5S-is mier
damzadebuli Rebirth `ganwyobis asamaRleblad da sulieri mdgomareobis
ganaxlebisaTvis~); Cemi damatenianebeli iyo Bliss-i (Aveda-s Chakra VII-i, `mxia-
ruli brwyinvaleba da amaRlebuli ganwyoba~); Cemi frCxilebis laqi Spiritual-i
iyo (Tony and Tina-gan, `dagexmarebiT Tqvens saukeTeso `me~-sTan dakavSirebaSi~),
kbilebi sufTa mqonda, guli _ Ria. kosmetikis mwarmoebelma kompaniebma imedis
uZvelesi cneba Secvales da igi boTlSi moaTavses.
`kosmetika aris Cveni Tanamgzavri RvTaebrivisaken~. magaliTad, es aris is,
risi mosmenac Tony and Tina-sgan SegiZliaT. toni da Tina (entoni gilisi da
qristina bornsteini) sasiamovno, axalgazrda xelovanebi arian. erTi lon-
donidan aris, meore ki niu-iorkSi gaizarda. frCxilebis laqi Chakra romelic
ori wlis win Seqmnes maTi ironiuli SeniSvna iyo silamazis biznesTan
dakavSirebiT. magram mogvianebiT, megobris SeTavazebis Semdeg, Tony and Tina
SeuerTda silamazis bizness da dReisaTvis isini 2 milioni dolaris
Semosavlis mqone kosmetikur kompanias floben Semdegi ganacxadiT: `adamia-
nuri cnobierebis evoluciis dasaxmareblad.~ isini awarmoeben Semdeg pro-
duqcias: frCxilebis sxvadasxva feris laqebs (Vibrational Remedies), sxeulis
brwyinvalebis saSualebebsa da Tmis saRebavebs, tuCis sacxebsa da Tvalis
Crdilebs. maTi SeZena SegiZliaT Nordstrom-Si, Fred Segal-sa da Bloomingdale-Si,
sadac gasul TveSi maT saukeTeso maCveneblebiT gayides Hard Candy da Urban
Decay. `Cven vfiqrobT, rom male ferebis Terapia axal medikamentad iqceva~, –
ambobs toni. axal xanaSi cisartyela (Rainbow) gansacvifreblad farTovdeba.
Philosophy, 3 wlis win arizonaSi Seqmnili kompania amzadebs garkveuli saxis
kosmetikur nakrebs - `TviTdaxmarebis programas~ _ saxelad Rainbow Connection.
Svidferiani abazanis surnelovani qafis metalis yuTSi Tqven 45 dolars
ixdiT. `SearCieT Tqveni abazanis surnelovani qafis feri Tqveni emociuri
cxovrebis im nawilis mixedviT romelsac yvelaze metad Wirdeba yuradReba,
magaliTad, egoizmi, TviTdafaseba.~ _ vkiTxulobT broSuraSi. `Cemi azriT, Cemi
roli gulisxmobs, Tqvens daxmarebas bedis bilikze dasarCenad. laparaki ar
aris imaze, Tu rogor gamoiyurebiT. silamazes Tqveni qmedebebi gansazRvravs~,
– ambobs Philosophy-is damaarsebeli qristina karlino.
5S, iaponuri kompania Shiseido-s filiali, gvTavazobs Zalauflebas `xuTi
miTiuri da fundamenturi mniSvnelobiT~ (islamis 5 dasayrdeni, konfucianobis
5 klasikosi da a.S.) romelic efuZneba ufro emociur, vidre fizikur
grZnobebs. 5S-is SoHo-s maRaziaSi Tqven yidulobT ara mSrali kanisaTvis
saWiro saSualebebs, aramed `mkvebav~, `gamaZlierebel~ da `RvTaebriv~
saSualebebs. kompanias ferebiT Terapiis swams, amitom misi produqcia xasxasa
vardisferSia gadawyvetili. myidveli 5S-is vardisferi sapnis, pudrisa da
toneris saSualebiT xelaxla ibadeba. am produqtebis mizani ar aris, rom
Tqven ukeTesad gamoiyurebodeT, aramed is rom ukeTesad igrZnoT Tavi,
ukeTesad imoqmedoT da ukeTes pirovnebad CamoyalibdeT. Tqveni saukeTeso
`me~-s aRmosaCenad sulac ar gWirdebaT indoeTSi erTTviani viziti: amisTvis
mxolod abazanis es surnelovani qafi, tuCis sacxi da Ramis sacxi unda
SeiZinoT. silamazis biznesis Zveli strategia (acduneT Tqveni mamakaci!)
axalma Zalam daCrdila. me aRar maqvs naoWebi. me Chakra micavs.
marTlac, Aveda-s gamoCenamde vin ra icoda Cakras Sesaxeb? 1989 wels,
mcenareul ingredientebze damzadebuli kosmetikis kompania Aveda-m sunamosa
da damatenianebeli saSualebebis saxelebis misaniWeblad, savaWro niSnad
Chakra airCia. Tumca, cota xnis win Estee Lauder kompaniis mier Aveda-s Sesyidvam
daamtkica, rom cvalebadma istoriam is sabolood aitaca. `Aveda ar aris mar-
ketinguli idea,– ambobs Estee Lauder-is vice-prezidenti janet vagneri,– es aris
vnebaze damyarebuli rwmena. Cemi azriT, pirvel rigSi, gamowveva unda iyos
gamamxnevebeli, xolo Semdeg yuradReba produqtze unda gamaxvildes.~
yovelive es SesaZloa mxolod erT did siyalbes hgavdes, magram misi
safuZveli logikuria. aseTi brendebis warmateba amtkicebs, rom produqti
bevrad metia, vidre, ubralod, fizikuri raoba. marTlac, kosmetikis SeZenisas
qali bevrad, bevrad mets yidulobs, vidre zeTebs, qimikatebsa da sunamoebs.
kosmetikis imiji, dapirebebi, pozicionireba, ingredientebi, misi saxeli da
SefuTva, kompania, romelic mas amzadebs, maRazia, romelic mas yidis – yovelive
247.
TTaavvii 77 produqti,momsaxureba da brendingis strategia 265
es mTliani kosmetikuri produqtis Semadgeneli nawilebia. Aveda, Philosophy da
5S kosmetikis gayidvisas bevrad mets sTavazoben momxmarebels, vidre,
ubralod, materialur produqts. isini yidian cxovrebis stils, TviTgamoxat-
vas, gamorCeulobas da sulierebas; miRwevebs, warmatebasa da statuss; roman-
tikas, gatacebasa da fantazias; mogonebebs, imidebsa da ocnebebs.1
cxadia, kosmetika kosmetikaze bevrad metia, rodesac mas Aveda yidis. es Tavi
macdurad martivi kiTxviT iwyeba: ra aris produqti? am SekiTxvaze pasuxis
gacemis Semdeg Cven gadavxedavT produqtis klasifikaciis gzebs momxmareb-
lisa da biznes bazrebis mixedviT. Semdeg ganvixilavT marketologebis mier
miRebul mniSvnelovan gadawyvetilebebs individualur produqtTan, produq-
tis seriasTan da produqtis kompleqsTan dakavSirebiT. SevexebiT kritikulad
mniSvnelovan sakiTxs, Tu rogor ageben da marTaven marketologebi brendebs.
da bolos, ganvixilavT produqtis iseTi gansakuTrebuli formis maxasiaTeb-
lebsa da marketingul moTxovnilebebs, rogoric aris momsaxureba.
■❚ rraa aarriiss pprroodduuqqttii??
Sony-s DVD pleeri, Ford Taurus-i, dasveneba kosta-rikaze, yava moka Starbucks-Si,
Fidelity-s onlain-investiciebiT momsaxureba da ojaxis eqimis rCevebi _ yovelive
esproduqtebia. Cven ganvsazRvravT pprroodduuqqttss, rogorc raRacas, rac SeiZleba
bazars mivawodoT yuradRebis misaqcevad, SesaZenad, gamosayeneblad an
moxmarebisTvis da romelic TavisTavad, survils an saWiroebas unda akmay-
ofilebdes. produqti moicavs ufro mets, vidre realur saqonels. misi
vrceli ganmarteba aseTia: produqti moicavs fizikur obieqtebs, momsaxure-
bebs, movlenebs, adamianebs, adgilebs, organizaciebs, ideebs an am yvelafris
sxvadasxva kombinaciebs. amitom am wignSi Cven ganvixilavT termins _ pro-
duqti, rogorc zemoT CamoTvlilTagan erT-erTs an maT nazavs.
msoflio ekonomikaSi udidesi mniSvnelobis gamo, Cven gansakuTrebul
yuradRebas vuTmobT momsaxurebas. mmoommssaaxxuurreebbaa aris produqtis forma,
romelic moicavs saqmianobebs, sargeblebs an kmayofilebebs, romlebic gasayi-
dad aris SeTavazebuli. es yovelive aramaterialuria da ar warmoadgens vin-
mes sakuTrebas, magaliTad, sabanko da sastumro servisi, aviaxazebi, sacalo
vaWroba da saremonto momsaxureba. mogvianebiT momsaxurebis Temas ufro
dawvrilebiT ganvixilavT.
pprroodduuqqttii,, mmoommssaaxxuurreebbaa ddaa ggaammooccddiilleebbaa
produqti aris marketinguli SeTavazebis mTavari elementi. marketinguli kom-
pleqsis dagegmva iwyeba im SeTavazebis formulirebiT, romelic miznobriv
myidvelebs faseulobas awvdis da maT moTxovnilebebs akmayofilebs. swored
es SeTavazeba aris bazisi, romelzedac kompania myidvelebTan momgebian, myar
urTierTobebs afuZnebs.
kompaniis sabazro SeTavazeba xSirad Seicavs rogorc materialur saqo-
nels,aseve momsaxurebebs. Oorive komponenti SesaZloa iyos mTeli SeTavazebis
mcire Tu didi Semadgeneli nawili. erTi mxriv, SeTavazeba SeiZleba warmoad-
gendes wminda materialur saqonels, rogorebicaa saponi, kbilis pasta an mar-
ili, romelTac Tan ar axlavT momsaxureba. meore mxriv, SeiZleba iyos wminda
momsaxureba, rodesac SeTavazeba, upirveles yovlisa, momsaxurebas gulisxmobs.
magaliTad, eqimis mier gasinjva, finansuri momsaxureba. am or ukiduresobas
Soris, miuxedavad yvelafrisa, SesaZloa aRmovaCinoT saqonlisa da momsaxure-
bis kombinaciebi.
dRes, rodesac produqtebi da momsaxurebebi sul ufro da ufro farTod
gamoiyeneba, bevri kompania sakuTari momxmareblisaTvis axal faseulobebs
qmnis, raTa maTi SeTavazebebi gansxvavebuli iyos. maSin rodesac produqti
materialuria, xolo momsaxureba _ aramaterialuri, STabeWdileba mogonebaa,
romelic personaluria da individualuri myidvelis gonebaSi mkvidrdeba.
STabeWdileba yovelTvis mniSvnelovani iyo gasarTob industriaSi _
Disney-im Seqmna waruSleli STabeWdileba Tavisi filmebiTa da parkebiT.
miuxedavad amisa, dRes sxvadasxva kompania TavianT tradiciul saqonelsa da
pprroodduuqqttii (Product)
yvelaferi rac SeiZ-
leba bazars miewo-
dos yuradRebis mi-
saqcevad, SesaZenad,
gamosayeneblad an
moxmarebisTvis rome-
lic survils an sa-
Wiroebas akmayofi-
lebs.
mmoommssaaxxuurreebbaa (Service)
saqmianoba an sarge-
beli romelsac
erTi mxare meores
sTavazobs. aseTi
garigeba raime mate-
rialuris flobas
ar gulisxmobs.
248.
gindaT donati (funTuSa)?pirvelad
ra mogdiT TavSi? xuTi wlis win,
albaT, ityodiT Dunkin’Donuts-s _ yavi-
sa da donatebis jer kidev umsxvi-
lesi msoflio qsels. magram dRes,
samxreTuli fenomeni Krispy Kreme-is
gansakuTrebuli popularobis gamo,
Tqveni pasuxi, albaT, sul sxvanairi
iqneba. Krispy Kreme-is saxelma da mis-
ma cnobilma bafTisebrma logom
mTeli qveyana da msoflio moiara.
kompania gemrieli da fumfula do-
natebiT sul ufro da ufro met
myidvels akmayofilebs.
Krispy Kreme-is wyalobiT, msoflio
donatebs sxvanairad miirTmevs. dRes
kompania da misi franCaizerebi yo-
veldRiurad 7.5 milion, yovelwliu-
rad ki 2.7 miliard donats amzade-
ben. mTeli msoflios masStabiT
arsebul Krispy Kreme-is maRaziebs
daaxloebiT 22 wuTSi SeuZliaT
imdeni donatis gamocxoba, romelTa
grovac Empire State Building-ze maRali
iqneba. yovel kviras gamomcxvari do-
natebi sakmarisia niu-iorkidan los-
anjelesamde gasaWimad. am procesSi
isini iyeneben 1.3 milion kilo
fxvnils da daaxloebiT 5 olimpiu-
ri sacurao auzis amosavsebad saWi-
ro Sokolads.
magram myidvelTaTvis Krispy Kreme-i
mxolod donati ki ara jadosnuri
momentia, rodesac is dauviwyar STa-
beWdilebas iRebs. kompania TiToeu-
li gayiduli donatiT kidev erT
bednier myidvels qmnis, romelsac
erTi suli aqvs, sanam sxvebs am gan-
cdis Sesaxeb Seatyobinebs. Tu Tqven
ar gagisinjavT fumfula, cxeli
Krispy Kreme, es imas niSnavs, rom
Tqven, ubralod, ar gicxovriaT.
Krispy Kreme-is magiuri momentebi
1933 wlidan iRebs saTaves, rodesac
verdon rudolfma kentukis Statis
qalaq paduhaSi donatebis maRazia
iyida da Krispy Kreme-is unikaluri,
fumfula _ donatis gayidva daiwyo.
1937 wels rudolfis ojaxma Tavisi
biznesi CrdiloeT karolinaSi, vin-
ston-salemSi, gadaitana. verdonma
swored aq, momxmarebelTa moTxov-
nebze sapasuxod, sacalo vaWrobis
fanjara ganaTavsa, saidanac igi
Krispy Kreme: mmaarrTTllaacc rroomm,, ttkkbbiillii ggaammooccddiilleebbaa
7.1
myidvelTaTvis Krispy Kreme-i mxolod donati ki ara jadosnuri momentia,
rodesac is dauviwyar STabeWdilebas iRebs.
momsaxurebebs sxva saxes aZleven, raTa axali STabeWdilebebi Seqmnan. magali-
Tad, restornebi bevrad met faseulobas sTavazoben momxmareblebs vidre
ubralod saWmliT momsaxurebaa. Sarbucks-is stumrebi fuls ufro metSi ixdian,
vidre, ubralod yavaSi. kompania momxmarebels sTavazobs espreso yavis
mosaduRebeli manqanebis ukan mdgom winsafrian msaxiobebs, Tbil, magram
Tanamedrove garemos, rac maT dadebiTi emociebiTa da kmayofilebiT avsebs.
Krispy Kreme-i ubralod ki ar yidis Rvezels, aramed qmnis magiur wuTebs, rom-
lis SegrZneba misi maRaziis nebismier stumars iqauri surneliT SeuZlia
(ixileT marketingi muSaobis procesSi 7.1).
266 nnaawwiillii mmeessaammee myidvelze orientirebuli marketinguli strategiisa da marketinguli kompleqsis Sedgena
mmaarrkkeettiinnggii mmuuSSaaoobbiiss pprroocceessSSii
249.
TTaavvii 77 produqti,momsaxureba da brendingis strategia 267
axal, cxel donatebs yidda.
franCaizis saSualebiT kompaniis
gafarToebis Semdeg, rudolfma dai-
naxa yovel savaWro wertilze Krispy
Kreme-is momxmarebelTa STabeWdi-
lebiT uzrunvelyofis saWiroeba.
amitom man qarxana aaSena, romelic
yvela maRazias erTsa da imave dona-
tebis damzadebisaTvis saWiro ingre-
dientebs awvdida. man agreTve dai-
wyo iseTi sadistribucio sistemis
ganviTareba, romelic donatebis war-
moebis process avtomatur reJimSi
gadaiyvanda.
kompaniis Tanamimdevrul xaris-
xze fokusireba dResac grZeldeba.
rudolfi gulmodgined gegmavs
Krispy Kreme-is TiToeuli maRaziis
Sesaxeb gadawyvetilebas _ maRaziis
dizainiT dawyebuli, TanamSromlebis
uniformiT damTavrebuli. TiToeuli
posteri da TiToeuli niSani, mowyo-
bilobis TiToeuli nawili da fqvi-
lis, Saqris fxvnilis da karamelis
fxvnilis TiToeuli tomara Krispy
Kreme-sgan unda iyos SeZenili. amri-
gad, Krispy Kreme-is nebismier maRazia-
Si, nebismier adgilas misi TiToeuli
myidveli erTnair, jadosnur siamov-
nebas iRebs.
rogorc Cans, Krispy Kreme-is ja-
dosnuri garemo izidavs yvelas, miu-
xedavad maTi asakis, sqesis, eTniku-
robisa da socialur-ekonomikuri
mdgomareobisa. `axali maRaziis gaxs-
nis molodinSi xalxi saaTobiT
dgas rigSi. . . isini erTmaneTSi
saubroben da erTmaneTs Krispy Kreme-
is Sesaxeb sakuTar STabeWdilebebs
uziareben. . . gasaocaria, ramdeni
biznesi iciT, romlis molodinSi
xalxi saaTobiT dgas rigSi? me ara-
feri minaxavs, rac odnav mainc uax-
lovdeba siyvarulis im Zlier
grZnobas, romelsac es xalxi am
brendis mimarT ganicdis~, _ ambobs
Krispy Kreme-is maRaziaTa qselis gan-
viTarebis mTavari vice-prezidenti.
Krispy Kreme-i imdenad fokusire-
bulia Tavis mier Seqmnil STabeWdi-
lebaze, rom, realurad, sakuTari
brendis gansazRvras maRaziis STa-
beWdilebebis saSualebiT axorcie-
lebs. mis wignSi `sacalo vaWrobis
garemo~, romelic TiToeuli axali
maRaziis dizains detalurad aR-
wers, vkiTxulobT: `Cveni brendi da
myidvelebis STabeWdilebebi, es aris
yoveli CvenganisaTvis udidesi moti-
vacia. araferia imaze mniSvnelovani,
vidre am Zvirfasi monapovris dacva
da gafrTxileba. srulyofilebis,
dauRalavi simtkicisa da momxmareb-
lisa da brendis urTierTobis Camo-
yalibebis Jini _ es aris Krispy Kreme-
is warmatebis saZirkveli.~
Krispy Kreme-is Zlieri brendis
saxeli amartivebs axal bazarze
momxmareblis mizidvis process. misi
mimdevrebisaTvis es kompania TiTqmis
kults warmoadgens, amitom bevri
raionisaTvis Krispy Kreme-is Sesvla
sadResaswaulo movlenaa. oregonSi
momxmareblebi Krispy Kreme-is axali
maRaziis gaxsnas marSirebiT, orkes-
trisa da gundis TanxlebiT, Sex-
vdnen. rodesac sietlTan axali ma-
Razia gaixsna, mondomebulma myidve-
lebma trotuarze karvebi gaSales,
raTa meore dRes, dilis 5:30-ze, maRa-
ziaSi pirvelebi Sesuliyvnen. rode-
sac denverSi misi debiuti Sedga, di-
lis transportis moZraobis grafiki
ramdenime saaTis ganmavlobaSi
areul iyo.
Krispy Kreme-is saxelis cnobado-
bis uzrunvelsayofad adgilobrivi
franCaizerebi xSirad aTobiT dona-
tebiT, usasyidlod, amarageben adgi-
lobriv radiosadgurebs, an qalaqis
policiasa da saxanZro departamen-
tebs. rodesac feniqsSi axali maRa-
zia gaixsna, cnobilma samarTaldam-
cavma jo arpaiom, `amerikis yvelaze
jiutma, unamuso Serifma~, romelmac
patimrebs aiZula, vardisferi Siga-
sacvali etarebinaT, erT-erTma pir-
velma gasinja Krispy Kreme-is axali
donati. zRvis napiras satelevizio
kamerebis TandaswrebiT man mSvenieri
fraza warmoTqva: `es donatebi imde-
nad kargia, rom isini aralegaluri
unda iyos.~ stimulirebis aseTi
forma Krispy Kreme-is stilia. ugem-
rielesma donatebma garkveuli ro-
lic ki Seasrules filmSi Primary
Colors da iseT satelevizio SouebSi,
rogorebic aris Elly McBea, NYPD Blue
da Ramis Sou jei lenosTan erTad.
amrigad, Krispy Kreme bevrad ufro
metia, vidre ubralod donatebis gam-
yidveli. myidvelisaTvis igi qmnis
jadosnur wamebs, romelTa saSuale-
biT Krispy Kreme–i nebismieri adamia-
nisaTvis dauviwyari xdeba. `me mina-
xavs lurjsayeloiani muSa, orsu-
li qali, baikeri, biznesmeni da
`rols roisis~ mflobeli qali, rom-
lebic Krispy Kreme-is maRaziaSi rig-
Si idgnen da erTmaneTs didi xnis
unaxavi megobrebiviT esaubrebodnen~,
_ aRniSnavs kompaniis marketingis me-
nejeri jenifer gardneri. Krispy
Kreme–is moyvaruli jeni krami am-
bobs: `Tqven es unda gamocadoT. ami-
saTvis, es donati unda miirTvaT!~
Krispy Kreme-i bevrad metia, vidre ub-
ralod donati, es, marTlac, momxmare-
blis tkbili mogonebaa. myidvelis-
Tvis jadosnuri momentebis Seqmna
Krispy Kreme-Tvisac sakmaod momge-
biani iyo, radgan sul raRac, ori
wlis ganmavlobaSi misi gayidvebi 73
procentze metiT gaizarda.
wwyyaarrooeebbii:: Portions adapted from a case written by
Peter Attwater, student at the University of North
Carolina at Chapel Hill, April 2003. Other information
from “It’s Official: Krispy Kreme Coming to
Clackamas,” April 8, 2003, accessed online at
www.katu.com; Sarah MacDonald, “It’s a Drive-Thru
or No Go,” April 17, 2003, Daily News Transcript,
accessed online at www.neponset
valleydailynews.com; Christina Dyrness, “Hot
Technology Now,” News & Observer, April 23, 2003,
p. 1F, 3F; and information accessed online at
www.krispykreme.com/mediarelations.html, July 2003.
bevri sacalo movaWrec iyenebs STabeWdilebas. Niketown-is maRaziebi
qmnian e.w. sareklamo gazeTebs, sadac momxmarebels sTavazoben inter-
aqtivebs, dagegmil saqmianobebsa da mastimulirebel movlenebs
savaWro garemoSi. iseT maRaziebSi, rogorebicaa Sharper Image da
Brookstone, xalxi axali wesebiT TamaSobs _ isini sxedan skam-
masaJorebSi da ufro metad amiT tkbebian, vidre Tavad vaW-
robiT.2Nniu-iorkSi, Times Square-ze, Toys “R” Us-is saTamaSoebis maRaziaSi
Sesvlisas Tqven ara marto vaWrobT, aramed axal STabeWdilebebs
iRebT.3
250.
■ STabeWdilebebis marketingi:
Tqvenubralod ki ar midixarT
sayidlebze niu-iorkis Toys “R” Us-is
maRaziaSi, aramed Tqven iq iZenT
dauviwyar STabeWdilebebs.
pprroodduuqqttiissaa ddaa mmoommssaaxxuurreebbiiss ddoonneeeebbii.. produqtis Semqmnelebs sWirdebaT pro-
duqtisa da momsaxurebis 3 donis ganxilva (ixileT suraTi 7.1). yvelaze
mniSvnelovani done aris ZiriTadi sargebeli, romelic pasuxobs kiTxvaze –
sinamdvileSi, ras yidulobs momxmarebeli? produqtis dizainis Seqmnis
procesSi mwarmoebelma, pirvel rigSi, unda gansazRvros ZiriTadi problemis
gadamWreli sargebeli, romelsac momxmarebeli eZebs. pomadis SeZenisas qali
yidulobs ufro mets, vidre, ubralod, tuCis fers: Revlon-is warmomadgenelma
Carlz revsonma es didi xnis win aRmoaCina. `qarxanaSi vamzadebT kosmetikas,
maRaziaSi ki vyidiT imeds!~ Carlz Svabi ara marto finansur momsaxurebebs
sTavazobs myidvels, aramed maTTan `finansuri ocnebebi’’-s ganxorcielebis
pirobasac debs.
meore doneze produqtis Semqmnelebi ZiriTadi sargeblidan realur pro-
duqtze gadadian. maT unda ganaviTaron produqtis da momsaxurebis
maxasiaTeblebi, dizaini, xarisxis done, brendis saxeli da SefuTva. magaliTad,
Sony-is videokamera realuri produqtia. misi saxelis, nawilebis, stilis, niSan-
Tvisebebis, SefuTvisa da sxva atributebis kombinirebiT xdeba ZiriTadi sarge-
blis miwodeba _ moxerxebuli, maRalxarisxiani saSualeba, romelsac
mniSvnelovani wuTebis aRbeWdva SeuZlia.
268 nnaawwiillii mmeessaammee myidvelze orientirebuli marketinguli strategiisa da marketinguli kompleqsis Sedgena
ssuurraaTTii 77..11
produqtis sami done
251.
TTaavvii 77 produqti,momsaxureba da brendingis strategia 269
da bolos, produqtis Semqmnelebma ZiriTadi
sargeblisa da realuri produqtis bazaze gazviade-
buli produqti unda Seqmnan da amiT momxmareblebs
damatebiTi momsaxurebebi da sargebeli SesTavazon.
Sony-m myidvels ufro meti unda SesTavazos, vidre
ubralo videokamera. rodesac momxmarebeli Sony-is
videokameras yidulobs, Sony-m da misma liderebma
myidvels unda miscen garantia mis Semadgenel naw-
ilebsa da xarisxze, Tan unda daurTos videokameris
gamoyebinebis instruqciebi, saWiroebis SemTxvevaSi,
uzrunvelyon swrafi SekeTebis momsaxurebiT da
telefonis ufaso nomeriT, raTa myidveli, prob-
lemisa Tu SekiTxvis gaCenis SemTxvevaSi, maT
daukavSirdes.
momxmarebeli produqts uyurebs, rogorc sarge-
belTa kompleqts, romelic maT moTxovnilebebs
akmayofolebs. amitom, produqtis ganviTarebisas pro-
duqtis Semqmnelebma, pirvel rigSi, unda gansazRvron,
ramdenad akmayofilebs produqti momxmareblis
ZiriTad moTxovnilebebs. Semdeg maT unda Seqmnan
realuri produqti da ipovon gzebi, Tu rogor
Seqmnan iseTi sargebeli, romelic yvelaze meti
kmayofilebiT uzrunvelyofs momxmarebels.
pprroodduuqqttiissaa ddaa mmoommssaaxxuurreebbiiss kkllaassiiffiikkaacciiaa
produqti da momsaxureba maTi momxmarebelTa
tipebis safuZvelze or ZiriTad klasad iyofa:
samomxmareblo produqcia da sawarmoo daniSnu-
lebis produqcia. aq sityva produqtSi gaerTianebu-
lia, agreTve, STabeWdilebebi, organizaciebi, adami-
anebi, adgilebi da ideebi. M
ssaammoommxxmmaarreebblloo pprroodduuqqcciiaa.. ssaammoommxxmmaarreebblloo pprroodduuqqtteebbii aris pro-
duqtebi da momsaxurebebi, romlebsac saboloo momxmarebeli per-
sonaluri gamoyenebis mizniT iZens. Cveulebriv, marketologebi aseTi
produqciisa da momsaxurebebis klasifikacias imisda mixedviT axde-
nen, Tu rogor yidulobs maT momxmarebeli. samomxmareblo produq-
cia moicavs yovedRiuri moxmarebis produqtebs, ZiriTadi moxmarebis
produqtebs, gansakuTrebul produqtebsa da pasiuri moTxovnis pro-
duqtebs. isini erTmaneTisgan gansxvavdebian momxmareblis yidvis
qcevisa da maTi bazarze miwodebis mixedviT (ixileT cxrili 7.1).
yyoovveellddRRiiuurrii mmooxxmmaarreebbiiss pprroodduuqqtteebbii aris produqtebi da mom-
saxurebebi, romelTac momxmarebeli xSirad, dauyovnebliv da mini-
maluri ZalisxmeviT yidulobs. magaliTad, saponi, tkbileuli, gazeTi
da swrafi kvebis nawarmi. Cveulebriv, yoveldRiuri moxmarebis pro-
duqtebi dabalfasiania da marketologebi maT rac SeiZleba met adg-
ilas ganalageben, raTa saWiroebis SemTxvevaSi yvela
momxmareblisTvis xelmisawvdomi iyos.
ZZiirriiTTaaddii mmooxxmmaarreebbiiss pprroodduuqqtteebbii aris samomxmareblo pro-
duqtebi, romelTac momxmarebeli arCevs da yidulobs produqtis
xarisxis, fasis, stilisa da sxva sasurveli niSan-Tvisebebis
mixedviT. aseTi produqtisa da momsaxurebis yidvaze momxmarebeli
did drosa da energias xarjavs, raTa informacia moiZios da
Sedarebebi moaxdinos. magaliTad, aveji, tansacmeli, manqanebi, sastum-
rosa da aviaxazebis momsaxurebebi. Cveulebriv, ZiriTadi moxmarebis
produqtebis marketologebi produqcias SedarebiT cota maRaziaSi
anawileben, magram amavdroulad momxmarebels saSualebas aZleven
arCevani Sedarebis Sedegad gaakeTon.
■ ZiriTadi, realuri da gazviadebuli produqti: mom-
xmarebeli aRiqvavs Sony-is am kameras, rogorc arama-
terialuri maxasiaTeblebisa da momsaxurebis rTul
narevs.
ssaammoommxxmmaarreebblloo pprroo--
dduuqqcciiaa (Consumer
product)
produqtebi da mom-
saxurebebi, romle-
bic saboloo momx-
marebelma persona-
luri gamoyenebis
mizniT SeiZina
yyoovveellddRRiiuurrii
mmooxxmmaarreebbiiss pprroodduuqqttii
(Convenience product)
samomxmareblo pro-
ducqia, romelTac
momxmarebeli xSi-
rad, dauyovnebliv
da minimaluri Za-
lisxmeviT yidulobs
ZZiirriiTTaaddii mmooxxmmaarreebbiiss
pprroodduuqqttii (Shopping
product)
samomxmareblo pro-
duqti, romelsac
momxmarebeli arCevs
da yidulobs pro-
duqtis xarisxis, fa-
sis, stilisa da sxva
sasurveli niSan-
Tvisebebis mixedviT.
252.
ggaannssaakkuuTTrreebbuullii pprroodduuqqtteebbii arisunikaluri maxasiaTeblebis an brendis
mqone produqtebi, romelTa SesaZenad myidvelTa garkveuli jgufi
gansakuTrebul interess iCens. magaliTad, gansakuTrebuli brendebi, feraris
markis avtomobilebi, maRalfasiani fotodanadgarebi, dizainerebis mier
Sekerili samosi, medicinisa da samarTlis specialistebis momsaxureba.
Cveulebriv, myidvelebi gansakuTrebul produqtebs erTmaneTs ar adareben.
isini amaze mxolod im dros xarjaven, romelic dilers saWiro produqtis
motanisaTvis sWirdeba.
ppaassiiuurrii mmooTTxxoovvnniiss pprroodduuqqtteebbii aris samomxmareblo produqcia, romelTa
Sesaxebac myidvelebma an ar ician araferi an ician, magram maT SeZenaze nakle-
bad fiqroben. inovaciaTa umravlesoba myidvelisaTvis SeumCneveli rCeba, sanam
maT reklamas ar naxaven. cnobili, magram pasiuri moTxovnis produqtebis
klasikuri magaliTebia: sicocxlis dazRveva, sasaflaos nakveTi, sisxlis
donoroba wiTeli jvrisTvis. TavianTi mravalferovnebis gamo, pasiuri
moTxovnis es produqtebi didi raodenobis reklamas, personalur gayidvasa da
sxva marketingul Zalisxmevas saWiroeben.
ssaawwaarrmmoooo ddaanniiSSnnuulleebbiiss pprroodduuqqcciiaa.. ssaawwaarrmmoooo ddaanniiSSnnuulleebbiiss pprroodduuqqtteebbii aris
produqtebi,romelTac organizaciebi an individualuri myidvelebi Seisyidian
Semdgomi gadamuSavebis an biznesSi gamoyenebis mizniT. amdenad, gansxvaveba
samomxmareblo produqtsa da sawarmoo daniSnulebis produqts Soris
emyareba produqciis Sesyidvis mizans. Tu momxmarebeli gazonis saWrel man-
qanas saxlisaTvis yidulobs, igi samomxmareblo produqtia; magram Tu igive
momxmarebeli imave manqanas salandSafto biznesisaTvis yidulobs, maSin igi
sawarmoo daniSnulebis produqts warmoadgens.
sawarmoo daniSnulebis produqti moicavs sam ZiriTad jgufs: masalebsa
da nawilebs,ZiriTad saSualebebs,maragebsa da momsaxurebebs. masalebi da naw-
ilebi Seicavs nedleulsa da warmoebul masalebs. nedleuli Sedgeba agro-
produqtebisagan (xorbali, bamba, Sinauri cxovelebi, xili, bostneuli) da bune-
brivi produqtebisagan (Tevzeuli, cxvris xorci, gadaumuSavebeli navTobi,
rkinis madani). warmoebuli masala da nawilebi Sedgeba komponenturi
270 nnaawwiillii mmeessaammee myidvelze orientirebuli marketinguli strategiisa da marketinguli kompleqsis Sedgena
ccxxrriillii 77..11 Msamomxmareblo produqciasTan dakavSirebuli marketinguli sakiTxebi
ssaammoommxxmmaarreebblloo pprroodduuqqcciiiiss ttiippeebbii
mmaarrkkeettiinngguullii yyoovveellddRRiiuurrii ZZiirriiTTaaddii ggaannssaakkuuTTrreebbuullii ppaassiiuurrii
ssaakkiiTTxxeebbii mmooxxmmaarreebbiiss mmooxxmmaarreebbiiss pprroodduuqqtteebbii mmooTTxxoovvnniiss
pprroodduuqqtteebbii pprroodduuqqtteebbii pprroodduuqqtteebbii
momxmareblis xSiri Sesyidva, naklebad xSiri Zlieri brendisadmi produqtis mcire
qceva minimaluri dagegmva, Sesyidva, meti dageg- upiratesobis miniWeba cnobadoba da codna
produqtebis erTmaneT- mva da Zalisxmeva. da loialurobis (codnis SemTxvevaSi
TTan minimaluri Seda- brendebis Sedareba grZnoba. gansakuTrebu- patara an negatiuri
reba, manimaluri fasis, xarisxis, li yidvis Zalisxmeva, interesi)
Zalisxmeva stilis mixedviT minimaluri brendebis
Sedareba, fasebze nak-
lebad mgrZnobiare
fasi dabali fasi SedarebiT maRali maRali fasi cvalebadi
fasi
distribucia farTo, intensiuri SerCeviTi distribucia eqskluziuri distribu- cvalebadi
mosaxerxebeli SedarebiT nakleb cia erT an ramdenime
adgilebi maRaziebSi maRaziaSi
stimulireba masiuri stimulireba reklamireba da perso- ufro frTxilad gamiz- agresiuli reklami-
mwarmoeblis mier naluri gayidva mwar- nuli stimulireba mwar- reba da personaluri
moeblis da gadamyidve- moeblisa da gadamyidve- marketingi mwarmoeb-
lis mier lis mier lisa da gadamyidve-
lis mier
magaliTebi kbilis pasta, Jurna- televizori, aveji, fufunebis saqoneli, sicocxlis dazRve-
li, sarecxi fxvnili Casacmeli rogoricaa Rolex-is va,wiTeli jvrisTvis
saaTi sisxlis donoroba
ggaannssaakkuuTTrreebbuullii
pprroodduuqqttii (Specialty
product)
samomxmareblo pro-
duqti, romelsac uni-
kaluri maxasiaTeb-
lebi an brendi aqvs,
romlis SesaZenad
myidvelTa garkveuli
jgufi gansakuTre-
bul interess iCens.
ppaassiiuurrii mmooTTxxoovvnniiss
pprroodduuqqttii (Unsought
product)
samomxmareblo pro-
duqti, romelis Sesa-
xebac myidvelebma an
ar ician araferi an
ician, magram mis SeZe-
naze naklebad fiqro-
ben.
ssaawwaarrmmoooo ddaanniiSSnnuu--
lleebbiiss pprroodduuqqttii
(Industrial product)
aris produqti, ro-
melsac organizacie-
bi an individualuri
momxmareblebi Seisyi-
dian Semdgomi gadamu-
Savebis an biznesSi
gamoyenebis mizniT
253.
TTaavvii 77 produqti,momsaxureba da brendingis strategia 271
masalebisagan (rkina, Zafebi, cementi,
mavTulebi) da komponenturi nawilebis-
agan (Zravebi, saburavebi da a.S.). warmoe-
buli masalis umravlesoba pirdapir
sawarmoo momxmarebelze iyideba. am Sem-
TxvevaSi fasi da momsaxureba mTavari
marketinguli faqtorebia amitom brendi
da reklama naklebad mniSvnelovania.
ZiriTadi saSualebebi sawarmoo
daniSnulebis produqtebia, romlebic
xels uwyoben myidvelis produqciis
warmoebasa da operaciebs. igi moicavs
sawarmoo simZlavreebsa da damxmare mow-
yobilobebs. sawarmoo simZlavreebi Sed-
geba Senobebisa (fabrika-qarxnebi, ofise-
bi) da fiqsirebuli mowyobilobebisagan
(generatorebi, burRebi, didi kompi-
uteruli sistemebi, liftebi, dazgebi da
a.S.). damxmare mowyobilobebi moicavs
portatul danadgarebsa da samuSao
iaraRebs (xelis iaraRebi, avtomtvirTa-
vebi da sxva) da saofise mowyobilobas (kompiuterebi, faqsebi, saweri magidebi).
isini naklebad gamZlea, vidre sawarmoo saSualebebi da, ubralod, warmoebis
process uwyoben xels.
biznesproduqtebis bolo jgufia momarageba da momsaxureba. momarageba
aerTianebs operatiul maragebs (sapoxi masala, qvanaxSiri, qaRaldi, fanqrebi)
da SesakeTebel da saremento sagnebs (saRebavebi, lursmnebi, cocxebi). maragi
aris sawarmoo sferos xelsayreli produqtebis erToblioba, radgan mis
Sesyidvas minimaluri Zalisxmeva sWirdeba. biznesmomsaxurebebi moicavs sare-
monto da SesakeTebel momsaxurebebs (fanjrebis gawmenda, kompiuteris
SekeTeba da a.S.) da biznessakonsultacio momsaxurebebs (iuridiuli, menej-
ment-konsaltingi, sareklamo da sxva). aseTi momsaxurebis SeZena konqtraqtis
safuZvelze xdeba. magaliTad, Aramark-i sTavazobs yvelafers, dawyebuli
sakvebiT, damTavrebuli saxlisaTvis saWiro nivTebiT, TeTreuliT, saofise
momsaxurebiT, manqana-danadgarebis SekeTebiT, mowyobilobebiTa da momaragebis
jaWvis marTviT.
oorrggaanniizzaacciieebbii,, aaddaammiiaanneebbii,, aaddggiilleebbii ddaa iiddeeeebbii.. bolo wlebSi marketologebma
produqtis cneba ganavrces da dRes igi, materialur produqtebTan da
momsaxurebasTan erTad, organizaciebs, adamianebs, adgilebsa da ideebsac
moicavs.
organizaciebi xSirad axorcieleben saqmianobebs, raTa Semdgom TviT
organizacia `gayidon~. organizaciis marketingi Sedgeba saqmianobisgan, rom-
lis mizania, Seqmnas, SeinarCunos an Secvalos miznobrivi momxamreblebis
damokidebuleba da qmedeba organizaciisadmi. rogorc mogebaze orientire-
buli, aseve arakomerciuli organizaciebi qmnian organizaciis marketings. biz-
nesfirmebi sazogadoebriv urTierTobebsa da korporaciul sareklamo kam-
paniebs uweven sponsorobas, raTa kargi imiji Seiqmnan. korparaciuli imijis
reklama ZiriTadi iaraRia, romelsac kompania sxvadasxva bazarze Tavisi pro-
duqtis gasatanad iyenebs. magaliTad, Lucent-i aqveynebs reklamas Semdegi
teqstiT: `Cven vqmniT imas, rac xels uwyobs komunikacias’’. IBM-s surs, Seqmnas
kompania, romlis mizani `biznesproblemebis gadaWra~ iqneba. maT msgavsad,
arakomerciul organizaciebs, rogorebicaa eklesiebi, kolejebi, saqvelmoqmedo
organizaciebi, muzeumebi da samsaxiobo xelovnebis jgufebi, TavianTi organi-
zaciebi bazarze gaaqvT, raTa fondebi moizidon da wevrebisa Tu sponsorebis
yuradReba miizidon.
produqtad SeiZleba adamianic ganixilebodes. adamianis marketingi
Sedgeba im saqmianobisagan, romlis mizania Seqmnas, xeli Seuwyos an Secvalos
damokidebuleba Tu qmedeba calkeuli adamianebisadmi. yvela adamiani Tu
organizacia personalur marketings awarmoebs. dRes prezidentebs bazarze
gaaqvT sakuTari Tavi, sakuTari partiebi da politikuri platformebi, raTa
miiRon xmaTa saWiro raodenoba da xalxis mxardaWera. xelovnebisa Tu
■ biznes momsaxurebebi: Aramark sTavazobs yvelafers, dawyebuli sak-
vebiT, damTavrebuli saxlisaTvis saWiro nivTebiT, TeTreuliT, saofi-
se momsaxurebiT, manqana-danadgarebis SekeTebiT, mowyobilobebiTa da
momaragebis jaWvis marTviT.
254.
sportis warmomadgenlebi marketingsiyeneben,
raTa sakuTari kariera gaaumjobeson da Ta-
vianTi gavlena da Semosavali gazardon. iseTi
profesionalebi, rogorebic arian eqimebi,
iuristebi, buRalterebi da arqiteqtorebi,
TavianT Tavs bazarze waradgenen, raTa reputa-
cia Seiqmnan da sakuTari biznesi gazardon.
personalur marketings agreTve aqtiurad
iyeneben biznesebi, saqvelmoqmedo organizaciebi
Tu religiuri jgufebi. xSirad, cnobil
adamianebTan urTierToba da saqmianoba am
organizaciebs TavianTi miznebis ukeT
miRwevaSi exmareba. amitomaa, rom aTobiT
sxvadasxva kompania, rogorebicaa – Nike, Target,
Buick, American Express, Disney da Titleist – golfis
supervarskvlav Taiger vudsTan urTierTobaSi
weliwadSi 100 milion dolarze mets ixdian.4
adgilis marketingi moicavs saqmianobas,
romlis mizania, Seqmnas, xeli Seuwyos an
Secvalos damokidebuleba da qmedeba cal-
keuli adgilebisadmi. qalaqebi, saxelmwifoebi,
regionebi da TviT erebic ki erTmaneTs epaeqre-
bian, raTa miizidon turistebi, axali macxovre-
blebi, kompaniebis ofisebi da fabrika-qarxnebi.
magaliTad, texasi aqveynebs aseT reklamas:
`aqauroba sxva mTeli saxelmwifos tolfasia~;
niu-iorki sajarod gahyviris: `me miyvars niu-
iorki~;5 miCigani acxadebs `didi tbebi _ dauvi-
wyari dro~ turistebis misazidad, xolo `didi
tbebi _ bevri samuSao adgili~ adgilobrivi
macxovreblebis mosaxiblad da `didi tbebi _
uzarmazari farTobi~ biznesebis dasainterese-
blad. irlandiis ganviTarebis saagentom 1,200
kompania miizida, romlebic mzad arian,
irlandiaSi TavianTi mcenareebi moaSenon. imav-
droulad, irlandiis turistulma sabWom mzardi turistuli biznesi Semdegi
reklamis saSualebiT Seqmna: `icxovre sxva cxovrebiT _ megobrulad, lamazad
da dauZabavad~. irlandiis saeqsporto sabWom ki irlandieli eqspor-
tiorebisaTvis mimzidveli bazrebi Seqmna.6
bazarze ideebis gatanac aris SesaZlebeli. erTi SexedviT, mTlianad mar-
ketingi ideis marketingia, iqneba es kbilebis gaxexvis zogadi idea Tu speci-
fikuri idea, rom Crest-is kbilis pasta `yoveldRiur Rimils~ uwyobs xels.
magram, am SemTxvevaSi ZiriTadi fokusireba socialuri ideebis marketingze
xdeba. am sferos daerqva ssoocciiaalluurrii mmaarrkkeettiinnggii, rac socialuri marketingis
institutis ganmartebiT, komerciuli marketingis koncefciebisa da iaraRebis
gamoyenebaa, sakuTari da mTeli sazogadoebis yofis gasaumjobeseblad da
calkeul individTa saqcielze zegavlenis mosaxdenad.7
socialuri marketinguli programebi axorcielebs sazogadoebriv
gamajansaRebel kampaniebs, raTa Semcirdes mwevelTa, alkoholuri sas-
melebisadmi midrekilTa, narkomanTa da WarbwonianTa ricxvi. sxva socialuri
marketinguli saqmianobebi mimarTulia garemos dacvisken, raTa xeli
SeuSalon bunebis dabinZurebas da sufTa haeri SeinarCunon. danarCenebi
zrunaven ojaxebze, adamianTa uflebebze, rasobriv Tanasworobaze. amerikis
sareklamo sakonsulom ganaxorciela aTobiT sareklamo kampania, romlebic
exeboda jandacvas, ganaTlebasa da garemos dacvas (ixileT marketingi
muSaobis procesSi 7.2).
magram socialuri marketingi ufro mets gulisxmobs, vidre, ubralod,
reklamas. socialuri marketingis instituti marketinguli saSualebebis
ufro farTod gamoyenebisaken mogviwodebs. `socialuri marketingi aWarbebs
marketinguli kompleqsis erT-erT elements _ stimulirebas da moicavs yvela
danarCens, raTa socialur cvlilebebi miRweul iqnas~, _ acxadebs socialuri
marketinguli institutis aRmasrulebeli direqtori.8
272 nnaawwiillii mmeessaammee myidvelze orientirebuli marketinguli strategiisa da marketinguli kompleqsis Sedgena
■ korparaciuli imijis reklama ZiriTadi iaraRia, romelsac
kompania sxvadasxva bazarze Tavisi produqtis gasatanad
iyenebs.
ssoocciiaalluurrii mmaarrkkee--
ttiinnggii (Social
marketing)
miznobriv jgufze
gaTvlili programis
Seqmna, Sesruleba da
kontroli maTive so-
cialuri ideis, mize-
zisa da gamocdile-
bis gasaziareblad.
255.
TTaavvii 77 produqti,momsaxureba da brendingis strategia 273
rogor mogwonT yvelasTvis nacnobi
es frazebi? `megobrebi TavianT me-
gobrebs arasodes aZleven saSuale-
bas, saWes nasvam mdgomareobaSi mius-
xdnen~, `mxolod Tqven SegiZliaT
SeewinaaRmdegoT tyeSi gaCenil xan-
Zars~ `gonebis dakargva yvelaze di-
di ubedurebaa~, `me amerikeli var~.
gavixsenoT CvenTvis kargad cnobili
gmirebi: Smokey Bear, Rosie the Riveter, the
Crash Test Dummies da McGruff the Crime
Dog. ra saerTo aqvs yvela am fraza-
sa da personaJs erTmaneTTan? Ti-
Toeuli maTgani arakomerciuli or-
ganizaciis, Ad Council-is, mier Seiqmna,
romelsac sazogadoebaSi dadebiTi
cvlilebebis Sesaqmnelad reklamis
gamoyenebis xangrZlivi istoria aqvs.
Ad Council 1942 wels Camoyalibda,
swored im periodSi, rodesac xalxi
gansakuTrebiT cinikurad iyo gan-
wyobili reklamisadmi da im fuli-
sadmi, romelic reklamis dadebiTi
mxareebis warmoCenaSi ixarjeboda.
misi misiaa: `mniSvnelovani sazoga-
doebrivi sakiTxebis identificireba
da am sakiTxebTan dakavSirebul moq-
medebaTa stimulireba komunikaciuri
programebis saSualebiT.~ aqedan ga-
momdinare, Ad Council-i muSaobs imisa-
Tvis, raTa sareklamo saagentoebi
(romlebic TavianT dros swiraven),
sponsorebi (romlebic TavianT
fuls swiraven) da media (romelic
sareklamo drosa da sivrces swi-
ravs) daakavSiros arakomerciul
organizaciebsa da samTavrobo saa-
gentoebTan, romelTac mastimulire-
beli Zala sWirdebaT.
am gaerTianebuli wamaxalisebeli
Zalisxmevis meSveobiT Ad Council-ma
sazogadoebrivi momsaxurebis sakiT-
xebze aTasobiT kampania Camoayaliba
iseT sakiTxebze, rogorebicaa bav-
Svebis cxovreba, janmrTeloba, ga-
naTlebis gaumjobeseba, sazogadoe-
brivi keTildReoba, garemos dacva,
piradi usafrTxoeba da ojaxebis
gamyareba. am kampaniebis meSveobiT
Seiqmna ara mxolod momxibvleli
sloganebi, aramed xeli Seewyo dade-
biT da grZelvadian socialur
cvlilebebs. Ad Council-is kampaniebma
bevr sakiTxTan dakavSirebiT mniS-
vnelovan Sedegebs miaRwies:
■ buneba: Smokey Bear-i, romelic 1944
wels daarsda, bavSvebsa da mozar-
debs asanTiT TamaSs, koconis Cauq-
roblad datovebas ukrZalavda, da
wylisa da niCabis axlos qonas
urCevda. kampaniis dawyebidan
xanZris Sedegad dakarguli tyis
nakveTebis raodenoba 22 milion-
idan 4 milionamde Semcirda.
■ ganaTleba: Ad Council-i SeuerTda
sareklamo saagento - Young &
Rubicam-s, raTa kampaniisaTvis saWi-
ro saerTo Setyobineba Seeqmna:
`gonebis dakargva yvelaze didi
ubedurebaa.~ dResdReobiT kampa-
Ad Council: rreekkllaammaa yyvveellaass ssaakkeeTTiillddRReeoodd
7.2
gagrZeleba ix. gv. 232
Ad Council-ma sazogadoebrivi momsaxurebis sakiTxebze aTasobiT kampania
Camoayaliba.
mmaarrkkeettiinnggii mmuuSSaaoobbiiss pprroocceessSSii
256.
274 nnaawwiillii mmeessaammeemyidvelze orientirebuli marketinguli strategiisa da marketinguli kompleqsis Sedgena
niam, romelic daarsebidan ukve
ocdameaTe wels iTvlis, United
Negro College-s 1.9 miliard dolarze
meti gadasca da 300,000-ze met stu-
dents kolejis damTavrebaSi daex-
mara.
■ janmrTeloba: 1940-ian wlebSi Ad
Council-is kampania amerikelebs mou-
wodebda, gamoeyenebinaT poliomie-
litis sawinaaRmdego vaqcina, rom-
lis gayidvac im periodSi arc Tu
ise ioli saqme iyo, radgan vaqcina-
cia mkurnalobis sami arasasiamov-
no etapisgan Sedgeboda. dRes am
qveyanaSi poliomieliti arc ki
axsendebaT.
■ danaSaulis Seswavla da aRkveTa:
1978 wels, National Crime Prevention
Council-Tan da sareklamo firma
Saatchi & Saatchi-sTan erTad, Ad
Council-ma Seqmna personaJi McGruff
the Crime Dog-i. mas Semdeg McGruff-ma
bavSvebsa da mozardebs erTgvari
gakveTilebi Cautara, raTa maT gae-
goT, ra aris danaSauli da rogor
unda SeuSalon xeli mis warmoSo-
bas. misi slogani ki aseTi iyo:
`wvlili SeitaneT danaSaulis
aRmofxvraSi~. 2000 wels Catare-
bulma kvlevam aCvena, rom amerike-
li bavSvebis 92% aTviTcnobierebs
kampaniis mier SemoTavazebul
rCevebs da isini Tavs usafrTxod
grZnoben. 1989-1990 wlebSi McGruff
the Crime Dog-is popularoba mxo-
lod Mickey Mouse-ma daCrdila.
■ usafrTxoebis Rvedis gamoyeneba:
rodesac 1985 wels Vince&Larry-m
ubeduri avtoSemTxvevis testire-
bisas manqanis saqare minidan `gamo-
frenili~ manekeni satelevizio
qseliT pirvelad uCvena, usafrTxoe-
bis qamrebs mosaxleobis mxolod
21% iyenebda, xolo Statebis
umravlesobas maTi savaldebulo
gamoyeneba dakanonebuli arc ki
hqonda. kampaniis Semdeg Statebis
umetesobam miiRo es kanoni, usaf-
rTxoebis zRvedebis gamoyenebis
procentuli maCvenebeli ki 21%-dan
73%-mde gaizarda, risi wyalobi-
Tac daaxloebiT 85,000 adamiani
sikvdils gadaurCa.
■ manqanis marTva arafxizel mdgo-
mareobaSi: Ad Council-is mier manqa-
nis arafxizel mdgomareobaSi mar-
Tvis winaaRmdeg kampaniis warmoebis
Semdeg Zveli gamonaTqvami `kidev
erTi msxverpli gzaze~ Seicvala
SemdegiT: `megobrebi saSualebas
ar aZleven megobrebs, manqana araf-
xizel mdgomareobaSi marTon.~ ame-
rikelTa 68% acxadebs, rom maT pi-
radad SeuCerebiaT adamianebi, rom-
lebic nasvam mdgomareobaSi saWis
marTvas apirebdnen.
■ socialuri sakiTxebi: Ad Council-is
mentoruli kampaniis dawyebidan
pirveli 18 Tvis ganmavlobaSi 6000-ze
met bavSvs daeniSna aRmzrdeli.
sazogadoebis aRqma bavSvebis mi-
marT cudi damokidebulebis Sesa-
xeb procentulad 1970-iani wle-
bidan 10%-idan dRemde 90%-s miaR-
wia. organizacia Prevent Child Abuse
America-s xelmZRvanelis TqmiT,
`rodesac Cven es kampania daviwyeT,
sazogadoebis mier am Temis gacno-
bierebis done Zalian dabali iyo.
magram Ad Council-Tan Cvenma partni-
orobam gamoaaSkarava da aRmofx-
vra bavSvebisadmi cudi damokide-
bulebisa da maTze zewolis faqtebi.~
Ad Council-ma uzarmazari mxardaWe-
ra gauwia socialuri marketingis
misias. mediis 28,000 warmomadgenelma
mas ufaso sareklamo farTi da dro
dauTmo. asobiT socialurma korpo-
raciam, fondma da individma ki fon-
debi Camoayaliba. iseTi didi sarek-
lamo saagentoebi, rogorebicaa
J.Walter Thomson, Young and Rubicam, BBDO,
Doyle Dane Bernbach, Foote, Cone&Belding
da Marstellar, mTel TavianT energias
Ad Council-is kampaniaTa warmoebas
axarjaven. da rogorc Cans, isini
amas marTlac Zalian kargad arTme-
ven Tavs. magaliTad, Marstellar-is kampa-
nia `SevinarCunoT amerikis silama-
ze~ Tavisi sloganiT _ `dabinZure-
bis saTave xalxia da masve SeuZlia
amisTvis wertilis dasma~ _ isto-
riaSi erT-erTi yvelaze aRsaniSnavi
kampaniaa. man saukunis `reklamis
epoqis~ CamonaTvalis aseulSi or-
mocdameaTe adgili daikava, xolo
Foote-isa da Cone & Belding-is Smokey
Bear-is saerTo kampaniam `mxolod
Tqven SegiZliaT xeli SeuSaloT
tyeSi xanZris gaCenas~ _ 26-e adgili.
Ad Council-ma socialuri marketin-
gis kampaniebma xeli Seuwyo sarek-
lamo industriis efeqtur da sasur-
veli mxaris gamoaSkaravebas. man
daamtkica, rom reklamis gamoyeneba
kargis misaRwevadac SeiZleba da
rom misi warmateba sxva socialuri
marketingis Zalisxmevas warmoSobs.
arakomerciuli jgufebi, rogoricaa
Partnership for a Drug free America, dama-
tebiT sazogadoebriv momsaxurebebs
awarmoeben. satelevizio qselebi ax-
la TavianT varskvlavebs Rirseuli
saqmeebis stimulirebisaTvis iyeneben
(magaliTad, NBC-is seria `rac ufro
meti ici.~). `Ad Council iyo modeli,
romelmac daamtkica, rom mas
SeuZlia muSaoba~, _ ambobs Ad Council-
is yofili prezidenti rut vudeni.
reklama erTgvari biZgia produqte-
bisaTvis; is adamianis sicocxles
aumjobesebs da sikvdilisganac ki
ixsnis.
wwyyaarrooeebbii:: See Bob Garfield, “Inspiration and Urge-to-
Serve Mark the Best of theAd Council,” AdvertisingAge,
April 29, 2002, pp. c2–c20; and MEDIAWEEK Special
Advertising Section, June 10, 2002. Portions adapted from
“TheAdvertising Council,” accessed at
www.adcouncil.org/about/, July 2003.
■❚ ggaaddaawwyyvveettiilleebbeebbii pprroodduuqqttiissaa ddaa mmoommssaaxxuurreebbiiss SSeessaaxxeebb
produqtisa da momsaxurebis Sesaxeb gadawyvetilebas marketologebi sam do-
neze axorcieleben: pirvel etapze gadawyvetilebebs iReben individualuri
produqtis, Semdgom produqciis seriisa da bolos, produqtis kompleqsis
Sesaxeb. ganvixiloT TiToeuli maTgani.
ggaaddaawwyyvveettiilleebbeebbii iinnddiivviidduuaalluurrii pprroodduuqqttiissaa ddaa mmoommssaaxxuurreebbiiss SSeessaaxxeebb
suraTi 7.2 gviCvenebs individualuri produqtisa da momsaxurebis ganviTa-
rebasa da marketingTan dakavSirebul mniSvnelovan gadawyvetilebebs. Cven
yuradRebas im gadawyvetilebebze gavamaxvilebT, romlebic Seexeba produqtis
maxasiaTeblebs, brendings, SefuTvas, etiketsa da produqtis mxardamWer mom-
saxurebebs.
pprroodduuqqttiissaa ddaa mmoommssaaxxuurreebbiiss mmaaxxaassiiaaTTeebblleebbii.. produqtisa Tu momsaxurebis
Seqmna moicavs im sargebelTa gansazRvras, romlebsac produqti Tu momsax-
257.
TTaavvii 77 produqti,momsaxureba da brendingis strategia 275
ureba sTavazobs myidvels. am sargeblis gadmocema xdeba iseTi maxasiaTeb-
lebis meSveobiT, rogorebicaa produqtis xarisxi, niSan-Tvisebebi, stili da
dizaini.
pprroodduuqqttiiss xxaarriissxxii.. pprroodduuqqttiiss xxaarriissxxii aris pozicionirebis erT-erTi
umTavresi saSualeba. igi myidvelis kmayofilebaze pirdapir zegavlenas
axdens, ase rom mas produqtisa da momsaxurebis warmatebasTan mWidro kavSiri
aqvs. mokled rom iTqvas, xarisxi ganisazRvreba rogorc `naklovanebisagan
Tavisufali~. Tumca, bevri myidvelze orientirebuli kompania mocemul
gansazRvrebas ugulebelyofs da xarisxs momxmareblis kmayofilebad ganmar-
tavs. amerikis xarisxis sazogadoeba (American Society for Quality) ki mas aRiqvams
rogorc produqtisa da momsaxurebis maxasiaTebel niSans,romlis mizani momx-
mareblis moTxovnilebebis ukeT dakmayofilebaa. Siemens-i xarisxs
Semdegnairad gansazRvravs: `xarisxi aris is, rodesac Cveni momxmarebeli ukan
brundeba sayidlebisTvis, gayiduli produqti ki ar brundeba.~9 aseTi myid-
velze orientirebuli gansazRvrebebi xazs usvams imas, rom xarisxi iwyeba
momxmareblis saWiroebebiT da sruldeba momxmareblis kmayofilebiT.
xarisxis sruli marTva (TQM) aris midgoma, romelSic CarTulia kompaniis
mTeli personali produqtis, momsaxurebisa da biznesprocesebis xarisxis
gaumjobesebis mizniT. bolo ori aTwleulis manZilze xarisxis sruli marTva
Zlier daexmara did Tu patara kompaniebs bazris wilis gazrdasa da mogebis
maCvenebelis gaumjobesebaSi. miuxedavad amisa, axlaxan xarisxis sruli marTva
kritikis obieqtad iqca sxvadasxva garemoebebisda gamo. Zalian bevri kompania
xarisxis sruli marTvis arasrulfasovan programebs qmnida, zogi ki mis
principebs Zalian viwrod gansazRvravda da momxmareblis faseulobasa da
kmayofilebas ar ukavSirebda. amis Sedegad, bevrma aseTma programebma kraxi
ganicada,ramac xarisxis sruli marTvisadmi uaryofiTi damokidebuleba gamoi-
wvia.
momxmareblis kmayofilebisaTvis xarisxis principebi warmatebis miRwevis
aucilebeli pirobaa. miuxedavad imis,rom bevri firma xarisxis sruli marTvis
midgomas oficialurad ar iyenebs, mravali prestiJuli kompaniisaTvis myid-
velze orientirebuli xarisxi biznesis keTebis mTavari saSualeba gaxda.10
produqtis xarisxs ori ganzomileba gaaCnia – done da Tanamimdevruloba.
produqtis ganviTarebisas marketologma, pirvel rigSi, xarisxis done unda
gansazRvros, rac mas miznobriv bazarze produqtis poziciis damkvidrebaSi
daexmareba. aq produqtis xarisxi niSnavs produqtis funqcionirebis xarisxs,
anu produqtis unars, Seasrulos Tavisi daniSnulebebi. magaliTad, Rolls-Royce-
is funqcionirebis xarisxi ufro maRalia, vidre Chevrolet-is _ is ufro msub-
uqad dadis, ukeTesi samarTavia da ufro metxans Zlebs. magram kompaniebi
iSviaTad cdiloben, bazars umaRlesi donis xarisxi SesTavazon, radgan
momxmarebelTa mxolod Zalian mcire raodenobas SeuZlia SeiZinos iseTi
maRalxarisxiani produqti, rogorsac Rolls-Royce-is avtomobili, Sub-Zero-s maci-
vari, an Rolex-is majis saaTi sTavazobs. piriqiT, kompaniebi irCeven xarisxis
dones, romelic miznobrivi bazris saWiroebebsa da konkurenti produqtebis
xarisxis dones emTxveva.
garda xarisxis donisa, maRali xarisxi SeiZleba xarisxis
Tanamimdevrullobis maRal donesac niSnavdes. am SemTxvevaSi, produqtis
xarisxi niSnavs produqtis naklovanebisagan Tavisuflebas da funqcionirebis
gamiznuli donis mudmivobas. yvela kompaniam Sesabamisi xarisxis maRali
donisaTvis unda ibrZolos. am mxriv, Chevrolet-is xarisxi Rolls-Royce-is xarisxis
tolfasia, Tumca pirveli funqciurad meores jobia, meores SeuZlia im
xarisxis SenarCuneba, romelSic myidveli fuls ixdis da romelsac igi misgan
moelis.
dRes bevrma kompaniam myidvelze orientirebuli xarisxi Zlier strate-
giul iaraRad aqcia.
ssuurraaTTii 77..22
gadawyvetilebebi
individualuri pro-
duqtis Sesaxeb
pprroodduuqqttiiss xxaarriissxxii
(Product quality)
produqtis SesaZleb-
loba Seasrulos
Tavisi funqciebi. is
moicavs: produqtis
gamZleobas, saimedo-
obas, sizustes, funq-
cionirebas, SekeTebis
simartives da sxva
mniSvnelovan atri-
butebs.
258.
276 nnaawwiillii mmeessaammeemyidvelze orientirebuli marketinguli strategiisa da marketinguli kompleqsis Sedgena
pprroodduuqqttiiss nniiSSaann--TTvviisseebbeebbii.. produqtis SeTavazeba mravalferovani niSan-
TvisebiT aris SesaZlebeli. martivi modeli, yovelgvari danamatis gareSe, aris
sawyisi wertili. amis Semdeg kompanias SeuZlia maRali donis modelebi
Seqmnas sxvadasxva niSan-Tvisebebis damatebiT. niSan-Tviseba aris is konkuren-
tuli saSuleba, romelic am kompaniis produqts konkurenti produqtisagan
ganasxvavebs. konkurenciis gawevis erT-erTi yvelaze mniSvnelovani gzaa, gaxde
pirveli mwarmoebeli saWiro da faseuli axali niSan-Tvisebebis matarebeli
produqtebis.
rogor unda gansazRvros kompaniam axali niSan-Tvisebebi da rogor unda
gadawyvitos, Tu romeli daamatos Tavis produqts? kompaniam periodulad
Tavisi produqtebis myidvelTa gamokiTxvebi unda Caataros da maT sxvadasxva
SekiTxvebi dausvas. magaliTad, Tu rogor moswonT maT produqti? produqtis
romeli specifikuri niSan-Tviseba moswonT yvelaze metad? ra saxis niSan-
Tvisebis damateba SeiZleba produqtis gasaumjobeseblad? am SekiTxvebze
pasuxebi kompanias niSan-TvisebebTan dakavSirebul uamrav ideebs aZlevs. amis
Semdeg fasdeba TiToeulis faseuloba: niSan-Tvisebas, romelsac momxmare-
blebi naklebad afaseben, kompania ukuagdebs, xolo romelsac upiratesobas
aniWeben, piriqiT, arsebul produqts daumatebs.
pprroodduuqqttiiss ssttiillii ddaa ddiizzaaiinnii.. momxmarebelTa faseulobis gazrdis kidev erTi
saSualebaa gansxvavebuli produqtis stilisa da dizainis Seqmna. dizainis
cneba ufro vrcelia, vidre stilis cneba. stili aRwers produqtis vizualur
mxares. sensaciuri stili yuradRebas unda ipyrobdes, Tvals atyvevebdes da
sasiamovno esTetikur SegrZnebas warmoSobdes, magram misi daniSnuleba ar
aris produqtis funqcionirebis gazrda. stilisagan gansxvavebiT, dizaini
ufro metia, vidre garegnuli mxare. kargi dizaini uzrunvelyofs produqtis
advil gamoyenebadobas da, aseve, mis garegnul saxes.
karg stilsa da dizains SeuZlia yuradRebis mipyroba, produqtis funq-
cionirebis gazrda, warmoebis xarjebis Semcireba da miznobriv bazarze
produqtisaTvis konkurentunarianobis miniWeba. qvemoT moyvanilia ori
magaliTi:
Apple-is iMac-ma – brtyelekranianma, kvercxiseburi formis da
futuristuli, naxevrad gamWvirvale qeisis mqone personalurma kompi-
uterma – srulebiT Secvala personalur kompiuterze Sexeduleba.
ukve aRar arsebobs uzarmazari mowyobiloba,romelic Tqvens samuSao
oTaxSi did adgils ikavebda. am kompiuteris erT Rilakze TiTis
daWeriT internetSi SedixarT (swored amas aRniSnavs aso “i” sityvaSi
iMac). iMac-ma yuradReba dizainiT miipyro da amiT uamravi myidveli
miizida. erT weliwadSi man milionze meti kompiuteri gayida. Apple-ma
personaluri kompiuterebis industria daipyro. dRemde man 10 mil-
ionze meti iMac gayida. `winaaRmdeg SemTxvevaSi, is CaiZireboda. man
msoflios yuradReba miipyro da Apple-s brwyinvaleba daubruna~, _
■ produqtis dizaini: iMac-is gan-
sxvavebulma dizaini daexmara
Apple-s erT-erTi lideris adgili
daebrunebina personaluri kompi-
uterebis industriaSi. Discover
2GO-s sakredito baraTi, romel-
zec gasaRebebia asxmuli da spe-
cialuri qeisiT aris daculi.
259.
TTaavvii 77 produqti,momsaxureba da brendingis strategia 277
ambobs industriis erT-erTi warmomadgeneli. 4 wlis Semdeg Apple-ma
kvlav uzarmazar warmatebas miaRwia, rodesac iMac-is axali dizaini
Seiqmna – futuristuli manqana brtyeli ekraniT. sul raRac, 3 TveSi
Apple-is moyvarulebma am TvalismomWreli kompiuterebis TiTqmis
meoTxedi milioni daitaces.11
xelSi giWiravT brtyeli, plastikuri sagani da yuradRebiT
akvirdebiT, risi gakeTeba SeuZlia mas. Semdeg xvdebiT, rom es plas-
tikuri sagani, romelzec gasaRebebia asxmuli, jibis danasaviT iSleba.
nacnobi cifrebisa da xelmoweris danaxvisTanave xvdebiT, rom es
sakredito baraTia! ufro zustad, es aris Discover 2GO baraTi,
romelzec gasaRebebia asxmuli da specialuri qeisiT aris daculi.
momxmarebelTa azriT, Discover 2GO mniSvnelovani aRmoCenaa
adamianebisaTvis, romelTac surT sportul darbazebSi, savaWro cen-
trebsa Tu restornebSi mxolod gasaRebebiTa da sakredito baraTiT
siaruli. industriis mxriv, es aris dizainSi didi inovacia. Discover
2GO baraTi Jurnalebma USA Today-m da Business Week-ma wlis erT-erT
saukeTeso produqtad miiCnia. baraTi sakredito baraTebis mar-
ketingis eqspertebmac aRiares. `is originaluri da gansxvavebulia.
amavdroulad, gaaCnia Tavisi funqcia. es aris baraTi, romlis
gamoyenebac maSinac ki SegiZliaT, roca xelSi gasaRebi giWiravT~,12
_ ambobs erT-erTi konsultanti.
bbrreennddiinnggii.. profesional marketologTa ganmasxvavebeli unaria, Seqmnan,
SeinarCunon, daicvan da gaaZlieron TavianTi produqtisa da momsaxurebis
brendebi. bbrreennddii aris saxeli, sityva, simbolo an dizaini, an maTi kombinacia,
romelic garkveul produqts axasiaTebs da mas konkurentebisagan ganasx-
vavebs. momxmarebeli brends miiCnevs produqtis mniSvnelovan nawilad, rome-
lic mis TvalSi produqtis faseulobas zrdis. magaliTad, momxmarebelTa
umravlesoba sunamos White Linen-is boTlSi aRiqvams, rogorc maRalxarisxian,
ZviradRirebul produqts, magram igive sunamo uniSno boTlSi dabalxarisxi-
anad aRiqmeba.
brendingma ise gaidga fesvebi, rom dRes mis gareSe arafers awarmoeben.
marili SefuTulia brendirebul paketebSi, avtomobilis nawilebi _ eleq-
trosanTlebi, saburavebi, filtrebi _sxvadasxva brendis saxelebs atareben.
TviT xili, bostneuli da Sinauri frinvelebic brendirebulia: Sunkist-is
forToxali, Dole-is ananasi, Chiquita-s banani, Fresh Express Perdue _ wiwilebi.
brendi myidvels did daxmarebas uwevs. misi saxeli momxmarebels
exmareba, is produqti amoarCios, romelic mas, misi azriT, met sargebels
moutans. brendi myidvels produqtis xarisxzec miuTiTebs. myidvelma,romelic
yovelTvis erTsa da imave brends yidulobs, icis, rom yoveli SeZenisas erTsa
da imave niSan-Tvisebebs, sargebelsa da xarisxs iRebs. brendi mwarmoebelsac
did daxmarebas uwevs, radgan misTvis brendis saxeli da savaWro niSani pro-
duqtis legalizaciis mTavari saSualebaa, romelic icavs mas konkurentebis
mier produqtis kopirebisagan. brendi gamyidvels bazris segmentaciaSic
exmareba. magaliTad, General Mills sTavazobs Cheerios-is, Wheaties-is, Total-is, Kix-is,
Lucky Charms-is, Trix-isa da sxva burRuleulis brendebs da ara marto erT
ZiriTad produqts yvela momxmareblisaTvis.
brendis Seqmna da ganviTareba, albaT, marketologis yvelaze mniSvne-
lovani amocanaa. ufro detalurad brendis strategias momavalSi ganvixi-
lavT.
SSeeffuuTTvvaa.. SSeeffuuTTvvaa gulisxmobs produqtisaTvis saTavsis an Sesanaxi
saSualebis Seqmnasa da warmoebas. igi Sedgeba produqtis sawyisi saTavsisagan
(Colgate-is kbilis pastis tubi). is aseve, SeiZleba Seicavdes meorad SefuTvas,
romelsac produqtis gamoyenebis dawyebisas agdeben (muyaos yuTi, romelSic
Colgate-is tubi devs). sabolood, is SeiZleba Sedgebodes gadasazidi
SefuTvisgan, romelic produqtis gadatanisa da misi identificirebisaTvis
aris aucilebeli (yuTi, romelSic Colgate-is aTobiT tubia moTavsebuli).
etiketic da beWduri informaciac,romelic SesafuTi masalis SigniT an gareT
aris moTavsebuli, SefuTvis Semadgenel nawils warmoadgens.
bbrreennddii (Brand)
saxeli, sityva, sim-
bolo an dizaini, an
maTi kombinacia, ro-
melic garkveul
produqts axasiaTebs
da mas misi konku-
rentebisagan ganasx-
vavebs.
SSeeffuuTTvvaa (Packaging)
produqtisaTvis
Sesanaxi konteineris
an saTavsis dizaini,
Seqmna da warmoeba.
260.
tradiciulad, SefuTvis mTavarifunqcia produqtis Senaxva da dacva iyo.
bolo xanebSi ki sxvadasxva faqtorebma SefuTva mniSvnelovan marketingul
saSualebad Camoayaliba. gazrdili konkurencia da bumi sacalo vaWrobis
maRaziaSi SefuTvis mTavari amocanebis ricxvs mniSvnelovnad zrdis.
magaliTad, igi unda ipyrobdes yuradRebas, is kargad unda aRwerdes produqts
da, rac yvelaze mTavaria, igi xels unda uwyobdes produqtis gayidvas.
dResdReobiT kompaniebi kargad aTviTcnobiereben kargi SefuTvis
mniSvnelobas, radgan swored misi saSualebiT xdeba myidvelis mier kompaniisa
Tu brendis aRqma da arCeva. magaliTad, saSualo zomis supermarketebSi, sadac
1,500-1,700 saxeobis produqti iyideba, tipuri myidveli wuTSi 300 saxeobis pro-
duqts Cauvlis da navaWris 60%-s instinqturad iZens. aseT maRalkonkurentul
garemoSi SefuTva SesaZloa gamyidvelis myidvelze zegavlenis moxdenis
ukanaskneli Sansi iyos. `arc Tu ise didi xnis win SefuTva mxolod pro-
duqtis Sesanaxi saSualeba iyo,mis brends ki,Cveulebriv,televiziis meSveobiT
vecnobodiT~, _ ambobs SefuTvis eqsperti. dRes ki sabazro garemos cvlilebam
`SefuTvas produqtis gayidvaSi mzardi mniSvnelobis roli daakisra.~13
novatorul SefuTvas kompaniisTvis, konkurentebTan SedarebiT, upirateso-
bis miniWeba SeuZlia. bolo dros, SefuTuli samomxmareblo saqonlis mwar-
moebelma firmebma kvlevebis Casatareblad investiciebi gazardes, raTa iseTi
SefuTvis dizaini ganeviTarebinaT, romelic momxmareblis Tvals daatyvevebda.
aRsaniSnavi magaliTebia Skippy Squeez It-is tubSi moTavsebuli araqisis karaqi,
specialurad im ojaxebisaTvis, romlebic mTeli dRe saxlidan gasulebi
arian, da `koka-kolas~ qilebi, romelTa dawyobac macivris Taroebze moxerxe-
bulad SeiZleba.
rogor aaRelva Dutch Boy Paint-ma saRebavebis biznesi? es iseTi
martivia, rom sasaciloc kia. warmoidgineT saRebavis advilad satare-
beli qila, romlis gasaxsneladac saxraxnisi
ar aris saWiro, gadmosxmisas ar Jonavs da dax-
urvisas CaquCis aucileblobas ar moiTxovs.
ai, isic – Dutch Boy-is saRebavebis axali
SesafuTi masala: es axali qila mTlianad
plastmasisaa, xraxniani TaviT, gverdiTa
saxelurebiTa da gadmosasxmeli tuCiT. is
bevrad ufro msubuqia da, amavdroulad,
uJangavia. `is iseTi advilad gamosayenebeli da
msubuqia,rogorc yaviT savse finjani~,_ ambobs
Dutch Boy-is marketingis menejeri. TqvenSi
albaT gaocebas iwvevs, Tu ratom dasWirda am
ideis Seqmnas amdeni xani. axali saTavsi Rirs
erTi Tu ori dolariT meti,vidre Cveulebrivi
qila, magram amas momxmareblisaTvis mniSv-
neloba ara aqvs. Dutch Boy-is momxmarebelTa
50%-ze meti axla plastmasis konteinerebs
yidulobs, axali maRaziebi ki, rogoricaa Wal-
Mart-i, dRes maT elviseburi siswrafiT yidis.
`es saocari siaxlea – namdvilad yuradRebis
Rirsia. am axalma SefuTvam gazarda ara marto
gayidvebi, aramed gaaumjobesa distribucia
ufro maRali sacalo vaWrobis fasebSi~,14 _
ambobs erT-erTi damkvirvebeli.
cudi dizainis mqone SefuTvam SeiZleba
momxmarebelTa gaRizianeba gamoiwvios da pro-
duqtis gayidvebi Seamciros (ixileT marketingi
muSaobis procesSi 7.3). magaliTad, ramdenime wlis
win kompania Planters Lifesavers-ma scada, moxaluli
araqisisTvis novatoruli SefuTva gamoeyenebina,
raTa moxaluli yavis asociacia gamoewvia. man es
moxaluli, mariliani araqisi hermetul paketebSi
moaTavsa, swored iseTSi, rogorsac yavisTvis
iyenebdnen. samwuxarod, aseTma SefuTvam Tavisi
278 nnaawwiillii mmeessaammee myidvelze orientirebuli marketinguli strategiisa da marketinguli kompleqsis Sedgena
■inovaciuri SefuTva: warmoidgineT saRebavis advilad
satarebeli qila, romlis gasaxsneladac saxraxnisi ar
aris saWiro, gadmosxmisas ar Jonavs da daxurvisas
CaquCis aucileblobas ar moiTxovs.
261.
TTaavvii 77 produqti,momsaxureba da brendingis strategia 279
rogorc Cans, zogierTi ram arasd-
ros Seicvleba. robert d. stiuar-
tis, Quaker Oats-is yofili Tavmjdoma-
ris, misamarTiT dawerili es klasi-
kuri werili araCveulebrivad gad-
moscems im absolutur imedgacrue-
bas, romelic nebismier Cvengans ga-
nucdia e.w. advilad gasaxsneli pa-
ketebis gaxsnisas.
Zvirfaso batono stiuart:
var 86 wlis, sakmaod janmrTeli
qvrivi qalbatoni (SesaZloa Tqven
TvliT, rom xnieri var, magram, Cemi
azriT, es dro Cemgan jer kidev Za-
lian Sorsaa.)
rogorc giTxariT, var sakmaod
janmrTeli. miuxedavad Camoyalibe-
buli Sexedulebisa, ar var uZluri
da xandazmuli. yovel dRe me da Ce-
mi ori doberman-pinCeri mkvircxlad
gavdivarT 3 mils. magram me amas
Tavs varTmev, radgan jer kidev maqvs
amis Zala.
minda, am weriliT Tqveni yurad-
Reba gavamaxvilo Tqveni Aunt Jemima-s
kefiris SefuTvisa da vaflis miqsis
autanel, macdunebel da gansakuTre-
bulad [mcdar] warweraze. am paketze
vkiTxulobT: `gaxsnisaTvis - Sekum-
SeT aq da gamoqaCeT~.
batono stiuart, miuxedavaT imi-
sa, rom me mivaweqi, SevkumSe, amoviox-
re, SevebrZole, davgrixe, gavwvaldi,
gavbrazdi, daviqance, gadavagde, isev
mivaweqi da CavWeri . . . ooo! me ver
SevZeli imis gakeTeba, rac instruq-
ciaSi ewera – `SekumSeT aq da gamo-
qaCeT~. sul tyuilad, ver SevZeli!
vfiqrob, rom amisTvis Zala ar meyo!
odesme Tu gicdiaT TqvenTviTon
gagexsnaT igi da Sedegi Tu migi-
RiaT?
Cemi gardacvlili meuRle iara-
Rebis koleqcioneri iyo. sxva momak-
vdinebel iaraRebTan erTad, Caketil
kabinetSi Thompson-is tyviamfrqvevic
hqonda. kargia, kabineti Caketili rom
iyo. oh, ramdenjer momdomebia Tqveni
paketis afeTqeba.
am SurismaZiebluri fantaziis
ganxorcielebisgan saketma da qa-
lurma sinazem mixsna. amis nacvlad,
Tqveni Aunt Jemima-s gemrieli bli-
nebis Sekvris gasaxsnelad bufetSi
patara danas vinaxav.
wlebis ganavlobaSi Cems danas
ori mizeziT viyenebdi. ara marto
paketis gasaxsnelad, aramed misi
saSualebiT gaafTrebis gamosax-
atavad im sadistebis mimarT, romleb-
mac ganzrax SeimuSaves es gamaRizia-
nebeli SesafuTi saSualeba,
romelsac paketi uwodes.
zogjer, marcxis gancdis gamo mi-
si Tavis gaWris Semdeg ar vCerdebi:
imedgacruebiT, SurisZiebis survi-
liTa da gaSmagebiT afeTqebul pa-
kets mTlianad vanadgureb. magram es
mainc mcire safasuria (yovel SemT-
xvevaSi, masas doberman-pinCerebi
gamolokaven).
mas ASemdeg, rac Aunt Jemima Tavisi
wiTeli paketiT pirvelad SeifuTa,
SesafuTi saSualebis uamravi gone-
bamaxviluri da mosaxerxebeli axal-
axali dizaini SemuSavda. ar gne-
bavT, Tqveni marketinguli arakeTil-
mosurneobis, romliskenac ase gabe-
dulad miiswrafviT, Secvla, da ufro
humanuri SefuTvis danergva? nuTu
amaze ar zrunavT, mister stiuart?
me namdvilad daxmarebis sur-
viliT gwerT da am werilis asls,
aseTive ganwyobiT, Container Corp.-is
prezidents, baton Takers vugzavni.
darwmunebuli var, am saqmeSi maTi
Wkviani, axalgazrda dizainerebi
uzomo daxmarebas gagiweven. me mainc
vfiqrob, rom cdad Rirs.
marTlac, mister stiuart, imedi
maqvs, morig Wirveul dedabrad ar
CamTvliT. me sazogadoeba var _
Tqveni warmatebis wyaro.
roberta pavlofi
malverni, pensilvania.
wwyyaarrooeebbii:: This letter was reprinted in “Some Designs
Should Just Be Torn Asunder,” Advertising Age,
January 17, 1983, p. M54.
ggaammaaRRiizziiaanneebbeellii,, rrTTuullaadd ggaassaaxxssnneellii ppaakkeetteebbii
7.3
advilad gasaxsnelia?
mmaarrkkeettiinnggii mmuuSSaaoobbiiss pprroocceessSSii
262.
saqme zedmetad kargadSeasrula: momxmareblebs araqisis axali brendi sur-
nelovan yavaSi aeriaT da supermarketSi arsebuli yavis safqvavSi dafqves.
Sedegad ki miiRes webovani masa, imedgacruebuli myidvelebi da uamravi
gabrazebuli maRaziis menejeri.15
axali produqtisaTvis kargi SefuTvis Seqmna Zalian bevri gadawyve-
tilebis miRebas moiTxovs. Tavdapirvelad, kompaniam unda Seqmnas SefuTvis
koncefcia, romlis mizania, gansazRvros, ra unda iyos SefuTva da ra unda
gaakeTos SefuTvam produqtisaTvis. ra aris misi mTavari daniSnuleba – pro-
duqtis dacva, gavrcelebis axali meTodis danergva, produqtis xarisxis
gansazRvra Tu kidev sxva ram? Semdeg unda gadawydes SefuTvis specifikuri
elementebis sakiTxebi, rogorebicaa zoma, forma, masala, feri, teqsti da brendi.
am elementebma urTierTSeTanxmebulad unda imuSaon, raTa bazarze produqtis
poziciasa da mis marketingul strategias mxari dauWiron.
bolo wlebSi produqtis usafrTxoebac SefuTvis erT-erT mTavar
daniSnulebad iqca. Cven ukve yvelani SeveCvieT Znelad gasaxsnel, bavSvebisagan
damcav SefuTvebs. 1980-iani wlebidan ki wamlebisa da sakvebi produqtebis
mwarmoebelma kompaniebma temperaturisagan damcavi SefuTvebis Seqmna daiwyes.
SefuTvasTan dakavSirebuli sakiTxebis gadaWrisas kompaniam garemosTan
kavSirsac didi yuradReba unda miaqcios. sabednierod, bevri kompania
`mwvaneTa~ siaSi Caewera da SesafuTad garemosTvis `megobrul~ masalebs
iyenebs. magaliTad, SC Jonhnson-ma Tavisi Agree Plus SampunisaTvis axali SesafuTi
masala Seqmna, romelSic 80%-ze naklebi plastmasaa gamoyenebuli; P&G-ma
Tavisi dezodorantebisaTvis gareTa muyaos yuTebi gaauqma, riTac weliwadSi
3,4 milioni kilo qaRaldis ekonomia gaakeTa.
eettiikkeettii SeiZleba iyos ubralo iarliyi, romelic produqtzea mimagrebuli, an
mTeli grafikuli gamosaxuleba, romelic produqtis SefuTvis ganuyofeli
nawilia. mas ramdenime funqcia akisria. sul mcire,etiketi aRniSnavs produqts
an brends. etiketi produqtis Sesaxeb sxva informaciasac aRwers – magaliTad,
vin, sad da rodis daamzada igi, misi Semadgenloba, gamoyenebis wesebi.
sabolood, etiketma Tavisi momxibvleli gamosaxulebiT SeiZleba produqtis
gayidvasac ki Seuwyos xeli.
SefuTvisa da etiketis legalurobas grZeli istoria aqvs. 1914 wels
vaWrobis federaluri komisiis aqtiT araswori, ukanono etiketi Tu SefuTva
usamarTlo konkurenciad gamocxadda. etiketma SesaZloa myidveli Seacdinos,
Tu masSi ar aris mocemuli produqtis mniSvnelovani ingredientebis CamonaT-
vali Tu usafrTxoebis zomebi. amis Se-
degad, etikets axla ramdenime federa-
luri da saxelmwifo aqti akontrolebs.
maTgan yvelaze cnobilia samarTliani
SefuTvisa da etiketis aqti, romelic
1966 wliT TariRdeba. am kanoniT
miRebul iqna mTeli paketi aucilebeli
saetiketo moTxovnebisa, ganisazRvra
saxaliso etiketis industriis stan-
dartebi da federalur saagentoebs
specifikur industriebSi SefuTvis
regulaciebis dawesebis neba daerToT.
bolo dros etiketze gavlenas
axdens produqtis erTeulis fasis (er-
Teuli standartuli sazomi), gaxsnis
TariRis (produqtis Taroze moTavsebis
TariRi), sakvebis Semadgenlobis (gansaz-
Rvravs produqtSi nivTierebaTa Semcve-
lobas) aRniSvnis moTxovnebi. 1990 wels
miRebuli sakvebi etiketisa da saganma-
naTleblo aqti gamyidvelisagan moiTxovs
sakveb produqtebze misi Semcvelobis
Sesaxeb detaluri informaciis miwode-
bas. gamyidvelebma unda SeZlon momx-
mareblis darwmuneba, rom etiketi yvela
saWiro informacias Seicavs.
280 nnaawwiillii mmeessaammee myidvelze orientirebuli marketinguli strategiisa da marketinguli kompleqsis Sedgena
■ inovaciuri etiketi aris erT-erTi gza produqtis stimulirebisTvis.
263.
TTaavvii 77 produqti,momsaxureba da brendingis strategia 281
pprroodduuqqttiiss mmxxaarrddaammWWeerrii mmoommssaaxxuurreebbaa.. myidvelis momsaxureba produqtis stra-
tegiis Semadgeneli elementia. bazarze kompaniis SeTavazeba moicavs Tanmxleb
momsaxurebebs, romlebic SesaZloa SeTavazebis umniSvnelo an mTavari nawili
iyos. am TavSi, mogvianebiT, ganvixilavT momsaxurebas, rogorc TviT produqts,
amjerad ki _ rogorc realuri produqtis damatebiT maxasiaTebels.
pirveli nabiji momxmarebelTa periodul gamokiTxvas gulisxmobs, raTa
kompaniam SeZlos momsaxurebis faseulobis Sefaseba da axali ideebis miReba.
magaliTad, Cadillac-i manqanis mflobelebTan regularulad atarebs fokus-
jgufebs da miRebul saCivrebs saguldagulod ganixilavs. aseTi gulmodgine
monitoringis saSualebiT man Seiswavla, rom myidvelebi imedgacruebulebi
arian maT mier pirvel jerze uxarisxod Sesrulebuli saremonto
samuSaoebiT.
rodesac kompania momxmarebelTaTvis faseul mravalferovan mxardamWer
momsaxurebebs gaaanalizebs, man is danaxarjebi unda Seafasos, romlebic am
momsaxurebebis SeqmnisaTvisaa saWiro. amis Semdeg mas ukve SeuZlia momsaxure-
bebis iseTi paketis Seqmna,romelic rogorc momxmarebels dakmayofilebs,iseve
kompanias mogebas moutans. momxmareblebis gamokiTxvebze dayrdnobiT, Cadillac-
ma Seqmna sistema, romelic TiToeul dilers pirdapir ukavSirebs inJinerTa
aTkacian jgufs, romelsac rTuli, SesakeTebeli samuSaoebis dros daxmareba
SeuZlia. CamoTvlili qmedebebis saSualebiT Cadillac-ma SeZlo erT weliwadSi
momsaxurebis Sefasebis gaumjobeseba. ukanaskneli wlebis ganmavlobaSi ki
kompaniam amerikis myidvelTa kmayofilebis indeqsis TiTqmis mwvervals
miaRwia.16
dResdReobiT mravali kompania iyenebs telefons, faqss, internetsa da
interaqtiur xmovan da monacemTa teqnologiebs, raTa produqtis mxardamWeri
momsaxurebebi Seqmnas. ganvixiloT Semdegi magaliTi.
14 Tebervalia da Tqven sul axlaxans gagaxsendaT, rom dRes
wminda valentinis dRea. yvavilebis maRaziaSi wasasvleli dro aRar
grCebaT, ase rom Tqven SedixarT veb-gverdze www.1800FLOWERS.com.
amas mosdevs mcire pauza. wiTeli vardebi? yuTSi Tu larnakSi? aTi
Tu oci cali? rogorc ki Tqveni tvini angariSs iwyebs, veb-gverdze
Rilaks amCnevT. daaWireT mas TiTi; misi meSveobiT Tqven abonentTa
momsaxurebis centris warmomadgenels daukavSirdebiT, romelic fun-
qciebis aTvisebaSi dagexmarebaT. Tqvens ekranze `saWorao~ gverdi
ixsneba, sadac SegiZliaT specialur agents gauTaveblad elaparakoT.
momsaxurebis centris warmomadgeneli specialur gverdebsac
gawvdiT, sadac sxvadasxva yvavilis Taigulebi Tu maTi fasebi
SegiZliT ramdenime wuTSi naxoT.17
ggaaddaawwyyvveettiilleebbeebbii pprroodduuqqcciiiiss sseerriiiiss SSeessaaxxeebb
individualuri produqtebisa da momsaxurebebis sakiTxebis gadaWris garda,
produqtis strategia produqciis seriis Seqmniskenac mouwodebs. pprroodduuqqcciiiiss
sseerriiaa aris produqtTa jgufi, romelTac msgavsi funqciebi axasiaTebT,
momxmarebelTa erTsa da imave jgufebisTvisaa gankuTvnili, erTi da imave
tipis savaWro dawesebulebebSi iyideba an msgavsi fasebi aqvT. magaliTad,
Nike-i sportuli fexsacmlisa da tansacmlis, Nokia _ satelekomunikacio pro-
duqtis da Charles Shwab-i finansuri momsaxurebis saxiT, ramdenime produqtis
serias qmnian.
produqciis seriasTan dakavSirebuli mTavari gadawyvetileba produqciis
seriis sigrZis _ produqciis seriaSi Semavali sagnebis ricxvis – gansazRvraa.
seria Zalian moklea, Tu menejers produqtTa ricxvis damatebiT mogebis
gazrda SeuZlia; da piriqiT, seria Zalian grZelia, Tu mas mogebis gazrda,
piriqiT, produqtTa moklebiT SeuZlia. kompaniam Tavisi produqciis seriis
sigrZe saguldagulod unda marTos da masSi Semavali produqtTa ricxvi
droTa ganmavlobaSi gaazrebulad unda cvalos.
produqciis seriis sigrZeze gavlenas axdens kompaniis miznebi da
resursebi. magaliTad, kompaniis mizans SesaZloa jvaredini gayidva warmoad-
gendes. Hevlett-Packard yidis rogorc printerebs aseve kartrijebs. sxva mizani
SeiZleba iyos ekonomikuri ryevebisgan Tavdacva da reagireba: GGap tansacm-
lis maRaziaTa sxvadasxva qsels marTavs (Banana Republic, Gap, Old Navy), romleb-
pprroodduuqqcciiiiss sseerriiaa
(Product line)
produqtTa jgufi,
romelTac msgavsi
funqciebis axasia-
TebT, momxmarebelTa
ersa da imave jgu-
febisTvisaa gankuT-
vnili, erTi da imave
tipis savaWro dawe-
sebulebebSi iyideba
an msgavsi fasebi
aqvT.
264.
282 nnaawwiillii mmeessaammeemyidvelze orientirebuli marketinguli strategiisa da marketinguli kompleqsis Sedgena
sac sxvadasxva produqciis seriebi aqvT gasayidaT da sxvadasxva safaso poli-
tika aqvT.
kompanias Tavisi produqciis seriis gavrcoba orgvarad SeuZlia: seriis
gavrcobiT an seriis SevsebiT. produqciis seriis gavrcoba xdeba maSin, rode-
sac kompania Tavisi produqciis serias arsebul diapazonTan SedarebiT
afarToebs. kompanias seriis gavrcoba SeuZlia zeviT (ufro maRali ekonomi-
uri mdgomareobis myidvelebze gasasvlelad), qveviT an orive mimarTulebiT.
kompaniebs, romlebic bazris zeda nawilSi arian ganlagebulni, saSualeba
aqvT,TavianTi produqciis seria bazris qveda mimarTulebiT gaWimon. amiT maT
SesaZlebloba eZlevaT bazris is nawili Seavson, sadac axali konkurentebis
Semosvlis saSiSroebaa. kompaniebs agreve SeuZliaT dabalfasiani produqtebi
daimaton, im SemTxvevaSi Tu aseTi produqtebi swrafad ikaveben adgils
gamiznul segmentTa Soris. swored am mizeziT, DaimlerChrysler-ma Tavisi Mercedes-
is seria bazris qveda mimarTulebiT ganavrco. naklebad mdidruli manqanebis
bazarze wardgeniT, sadac naklebia Tavdasxmebi iaponeli avtoSemqmnelebis
mxridan, romlebic ganviTarebis maRal doneze dganan, Daimler Chrysler-ma Mercedes-
is C klasis manqanebi SesTavaza bazars. es warmatebuli modelebi 30,000
dolarad iyideba da ar uSlis xels Mercedes-is sxva modelebis 100,000
dolarad da ufro maRal fasSi gayidvas. amis msgavsad, Rolex-ma Rolex Tudor-is
majis saaTi Seqmna, romlis sacalo fasi daaxloebiT 1,350 dolars Seadgens,
maSin rodesac Rolex Submariner 3,875 dolarad aris Sefasebuli.
kompaniebs, romlebic bazris SedarebiT dabal doneze arian ganlage-
bulni, TavianTi produqciis seriebis zeda mimarTulebiT gavrcoba SeuZliaT.
zogjer kompania amas Tavisi produqciis prestiJis asamaRleblad akeTebs.
zogjer ki mis yuradRebas bazris zeda nawilSi arsebuli zrdis tempebi an
maRali marJa ipyrobs. magaliTad, iaponiis yvela wamyvani saavtomobilo kompa-
nia am tipis bazrisaTvis gankuTvnil avtomobilebs qmnis: Toyota-am Seqmna Lexus-
is produqciis seria, Nissan-ma Infinity-is, Honda-am ki Acura-si.
kompaniebs, romlebic bazris saSualo ekonomiuri mdgomareobis fenebze
gadian, TavianTi produqciis seriis orive mimarTulebiT ganvrcoba SeuZliaT.
Marriott-ma Tavisi sastumroebis qselis seria swored orive mimarTulebiT
ganavrco. regularul sastumroebs man Renaissance-is sastumroTa qseli, bazris
zeda nawilis momsaxurebisTvis, xolo TownePlace Suites-is qseli ki zomieri da
bazris SedarebiT dabali nawilis dakmayofilebisaTvis daumata. TiToeul
sastumroTa serias sakuTari samizne segmenti gaaCnia. Renaissance-is mizani
maRali donis aRmasrulebel pirTa mizidvaa, Marriott-is – maRali da saSualo
menejerTa, Courtyard-is – vaWrobaSi CarTuli adamianebis, xolo, Fairfield Inn-is -
damsvenebelTa da biznesmogzaurTa. Marriott-is ExecuStay-is qseli gaTvalis-wineb-
ulia im adamianebis misaRebad, romlebic sastumroSi 30 an meti dRiT rCebian
da grZelvadiani stumris statusiT sargebloben. Marriott-is Residence Inn-i
sTavazobs mSvid, saxlis atmosferos, im adamianebisaTvis, romlebic mTeli
cxovreba mogzauroben; Marriott-is TownePlace Suites-i ki – komfortul garemos
■ produqtis seriis gavrcoba:
Marriot sTavazobs brendebis srul
kompleqts. TiToeuli mimarTulia
sxvadasxva miznobriv bazarze.