तारे
 चमकणारे, लुकलुकणारे, स्वयंप्रकाशित
 उदा. सूयय
ग्रह
 लुकलुकत नाहीत,स्वयंप्रकाशित नसतात सूयायपासून प्रकाि
घेतात.
 उदा.पृथ्वी-स्वत:भोवती फिरता फिरता सूयायभोवती फिरते.
उपग्रह
 काही खगोलीय वस्तू ह्या ग्रहांभोवती पररभ्रमण करतात ते
उपग्रह.
 उदा. चंद्र पृथ्वीचा उपग्रह आहे.
सूययमाला
 हे सवय तारे,ग्रह,उपग्रह शमळून एक सूययमाला तयार होते. असंख्य
सूययमाला आहेत पण आपण एकच पाहू िकतो. ववशिष्ट कक्षेत हे सव
फिरत असतात.
बटुग्रह
 सूययमालेत नेपच्यूनच्या पशलकडे लहान आकाराचे ग्रह आहेत.
 सूयायभोवती प्रदक्षक्षणा घालतात.
 तयांना स्वत:ची कक्षा असते तया कक्षेत फिरतात.
लघुग्रह
 मंगळ व गुरु यांच्या आसपास असंख्य लहान लहान ग्रह आहेत.
 सूयाय भोवती स्वतंत्रपणे फिरतात.
गुरुतवाकर्यण
 खगोलीय वस्तु एकमेकांना स्वत:कडे खेचतात,आकवर्यत
करतात.
 सूयायची गुरुतवाकर्यण िक्ती इतर ग्रहांना खेचते तयाचवेळी इतर
ग्रह सूयायपासून दूर जातात. तयामुळे प्रतयेक ग्रह सूयायपासून
ठराववक कक्षेत पररभ्रमण करतात.
अवकाि प्रक्षेपण
 गुरुतवाकर्यणामुळे वर िे कलेली वस्तू .
 उदा.चेंडू परत खाली जशमनीवर येतो.
 ह्या िक्तीपेक्षा ववरुद्ध िक्ती एखाद्या वस्तूला ददली तर ती
पृथ्वीच्या कक्षेच्या बाहेर िे कली जाते.
भारतीय अवकाि मोहीम (ISRO)
 चंद्रयान – २२ ऑक्टोबर २००८
 मंगलयान – २४ सप्टेबर २०१४ मंगळाच्या कक्षेत स्स्िर
भारतीयांना अशभमानास्पद अिी घटना.
पदहले भारतीय अंतराळवीर
राके ि िमाय – १९८४ साली अंतराळ मोहीम
पदहली भारतीय
मदहला अंतराळवीर
कल्पना चावला
१९९७
सुननता ववल्यम्स
दुसरी भारतीय मदहला
कोलंबबया यान
१६ जानेवारी
२००३ परत
कृ बत्रम उपग्रह किासाठी उपयुक्त
 िेती हवामानाचा अंदाज
 पयायवरणाचे ननरीक्षण-पृथ्वीवरील पाणी साठा
 खननज संपत्तीचा िोध
 नकािे तयार करणे
 संदेिवहन
संकलन
 सूयय स्वयंप्रकाशित इतर ग्रहांना प्रकाि देतो
 सूययमाला – सूयय,पृथ्वी,मंगळ बुध,इ. सात ग्रह उपग्रह शमळून
बनते. अनेक सूययमाला आहेत.
 गुरुतवाकर्यणामुळे सवय ग्रह ठराववक कक्षेत फिरतात.
 चंद्रयान १ व मंगळयान हे कृ बत्रम उपग्रह भारतीय अवकाि
संिोधन संस्िा ISRO ने अंतराळात पाठवले.

आपली पृथ्वी : आपली सूर्यमाला

  • 2.
    तारे  चमकणारे, लुकलुकणारे,स्वयंप्रकाशित  उदा. सूयय
  • 3.
    ग्रह  लुकलुकत नाहीत,स्वयंप्रकाशितनसतात सूयायपासून प्रकाि घेतात.  उदा.पृथ्वी-स्वत:भोवती फिरता फिरता सूयायभोवती फिरते.
  • 4.
    उपग्रह  काही खगोलीयवस्तू ह्या ग्रहांभोवती पररभ्रमण करतात ते उपग्रह.  उदा. चंद्र पृथ्वीचा उपग्रह आहे.
  • 5.
    सूययमाला  हे सवयतारे,ग्रह,उपग्रह शमळून एक सूययमाला तयार होते. असंख्य सूययमाला आहेत पण आपण एकच पाहू िकतो. ववशिष्ट कक्षेत हे सव फिरत असतात.
  • 6.
    बटुग्रह  सूययमालेत नेपच्यूनच्यापशलकडे लहान आकाराचे ग्रह आहेत.  सूयायभोवती प्रदक्षक्षणा घालतात.  तयांना स्वत:ची कक्षा असते तया कक्षेत फिरतात.
  • 7.
    लघुग्रह  मंगळ वगुरु यांच्या आसपास असंख्य लहान लहान ग्रह आहेत.  सूयाय भोवती स्वतंत्रपणे फिरतात.
  • 8.
    गुरुतवाकर्यण  खगोलीय वस्तुएकमेकांना स्वत:कडे खेचतात,आकवर्यत करतात.  सूयायची गुरुतवाकर्यण िक्ती इतर ग्रहांना खेचते तयाचवेळी इतर ग्रह सूयायपासून दूर जातात. तयामुळे प्रतयेक ग्रह सूयायपासून ठराववक कक्षेत पररभ्रमण करतात.
  • 9.
    अवकाि प्रक्षेपण  गुरुतवाकर्यणामुळेवर िे कलेली वस्तू .  उदा.चेंडू परत खाली जशमनीवर येतो.  ह्या िक्तीपेक्षा ववरुद्ध िक्ती एखाद्या वस्तूला ददली तर ती पृथ्वीच्या कक्षेच्या बाहेर िे कली जाते.
  • 10.
    भारतीय अवकाि मोहीम(ISRO)  चंद्रयान – २२ ऑक्टोबर २००८  मंगलयान – २४ सप्टेबर २०१४ मंगळाच्या कक्षेत स्स्िर भारतीयांना अशभमानास्पद अिी घटना.
  • 11.
    पदहले भारतीय अंतराळवीर राकेि िमाय – १९८४ साली अंतराळ मोहीम पदहली भारतीय मदहला अंतराळवीर कल्पना चावला १९९७
  • 12.
    सुननता ववल्यम्स दुसरी भारतीयमदहला कोलंबबया यान १६ जानेवारी २००३ परत
  • 13.
    कृ बत्रम उपग्रहकिासाठी उपयुक्त  िेती हवामानाचा अंदाज  पयायवरणाचे ननरीक्षण-पृथ्वीवरील पाणी साठा  खननज संपत्तीचा िोध  नकािे तयार करणे  संदेिवहन
  • 14.
    संकलन  सूयय स्वयंप्रकाशितइतर ग्रहांना प्रकाि देतो  सूययमाला – सूयय,पृथ्वी,मंगळ बुध,इ. सात ग्रह उपग्रह शमळून बनते. अनेक सूययमाला आहेत.  गुरुतवाकर्यणामुळे सवय ग्रह ठराववक कक्षेत फिरतात.  चंद्रयान १ व मंगळयान हे कृ बत्रम उपग्रह भारतीय अवकाि संिोधन संस्िा ISRO ने अंतराळात पाठवले.