Συνέπειες βιομηχανικής επανάστασηςΑγροτικός τομέας: κυριαρχία μέχρι το 19 ο αιώνα Οικονομικές εξελίξεις (βιομηχανική επανάσταση) πιέσεις στον αγροτικό τομέα σταδιακή υποχώρηση αγροτικού τομέα στο « Δυτικό κόσμο » Αιτία: η κατοχή γης δεν αποτελεί πια πηγή εξουσίας και κοινωνικού –ταξικού- κύρους ανοίγει ο δρόμος για την αγροτική μεταρρύθμιση
3.
Αγροτική μεταρρύθμιση (ορισμός): Κατάργηση μεγάλων ιδιοκτησιών Κατάτμηση (=τεμαχισμός) αξιοποιήσιμων εδαφών σε μικρές παραγωγικές μονάδες οικογενειακού χαρακτήρα που ανταποκρίνονται καλύτερα στις νέες παραγωγικές και κοινωνικές συνθήκες
4.
Ελληνικός χώρος: Φάσεις1η: Μετά την Επανάσταση: Διευθέτηση του προβλήματος της έγγειας ιδιοκτησίας χωρίς εντάσεις γιατί: 1.Προοδευτική διανομή των εθνικών γαιών πλήθος αγροτών με μικρές και μεσαίες ιδιοκτησίες 2.Τα τσιφλίκια (Αττική-Βοιωτία) δεν προκάλεσαν ιδιαίτερο πρόβλημα
5.
2η: Διεύρυνση Ελληνικούκράτους -Επτάνησα(1864), Άρτα , Θεσσαλία(1881): φέρνουν στο προσκήνιο το ζήτημα της μεγάλης ιδιοκτησίας. Αιτία: Αγορά τσιφλικιών από Έλληνες του εξωτερικού με προβληματική τακτική: Διατηρούν το θεσμό των κολίγων Ασκούν πολιτικές και κοινωνικές πιέσεις για κερδοσκοπία (σιτάρι), δηλαδή: α. επιδιώκουν υψηλούς δασμούς στο εισαγόμενο σιτάρι από τη Ρωσία, ώστε να πουλούν πιο ακριβά το εγχώριο (το δικό τους) β. δημιουργούν τεχνητές ελλείψεις στο σιτάρι (ώστε να ακριβαίνει)
6.
3η φάση: νόμοι1907 Ψήφιση νόμων του 1907: Η ελληνική κυβέρνηση μπορεί να απαλλοτριώνει και να διανέμει σε ακτήμονες μεγάλες εκτάσεις Δύσκολη εφαρμογή τριβές συγκρούσεις (ΚΙΛΕΛΕΡ/1910) (για περισσότερες πληροφορίες: http://www.ime.gr/chronos/13/gr/society/facts/04.html )
5η φάση: Α΄παγκόσμιος κ.ε . 1917: Κυβέρνηση Ελ. Βενιζέλου (Θεσ/νίκη): ολοκλήρωση αγροτικής μεταρρύθμισης ΣΤΟΧΟΣ: Στήριξη και πολλαπλασιασμός των ελληνικών ιδιοκτησιών στις νεοαποκτηθείσες περιοχές Αποκατάσταση προσφύγων/ πρόληψη κοινωνικών εντάσεων στον αγροτικό χώρο ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Δυνατή η απαλλοτρίωση μεγάλων ιδιοκτησιών για την αποκατάσταση των προσφύγων (διαβάστε: λόγος του Βενιζέλου το 1911, όπου κάνει λόγο για το δικαίωμα του κράτους στην απαλλοτρίωση : http://www.ime.gr/chronos/13/gr/society/sources/03.html )
9.
Αποτελέσματα -Εξελίξεις Αναδιανομή:Μακεδονία 85%, Θεσσαλία 68%,Σύνολο χώρας 40% των καλλιεργησίμων εκτάσεων καθεστώς μικροϊδιοκτησίας νέα προβλήματα : Οι μικροκαλλιεργητές δυσκολεύονται να εμπορευματοποιήσουν την παραγωγή – θύματα των εμπόρων
10.
ΜΕΤΡΑ: 1.Αγροτική Τράπεζα 2.Κρατικοί οργανισμοί παρέμβασης 3. Παραγωγικοί συνεταιρισμοί ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ : Αγροτικό ζήτημα: Νέο περιεχόμενο χωρίς εντάσεις( Ισπανία-Βουλγαρία- Ρουμανία )
