Միհր
Լուսինե Թադևոսյան
• Երկնային լույսի և արեգակի աստվածն էր
• լուսաճաճանչ Միհրը: Միհրի պաշտամունքը լայն
• տարածում ուներ հին Հայաստանում։ Հին հայկական
• օրացույցի յուրաքանչյուր ամսի 8-րդ օրը կոչվում էր
• նրա անունով՝ Միհր, իսկ յոթերորդ ամիսը, որ
• համապատասխանում է այժմյան փետրվար ամսին,
• դարձյալ կոչվում էր նրա անունով՝ Մեհեկան։ Միհրի
• անունից են ծագում նաև հին հայոց հեթանոսական
• սրբավայրերի ընդհանուր կոչումը՝ մեհյան։
• Միհրի անունն ու արարքների հիշատակը որոշ
• ձևափոխումներով պահպանվել են «Սասնա ծռեր»
• հերոսավեպում, հանձին Մեծ և Փոքր Մհերի անունների
և վեպերի։
•
•
• Մի անգամ, երբ պետք էր ուտելիք ու
ապրանք բերեին Սասուն, հանակծակի
մի ահրելի առյուծ դուրս եկավ նրանց
դեմ: Մհերը իմանալով, որ ուտելիքը
պակասում է, ջղայնացավ և հաջորդ օրը
վեր կացավ ու գնաց առյուծի դեմ կռվելու:
Նա բռեց առյուծի վերին ծնոտից և ներքևի
ծնոտից ուժեղ քաշեց և առյուծին կես-կես
արեց՝ մի մասը մի կողմ նետեց մյուսը
մյուս:
• Մի անգամ էլ երբ Մհերը ման էր գալիս իր
համար հանկարծ նկատեց, որ մարդիկ սև
շորերող նստած լաց էին լինում: Մհերը
արագ գնաց նրանց մոտ և պարզեց թե ի՞նչ
է տեղի ունեցել՝ սարի լեռներից մեկում
ուր ջրի ակունք կա, մի մեծ վիշապ է
նստել և ջրի ակունքը կտրել: Իսկ հետո
ասեցին, որ երբ նրանից ջուր էին
խնդրում նա ասաց, որ ամեն անգամ մի
գեղեցկուհի աղջկա ինձ պետք է տաք, որ
ջուրը բաց թողնեմ:
• Իսկ այսոր հերթը թագավորի աղջկանն է՝
Արմաղանինը: Մհերը որ այս իմացավ,
վերձրեց իր սուր թուրը և գնաց սարի
վերևը: Տեսավ վիշապին և իր սուր թրով
կտրեց վիշապի գլուխը: Մարդիկ շատ
ուրախացան: Ջուրը արյունով էր
պատված և Արմաղանը ձեռքը մցրեց
արյունի մեջ և այդ արյունը խփեց Մհերի
մեջքին: Գնալով ջուրը մաքրվավ: Որոշ
ժամանակ անց թագավորը հայտնեց թե՝
ով փրկել է իմ աղջկան, ես նրան
կամուսնացնեմ իմ աղջկա հետ:
• Իհարկե, բոլորն էին ուզում դառնալ
Արմաղանի ամուսինը, շատերն էին
խաբում, բայց թագավորը ոչ մեկին էլ
չհավատաց: Ահա եկավ Մհերը և անկեղծ
ու հպարտորեն ասաց.
• -Թագավորն ապրած կենա, ես եմ փրկել
ձեր աղջկան:
• Սակայն թագավորը նրան նույնպես
չհավատաց: Մհերը երբ թեքվեց և գնաց,
Արմաղանը տեսավ իր ձեռքի արյունը,
Արմաղանը գնաց Մհերի մոտ, ձեռքը
բռնեց և ասաց.
• -Հայրի՛կ, -ասաց Արմաղանը, -նա է ինձ
փրկել:
• Թագավորը ուրախացավ և նրանց
ամուսնացրեց միմիանց հետ:
• Մեկ ուրիշ առասպելի մի մեծ սպիտակ
վիշապ հայտնվեց և Արմաղանին տարավ
կուլ տվեց: Մհերը նորից վերձրեց իր
սուրը և գնաց վիշապին սպանելու:
Մհերը նորից կտրեց վիշապի գլուխը և
դուրս հանեց իր կնոջը՝ Արմաղանին:
• Մհերն ու Արմաղանը երեխա չէին ունենում,
նրանք գնացին եկեղեցի և աղոթեցին Աստծուն,
որպեսզի նրանց երեխա պարգևի: Աստված
ասաց.
• - Տասնմեկ տարուց դուք երեխա կունենաք, բայց
լավ իմացեք, երբ երեխան ծնվի դուք այդ պահին
կմահանաք և նույնիսկ երեխայի երեսը չէք
տեսնի:
• Մհերն ու Արմաղանը համաձայնվեցին, որ
տասնմեկ տարուց երեխա ունենան և այդ
պահին մահանան: Տասնմեկ տարի անցավ,
երեխան ծնվեց իսկ ծողները մահացան, իսկ
երեխային մեծացրեց իր հորողպերը՝ Ձենով
Օհանը: Երեխայի անունն էր Դավիթ:

Միհր

  • 1.
  • 2.
    • Երկնային լույսիև արեգակի աստվածն էր • լուսաճաճանչ Միհրը: Միհրի պաշտամունքը լայն • տարածում ուներ հին Հայաստանում։ Հին հայկական • օրացույցի յուրաքանչյուր ամսի 8-րդ օրը կոչվում էր • նրա անունով՝ Միհր, իսկ յոթերորդ ամիսը, որ • համապատասխանում է այժմյան փետրվար ամսին, • դարձյալ կոչվում էր նրա անունով՝ Մեհեկան։ Միհրի • անունից են ծագում նաև հին հայոց հեթանոսական • սրբավայրերի ընդհանուր կոչումը՝ մեհյան։ • Միհրի անունն ու արարքների հիշատակը որոշ • ձևափոխումներով պահպանվել են «Սասնա ծռեր» • հերոսավեպում, հանձին Մեծ և Փոքր Մհերի անունների և վեպերի։ • •
  • 3.
    • Մի անգամ,երբ պետք էր ուտելիք ու ապրանք բերեին Սասուն, հանակծակի մի ահրելի առյուծ դուրս եկավ նրանց դեմ: Մհերը իմանալով, որ ուտելիքը պակասում է, ջղայնացավ և հաջորդ օրը վեր կացավ ու գնաց առյուծի դեմ կռվելու: Նա բռեց առյուծի վերին ծնոտից և ներքևի ծնոտից ուժեղ քաշեց և առյուծին կես-կես արեց՝ մի մասը մի կողմ նետեց մյուսը մյուս:
  • 4.
    • Մի անգամէլ երբ Մհերը ման էր գալիս իր համար հանկարծ նկատեց, որ մարդիկ սև շորերող նստած լաց էին լինում: Մհերը արագ գնաց նրանց մոտ և պարզեց թե ի՞նչ է տեղի ունեցել՝ սարի լեռներից մեկում ուր ջրի ակունք կա, մի մեծ վիշապ է նստել և ջրի ակունքը կտրել: Իսկ հետո ասեցին, որ երբ նրանից ջուր էին խնդրում նա ասաց, որ ամեն անգամ մի գեղեցկուհի աղջկա ինձ պետք է տաք, որ ջուրը բաց թողնեմ:
  • 5.
    • Իսկ այսորհերթը թագավորի աղջկանն է՝ Արմաղանինը: Մհերը որ այս իմացավ, վերձրեց իր սուր թուրը և գնաց սարի վերևը: Տեսավ վիշապին և իր սուր թրով կտրեց վիշապի գլուխը: Մարդիկ շատ ուրախացան: Ջուրը արյունով էր պատված և Արմաղանը ձեռքը մցրեց արյունի մեջ և այդ արյունը խփեց Մհերի մեջքին: Գնալով ջուրը մաքրվավ: Որոշ ժամանակ անց թագավորը հայտնեց թե՝ ով փրկել է իմ աղջկան, ես նրան կամուսնացնեմ իմ աղջկա հետ:
  • 6.
    • Իհարկե, բոլորնէին ուզում դառնալ Արմաղանի ամուսինը, շատերն էին խաբում, բայց թագավորը ոչ մեկին էլ չհավատաց: Ահա եկավ Մհերը և անկեղծ ու հպարտորեն ասաց. • -Թագավորն ապրած կենա, ես եմ փրկել ձեր աղջկան: • Սակայն թագավորը նրան նույնպես չհավատաց: Մհերը երբ թեքվեց և գնաց, Արմաղանը տեսավ իր ձեռքի արյունը, Արմաղանը գնաց Մհերի մոտ, ձեռքը բռնեց և ասաց.
  • 7.
    • -Հայրի՛կ, -ասացԱրմաղանը, -նա է ինձ փրկել: • Թագավորը ուրախացավ և նրանց ամուսնացրեց միմիանց հետ: • Մեկ ուրիշ առասպելի մի մեծ սպիտակ վիշապ հայտնվեց և Արմաղանին տարավ կուլ տվեց: Մհերը նորից վերձրեց իր սուրը և գնաց վիշապին սպանելու: Մհերը նորից կտրեց վիշապի գլուխը և դուրս հանեց իր կնոջը՝ Արմաղանին:
  • 8.
    • Մհերն ուԱրմաղանը երեխա չէին ունենում, նրանք գնացին եկեղեցի և աղոթեցին Աստծուն, որպեսզի նրանց երեխա պարգևի: Աստված ասաց. • - Տասնմեկ տարուց դուք երեխա կունենաք, բայց լավ իմացեք, երբ երեխան ծնվի դուք այդ պահին կմահանաք և նույնիսկ երեխայի երեսը չէք տեսնի: • Մհերն ու Արմաղանը համաձայնվեցին, որ տասնմեկ տարուց երեխա ունենան և այդ պահին մահանան: Տասնմեկ տարի անցավ, երեխան ծնվեց իսկ ծողները մահացան, իսկ երեխային մեծացրեց իր հորողպերը՝ Ձենով Օհանը: Երեխայի անունն էր Դավիթ: