1. แผนการจัดการเรียนรู้
หลักสูตร ประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง (ปวส.)
พุทธศักราช 2545 (ปรับปรุงพ.ศ. 2546)
ประเภทวิชา สามัญ รหัสวิชา 3000-1301
วิชา ชีวิตและวัฒนธรรมไทย
จานวน 1 หน่วยกิต 2 ชั่วโมง/สัปดาห์

2. จุดประสงค์รายวิชา
1.เพื่อให้เข้าใจลักษณะของเอกลักษณ์ทางสังคมและ
วัฒนธรรมไทย การพัฒนาและสืบทอดวัฒนธรรมไทย
2.เพื่อให้สามารถวิเคราะห์และประเมินสถานการณ์การ
ใช้หลักธรรมของศาสนาในการดา รงชีวิต
3.เพื่อให้มีเจตคติและกิจนิสัยที่ดีในการสร้างจิต
สาธารณะรับผิดชอบต่อตนเองและสังคม

3. 1.วิเคราะห์หลักธรรมและศาสนพิธีในการดา เนิน
ชีวิตประจา วัน
2.ทา ประโยชน์ต่อส่วนรวมเพื่ออยู่ร่วมกันด้วยจิต
สาธารณะ
มาตรฐานรายวิชา
3.ปฏิบัตินเป็นพลเมืองดีตามประเพณีและ
วัฒนธรรมไทยเพื่อการดา รงชาติและมีความภาคภูมิใจ

4. คาอธิบายรายวิชา
ศึกษาและปฏิบัติเกี่ยวกับ เอกลักษณ์ทางสังคมและ
วัฒนธรรมไทย การวิเคราะห์และประเมินสถานการณ์
เพื่อสร้างจิตสาธารณะรับผิดชอบต่อสังคมตาม
หลักธรรมของศาสนา การรักษาเสถียรภาพของสังคม
วัฒนธรรมของชาติ และวัฒนธรรมท้องถิ่นที่สาคัญ

5. หน่วยการจัดการเรียนรู้
รหัสวิชา 3000-1301 วิชา ชีวิตและวัฒนธรรมไทย
1 วิวัฒนาการของสงัคมและวัฒนธรรมไทย
2 เอกลักษณ์ของวัฒนธรรมไทย
3 โครงสร้างและลักษณะสา คัญของสังคมไทยศาสนากับการชีวิต
4 อิทธิพลของวัฒนธรรมตะวันตกที่มีผลกระทบต่อวัฒนธรรมไทย
5 ค่านิยมและการปลูกฝัง
7 แนวทางการอนุรักษ์วัฒนธรรมไทย
8 แนวทางพัฒนาวัฒนธรรมไทยสู่อนาคต
9 โครงงานวิจัย

6. รายวิชาวัฒนธรรมไทย
(3000 -1301)
หน่วยที่ 1
วิวัฒนาการของสังคมและวัฒนธรรมไทย

7.  สาระสาคัญ
ในสังคมโลกของเรานี้มีองค์ประกอบของสิ่งมีชีวิตอยู่
ร่วมกันคล้ายกันอยู่สองชนิด คือ สัตว์โลกและสัตว์ซึ่งส่วนใหญ่
ได้แก่ คนหรือมนุษย์มีวิถีการดาเนินชีวิตที่เป็นระเบียบแบบแผน
มีความคิดสร้างสรรค์และสามารถสร้างสรรค์สิ่งต่าง ๆ ได้ด้วย
ตนเอง มนุษย์จึงได้รับการยอมรับว่าเป็นสัตว์โลกที่ฉลาดที่สุด
หรือเรียกว่า “วัฒนธรรม” ซึ่งเป็นตัวบ่งชีให้เห็นถึงความเจริญ
การพัฒนาการขนบธรรมเนียมประเพณีศิลปะวิทยาการ ซึ่งเป็น
ตัวกาหนดวิถีการดาเนินชีวิตของสังคม

8. วัฒนธรรม
ความหมาย
ลักษณะ
ประเภท
ความสา คัญ
โดย….อาจารย์ชัชฎาพร โพธ์ิมณี

9. ความหมาย
วัฒน (ไทย) มาจาก วฑฺฒน (บาลี) / วรฺธน (สันสกฤต)
ธรรม (ไทย) มาจาก ธมฺม (บาลี) / ธรฺม (สันสกฤต)
วฑฺฒนธมฺม (บาลี) / วรฺธนธรฺม (สันสกฤต) แปลว่า ธรรม
เป็นเหตุให้เจริญ / ธรรมคือความเจริญงอกงามที่มนุษย์
ทา ให้เกิดขึ้น

10. คา ว่า วัฒนธรรม เป็นชื่อรวมสา หรับแบบอย่างของ
พฤติกรรมทั้งหลายที่ได้มาและถ่ายทอดกันไปทาง
สังคมโดยอาศัยสัญลักษณ์ เช่น การทา เครื่องมือ
ศิลปะ วิทยาศาสตร์ กฎหมาย การปกครอง ศีลธรรม
และศาสนา รวมทั้งอุปกรณ์ที่เป็นวัตถุหรือสิ่งประดิษฐ์
ซึ่งแสดงรูปแบบแห่งสัมฤทธ์ิผลทาง
วัฒนธรรม (ราชบัณฑิตยสถาน)

11. วัฒนธรรม หมายถึง วิธีการดารงชีวิตของ
มนุษย์ที่แสดงถึงความเจริญงอกงามใน
การอยู่ร่วมกัน เป็นการสร้างสรรค์ของ
มนุษย์ที่แสดงออกในลักษณะของวัตถุ
และไม่ใช่วัตถุ แล้วถ่ายทอดสืบต่อกันมา
(พระราชบัญญัติวัฒนธรรม 2485)

12. วัฒนธรรม หมายถึง วิธีการดารงชีวิตของ
มนุษย์ที่แสดงถึงความเจริญงอกงามใน
การอยู่ร่วมกัน เป็นการสร้างสรรค์ของ
มนุษย์ที่แสดงออกในลักษณะของวัตถุ
และไม่ใช่วัตถุ แล้วถ่ายทอดสืบต่อกันมา
(พระราชบัญญัติวัฒนธรรม 2485)

13. ลักษณะของวัฒนธรรม
วัฒนธรรมเป็นสิ่งที่ได้โดยการเรียนรู้
วัฒนธรรมที่เป็นมรดกทางสังคม
วัฒนธรรมที่เป็นวิถีชีวิตหรือแบบแผนการดา เนินชีวิต
วัฒนธรรมมีความแตกต่างกันในแต่ละสังคม
วัฒนธรรมเป็นสิ่งที่มีการเปลี่ยนแปลงได้

14. ลักษณะของวัฒนธรรม
1. เป็นพฤติกรรมที่เกิดจากการเรียนรู้
2. เป็นมรดกของสังคม / มีการถ่ายทอด
3. เป็นวิถีชีวิต / เป็นแบบแผนการดาเนินชีวิต
4. มีการเปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ

15. (บ่อเกิดวัฒนธรรม)
ศาสนา
ประเพณี
ธรรมชาติ
วัฒนธรรมย่อย แบ่งออกเป็น 4 ด้าน
วัฒนธรรมย่อยทางเชื้อชาติ
วัฒนธรรมย่อยตามเกณฑ์อายุ
# ( วัฒนธรรมวัยรุ่น ,วัฒนธรรมผู้ใหญ่)
วัฒนธรรมย่อยตามท้องถิ่น
วัฒนธรรมย่อยเชิงอาชีพ

16. ประเภทของวัฒนธรรม
1. วัฒนธรรมทางวัตถุ
2. วัฒนธรรมที่ไม่ใช่วัตถุ / วฒันธรรม
ทางจิตใจ

17. ประเภทของวัฒนธรรม
1. วัตถุธรรม
2. คติธรรม
3. สหธรรม
4. เนติธรรม

18. การจัดประเภทตามเนื้อหา
1. วัตถุธรรม เป็นวัตถุธรรมทางวัตถุท่สีมาชิกร่วมกันประดิษฐ์และกา หนด
ความหมาย หรือวิธีการนาไปใช้เช่น บ้านเรือน เครื่องแต่งกาย ถนน
หนทาง และสิ่งประกอบความเป็นอยู่ทุกชนิด รวมถึงเครื่องอุปโภค
บริโภค
2. คติธรรม เป็นวัฒนธรรมที่เกี่ยวกับหลักในการดาเนินชีวิต คุณธรรม
ทางจิตใจ อันเป็นคติหรือหลักการดาเนินชีวิต ส่วนใหญ่ได้มาจาก
ศาสนาเช่น ความเมตตากรุณา ความกตัญญูกตเวที เป็นต้น

19. 3. เนติธรรม เป็นวัฒนธรรมทางกฎหมาย และระเบียบ
ข้อบังคับกฎเกณฑ์หรือขนบธรรมเนียมประเพณีที่มี
ความสา คัญเสมอด้วยกฎหมาย กล่าวคือ บางอย่างแม้ไม่
มีกฎหมายห้าม แต่ถ้าใครปฏิบัติก็เป็นที่รังเกียจของ
สังคม เพราะถือกันว่าไม่ดี ไม่เหมาะสมหรือที่เราเรียกว่า
จารีต น่นัเอง

20. 4. สหธรรม เป็นแนวทางของการดาเนินชีวิต
มารยาทที่พึงปฏิบัติในการอยู่ร่วมกันกับผู้อื่นใน
สังคมและประเพณีต่างๆ เช่น มารยาทในการเข้าหา
ผู้ใหญ่ มารยาทในโต๊ะอาหาร มารยาท ในการเข้า
สังคม เป็นต้น

21. ประเภทของวัฒนธรรม
(สา นักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ (พ.ศ. 2522)
1. วัฒนธรรมด้านศิลปะ ได้แก่ ภาษา ดนตรี วรรณคดี
ฟ้อนราละคร วิจิตรศิลป์ ประติมากรรม
2. วัฒนธรรมด้านมนุษยศาสตร์ ได้แก่ ขนบธรรมเนียม
ประเพณี คุณธรรมศีลธรรม ศาสนา ปรัชญา โบราณคดี
มารยาทในในสังคม การปกครอง กฎหมาย

22. 3. วัฒนธรรมด้านการช่างฝีมือ ได้แก่ การเย็บปักถักร้อย
การแกะสลัก ทอผ้า จักสาน เครื่องเขียน เครื่องเงิน
เครื่องทองการจัดดอกไม้ ตุ๊กตา เครื่องปั้นดินเผา
4. วัฒนธรรมกีฬาและนนัทนาการ ได้แก่ มวยไทย ฟันดาบ
กระบี่กระบอง
5. วัฒนธรรมคหกรรมศิลป์ เช่น ความรู้เรื่องอาหาร เสื้อผ้า
ยา การดูแลเด็ก มารยาท การรับแขก และการรู้จัก
ประกอบอาชีพ

23. ความสา คัญของวัฒนธรรม
1. เป็นประโยชน์ต่อการดารงชีวิต
2. ทา หน้าที่หล่อหลอมบุคลิกภาพให้กับสมาชิกใน
สังคม
3. ก่อให้เกิดความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน

24. ที่มาของวัฒนธรรมไทย
1. สิ่งแวดล้อมทางภูมิศาสตร์
2. ระบบการเกษตรกรรม
3. ค่านิยม
4. การเผยแพร่ทางวัฒนธรรม
5. ศาสนาพราหมณ์
6. พุทธศาสนา
7. วัฒนธรรมตะวันตก

25. ลักษณะของวัฒนธรรมที่มีอิทธิพลต่อสังคมไทย
1. ความล้าหลังทางวัฒนธรรม
2. ความขัดแย้งทางวัฒนธรรม
3. ความนิยมในวัฒนธรรมของตนดีกว่า
วัฒนธรรมอื่นนิยม
4. อนุวัฒนธรรม (เชื้อชาติ/อายุ/ท้องถิ่น/อาชีพ )
5. วัฒนธรรมต่อต้าน (ผิว/ศาสนา
6. วัฒนธรรมอุดมคติและวัฒนธรรมจริง

26. ฝากใหค้ดิ
อย่าปล่อยวันผ่านไปโดยไม่อ่าน
อย่าปล่อยวารผ่านไปโดยไม่เขียน
อย่าปล่อยชีพผ่านไปโดยไม่เรียน
อย่าหมุนเวียนเรียนไปโดยไม่คิด