Download as PDF, PPTX
More Related Content
การอนุรักษ์ทรัพยากรการท่องเที่ยว
- 1. การอนุรักษ์ทรัพยากรการท่องเที่ยว ดร. สมยศโอ่งเคลือบ ภาควิชาการท่องเที่ยว คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ Email: somyot.o@cmu.ac.th 1 สมยศ โอ่งเคลือบ
- 2. อุตสาหกรรมที่เติบโตเร็ว มากๆ การท่องเที่ยว 2 สมยศ โอ่งเคลือบ
- 3. การเติบโตอย่างรวดเร็วของอุตสาหกรรมการท่องเที่ยว 2493 20ล้านคน 2543 696 ล้านคน 2545 715 ล้านคน 2550 898 ล้านคน 3 50 ปี เพิ่มขึ้น 34.8 เท่า 2 ปี เพิ่มขึ้น 19 ล้านคน 5 ปี เพิ่มขึ้น 183 ล้านคน สมยศ โอ่งเคลือบ
- 4. การเติบโตของปริมาณนักท่องเที่ยวทั่วโลก ที่มา: WTO(2008) 4 สมยศ โอ่งเคลือบ
- 5. การท่องเที่ยวส่งผลอย่างไรบ้าง? ด้านบวก? ด้านลบ? 5 สมยศ โอ่งเคลือบ
- 6. ผลกระทบของการท่องเที่ยว เศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม 6 สมยศ โอ่งเคลือบ
- 7. 7 ผลกระทบด้านเศรษฐกิจ ผลดี •สร้างรายได้ •สร้างงาน ผลเสีย •ภาวะเงินเฟ้อ •ค่าครองชีพสูงขึ้น •ภาวะพึ่งพาการท่องเที่ยว สมยศ โอ่งเคลือบ
- 8. 8 The multipliereffect สมยศ โอ่งเคลือบ
- 9. 9 ผลกระทบด้านสังคมและวัฒนธรรม ผลดี •สร้างงาน •สร้างความเจริญ •เกิดการฟื้นฟูศิลปะ หัตถกรรม ภูมิปัญญา •เกิดการฟื้นฟูวัฒนธรรม ประเพณี •สถาปัตยกรรมได้รับการดูแลรักษาและ ฟื้นฟู •สถานที่สวยงามได้รับการปกป้อง ดูแล รักษา ผลเสีย •ความวุ่นวาย แออัด •เกิดการละทิ้งอาชีพเดิม •เกิดการพึ่งพาการท่องเที่ยวมากเกินไป •ต้องปรับวิถีชีวิตให้เข้ากับนักท่องเที่ยว •เกิดการเลียนแบบนักท่องเที่ยว •เกิดการรับเอาวัฒนธรรมต่างชาติ •อาชญากรรม สมยศ โอ่งเคลือบ
- 10. 10 Demonstration effect สมยศ โอ่งเคลือบ
- 11. 11 Acculturation theory ‘MacDonaldization’ ‘Coca-colaization’ สมยศ โอ่งเคลือบ
- 12. 12 ผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม ผลดี •ธรรมชาติที่สวยงามได้รับการปกป้อง •เกิดการปกป้อง ดูแลรักษา ทั้ง ธรรมชาติ และสิ่งก่อสร้าง ที่ดึงดูด นักท่องเที่ยว •รายได้จากการท่องเที่ยวสามารถ นาไปใช้ในการดูแลรักษาสิ่งแวดล้อม ผลเสีย •ขยะ •ความวุ่นวาย แออัด รถติด เสียงดัง •มลภาวะทางอากาศ เสียง และอื่นๆ •เกิดทัศนอุจาด •เหล่านี้ย่อมส่งผลต่อสิ่งมีชีวิตอื่นๆ ด้วย สมยศ โอ่งเคลือบ
- 13. 13 ผลกระทบจะมากหรือน้อย ขึ้นอยู่กับอะไร? •ปริมาณนักท่องเที่ยว •ประเภทของนักท่องเที่ยว •ประเภทของกิจกรรมการท่องเที่ยว •ระบบโครงสร้างพื้นฐานที่มี ระบบกาจัดขยะ ระบบกาจัดน้าเสีย •อื่นๆ .. สมยศ โอ่งเคลือบ
- 14. ขยะบนดอยหลวงเชียงดาว สงกรานต์ที่ภูเก็ต ฟูลมูนปาร์ตี้ เกาะพงัน 14 สมยศ โอ่งเคลือบ
- 15. 15 Butler’s ‘Lifecyclemodels’ Involvement Exploration Development Consolidation Stagnation Critical carrying capacity threshold (Decline) (Continued stagnation) Number of visitors (Rejuvenation) Figure: The Butler Sequence / the destination cycle of evolution Source: Butler (1980 cited in Weaver & Lawton 2002, p. 309; 1999, p. 15) สมยศ โอ่งเคลือบ
- 16. ภาวะโลกร้อน 16 สมยศโอ่งเคลือบ
- 17. การพัฒนากับการอนุรักษ์ มักสวนทางกัน 17 สมยศ โอ่งเคลือบ
- 18. ทาไมต้องอนุรักษ์? การท่องเที่ยวต้องอาศัยทรัพยากร ที่ผ่านมามีการใช้ทรัพยากรอย่างไม่รู้คุณค่า ทาให้แหล่งท่องเที่ยวเสื่อมโทรม และภาวะโลกร้อนทาให้ทั่วโลกตระหนักถึงความยั่งยืน 18 “การสร้างความสมดุลระหว่าง การพัฒนากับการอนุรักษ์” สมยศ โอ่งเคลือบ
- 19. แหล่งท่องเที่ยว 2 ประเภท ธรรมชาติ วัฒนธรรม สมยศ โอ่งเคลือบ 19
- 20. วิธีการอนุรักษ์แหล่งท่องเที่ยว •ขึ้นทะเบียนโบราณสถาน •อุทยานแห่งชาติ การครอบครอง กรรมสิทธ์โดยรัฐ •ระหว่างประเทศ •ในประเทศ ออกกฎหมาย •ทางตรง •ทางอ้อม แรงจูงใจ (Incentive) •การให้ข้อมูลข่าวสาร •การสื่อความหมาย การให้ความรู้ ปลูกจิตสานึก •การท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน •การท่องเที่ยวรูปแบบต่างๆ การจัดการ สมยศ โอ่งเคลือบ 20
- 21. การให้ความรู้และปลูกจิตสานึก การให้ข้อมูลข่าวสาร การสื่อความหมาย สมยศ โอ่งเคลือบ 21
- 22. 22 การเผยแพร่ข้อมูลข่าวสารผ่านสื่อต่างๆ เช่น: •หนังสือ แผ่นพับ แผนที่ •อินเตอร์เน็ต วิทยุท้องถิ่น •ป้ายต่างๆ •ศูนย์บริการนักท่องเที่ยว •การพูดคุย สมยศ โอ่งเคลือบ
- 23. 23 การสื่อความหมาย เช่น: •การทาเส้นทางเดินศึกษาธรรมชาติ หรือวัฒนธรรม •การใช้นักสื่อความหมาย หรือมัคคุเทศก์แนะนา •การทาคู่มือสาหรับศึกษา •การใช้สื่ออื่นๆ เช่น ป้าย สิ่งพิมพ์ สมยศ โอ่งเคลือบ
- 24. 24 การสื่อความหมาย Interpretation • การสื่อความหมายธรรมชาติ Nature Interpretation • การสื่อความหมายทางวัฒนธรรม Culture Interpretation สมยศ โอ่งเคลือบ
- 25. 25 การสื่อความหมาย ใช้คน ไม่ใช้คน สมยศ โอ่งเคลือบ
- 26. 26 ใช้คน •การบริการข้อมูล •การนาชม •การสาธิตและการแสดง •Etc. สมยศ โอ่งเคลือบ
- 27. 27 ไม่ใช้คน •อุปกรณ์โสต •ป้าย •สิ่งพิมพ์ •นิทรรศการ •ศูนย์ผู้มาเยือน •ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ •ฯลฯ สมยศ โอ่งเคลือบ
- 28. หลักการสื่อความหมาย 6 ประการ(Freeman Tilden, 1985) 1. ควรโยงเข้ากับประสบการณ์ หรือหรือความสนใจของนักท่องเที่ยว (หลักยิน-ยอม) 2. ไม่ควรเน้นเนื้อหาสาระที่เป็นข้อเท็จจริงมากเกินไป แต่ค่อยๆ เผย เรื่องราว บนพื้นฐานของสาระ (หลักอย่ายัด-เยียด) 3. การสื่อความหมายต้องใช้ศิลปะ (หลักแยบ-ยล) 4. การสื่อความหมายไม่ใช่การสอน แต่เป็นการปลุกเร้า (หลักยั่ว-ยุ) 5. การสื่อความหมายควรมุ่งนาเสนอ (เรื่องราว) ภาพรวมมากกว่า นาเสนอเพียงบางส่วน (หลักอย่าเยิ่น-เย้อ) 6. การสื่อความหมายต่อเยาวชนไม่ควรลดความสาคัญลงกว่าการสื่อต่อ ผู้ใหญ่ แต่ควรใช้วิธีการที่ต่างกันออกไป (หลักอย่าเหยียด-หยาม) 28 สมยศ โอ่งเคลือบ
- 29. การประชุมสุดยอดเรื่องสิ่งแวดล้อม Earth Summit1992 เป็นจุดผลักดันให้มีการพัฒนาอย่างยั่งยืน จากกระแสการพัฒนาการท่องเที่ยว 3 ประการ กล่าวคือ ความต้องการอนุรักษ์ ทรัพยากรธรรมชาติและ สิ่งแวดล้อม นักท่องเที่ยวสนใจ การท่องเที่ยวเพื่อ การเรียนรู้ ความต้องการในการพัฒนาคนและ ให้ความสาคัญกับการมีส่วนร่วม ของชุมชนท้องถิ่น 29 สมยศ โอ่งเคลือบ
- 30. การท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน ความหมายอย่างง่าย หมายถึงรูปแบบการท่องเที่ยวที่สามารถ ดารงคุณค่า หรือประโยชน์ของพื้นที่ได้ ยาวนานไม่มีที่สิ้นสุด (Butler, 1993) 30 สมยศ โอ่งเคลือบ
- 31. หลักการท่องเที่ “เป็นลักษณะของการท่องเที่ยวที่นาไปสู่ การจัดการทรัพยากรที่ตอบสนองต่อความต้องการทางด้านเศรษฐกิจ สังคม และสุนทรียะ ในขณะเดียวกันก็คงไว้ซึ่งวัฒนธรรม ระบบนิเวศ และระบบต่าง ๆ ที่เอื้อต่อชีวิต" การท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน ความหมายโดยองค์การท่องเที่ยวโลก (WTO) 31 สมยศ โอ่งเคลือบ
- 32. หลักการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน สมดุล 32 สมยศ โอ่งเคลือบ
- 33. หลักการจัดการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน โดย TheGlobal Sustainable Tourism Criteria 1. วางแผนการบริหารจัดการอย่างมีประสิทธิภาพ 2. ดาเนินการโดยยึดถือผลประโยชน์สูงสุดทางเศรษฐกิจและ สังคมแก่ชุมชนท้องถิ่น 3. ส่งเสริมและสนับสนุนมรดกทางวัฒนธรรมให้คงอยู่ตลอดไป 4. ลดผลกระทบทางลบที่มีต่อสิ่งแวดล้อมและ ทรัพยากรธรรมชาติ” 33 สมยศ โอ่งเคลือบ
- 34. หลักการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (Shirley Eber,1993) 1.การอนุรักษ์และใช้ทรัพยากรอย่างพอดี ทั้งที่เป็นทรัพยากรธรรมชาติสังคม และวัฒนธรรม เป็นสิ่งสาคัญ และเป็นแนวทางการทาธุรกิจในระยะยาว (Using Resource Sustainably) 2.การลดการบริโภคที่มากเกินจาเป็น และการลดของเสีย จะเลี่ยงการทาลาย สิ่งแวดล้อมในระยะยาว และเพิ่มคุณภาพของการท่องเที่ยว (Reducing Over - consumption and Waste) 3.การรักษาและส่งเสริมความหลากหลายของธรรมชาติ สังคม และวัฒนธรรม ที่ มีความสาคัญต่อการท่องเที่ยวในระยะยาว และช่วยขยายฐานของอุตสาหกรรม การท่องเที่ยว (Maintaining Diversity) 4.การประสานการพัฒนาการท่องเที่ยวเข้ากับกรอบแผนการพัฒนาชาติ การ พัฒนาท้องถิ่น และการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม จะช่วยขยายศักยภาพ การท่องเที่ยวในระยะยาว (Integrating Tourism into Planning) 34 สมยศ โอ่งเคลือบ
- 35. 5.การท่องเที่ยวที่รองรับกิจกรรมทางเศรษฐกิจของท้องถิ่น โดยพิจารณาด้าน ราคาและคุณค่าของสิ่งแวดล้อมไว้ไม่เพียงแต่ทาให้เกิดการประหยัดแต่ยัง ป้องกันสิ่งแวดล้อมไม่ให้ถูกทาลายอีกด้วย (Supporting Local Economics) 6.การมีส่วนร่วมอย่างเต็มที่ของท้องถิ่นที่เกี่ยวข้อง ไม่เพียงแต่สร้างผลตอบแทน แก่ประชากรและสิ่งแวดล้อมโดยรวมแต่ยังช่วยยกระดับคุณภาพการจัดการ การท่องเที่ยวอีกด้วย (Involving Local Communities) 7.การปรึกษาหารือกันอย่างสม่าเสมอ ระหว่างผู้ประกอบการ ประชาชน ท้องถิ่น องค์กรและสถาบันที่เกี่ยวข้อง มีความจาเป็นในการที่จะร่วมงานไปใน ทิศทางเดียวกัน รวมทั้งร่วมแก้ปัญหา และลดข้อขัดแย้งในผลประโยชน์ที่ แตกต่างกัน (Consulting Stakeholders and the Public) หลักการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (Shirley Eber, 1993) 35 สมยศ โอ่งเคลือบ
- 36. 8.การฝึกอบรมบุคลกร โดยสอดแทรกแนวคิดและวิธีปฏิบัติในการพัฒนาแบบ ยั่งยืนต่อบุคลากรท้องถิ่นทุกระดับจะช่วยยกระดับการบริการการท่องเที่ยว (Training Staff) 9.การตลาดที่จัดเตรียมข้อมูลอย่างพร้อมมูล จะทาให้นักท่องเที่ยวเข้าใจและ เคารพในสิ่งแวดล้อมทางธรรมชาติสังคมและวัฒนธรรมของแหล่งท่องเที่ยว และจะช่วยยกระดับความพอใจของนักท่องเที่ยวด้วย (Marketing Tourism Responsibly) 10.การวิจัยและการติดตามตรวจสอบอย่างมีประสิทธิภาพ จาเป็นต่อการช่วย แก้ปัญหา และเพิ่มผลประโยชน์ต่อแหล่งท่องเที่ยว นักท่องเที่ยว และนัก ลงทุน (Undertaking Research) หลักการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (Shirley Eber, 1993) 36 สมยศ โอ่งเคลือบ
- 37. ทาอย่างไรให้เกิดความยั่งยืน? 37 สมยศโอ่งเคลือบ
- 38. เลือกกิจกรรมการท่องเที่ยวที่ไม่สร้างผลเสีย มีการเรียนรู้ และช่วยสร้างจิตสานึก การท่องเที่ยวเชิงนิเวศ การท่องเที่ยวเชิงเกษตร การท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม หรือกิจกรรมการท่องเที่ยวใดๆ ที่ไม่ส่งผลกระทบด้านลบ ฯลฯ 38 สมยศ โอ่งเคลือบ
- 39. เที่ยวพร้อมกับบาเพ็ญประโยชน์ 39 สมยศโอ่งเคลือบ
- 40.
- 41. ให้บริการด้านการท่องเที่ยว อย่างรับผิดชอบ 41 สมยศ โอ่งเคลือบ
- 42. •ให้ความรู้และปลูกจิตสานึกด้านการอนุรักษ์ •ที่พักที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมและกลมกลืนกับวัฒนธรรม ท้องถิ่น •สนับสนุนอาหารท้องถิ่น •ใช้ยานพาหนะที่ปลอดมลพิษ •ส่งเสริมการละเล่น การแสดงพื้นบ้าน •ฯลฯ บริการด้านการท่องเที่ยว 42 สมยศ โอ่งเคลือบ
- 43. 43 กาหนดวัตถุประสงค์ วิเคราะห์ผู้ใช้ประโยชน์ วิเคราะห์บริเวณ สังเคราะห์ข้อมูล และกาหนด โปรแกรมในการพัฒนา พัฒนาผังหลัก แบบสิ่งอานวยความสะดวก และแบบในการตกแต่งภูมิทัศน์ ดาเนินการตามแบบ การพัฒนาสิ่งอานวยความสะดวก สมยศ โอ่งเคลือบ
- 44. 44 การวิเคราะห์ผู้ใช้ประโยชน์ •ภูมิหลังหรือลักษณะทางสังคมประชากร •รูปแบบกิจกรรมนันทนาการ หรือกิจกรรมการใช้ ประโยชน์ ที่เกิดขึ้นจริง และที่ต้องการ •ความคิดเห็นต่อพื้นที่และการพัฒนาพื้นที่ •ความต้องการสิ่งอานวยความสะดวกและบริการต่างๆ นักท่องเที่ยว เจ้าหน้าที่ ท้องถิ่น ผู้ประกอบการ สังเกต แบบสอบถาม สัมภาษณ์ สมยศ โอ่งเคลือบ
- 45. 45 การวิเคราะห์บริเวณ (SiteAnalysis) •ปัจจัยด้านธรรมชาติ •ปัจจัยด้านสุนทรียภาพ •ปัจจัยด้านวัฒนธรรมและการใช้ที่ดินเดิม ภูมิประเทศ ธรณีวิทยา แหล่งน้า/ การระบายน้า พืชพรรณธรรมชาติ สัตว์ป่า ภูมิอากาศ ภัยธรรมชาติ ลักษณะ ธรรมชาติ มุมมอง/ วิว ประวัติศาสตร์และสิ่งที่มีคุณค่าทาง วัฒนธรรมการใช้ที่ดินเดิม สมยศ โอ่งเคลือบ
- 46. โครงการคลองชองเกรชอน ฟื้นฟูคลองประวัติศาสตร์ เพื่อความสุนทรีย์ของคนเมือง 46 สมยศ โอ่งเคลือบ
- 47. 47 ข้อควรคานึงถึงในการออกแบบสิ่งอานวยความสะดวก •ส่งผลกระทบด้านลบต่อสภาพแวดล้อมน้อยที่สุด •สร้างบรรยากาศที่พิเศษ น่าประทับใจ •กลมกลืนกับสภาพแวดล้อม •สะท้อนศิลปวัฒนธรรมของท้องถิ่น •จะดีมากถ้าสิ่งนั้นสามารถให้ความรู้แก่นักท่องเที่ยวได้ด้วย สมยศ โอ่งเคลือบ
- 48. แนวปฏิบัติในการพัฒนาที่พัก และสิ่งอานวยความสะดวก 48 ‘as much as necessary as little as possible’ สมยศ โอ่งเคลือบ
- 49. •มีการจัดสรรรายได้ส่วนหนึ่งเข้าสาธารณประโยชน์ของชุมชน •มีมาตรการป้องกันผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม สังคมและวัฒนธรรม •มีการจัดการพื้นที่; การวางผัง การแบ่งพื้นที่ใช้สอย •มีการจัดการผู้มาเยือน; เช่น มีมาตรการจากัดจานวน จากัด ช่วงเวลา การกาหนดคุณสมบัติของผู้ที่จะเข้าชม การมีกฎระเบียบ สาหรับนักท่องเที่ยว การบริหารจัดการ 49 สมยศ โอ่งเคลือบ
- 50. •การวางผังบริเวณ •การจัดแบ่งเขตพื้นที่ใช้สอย หรือโซนนิ่ง(Zoning) •การพัฒนาโดยคานึงถึงประวัติศาสตร์การใช้ที่ดินเดิม •การพัฒนาพื้นที่โดยคานึงถึงผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและ วัฒนธรรม 50 ตัวอย่างการจัดการพื้นที่ สมยศ โอ่งเคลือบ
- 51. •การจากัดจานวน หรือจานวนคนต่อกลุ่ม •การกาหนดให้จองล่วงหน้า •การปิดบางพื้นที่ที่เป็นเขตหวงห้าม •การจากัดระยะเวลาในการพานัก •การมีตารางกาหนดการในการเยี่ยมชม •การมีสื่อชี้แจงให้นักท่องเที่ยวทราบการปฏิบัติตน •การสื่อความหมาย เพื่อให้ความรู้และปลูกจิตสานึก •การกาหนดราคาต่างๆ กัน เช่น ราคาสาหรับคนไทย-คน ต่างชาติ, ราคาสาหรับนักเรียน, ราคาสาหรับเยาวชน ฯลฯ 51 ตัวอย่างการจัดการผู้มาเยือน สมยศ โอ่งเคลือบ
- 52. รัฐบาลก็มีนโยบายอนุรักษ์ทรัพยากรการ ท่องเที่ยว ด้วยแนวคิด7 Greens 52 สมยศ โอ่งเคลือบ
- 53. 7 Greens 53 สมยศ โอ่งเคลือบ
- 54. •Green Hearts: การสร้างความรู้สึกให้นักท่องเที่ยวและชุมชนมีหัวใจที่รักและใส่ใจสิ่งแวดล้อม •Green Activities: กิจกรรมการท่องเที่ยวที่เหมาะสมกับพื้นที่ เป็นมิตรต่อ สิ่งแวดล้อม และความเหมาะสมของจานวนนักท่องเที่ยว •Green Communities: แหล่งท่องเที่ยวชุมชน ที่ให้ความสาคัญกับการ จัดการท่องเที่ยวที่ใส่ใจต่อสิ่งแวดล้อมและวิถีชีวิตดั้งเดิมของชุมชน •Green Logistics: รูปแบบการให้บริการด้านการขนส่ง ที่ลดผลกระทบต่อ สิ่งแวดล้อมและเน้นการเสนอขายกิจกรรมการท่องเที่ยวที่ใช้ยานพาหนะที่เป็น มิตรต่อสิ่งแวดล้อม •Green Services: รูปแบบการให้บริการของธุรกิจท่องเที่ยวต่างๆ ที่มี มาตรฐานและคุณภาพที่ดี ภายใต้การคานึงถึงสิ่งแวดล้อม •Green Attractions: แหล่งท่องเที่ยวที่มีรูปแบบการบริหารจัดการที่ดี ที่ ตระหนักถึงคุณค่าของสิ่งแวดล้อม •Green Plus: กิจกรรมการท่องเที่ยวที่ตอบแทนสู่สังคม ด้วยความ รับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อม โดยการลด ละ เลิก พฤติกรรมที่ก่อให้เกิดมลพิษต่อ สิ่งแวดล้อม แนวคิด 7 Greens (ททท., 2554) 54 สมยศ โอ่งเคลือบ
- 55.
- 56. ความยั่งยืนเกิดขึ้นได้ ถ้าทุกคนร่วมมือกัน 56 สมยศ โอ่งเคลือบ