Uploaded bymono030156
DOC, PDF117,644 views

ΑΔΙΔΑΚΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Περιέχει αδίδακτα κείμενα της Αρχαίας Ελληνικής με ασκήσεις της Γραμματικής και του Συντακτικού.

Embed presentation

Downloaded 1,177 times
1 / 151
2 / 151
3 / 151
4 / 151
5 / 151
6 / 151
7 / 151
Most read
8 / 151
9 / 151
10 / 151
Most read
11 / 151
12 / 151
13 / 151
14 / 151
15 / 151
Most read
16 / 151
17 / 151
18 / 151
19 / 151
20 / 151
21 / 151
22 / 151
23 / 151
24 / 151
25 / 151
26 / 151
27 / 151
28 / 151
29 / 151
30 / 151
31 / 151
32 / 151
33 / 151
34 / 151
35 / 151
36 / 151
37 / 151
38 / 151
39 / 151
40 / 151
41 / 151
42 / 151
43 / 151
44 / 151
45 / 151
46 / 151
47 / 151
48 / 151
49 / 151
50 / 151
51 / 151
52 / 151
53 / 151
54 / 151
55 / 151
56 / 151
57 / 151
58 / 151
59 / 151
60 / 151
61 / 151
62 / 151
63 / 151
64 / 151
65 / 151
66 / 151
67 / 151
68 / 151
69 / 151
70 / 151
71 / 151
72 / 151
73 / 151
74 / 151
75 / 151
76 / 151
77 / 151
78 / 151
79 / 151
80 / 151
81 / 151
82 / 151
83 / 151
84 / 151
85 / 151
86 / 151
87 / 151
88 / 151
89 / 151
90 / 151
91 / 151
92 / 151
93 / 151
94 / 151
95 / 151
96 / 151
97 / 151
98 / 151
99 / 151
100 / 151
101 / 151
102 / 151
103 / 151
104 / 151
105 / 151
106 / 151
107 / 151
108 / 151
109 / 151
110 / 151
111 / 151
112 / 151
113 / 151
114 / 151
115 / 151
116 / 151
117 / 151
118 / 151
119 / 151
120 / 151
121 / 151
122 / 151
123 / 151
124 / 151
125 / 151
126 / 151
127 / 151
128 / 151
129 / 151
130 / 151
131 / 151
132 / 151
133 / 151
134 / 151
135 / 151
136 / 151
137 / 151
138 / 151
139 / 151
140 / 151
141 / 151
142 / 151
143 / 151
144 / 151
145 / 151
146 / 151
147 / 151
148 / 151
149 / 151
150 / 151
151 / 151
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΔΙΔΑΚΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ Επιμέλεια υλικού: Μονοχρήστου Χρυσόστομος, φιλόλογος ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 1
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 2
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Ουσιαστικά Το Κατηγορούμενο Επίθετα Το Αντικείμενο Ξενοφών, Κυνηγετικός ΧΙΙΙ, 1-5 (Ο Ξενοφώντας, όπως και ο Ισοκράτης παλαιότερα, στρέφεται κατά των σοφιστών, που τους θεωρεί άχρηστους και επικίνδυνους απατεώνες) Θαυμάζω δέ τ ν σοφιστ ν καλουμένων, ῶ ῶ ὅτι φασί μέν ἐπ΄ ἀρετήν ἄγειν οἱ πολλοί τούς νέους, ἄγουσι δ΄ ἐπί τοὐναντίον˙ οὔτε γάρ ἄνδρα που ἑοράκαμεν, ὅντιν΄ οἱ νῦν σοφισταί ἀγαθόν ἐποίησαν, οὔτε γράμματα παρέχονται, ἐξ ὧν χρή ἀγαθούς γενέσθαι, ἀλλά περί μέν τῶν ματαίων πολλά αὐτοῖς γέγραπται, ἀφ΄ ὧν τοῖς νέοις αἱ μέν ἡδοναί κεναί, ἀρετή δ΄ οὐκ ἔνι, διατριβήν δ΄ ἄλλως παρέχει τοῖς ἐλπίσασί τι ἐξ αὐτῶν μαθήσεσθαι μάτην καί ἑτέρων κωλύει χρησίμων καί διδάσκει κακά. Μέμφομαι οὖν αὐτοῖς τά μέν μεγάλα μειζόνως˙ περί δέ ὧν γράφουσιν, ὅτι τά μέν ῥήματα αὐτοῖς ἐζήτηται, γνῶμαι δέ ὀρθῶς ἔχουσαι, αἷς ἄν παιδεύοιντο οἱ νεώτεροι ἐπ΄ ἀρετήν, οὐδαμοῦ. Ἐγώ δέ ἰδιώτης μέν εἰμί, οἶδα δέ, ὅτι κράτιστον μέν ἐστί παρ΄ αὐτῆς τῆς φύσεως τό ἀγαθόν διδάσκεσθαι˙ δεύτερον δέ παρά τῶν ἀληθῶς ἀγαθόν τι ἐπισταμένων μᾶλλον ἤ ὑπό τῶν ἐξαπατᾶν τέχνην ἐχόντων. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ οἱ πολλοί = οι περισσότεροι ἄλλως = άσκοπα που = κάπου / ίσως, περίπου, βεβαίως ῥήματα = λέξεις γράμματα = συγγράμματα ἰδιώτης = απλός άνθρωπος, ἔνι (ἔνεστι) = ενυπάρχει όχι σοφός ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να γράψεις τα ουσιαστικά και τα επίθετα του κειμένου στην αριστερή στήλη και δεξιά να τα ξαναγράψεις στην ίδια πτώση, αλλά στον άλλο αριθμό. ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 3
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Να γράψεις τα επίθετα που ακολουθούν στις πλάγιες πτώσεις και στα τρία γένη: πολλοί, κεναί, μεγάλα, κράτιστον Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Γενική Δοτική Αιτιατική Πληθυ- ντικός Γενική Δοτική Αιτιατική Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Γενική Δοτική Αιτιατική Πληθυ- ντικός Γενική Δοτική Αιτιατική ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ τι φασί ὅ μέν ἐπ΄ ἀρετήν ἄγειν οἱ πολλοί τούς νέους : αιτιολογική πρόταση από το θαυμάζω πολλά αὐτοῖς γέγραπται : αττική σύνταξη αὐτοῖς : δοτική προσωπική του ποιητικού αιτίου από το γέγραπται ὅτι τά μέν ῥήματα αὐτοῖς ἐζήτηται : αιτιολογική πρόταση από το μέμφομαι / αττική σύνταξη αὐτοῖς : δοτική προσωπική του ποιητικού αιτίου από το ἐζήτηται ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 4
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- αἷς ἄν παιδεύοιντο οἱ νεώτεροι ἐπ΄ ἀρετήν : αναφορικό-συμπερα-σματική πρόταση, προσδιορίζει το οὐδαμοῦ (ἐζήτηνται) γνῶμαι ΑΛΛΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ οὐδείς πρός ἡμᾶς οὕτω δυσμενῶς ἔχει, ὅστις οὐκ ἄν ὁμολογήσειεν ἡμᾶς τῷ πολέμῳ κρατῆσαι ἤ ὑπό τῶν ἐξαπατᾶν τέχνην ἐχόντων : β΄ όρος σύγκρισης από το μᾶλλον ἐξαπατᾶν : απαρέμφατο του σκοπού από το τέχνην ἐχόντων ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Απορώ, λοιπόν, με τους επονομαζόμενους σοφιστές, διότι ισχυρίζονται πως οι περισσότεροι οδηγούν τους νέους στην αρετή, όμως τους οδηγούν στο αντίθετο (δηλ. στην κακία)˙ διότι, βεβαίως, ούτε έχουμε δει άνδρα, τον οποίο οι σημερινοί σοφιστές έκαναν αγαθό, ούτε παρουσιάζουν συγγράμματα, από τα οποία να γίνουν αγαθοί (οι νέοι), αντίθετα από αυτούς έχουν συγγραφεί πολλά για ανωφελή ζητήματα, στα οποία από τη μια οι απολαύσεις για τους νέους είναι χωρίς περιεχόμενο, και από την άλλη δεν υπάρχει μέσα τους η αρετή. Επίσης παρέχουν (τα συγγράμματα των σοφιστών) μια άσκοπη ενασχόληση σε εκείνους που μάταια ήλπισαν πως θα μάθουν κάτι από αυτούς (από τους σοφιστές) και παρεμποδίζουν από άλλα χρήσιμα και διδάσκουν κακά. Τους κατηγορώ με τις πιο βαριές κατηγορίες· και για αυτά που γράφουν, διότι έχουν μεν αναζητηθεί από αυτούς οι λέξεις, πουθενά όμως οι σωστές απόψεις, με τις οποίες θα μπορούσαν να εκπαιδεύονται οι νεότεροι προς την κατεύθυνση της αρετής. Εγώ, βέβαια, είμαι ένας απλός πολίτης, γνωρίζω, όμως, ότι είναι πολύ καλύτερο να διδάσκεται κανείς το αγαθό από τη φύση˙ στη συνέχεια μάλλον από εκείνους που έχουν σαφή γνώση του αγαθού παρά από εκείνους που κατέχουν την τέχνη της εξαπάτησης. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Επίθετα Πλάγιες Ερωτηματικές προτάσεις Πλάτων, Πολιτεία Α΄ 328 ε΄ ( Είναι χρήσιμο για τους νέους να αξιοποιούν την πείρα των πρεσβυτέρων, των ανθρώπων της τρίτης ηλικίας ) Καί μήν, ἦν δ΄ ἐγώ, ὦ Κέφαλε, χαίρω γε διαλεγόμενος τοῖς σφόδρα πρεσβύταις. Δοκεῖ γάρ μοι χρῆναι παρ΄ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 5
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- α τ ν πυνθάνεσθαι, ὐ ῶ ὥσπερ τινά ὁδόν προεληλυθότων, ἥν καί ἡμᾶς ἴσως δεήσει πορεύεσθαι, ποία τίς ἐστι, τραχεῖα καί χαλεπή, ἤ ῥᾳδία καί εὔπορος˙ καί δή καί σοῦ ἡδέως ἄν πυθοίμην, ὅ τί σοι φαίνεται τοῦτο, ἐπειδή ἐνταῦθα ἤδη εἶ τῆς ἡλικίας, ὅ δή ἐπί γήρατος οὐδῷ φασίν εἶναι οἱ ποιηταί, πότερον χαλεπόν τοῦ βίου ἤ πῶς σύ αὐτό ἐξαγγέλλεις. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ἦν ( ἠμί = φημί ) =λέγω δοκεῖ μοι χρῆναι = μου φαίνετι, έχω τη γνώμη ποία τίς = τι είδους ὅ τί (=ὅ,τι ) σοι φαίνεται = τι γνώμη έχεις οὐδός = ὁδός ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ Η αιτιολογική μτχ ὥσπερ προεληλυθότων να αναλυθεί σε αντίστοιχη δευτερεύουσα πρόταση …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… Να γραφούν στον ευθύ λόγο οι παρακάτω πλάγιες ερωτήσεις ποία τίς ἐστι …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ὅ τί σοι φαίνεται τοῦτο …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ἐπειδή ἐνταῦθα ἤδη εἶ τῆς ἡλικίας: Η δευτερεύουσα πρόταση να αναλυθεί σε αντίστοιχη μτχ. …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 6
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- πότερον χαλεπόν το βίου ῦ ἤ πῶς σύ αὐτό ἐξαγγέλλεις: Να χαρακτηριστεί συντακτικά η παρακάτω πρόταση …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Και βέβαια, είπα εγώ, Κέφαλε, χαίρομαι να συζητώ με τους πολύ ηλικιωμένους. Διότι φαίνεται σε μένα ότι είναι ανάγκη να πληροφορούμαστε από αυτούς, επειδή αυτοί έχουν διανύσει κάποιο δρόμο που και εμείς ίσως χρειαστεί να πορευτούμε, τι είδους είναι, ανηφορικός και δύσκολος ή ομαλός και ευκολοδιάβατος. Και βέβαια, θα μάθαινα με ευχαρίστηση από σένα τι γνώμη έχεις, επειδή βρίσκεσαι πια σε ηλικία που οι ποιητές λένε πως είναι το κατώφλι των γηρατιών, αν είναι δύσκολη αυτή η περίοδος της ζωής ή εσύ πώς θα την περιέγραφες. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Μετοχές παραθετικά Το απαρέμφατο Η κατηγορηματική μετοχή Λυσίας, Περί δήμου καταλύσεως ἀπολογία & 21-24 Ἐνθυμηθῆναι δέ χρή, ὦ ἄνδρες δικασταί, καί τῶν ἐπί τῶν τριάκοντα γεγενημένων, ἵνα τά τῶν ἐχθρῶν ἁμαρτήματα ἄμεινον ὑμᾶς ποιήσῃ περί τῶν ὑμετέρων αὐτῶν βουλεύσασθαι. Ὅτε μέν γάρ ἀκούοιτε τούς ἐν ἄστει τήν αὐτήν γνώμην ἔχειν, μικράς ἐλπίδας εἴχετε τῆς καθόδου, ἡγούμενοι τήν ἡμετέραν ὁμόνοιαν μέγιστον κακόν εἶναι τῇ ὑμετέρᾳ φυγῇ˙ ἐπειδή δέ ἐπυνθάνεσθε τούς μέν τρισχιλίους στασιάζοντας, τούς δέ ἄλλους πολίτας ἐκ τοῦ ἄστεως ἐκκεκηρυγμένους, τούς δέ τριάκοντα μή τήν αὐτήν γνώμην ἔχοντας, πλείους δ΄ ὄντας τούς ὑπέρ ὑμῶν δεδιότας ἤ τούς ὑμῖν πολεμοῦντας, τότ΄ ἤδη καί κατιέναι προσεδοκᾶτε καί παρά τῶν ἐχθρῶν λήψεσθαι δίκην. Ταῦτα γάρ τοῖς θεοῖς ηὔχεσθε, ἅπερ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 7
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- κείνους ωρ τε ποιο ντας, γούμενοι ἐ ἑ ᾶ ῦ ἡ διά τήν τῶν τριάκοντα πονηρίαν πολύ μᾶλλον σωθήσεσθαι ἤ διά τήν τῶν φευγόντων δύναμιν κατιέναι. Χρή τοίνυν, ὦ ἄνδρες δικασταί, τοῖς πρότερον γεγενημένοις παραδείγμασι χρωμένους βουλεύεσθαι περί τῶν μελλόντων ἔσεσθαι, καί τούτους ἡγεῖσθαι δημοτικωτάτους, οἵτινες ὁμονοεῖν ὑμᾶς βουλόμενοι τοῖς ὅρκοις καί ταῖς συνθήκαις ἐμμένουσι, νομίζοντες καί τῆς πόλεως ταύτην ἱκανωτάτην εἶναι σωτηρίαν καί τῶν ἐχθρῶν μεγίστην τιμωρίαν. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ κάθοδος = επιστροφή από την εξορία φυγή = εξορία τρισχίλιοι = οι Αθηναίοι που διάλεξαν οι τριάκοντα, για να μετέχουν στην άσκηση της εξουσίας ἐκκηρύττομαι ἐκ τοῦ ἄστεως = διακηρύσσεται η εξορία μου κατέρχομαι = επιστρέφω από την εξορία δίκην λαμβάνω ὑπό (παρά) τινός =τιμωρώ κάποιον δίκην δίδωμι τινί =τιμωρούμαι από κάποιον πονηρία = φαυλότητα δημοτικός = δημοκράτης ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να γράψεις τις μετοχές που ακολουθούν στο γένος που βρίσκονται: ἡγούμενοι, στασιάζοντας, ὄντας, δεδιότας, ποιοῦντας Ε Ν Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Π Λ Η Θ Υ Ν Τ Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Να μεταφέρεις στο σωστό βαθμό και να γράψεις τα πτωτικά παραθετικά στο ίδιο ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 8
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- γένος, στον ίδιο αριθμό και στην ίδια πτώση: μεινον, μικράς, μέγιστον, πλείους, μ ἄ ᾶλλον, δημοτικωτάτους, ἱκανωτάτην ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ τῆς καθόδου: γεν. αντικειμενική στο ἐλπίδας φυγῇ: δοτ. της αναφοράς από το κακόν ἤ τούς ὑμῖν πολεμοῦντας: β΄ όρος σύγκρισης από το πλείους ἐκείνους : δηλαδή τους εχθρούς χρωμένους : τροπική μτχ οἵτινες ὁμονοεῖν ὑμᾶς βουλόμενοι τοῖς ὅρκοις καί ταῖς συνθήκαις ἐμμένουσι : αναφορικο-υποθετική πρόταση (ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ) εἰ τινές ἐμμένουσι τοῖς ὅρκοις καί ταῖς συνθήκαις, οὗτοι δημοτικώτατοι εἰσί τῆς πόλεως: γεν. αντικειμενική στο σωτηρίαν τῶν ἐχθρῶν : γεν. αντικειμενική στο τιμωρίαν. ταύτην: αντί τοῦτο ( δηλ. το τοῖς ὅρκοις καί ταῖς συνθήκαις ἐμμένειν), καθ΄ έλξη από το τῆς πόλεως Συντακτικές ασκήσεις ἵνα τά τῶν ἐχθρῶν ἁμαρτήματα ἄμεινον ὑμᾶς ποιήσῃ περί τῶν ὑμετέρων αὐτῶν βουλεύσασθαι: Να αντικατασταθεί η παρακάτω πρόταση από αντίστοιχη μτχ …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… Ὅτε μέν γάρ ἀκούοιτε τούς ἐν ἄστει τήν αὐτήν γνώμην ἔχειν, μικράς ἐλπίδας εἴχετε τῆς καθόδου: Να αναγνωριστεί η πρόταση και ο υποθετικός της χαρακτήρας …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ΘΕΤΙΚΟΣ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΣ ΥΠΕΡΘΕΤΙΚΟΣ …………………………………………………………………………………………… ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 9
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Να μετατραπούν οι πλάγιοι λόγοι σε ευθύ γούμενοι τήν μετέραν μόνοιαν μέγιστον ἡ ἡ ὁ κακόν εἶναι τῇ ὑμετέρᾳ φυγῇ …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… νομίζοντες καί τῆς πόλεως ταύτην ἱκανωτάτην εἶναι σωτηρίαν καί τῶν ἐχθρῶν μεγίστην τιμωρίαν …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Πρέπει, κύριοι δικαστές, να αναλογιστείτε και όσα συνέβησαν στην εποχή των τριάκοντα, για να σας βοηθήσουν τα σφάλματα των εχθρών να σκεφτείτε καλύτερα για τα συμφέροντά σας. Κάθε φορά δηλαδή που μαθαίνατε ότι μέσα στην πόλη είχανε ομόνοια, είχατε λίγες ελπίδες πως θα επιστρέψετε, διότι νομίζατε ότι η ομόνοιά μας ήταν κατά την εξορία σας η μεγαλύτερη δυστυχία για εσάς. Αλλά, όταν μαθαίνατε ότι οι τρισχίλιοι φιλονικούσαν μεταξύ τους, ότι οι άλλοι πολίτες είχαν εκδιωχθεί από την πόλη, ότι οι τριάκοντα καυγάδιζαν μεταξύ τους και ότι οι περισσότεροι από αυτούς που έμεναν στην πόλη ήταν εκείνοι που φοβόντουσαν για εσάς παρά εκείνοι που σας πολεμούσαν, τότε πια ελπίζατε και να ξαναγυρίσετε στην πατρίδα σας και να τιμωρήσετε τους εχθρούς. Γιατί αυτά προσευχόσασταν στους θεούς, όσα δηλαδή βλέπατε ότι έκαναν εκείνοι, επειδή πιστεύατε ότι είναι πιο εύκολο να σωθείτε εξαιτίας της φαυλότητας των τριάκοντα, παρά ότι θα ξαναγυρίσετε στην πατρίδα σας με τη δύναμη των εξόριστων. Πρέπει, λοιπόν, κύριοι δικαστές, έχοντας ως μαθήματα τα προηγούμενα παραδείγματα να σκεφτείτε και για εκείνα που πρόκειται να συμβούν και να θεωρείτε σαν πραγματικούς δημοκρατικούς εκείνους που, επειδή θέλουν να σας βλέπουν μονιασμένους, μένουν πιστοί στους όρκους και τις συνθήκες, γιατί νομίζουν ότι μια τέτοια πολιτική είναι η καλύτερη σωτηρία της πόλης και η μεγαλύτερη τιμωρία των εχθρών. ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 10
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ πτωτικά η επιθετική μετοχή αντωνυμίες η επιρρηματική μετοχή Ξενοφών, Κύρου Ἀνάβασις ΙΙΙ, 29-32 ( Ο Ξενοφώντας μιλάει στους Έλληνες στρατιώτες του και τους συμβουλεύει να είναι πειθαρχημένοι, γιατί μόνο έτσι θα σωθούν και θα επιστρέψουν στην πατρίδα τους ) Λοιπόν μοι εἰπεῖν, ὅπερ καί μέγιστον νομίζω εἶναι. Ὁρᾶτε γάρ καί τούς πολεμίους, ὅτι οὐ πρόσθεν ἐξενεγκεῖν ἐτόλμησαν πρός ἡμᾶς πόλεμον, πρίν τούς στρατηγούς ἡμῶν συνέλαβον, νομίζοντες ὄντων μέν τῶν ἀρχόντων καί ἡμῶν πειθομένων ἱκανούς εἶναι ἡμᾶς περιγενέσθαι τῷ πολέμῳ, λαβόντες δέ τούς ἄρχοντας ἀναρχίᾳ ἄν καί ἀταξίᾳ ἐνόμιζον ἡμᾶς ἀπολέσθαι. Δεῖ οὖν πολύ μέν τούς ἄρχοντας ἐπιμελεστέρους γενέσθαι τούς νῦν τῶν πρόσθεν, πολύ δέ τούς ἀρχομένους εὐτακτοτέρους καί πειθομένους μᾶλλον τοῖς ἄρχουσι νῦν ἤ πρόσθεν˙ ἤν δέ τις ἀπειθῇ, ψηφίσασθαι τόν ἀεί ὑμῶν ἐντυγχάνοντα σύν τῷ ἄρχοντι κολάζειν˙ οὕτως οἱ πολέμιοι πλεῖστον ἐψευσμένοι ἔσονται˙ τῇδε γάρ τῇ ἡμέρᾳ μυρίους ὄψονται ἀνθ΄ ἑνός Κλεάρχους τούς οὐδενί ἐπιτρέψοντας κακῷ εἶναι. Ἀλλά γάρ καί περαίνειν ἤδη ὥρα˙ ἴσως γάρ οἱ πολέμιοι αὐτίκα παρέσονται. Ὅτῳ οὖν ταῦτα δοκεῖ καλῶς ἔχειν, ἐπικυρωσάτω ὡς τάχιστα, ἵνα ἔργῳ περαίνηται. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ λοιπόν ἐστί μοι = μου υπολείπεται πόλεμον ἐκφέρω = κηρύσσω πόλεμο ἐντυγχάνω = συναντώ, ευρίσκω περαίνω = ολοκληρώνω, καταφέρνω κακός = δειλός αὐτίκα = αμέσως ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 11
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ὅτῳ = ᾧτινι ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να κλιθούν τα πτωτικά: ἐπιμελεστέρους, ἄρχουσι, μυρίους, ἑνός, οὐδενί Ε Ν Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Π Λ Η Θ Υ Ν Τ Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Να γράψεις τις αντωνυμίες που ακολουθούν στις πλάγιες πτώσεις και στα τρία γένη: μοι, ὅπερ, τις, ὅτῳ Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Γενική Δοτική Αιτιατική Πληθυ- ντικός Γενική Δοτική Αιτιατική Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Γενική Δοτική Αιτιατική Πληθυ- ντικός Γενική Δοτική Αιτιατική ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 12
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ὄντων - πειθομένων - λαβόντες: υποθετικές μτχ από το νομίζοντες (δοξαστικό ῥ) ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΤΧ ἐάν ὦσι οἱ ἄρχοντες και ἡμεῖς πειθώμεθα   ἡμεῖς ἱκανοί ἐσμέν περιγενέσθαι (ΠΡΟΣΔΟΚΩΜΕΝΟ) εἰ λάβοιεν τούς ἄρχονταςἀπολοίμεθα ἄν ἡμεῖς (ΑΠΛΗ ΣΚΕΨΗ) πειθομένους: κατηγορηματική μτχ από το γενέσθαι Ὅτῳ οὖν ταῦτα δοκεῖ καλῶς ἔχειν: αναφορικο-υποθετική πρόταση (ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ) εἰ τινί δοκεῖ ταῦτα καλῶς ἔχειν, ἐπικυρωσάτω ὡς τάχιστα. Ασκήσεις Συντακτικού Ὁρᾶτε γάρ καί τούς πολεμίους, ὅτι οὐ πρόσθεν ἐξενεγκεῖν ἐτόλμησαν πρός ἡμᾶς πόλεμον: α) να γραφούν οι άλλες δυνατότητες του Πλαγίου Λόγου …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… β) να γραφεί στον Ευθύ Λόγο …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… νομίζοντες ὄντων μέν τῶν ἀρχόντων καί ἡμῶν πειθομένων ἱκανούς εἶναι ἡμᾶς περιγενέσθαι τῷ πολέμῳ: Να γραφεί στον Ευθύ Λόγο …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… λαβόντες δέ τούς ἄρχοντας ἀναρχίᾳ ἄν καί ἀταξίᾳ ἐνόμιζον ἡμᾶς ἀπολέσθαι: Να αναλυθεί η υποθετική μτχ λαβόντες σε υποθετική πρόταση …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Υπολείπεται σε μένα να πω και αυτό που είναι και το σημαντικότερο. Παρατηρείτε, βέβαια, πως οι εχθροί δεν τόλμησαν πρωτύτερα να μας κηρύξουν τον πόλεμο, παρά μόνον, ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 13
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- αφού πρώτα συνέλαβαν τους στρατηγούς μας, επειδή θεωρούν ότι εμείς είμαστε ικανοί να τους νικήσουμε όσον αφορά τον πόλεμο, εάν οι αρχηγοί (μας) είναι παρόντες και εμείς είμαστε πειθαρχημένοι, ενώ, αν συνελάμβαναν τους αρχηγούς μας, νόμιζαν πως θα μπορούσαν να μας καταστρέψουν εξαιτίας της αναρχίας και της έλλειψης τάξης (που θα επικρατούσε). Πρέπει, λοιπόν, οι τωρινοί αρχηγοί να γίνουν υπευθυνότεροι από τους προηγούμενους και οι στρατιώτες πολύ τακτικότεροι και περισσότερο πειθαρχικοί τώρα από πριν. Εάν δε κάποιος είναι απείθαρχος, πρέπει να αποφασίσετε όποιος κάθε φορά από εσάς τον εντοπίζει να τον τιμωρεί με τη βοήθεια του άρχοντα. Με αυτό τον τρόπο οι εχθροί θα έχουν διαψευστεί περισσότερο. Από εκείνη την ημέρα θα βρουν μπροστά τους αντί για έναν δέκα χιλιάδες Κλεάρχους που δε θα επιτρέψουν σε κανέναν να είναι δειλός. Αλλά (να σταματήσω), γιατί έφτασε πια η ώρα (για τη ψηφοφορία). Διότι, ίσως, οι εχθροί να εμφανιστούν αμέσως. Σε όποιον, λοιπόν, φαίνονται αυτά (= όσα είπα) σωστά, ας τα επικυρώσει αμέσως, για να πραγματοποιηθούν. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ πτωτικά Ομοιόπτωτοι και Ετερόπτωτοι προσδιορισμοί Δημοσθένης, κατ΄ Ἀριστογείτονος Α, 15-16 ( Ο Δημοσθένης αναφέρεται στη σημασία των νόμων ) ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 14
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- πας τ ν νθρώπων Ἅ ὁ ῶ ἀ βίος, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, κἄν μεγάλην πόλιν οἰκῶσι κἄν μικράν, φύσει καί νόμοις διοικεῖται. Τούτων δ΄ ἡ μέν φύσις ἐστίν ἄτακτον καί κατ΄ ἄνδρ΄ ἴδιον τοῦ ἔχοντος, οἱ δέ νόμοι κοινόν καί τεταγμένον καί ταὐτό πᾶσιν. Ἡ μέν οὖν φύσις, ἄν ᾖ πονηρά, πολλάκις φαῦλα βούλεται˙ διόπερ τούς τοιούτους ἐξαμαρτάνοντας εὑρήσετε. Οἱ δέ νόμοι τό δίκαιον καί τό καλόν καί τό συμφέρον βούλονται καί τοῦτο ζητοῦσιν, καί, ἐπειδάν εὑρεθῇ, κοινόν τοῦτο πρόσταγμ΄ ἀπεδείχθη πᾶσιν ἴσον καί ὅμοιον, καί τοῦτ΄ ἔστι νόμος. Ὧι πάντας πείθεσθαι προσήκει διά πολλά, καί μάλισθ΄ ὅτι πᾶς ἐστι νόμος εὕρημα μέν καί δῶρον θεῶν, δόγμα δ΄ ἀνθρώπων φρονίμων, ἐπανόρθωμα δέ τῶν ἑκουσίων καί ἀκουσίων ἁμαρτημάτων, πόλεως δέ συνθήκη κοινή, καθ΄ ἥν πᾶσι προσήκει ζῆν τοῖς ἐν τῇ πόλει. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ άτακτος = ακανόνιστος τεταγμένος = καθορισμένος, κανονισμένος πονηρός = κακός δόγμα = γνώμη, απόφαση ἐπανόρθωμα = βελτίωση, διόρθωμα ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να ξαναγράψεις τις δυο περιόδους στον άλλο αριθμό α) Ἅπας ὁ τῶν ἀνθρώπων βίος, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, κἄν μεγάλην πόλιν οἰκῶσι κἄν μικράν, φύσει καί νόμοις διοικεῖται. …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………… ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 15
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- β) τι π ς στι νόμος ε ρημα μέν καί δ ρον ὅ ᾶ ἐ ὕ ῶ θεῶν, δόγμα δ΄ ἀνθρώπων φρονίμων, ἐπανόρθωμα δέ τῶν ἑκουσίων καί ἀκουσίων ἁμαρτημάτων, πόλεως δέ συνθήκη κοινή, καθ΄ ἥν πᾶσι προσήκει ζῆν τοῖς ἐν τῇ πόλει. ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ……….……………………………………………………………………………… Να γράψεις τα πτωτικά που ακολουθούν στις πλάγιες πτώσεις και στα τρία γένη: ἅπας, ἔχοντος, δίκαιον, φρονίμων Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Γενική Δοτική Αιτιατική Πληθυ- ντικός Γενική Δοτική Αιτιατική Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Γενική Δοτική Αιτιατική Πληθυ- ντικός Γενική Δοτική Αιτιατική ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ κἄν μεγάλην πόλιν οἰκῶσι κἄν μικράν, φύσει καί νόμοις διοικεῖται: υποθετική ( ΑΟΡΙΣΤΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΕ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ) πᾶσιν: δοτική προσωπική κτητική από το εννοούμενο εἰσί ἄν ᾖ πονηρά, πολλάκις φαῦλα βούλεται: υποθετική ( ΑΟΡΙΣΤΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΕ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ) φαῦλα: σύστοιχο αντικείμενο στο βούλεται ἐξαμαρτάνοντας: κατηγορηματική μτχ από το εὑρήσετε ἐπειδάν εὑρεθῇ, κοινόν τοῦτο πρόσταγμ΄ ἀπεδείχθη(γνωμικός Αόριστος) : υποθετική ( ΑΟΡΙΣΤΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΕ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ) ὅτι πᾶς ἐστι νόμος εὕρημα ……συνθήκη κοινή: αιτιολογική πρόταση από το διά πολλά καθ΄ ἥν πᾶσι προσήκει ζῆν τοῖς ἐν τῇ πόλει: αναφορική πρόταση, προσδιορίζει το συνθήκη ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 16
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Όλη η ζωή των ανθρώπων, άνδρες Αθηναίοι, είτε κατοικούν σε μεγάλη πόλη είτε σε μικρή, κυβερνιέται από τη φύση και από τους νόμους. Από αυτά, βέβαια, η φύση είναι ακανόνιστη και ξεχωριστή για κάθε άνδρα που την έχει, ενώ οι νόμοι είναι κοινοί και καθορισμένοι για όλους. Και η φύση του ανθρώπου, αν είναι κακή, επιθυμεί πολλές φορές τις αδικίες˙ για αυτό το λόγο θα δείτε αυτούς τους ανθρώπους να κάνουν παρανομίες. Αντίθετα, οι νόμοι επιθυμούν το δίκαιο, το καλό και το συμφέρον, και αυτό επιδιώκουν, και κάθε φορά που αυτό γίνεται, αποδεικνύεται κοινή διαταγή ίση και όμοια για όλους, και αυτό είναι νόμος. Σ΄ αυτό ταιριάζει να πεισθείτε όλοι για πολλούς λόγους και ιδιαίτερα, διότι ο κάθε νόμος είναι ανακάλυψη και δώρο των θεών, είναι απόφαση των λογικών ανθρώπων, είναι διόρθωση των θελημένων και των αθέλητων σφαλμάτων, είναι συλλογική απόφαση των πολιτών, σύμφωνα με την οποία ταιριάζει να ζουν όλοι οι πολίτες. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Πτωτικά Ρήματα-Εγκλίσεις Επιρρηματικές μετοχές Ετερόπτωτοι προσδιορισμοί Θουκυδίδης, βιβλίο Α, & 10. 1-2 / ( Ο Θουκυδίδης εξιστορώντας τα γεγονότα του τρωικού πολέμου, υποστηρίζει πως ο Αγαμέμνονας και οι Μυκήνες είχαν μεγάλη δύναμη, που όμως δεν αποδεικνύεται από τα ερείπια της πόλης ) Καί τι μέν Μυκ ναι μικρόν ν, ὅ ῆ ἦ ἤ εἴ τι τῶν τότε πόλισμα νῦν μή ἀξιόχρεων δοκεῖ εἶναι, οὐκ ἀκριβεῖ ἄν τις σημείῳ χρώμενος ἀπιστοίη μή γενέσθαι τόν στόλον τοσοῦτον ὅσον οἵ τε ποιηταί εἰρήκασι καί ὁ λόγος κατέχει. Λακεδαιμονίων γάρ εἰ ἡ πόλις ἐρημωθείη, λειφθείη δέ τά ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 17
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- τε ερά καί τ ς κατασκευ ς τά ἱ ῆ ῆ ἐδάφη, πολλήν ἄν οἶμαι ἀπιστίαν τῆς δυνάμεως προελθόντος πολλοῦ χρόνου τοῖς ἔπειτα πρός τό κλέος αὐτῶν εἶναι ( καίτοι Πελοποννήσου τῶν πέντε τάς δύο μοίρας νέμονται, τῆς τε ξυμπάσης ἡγοῦνται καί τῶν ἔξω ξυμμάχων πολλῶν. Ὅμως δέ οὔτε ξυνοικισθείσης πόλεως οὔτε ἱεροῖς καί κατασκευαῖς πολυτελέσι χρησαμένης, κατά κώμας δέ τῷ παλαιῷ τῆς Ἑλλάδος τρόπῳ οἰκισθείσης, φαίνοιτ΄ ἄν ὑποδεεστέρα), Ἀθηναίων δέ τό αὐτό τοῦτο παθόντων διπλασίαν ἄν δύναμιν εἰκάζεσθαι ἀπό τῆς φανερᾶς ὄψεως τῆς πόλεως ἤ ἔστιν. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ὁ, ἡ ἀξιόχρεως, το ἀξιόχρεων ( ος, -ον-) = αξιόλογος ὁ στόλος = εδώ, η εκστρατεία τά ἐδάφη = τα θεμέλια ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να κλιθούν τα: ἀκριβεῖ, ἐδάφη, δυνάμεως, κλέος, ὄψεως Ε Ν Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Π Λ Η Θ Υ Ν Τ Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Να κλιθούν τα παρακάτω ρήματα στην Έγκλιση που βρίσκονται ἦν, ἀπιστοίη, εἰρήκασι, ἐρημωθείη, οἶμαι, ἡγοῦνται, φαίνοιτο, ἔστιν ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 18
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ὅτι μέν Μυκῆναι μικρόν ἦν και εἴ τι τῶν τότε πόλισμα νῦν μή ἀξιόχρεων δοκεῖ εἶναι : δευτερεύουσες αιτιολογικές προτάσεις από το οὐκ ἄν τις ἀπιστοίη χρώμενος : υποθετική μτχ από το ἄν ἀπιστοίη Ανάλυση μτχ: εἰ τις ἀκριβεῖ σημείῳ χρῷτο, οὐκ ἄν ἀπιστοίη τοῖς ἔπειτα : δοτική προσωπική κτητική από το ἄν εἶναι προελθόντος : υποθετική μτχ από το ἄν εἶναι Ανάλυση μτχ: οἶμαι, εἰ προέλθοι πολύς χρόνος, πολλήν ἀπιστίαν τῆς δυνάμεως ἄν εἶναι παθόντων :υποθετική μτχ από το ἄν εἰκάζεσθαι Ανάλυση μτχ: οἶμαι, εἰ Ἀθηναῖοι τοῦτο πάθοιεν, διπλασίαν την δύναμιν ἄν εἰκάζεσθαι ἤ ἔστιν : β΄ όρος σύγκρισης από το διπλασίαν ξυνοικισθείσης, χρησαμένης, οἰκισθείσης: αιτιολογικές μτχ Ανάλυση μτχ: φαίνοιτ΄ ἄν ὑποδεεστέρα, ὅτι οὔτε ξυνῳκίσθη, οὔτε ἐχρήσατο κατασκευαῖς, ᾠκίσθη δέ …. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Και, επειδή οι Μυκήνες ήταν μικρός οικισμός, ή επειδή κάθε μικρός οικισμός εκείνης της εποχής δε φαίνεται σήμερα αξιόλογος, δε θα έπρεπε να είναι λόγος να μην πιστέψει κανείς, αν χρησιμοποιήσει ακριβείς αποδείξεις, ότι η εκστρατεία δεν ήταν τόσο μεγάλη, όσο λένε οι ποιητές και διατηρείται στην παράδοση. Διότι, εάν ερημώνονταν η πόλη των Λακεδαιμονίων και διασώζονταν οι ιεροί τόποι και τα θεμέλια των οικοδομημάτων, νομίζω πως, αν ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 19
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- περνούσε πολύς χρόνος, οι μεταγενέστεροι θα δυσπιστούσαν πολύ για τη δύναμή τους σε σχέση με τη φήμη τους ( παρόλο που κατέχουν τα δυο πέμπτα της Πελοποννήσου, είναι ηγεμόνες όλης και πολλών συμμάχων εκτός αυτής˙ όμως, επειδή δεν κατοικούν όλοι μαζί συγκεντρωμένοι στην πόλη και δεν κατασκευάζουν πολυτελή ιερά και κτίσματα, και επειδή μένουν σε χωριστούς οικισμούς ακολουθώντας την παράδοση που υπήρχε στην Ελλάδα, θα φαίνονταν η πόλη τους κατώτερη). Αν, όμως, πάθαινε το ίδιο πράγμα η Αθήνα, η δύναμή της θα φαίνονταν διπλάσια απ΄ ότι είναι εξαιτίας των λειψάνων της πόλης. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Παραθετικά Εγκλίσεις Επιρρηματικές μετοχές Ετερόπτωτοι προσδιορισμοί Δημοσθένης, περί τοῦ στεφάνου, 233, 25 ( Ο Δημοσθένης επιχειρηματολεί κατά του Φιλίππου, τον οποίο θεωρεί εχθρό της Αθήνας ) Ἐπειδή τοίνυν ἐποιήσατο τήν εἰρήνην ἡ πόλις, ἐνταῦθα πάλιν σκέψασθε τί ἡμῶν ἑκάτερος προείλετο πράττειν˙ καί γάρ ἐκ τούτων εἴσεσθε τίς ἦν ὁ Φιλίππῳ πάντα συναγωνιζόμενος, καί τίς ὁ πράττων ὑπέρ ὑμῶν καί τό τῇ πόλει συμφέρον ζητῶν˙ ἐγώ μέν τοίνυν ἔγραψα βουλεύων ἀποπλεῖν τήν ταχίστην τούς πρέσβεις ἐπί τούς τόπους ἐν οἷς ἄν ὄντα Φίλιππον πυνθάνωνται, καί τούς ὅρκους ἀπολαμβάνειν˙ οὗτοι δ΄ οὐδέ γράψαντος ἐμοῦ ταῦτα ποιεῖν ἠθέλησαν. Τί δέ τοῦτ΄ ἐδύνατο, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, ἐγώ διδάξω. Φιλίππῳ μέν ἦν συμφέρον ὡς πλεῖστον τόν μεταξύ χρόνον γενέσθαι τῶν ὅρκων, ὑμῖν δ΄ ὡς ἐλάχιστον. Διά τι; Ὅτι ὑμεῖς μέν οὐκ ἀφ΄ ἧς ὠμόσαθ΄ ἡμέρας μόνον, ἀλλ΄ ἀφ΄ ἧς ἠλπίσατε τήν εἰρήνην ἔσεσθαι, πάσας ἐξελύσατε τάς παρασκευάς τάς τοῦ πολέμου, ὁ δέ τοῦτ΄ ἐκ παντός τοῦ χρόνου μάλιστ΄ ἐπραγματεύετο, νομίζων, ὅπερ ἦν ἀληθές, ὅσα τῆς πόλεως προλάβοι πρό τοῦ τούς ὅρκους ἀποδοῦναι, πάντα ταῦτα βεβαίως ἕξειν˙ οὐδένα γάρ τήν εἰρήνην λύσειν τούτων εἵνεκα. ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 20
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ἔγραψα = πρότεινα ὅρκον ἀπολαμβάνω = διασφαλίζω τις ένορκες υποσχέσεις δύναμαι = έχω σημασία πραγματεύομαι = ενδιαφέρομαι, φροντίζω προλαμβάνω = κυριεύω πρωτύτερα βουλεύω = είμαι βουλευτής ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να κλιθούν τα: πόλις, συμφέρον, πρέσβεις, παρασκευάς, ἀληθές Ε Ν Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Π Λ Η Θ Υ Ν Τ Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Να γράψεις τα παραθετικά που ακολουθούν στο ίδιο γένος, αριθμό και πτώση, όπου γίνεται, στους άλλους βαθμούς : ταχίστην, πλεῖστον, ἐλάχιστον, μάλιστα Θετικός βαθμός Συγκριτικός βαθμός Υπερθετικός βαθμός Να ξαναγράψεις την παρακάτω περίοδο στον άλλο αριθμό: ἐγώ μέν τοίνυν ἔγραψα βουλεύων ἀποπλεῖν τήν ταχίστην τούς πρέσβεις ἐπί τούς τόπους ἐν οἷς ἄν ὄντα Φίλιππον πυνθάνωνται, καί τούς ὅρκους ἀπολαμβάνειν. ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 21
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ τί ἡμῶν ἑκάτερος προείλετο πράττειν : πλάγια ερωτηματική πρόταση από το σκέψασθε τίς ἦν ὁ Φιλίππῳ πάντα συναγωνιζόμενος, καί τίς ὁ πράττων ὑπέρ ὑμῶν καί τό τῇ πόλει συμφέρον ζητῶν : πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις από το εἴσεσθε ὁ συναγωνιζόμενος, ὁ πράττων, ὁ ζητῶν : επιθετικές μτχ σε θέση κατηγορουμένου στο υποκείμενο τίς Ανάλυση μτχ τίς ἦν, ὅστις Φιλίππῳ πάντα συναγωνίζετο; τίς ἦν, ὅστις ἔπραττε ὑπέρ ὑμῶν και ἐζήτει τό τῇ πόλει συμφέρον; βουλεύων : αιτιολογική μτχ, προσδιορίζει το ῥ ἔγραψα Ανάλυση μτχ : ἔγραψα, ἐπεί ἐβούλευον, ἀποπλεῖν …….. ὄντα: κατηγορηματική μτχ από το ἄν πυνθάνωνται Ανάλυση μτχ: ἐν οἷς ἄν πυνθάνωνται, ὅτι Φίλιππος ἔστι ἐν οἷς ἄν ὄντα Φίλιππον πυνθάνωνται: αναφορικο-υποθετική πρόταση ἄν πυνθάνωνται, ἔγραψα ἀποπλεῖν ΑΟΡΙΣΤΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΕ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ γράψαντος : εναντιωματική μτχ, γενική απόλυτος Ανάλυση μτχ: οὗτοι, εἰ καί ἔγραψα, ὅμως οὐδέ ταῦτα ποιεῖν ἠθέλησαν νομίζων: αιτιολογική μτχ, προσδιορίζει το ῥ ἐπραγματεύετο Ανάλυση μτχ: ἐπραγματεύετο, ἐπειδή ἐνόμιζε πάντα ταῦτα ἕξειν ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Από την ώρα, λοιπόν, που υπόγραψε η πόλη την ειρήνη, εξετάστε πάλι τότε τι αποφάσισε ο καθένας να πράξει. Διότι και από αυτά θα μάθετε ποιος ήταν αυτός που σε όλα συνεργάζονταν με το Φίλιππο και ποιος αυτός που ενεργούσε για χάρη σας, επιδιώκοντας το συμφέρον της πόλης. Εγώ, βέβαια, πρότεινα τώρα, ως βουλευτής, να αποπλεύσουν οι πρεσβευτές όσο γίνεται πιο γρήγορα για τα μέρη, στα οποία πληροφορούνται πως βρίσκεται ο Φίλιππος, και να διασφαλίσουν τις ένορκες υποσχέσεις. Αυτοί, όμως, παρόλο που εγώ το πρότεινα, δε θέλησαν να το κάνουν αυτό. Τι, όμως, σήμαινε αυτό, άνδρες Αθηναίοι; Θα σας εξηγήσω. Συνέφερε στο Φίλιππο ο χρόνος από την ώρα του όρκου ως την εφαρμογή του να είναι όσο περισσότερος γίνεται, σε εμάς, όμως, όσο λιγότερος γίνεται. Γιατί; Διότι εσείς όχι μόνο από την ημέρα που δώσατε τον όρκο, αλλά από τότε που ελπίσατε να αποκτήσετε την ειρήνη, σταματήσατε όλες τις πολεμικές προετοιμασίες, ενώ αυτός από παλιά τις έκανε με εντατικούς ρυθμούς, επειδή θεωρούσε, πράγμα που είναι αλήθεια, πως όσα μέρη κυριεύσει πριν από την εφαρμογή των συμφωνηθέντων, όλα αυτά θα μπορεί να τα κρατήσει. Διότι νόμιζε ότι κανείς δε θα διέλυε τη συμφωνία για αυτό το λόγο. ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 22
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Μετοχές Μετοχές Εγκλίσεις Εμπρόθετοι προσδιορισμοί Πλάτων, Γοργίας 456 d-e ( Ο Πλάτωνας συγκρίνει τα αγωνίσματα με τη ρητορική τέχνη) Δε μέντοι, Σώκρατες, τ ητορικ ῖ ὦ ῇ ῥ ῇ χρῆσθαι ὥσπερ τῇ ἄλλῃ πάσῃ ἀγωνίᾳ. Καί γάρ τῇ ἄλλῃ ἀγωνίᾳ, οὐ τούτου ἕνεκα δεῖ πρός ἅπαντας χρῆσθαι ἀνθρώπους˙ ὅτι ἔμαθεν πυκτεύειν τε καί παγκρατιάζειν καί ἐν ὅπλοις μάχεσθαι, ὥστε κρείττων εἶναι καί φίλων καί ἐχθρῶν, οὐ τούτου ἕνεκα τούς φίλους δεῖ τύπτειν οὐδέ κεντεῖν τε καί ἀποκτιννύναι. Οὐδέ γε μά Δία ἐάν τις εἰς παλαίστραν φοιτήσας, εὖ ἔχων τό σῶμα καί πυκτικός γενόμενος, ἔπειτα τόν πατέρα τύπτῃ καί τήν μητέρα ἤ ἄλλον τινά τῶν οἰκείων ἤ τῶν φίλων, οὐ τούτου ἕνεκα δεῖ τούς παιδοτρίβας καί τούς ἐν τοῖς ὅπλοις διδάσκοντας μάχεσθαι μισεῖν τε καί ἐκβάλλειν ἐκ τῶν πόλεων. Ἐκεῖνοι μέν γάρ παρέδοσαν ἐπί τῷ δικαίως χρῆσθαι τούτοις πρός τούς πολεμίους καί τούς ἀδικοῦντας, ἀμυνομένους, μή ὑπάρχοντας˙ οἱ δέ μεταστρέψαντες χρῶνται τῇ ἰσχύϊ καί τῇ τέχνῃ οὐκ ὀρθῶς. Οὔκουν οἱ διδάξαντες πονηροί, οὐδέ ἡ τέχνη οὔτε αἰτία οὔτε πονηρά τούτου ἕνεκά ἐστιν, ἀλλ΄ οἱ μή χρώμενοι, οἶμαι, ὀρθῶς. Ὁ αὐτός δή λόγος καί περί τῆς ρητορικῆς. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ἀγωνία = αγώνισμα πυκτεύω = πυγμαχώ παγκρατιάζω = παλεύω κεντῶ = πληγώνω ὑπάρχω = κάνω την αρχή λόγος = λογική σχέση ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να κλιθούν οι μετοχές: ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 23
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- φοιτήσας, ἔχων, γενόμενος, ἀδικοῦντας, χρώμενοι Ε Ν Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Π Λ Η Θ Υ Ν Τ Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Να κλιθούν τα παρακάτω ρήματα στην Έγκλιση που βρίσκονται ἔμαθεν, τύπτῃ, παρέδοσαν, χρῶνται, οἶμαι, ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ὅτι ἔμαθεν πυκτεύειν τε καί παγκρατιάζειν καί ἐν ὅπλοις μάχεσθαι: δευτερεύουσα αιτιολογική πρόταση, επεξήγηση στο τούτου ἕνεκα ὥστε κρείττων εἶναι καί φίλων καί ἐχθρῶν: δευτερεύουσα απαρεμφατική συμπερασματική πρόταση ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 24
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- άν τις ..... τόν πατέρα τύπτ καί τήν ἐ ῃ μητέρα ἤ ἄλλον τινά τῶν οἰκείων ἤ τῶν φίλων, οὐ τούτου ἕνεκα δεῖ τούς παιδοτρίβας καί τούς ἐν τοῖς ὅπλοις διδάσκοντας μάχεσθαι μισεῖν τε καί ἐκβάλλειν ἐκ τῶν πόλεων: υποθετικός λόγος, ΑΟΡΙΣΤΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΕ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ ἐπί τῷ δικαίως χρῆσθαι: εμπρόθετος προσδιορισμός του σκοπού πρός τούς πολεμίους καί τούς ἀδικοῦντας: εμπρόθετοι προσδιορισμοί που δηλώνουν το εναντίον ἀμυνομένους, μή ὑπάρχοντας: τροπικές μτχ. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Πρέπει, όμως, Σωκράτη, να μεταχειρίζεται κανείς τη ρητορική, όπως μεταχειρίζεται και κάθε άλλο αγώνισμα. Και το άλλο, δηλαδή, αγώνισμα δεν πρέπει να το χρησιμοποιεί κανείς εναντίον όλων των ανθρώπων για αυτό και μόνο˙επειδή, δηλαδή, έμαθε κάποιος να πυγμαχεί και να παλεύει και να χρησιμοποιεί τα όπλα, ώστε να είναι καλύτερος και από τους φίλους και από τους εχθρούς, δε σημαίνει πως εξαιτίας αυτού πρέπει να χτυπά τους φίλους, ούτε, βέβαια, να τους τραυματίζει και να τους σκοτώνει. Κι ούτε βέβαια, μα το Δία, κάθε φορά που κάποιος, αφού πάει σε γυμναστήριο και γίνει καλός πυγμάχος, έπειτα χτυπά τον πατέρα του ή την μητέρα του ή κάποιον άλλο συγγενή ή φίλο, πρέπει για αυτό το λόγο να μισούμε τους γυμναστές και τους δασκάλους της οπλοχρησίας και να τους διώχνουμε από την πόλη. Διότι εκείνοι τους τα έμαθαν, βεβαίως, για να τα χρησιμοποιούν σωστά εναντίον των εχθρών και όσων αδικούν, αμυνόμενοι και ποτέ κάνοντας την αρχή. Αυτοί, όμως, αφού άλλαξαν το νόημα όσων έμαθαν χρησιμοποιούν τη δύναμη και την τέχνη τους λανθασμένα. Δεν είναι, λοιπόν, κακοί οι διδάξαντες, ούτε η τέχνη είναι κακή, ούτε φταίει για αυτό, αλλά φταίνε, νομίζω, αυτοί που κάνουν κακή χρήση τους. Τα ίδια ισχύουν και για τη ρητορική. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Αντικαταστάσεις Παθητική σύνταξη χρονικές και εγκλιτικές Ποιητικό αίτιο Ξενοφών, Ιέρων 3, 5-9 ( Ο Ξενοφώντας μιλάει για τη σημασία της φιλίας και υποστηρίζει πως δεν την έχουν οι τύραννοι, αλλά οι απλοί άνθρωποι ) ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 25
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Τοσο τον δέ τι γαθόν κρίνω γωγε ῦ ἀ ἔ τό φιλεῖσθαι εἶναι ὥστε νομίζω τῷ ὄντι αὐτόματα τἀγαθά τῷ φιλουμένῳ γίγνεσθαι καί παρά θεῶν καί παρά ἀνθρώπων˙ καί τούτου τοίνυν τοῦ κτήματος τοιούτου ὄντος μειονεκτοῦσιν οἱ τύραννοι πάντων μάλιστα. Εἰ δέ βούλει, ὦ Σιμωνίδη, εἰδέναι ὅτι ἀληθῆ λέγω, ὧδε ἐπίσκεψαι. Βεβαιόταται μέν γάρ δήπου δοκοῦσι φιλίαι εἶναι γονεῦσι πρός παῖδας καί παισί πρός γονέας καί ἀδελφοῖς πρός ἀδελφούς καί γυναιξί πρός ἄνδρας καί ἑταίροις πρός ἑταίρους˙ εἰ τοίνυν ἐθέλεις κατανοεῖν, εὑρήσεις τούς μέν ἰδιώτας ὑπό τούτων μάλιστα φιλουμένους, τούς δέ τυράννους πολλούς μέν παῖδας ἑαυτῶν ἀπεκτονότας, πολλούς δ΄ ὑπό παίδων αὐτούς ἀπολωλότας, πολλούς δέ ἀδελφούς ἐν τυραννίσιν ἀλληλοφόνους γεγενημένους, πολλούς δέ καί ὑπό γυναικῶν τῶν ἑαυτῶν τυράννους διεφθαρμένους καί ὑπό ἑταίρων γε τῶν μάλιστα δοκούντων φίλων εἶναι. Οἵτινες οὖν ὑπό τῶν φύσει πεφυκότων μάλιστα φιλεῖν καί νόμῳ συνηναγκασμένων οὕτω μισοῦνται, πῶς ὑπ΄ ἄλλου γέ τινος οἴεσθαι χρή αὐτούς φιλεῖσθαι; ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ το φιλεῖσθαι : η αγάπη, η φιλία, η φιλοξενία ἐπισκοποῦμαι : σκέφτομαι, εξετάζω, ερευνώ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να αντικατασταθούν εγκλιτικά τα παρακάτω ρήματα: κρίνω, δοκοῦσι, βούλει, μισοῦνται χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 26
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή Να αντικατασταθούν χρονικά οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: κρίνω νομίζω λέγω ἐπίσκεψαι δοκοῦσι εὑρήσεις ἀπεκτονότας γεγενημένους ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ τῷ ὄντι: δοτική του τρόπου αὐτόματα: επιρρηματικό κατηγορούμενο του τρόπου στο τἀγαθά τῷ φιλουμένῳ : δοτική προσωπική κτητική από το γίγνεσθαι πάντων: γενική συγκριτική από το μειονεκτοῦσιν / γενική διαιρετική από το μάλιστα γονεῦσι-παισί-ἀδελφοῖς-γυναιξί-ἑταίροις: δοτικές προσωπικές κτητικές στο εἶναι ὑπό τούτων-ὑπό παίδων-ὑπό γυναικῶν-ὑπό ἑταίρων: εμπρόθετος προσδιορισμός του ποιητικού αιτίου ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 27
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- φιλουμένους- πεκτονότας- ἀ ἀπολωλότας-γεγενημένους- διεφθαρμένους:κατηγορηματικές μετοχές από το εὑρήσεις ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Κρίνω, βέβαια, ότι η φιλία και η αγάπη είναι τόσο μεγάλο αγαθό, ώστε νομίζω πως τα αγαθά έρχονται στο φίλο πραγματικά από μόνα τους, και από τους θεούς και από τους ανθρώπους ˙ και σ΄ αυτό το τέτοιου είδους απόκτημα οι τύραννοι μειονεκτούν περισσότερο από όλους. Αν όμως θέλεις, Σιμωνίδη, να καταλάβεις ότι λέω την αλήθεια, σκέψου καλά τα παρακάτω. Οι πιο σίγουρες βέβαια σχέσεις αγάπης θεωρούνται αυτές των γονιών στα παιδιά, των παιδιών στους γονείς, των αδελφών στα αδέλφια, των γυναικών στους άνδρες και των συντρόφων στους συντρόφους τους ˙ αν θέλεις λοιπόν να κατανοήσεις το θέμα, θα αναγνωρίσεις πως οι απλοί πολίτες αγαπιούνται από όλους αυτούς πάρα πολύ, ενώ πολλοί τύραννοι έχουν σκοτώσει τα παιδιά τους, άλλοι σκοτώθηκαν οι ίδιοι από τα παιδιά τους και πολλά αδέλφια τύραννοι αλληλοεξοντώθηκαν, ενώ πολλοί δολοφονήθηκαν από τις γυναίκες τους ή από τους συντρόφους τους, που θεωρούνταν από τους πιο επιστήθιους φίλους τους. Όσοι λοιπόν μισούνται τόσο πολύ από εκείνους που από τη φύση τους έπρεπε να τους αγαπούν, υποχρεωμένοι για αυτό από τους ίδιους τους φυσικούς νόμους, πώς είναι δυνατόν να θεωρήσουμε ότι αγαπιούνται αληθινά από κάποιον άλλο; ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Αντικαταστάσεις Δευτερεύουσες προτάσεις χρονικές και εγκλιτικές Ξενοφών, Κύρου Παιδεία, Α, 4, 3-4 ( Ο Ξενοφώντας αναφέρεται στη διάθεση του Κύρου να εκφράζεται και να μιλάει με όμορφο και συμπαθητικό τρόπο) Καί ἦν μέν ἴσως πολυλογώτερος, ἅμα μέν διά τήν παιδείαν, ὅτι ἠναγκάζετο ὑπό τοῦ διδασκάλου καί διδόναι λόγον ὧν ἐποίει καί λαμβάνειν παρ΄ ἄλλων, ὁπότε δικάζοι˙ ἔτι δέ καί διά τό φιλομαθής εἶναι πολλά μέν αὐτός ἀεί τούς παρόντας ἀνηρώτα πῶς ἔχοντα τυγχάνοι, καί ὅσα αὐτός ὑπ΄ ἄλλων ἐρωτῷτο, διά τό ἀγχίνους εἶναι ταχύ ἀπεκρίνετο, ὥστ΄ ἐκ πάντων τούτων ἡ πολυλογία συνελέγετο αὐτῷ˙ ἀλλ΄ ὥσπερ γάρ ἐν σώματι, ὅσοι νέοι ὄντες ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 28
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- μέγεθος λαβον, μως μφαίνεται ἔ ὅ ἐ τό νεαρόν αὐτοῖς ὅ κατηγορεῖ τήν ὀλιγοετίαν, οὕτω καί Κύρου ἐκ τῆς πολυλογίας οὐ θράσος διεφαίνετο, ἀλλ΄ ἁπλότης καί φιλοστοργία, ὥστ΄ ἐπεθύμει ἄν τις ἔτι πλείω αὐτοῦ ἀκούειν ἤ σιωπῶντι παρεῖναι. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ λόγον δίδωμι = δίνω λόγο λόγον λαμβάνω = ζητώ εξηγήσεις ἀγχίνους = έξυπνος συλλέγομαι = συναθροίζομαι κατηγορῶ = μαρτυρώ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να αντικατασταθούν εγκλιτικά τα παρακάτω ρήματα: δικάζοι, ἐμφαίνεται χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή Να κλιθούν στο χρόνο που βίσκονται οι ρηματικοί τύποι: ἔλαβον, σιωπῶντι οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 29
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή Να αντικατασταθούν χρονικά οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: διδόναι ἐποίει ἔλαβον ἔχοντα τυγχάνοι ἀκούειν συνελέγετο διεφαίνετο ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ὑπό τοῦ διδασκάλου : εμπρόθετος προσδιορισμός του ποιητικού αιτίου από το ἠναγκάζετο ὧν ἐποίει : έλξη αναφορικούαπό διδόναι λόγον (τούτων) , κανονικά ἅ ἐποίει ὄντες : εναντιωματική μτχ σιωπῶντι : χρονική μτχ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Και ίσως, βέβαια, ο Κύρος ήταν πολύ ομιλητικός, από τη μια εξαιτίας της παιδείας του, διότι αναγκάζονταν από το δάσκαλό του να δίνει εξηγήσεις για αυτά που έκανε, και να ζητάει εξηγήσεις από άλλους, κάθε φορά που δίκαζε˙ επιπλέον και, επειδή ήταν φιλομαθής και συνεχώς ρωτούσε τους παρευρισκόμενους για πολλά ζητήματα, πώς συνέβαινε να είναι, και σε όσα ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 30
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- αυτός ρωτούνταν από άλλους, και επειδή ήταν πολύ ευφυής απαντούσε αμέσως, ώστε η ομιλητικότητα γίνονταν σ΄ αυτόν συνήθεια από όλα αυτά˙ αλλά, βέβαια, όπως ακριβώς στα σώματα εκείνων, όσων παρόλου που είναι νέοι αναπτύχτηκαν πολύ, όμως φαίνεται σε αυτούς το νεαρό της ηλικίας, το οποίο μαρτυρεί τα λίγα χρόναι ζωής, έτσι και από την ομιλητικότητα του Κύρου δε φανερώνονταν θρασύτητα, αλλά κάποια απλότητα και θερμή αγάπη, ώστε να επιθυμεί κάποιος να ακούει από αυτόν ακόμα περισσότερα, παρά να τον έχει δίπλα του σιωπηλό. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Αντικαταστάσεις Δευτερεύουσες προτάσεις χρονικές και εγκλιτικές Θουκυδίδης, Ιστορία Η 75, 1-4 (Ο Θουκυδίδης περιγράφει την κατάσταση που επικρατούσε μεταξύ των Αθηναίων στη Σικελία, μετά την αποτυχία της εκστρατείας) Μετά δέ το το, πειδή δόκει τ ῦ ἐ ἐ ῷ Νικίᾳ καί τῷ Δημοσθένει ἱκανῶς παρεσκευάσθαι, καί ἡ ἀνάστασις ἤδη τοῦ στρατεύματος τρίτῃ ἡμέρᾳ ἀπό τῆς ναυμαχίας ἐγίγνετο. Δεινόν οὖν ἦν οὐ καθ΄ ἕν μόνον τῶν πραγμάτων, ὅτι τάς τε ναῦς ἀπολωλεκότες πάσας ἀπεχώρουν καί ἀντί μεγάλης ἐλπίδος καί αὐτοί καί ἡ πόλις κινδυνεύοντες, ἀλλά καί ἐν τῇ ἀπολείψει τοῦ στρατοπέδου ξυνέβαινε τῇ τε ὄψει ἑκάστῳ ἀλγεινά καί τῇ γνώμῃ αἰσθέσθαι. Τῶν τε γάρ νεκρῶν ἀτάφων ὄντων, ὁπότε τις ἴδοι τινά τῶν ἐπιτηδείων κείμενον, ἐς λύπην μετά φόβου καθίστατο, καί οἱ ζῶντες καταλειπόμενοι τραυματίαι τε καί ἀσθενεῖς πολύ τῶν τεθνεώτων τοῖς ζῶσι λυπηρότεροι ἦσαν καί τῶν ἀπολωλότων ἀθλιώτεροι. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ἀνάστασις = μετακίνηση οὐ καθ΄ ἕν μόνον τῶν πραγμάτων = όχι μόνο για τα συγκεκριμένα γεγονότα ἀπόλειψις = εγκατάλειψη τῇ ὄψει καί τῇ γνώμῃ αἰσθέσθαι = να δεί και να σκεφτεί ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 31
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ἐπιτήδειοι = φίλοι, γνωστοί ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να κλιθούν τα πτωτικά που ακολουθούν στο γένος που βρίσκονται: τοῦτο, ἀνάστασις, στρατεύματος, ναυμαχίας, πάσας Ε Ν Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Π Λ Η Θ Υ Ν Τ Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Να κλιθούν οι μετοχές που ακολουθούν στο γένος που βρίσκονται: κινδυνεύοντες, κείμενον, ζῶντες, τεθνεώτων, ἀπολωλότων Ε Ν Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Π Λ Η Θ Υ Ν Τ Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Να αντικατασταθεί εγκλιτικά το παρακάτω ρήμα: ἴδοι χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 32
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ καθ΄ ἕν : Υποκείμενο στο δεινόν ἦν ἀλγεινά : σύστοιχο Αντικείμενο στο αἰσθέσθαι αἰσθέσθαι : Υποκείμενο το ἕκαστον τοῖς ζῶσι : Δοτική προσωπική από το ἦσαν ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Μετά από αυτό, όταν ο Νικίας και ο Δημοσθένης έκριναν πως είχαν ολοκληρώσει ικανοποιητικά την προετοιμασία τους, τότε πια και ο στρατός ξεκίνησε τη μετακίνησή του την τρίτη ημέρα έπειτα από τη ναυμαχία. Η κατάσταση λοιπόν ήταν φοβερή, όχι μόνο για τα συγκεκριμένα γεγονότα, διότι δηλ. αποχωρούσαν έχοντας χάσει όλα τους τα πλοία και αντιμετωπίζοντας σοβαρό κίνδυνο και οι ίδιοι και η πόλη τους, αντί για τη μεγάλη ελπίδα (με την οποία είχαν έλθει), αλλά και κατά την εγκατάλειψη του στρατοπέδου συνέβαινε στον καθένα να βλέπει και να σκέφτεται οδυνηρά πράγματα. Γιατί καθώς και οι νεκροί ήταν άταφοι, κάθε φορά που κάποιος έβλεπε κανέναν από τους δικούς του να κείτεται νεκρός, έπεφτυε σε λύπη που συνοδεύονταν από φόβο, και οι τραυματίες και οι άρρωστοι που εγκαταλείπονταν ζωντανοί, ήταν γι΄ αυτούς που έφευγαν αιτία πολύ μεγαλύτερης λύπης από ό,τι οι νεκροί, και πιο άθλιοι απ΄ αυτούς που είχαν πεθάνει. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 33
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Πτωτικά Δευτερεύουσες προτάσεις Ρήματα Ξενοφών, Κύρου Ἀνάβασις Ε,VI, 3-7 ( Οι μύριοι βρίσκονται κοντά στη Σινώπη, στον Πόντο, και επιθυμούν να συνεχίσουν την πορεία τους προς την Ελλάδα. Ο Εκατώνυμος είναι από τη Σινώπη και τους συμβουλεύει. Η Παφλαγονία βρίσκεται ανάμεσα στον Πόντο και το Βυζάντιο) ναστάς δέ κατώνυμος πρ τον Ἀ Ἑ ῶ μέν ἀπελογήσατο περί οὖ εἶπεν, ὡς τόν Παφλαγόνα φίλον ποιήσοιντο, ὅτι οὐχ ὡς τοῖς Ἕλλησιν πολεμησόντων σφῶν εἲποι, ἀλλ΄ ὅτι ἐξόν τοῖς βαρβάροις φίλους εἶναι τούς Ἕλληνας αἱρήσονται. Ἐπεί δέ ξυμβουλεύειν ἐκέλευον, ἐπευξάμενος εἶπεν ὧδε. «Εἰ μέν ξυμβουλεύοιμι ἅ βέλτιστά μοι εἶναι δοκεῖ, πολλά μοι κἀγαθά γένοιτο, εἰ δέ μη, τἀναντία. Αὐτή γάρ ἡ ἱερά ξυμβουλή λεγομένη εἶναι δοκεῖ μοι παρεῖναι˙ νῦν γάρ δή ἄν μέν εὖ ξυμβουλεύσας φανῶ, πολλοί ἔσονται οἱ ἐπαινοῦντες με, ἄν δέ κακῶς, πολλοί ἔσεσθε οἱ καταρώμενοι. Πράγματα μέν οὖν οἶδα, ὅτι πολύ πλείω ἕξομεν, ἐάν κατά θάλατταν κομίζησθε˙ ἡμᾶς γάρ δεήσει τά πλοῖα πορίζειν˙ ἤν δέ κατά γῆν στέλλησθε ὑμᾶς δεήσει τούς μαχομένους εἶναι. Ὅμως δέ λεκτέα ἅ γιγνώσκω. Ἔμπειρος γάρ εἰμί καί τῆς χώρας τῶν Παφλαγόνων καί τῆς δυνάμεως˙ ἔχει γάρ ἀμφότερα καί πεδία κάλλιστα καί ὄρη ὑψηλότατα». ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ἐπεύχομαι = ικετεύω, τάζω, υπόσχομαι ὧδε = έτσι κομίζομαι = μεταφέρομαι φίλος = σύμμαχος παρέχω πράγματα = ενοχλώ πράγματα ἔχω = ενοχλούμαι, έχω δυσκολίες πορίζω = εξευρίσκω, συντηρώ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να κλιθούν στην έγκλιση που βρίσκονται τα παρακάτω ρήματα: ἀπελογήσατο, ποιήσοιντο, φανῶ, κομίζησθε, ἔσονται ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 34
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Να κλιθούν οι μετοχές που ακολουθούν στο γένος που βρίσκονται: ναστάς, πολεμησόντων, πευξάμενος, ἀ ἐ ἐπαινοῦντες, καταρώμενοι Ε Ν Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Π Λ Η Θ Υ Ν Τ Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Να αντικατασταθούν χρονικά οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: αἱρήσονται ξυμβουλεύοιμι φανῶ ἕξομεν Να ξαναγραφεί στον άλλο αριθμό το παρακάτω απόσπασμα: Ὅμως δέ λεκτέα, ἅ γιγνώσκω. Ἔμπειρος γάρ εἰμί καί τῆς χώρας τῶν Παφλαγόνων καί τῆς δυνάμεως˙ ἔχει γάρ ἀμφότερα καί πεδία κάλλιστα καί ὄρη ὑψηλότατα. ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ὡς πολεμησόντων: γενική απόλυτος τελική μετοχή ἐξόν: αιτιατική απόλυτος εναντιωματική μετοχή τῆς χώρας, τῆς δυνάμεως: γενικές αντικειμενικές από το ἔμπειρος ὄρη, πεδία: επεξηγήσεις στο ἀμφότερα άσκηση: να βρεθούν οι υποθετικοί λόγοι και να αναγνωριστούν ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 35
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΥΠΟΘΕΤΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Και αφού σηκώθηκε στο βήμα ο Εκατώνυμος, πρώτα απολογήθηκε γι΄ αυτό το οποίο είπε, ότι δηλαδή θα κάνουν φίλο τους τον Παφλαγόνα, πως δηλαδή, δεν το είπε για να πολεμήσουν αυτοί τους Έλληνες, άλλ΄ είπε ότι αν και υπάρχει η δυνατότητα να κάνουν φίλους τους τους βαρβάρους, θα προτιμήσουν τους Έλληνες. Όταν δε τον προέτρεπαν να συμβουλεύει, αφού ευχήθηκε, μίλησε ως εξής: «Εάν σας συμβούλευα αυτά που θεωρούνται για μένα τα πιο σωστά, θα υπήρχαν πολλά αγαθά για μένα, διαφορετικά θα συνέβαιναν τα αντίθετα ακριβώς. Γιατί αυτή που θεωρείται ότι είναι ιερή συμβουλή, μου φαίνεται πως βρίσκεται κοντά. Γιατί τώρα, αν αποδειχθώ ότι σας συμβούλεψα σωστά, πολλοί θα είναι αυτοί που θα με παινέσουν, αν δε αποδειχθώ ότι σας συμβούλεψα άσχημα, πολλοί θα είναι αυτοί που θα με καταριούνται. Γνωρίζω, λοιπόν, ότι θα έχουμε πάρα πολλές δυσκολίες, αν μεταφερθείτε δια μέσου της θαλάσσης. Διότι εμείς θα χρειαστεί να συντηρούμε τα πλοία. Αν όμως σταλθείτε δια μέσου της ξηράς, εσείς θα χρειαστεί να είστε αυτοί που θα πολεμάτε. Όμως, πρέπει να λεχθούν αυτά που έχω υπόψη μου. Γιατί γνωρίζω και τη χώρα των Παφλαγόνων και τη δύναμή τους. Γιατί διαθέτει και τα δυο, δηλαδή και πάρα πολύ ωραίες πεδιάδες και πάρα πολύ ψηλά βουνά. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Πτωτικά Δευτερεύουσες προτάσεις Ρήματα Δημοσθένης, κατά Ἀριστογείτονος Β, 25-27 (Ο ρήτορας υποστηρίζει την υπακοή στους νόμους ως μέγιστο αγαθό) Ο τω δ΄ ν κριβέστατα συνθεωρήσαιτε ὕ ἄ ἀ τό τοῖς κειμένοις νόμοις πείθεσθαι ἡλίκον ἀγαθόν ἐστι καί τό καταφρονεῖν καί μή πειθαρχεῖν ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 36
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- α το ς λίκον κακόν, ε τά τ΄ κ τ ν νόμων ὐ ῖ ἡ ἰ ἐ ῶ ἀγαθά χωρίς καί τά διά τῆς παρανομίας συμβαίνοντα πρό ὀφθαλμῶν ὑμῖν αὐτοῖς ποιησάμενοι θεωρήσαιτε. Εὑρήσετε γάρ τήν μέν τά τῆς μανίας καί ἀκρασίας καί πλεονεξίας, τόν δέ τά τῆς φρονήσεως καί σωφροσύνης καί δικαιοσύνης ἔργα διαπραττόμενον. Δῆλον δέ˙ τῶν γάρ πόλεων ταύτας ἄριστ΄ οἰκουμένας ἴδοιμεν ἄν, ἐν αἷς ἄριστοι νομοθέται γεγόνασιν˙ τά μέν γάρ ἐν τοῖς σώμασιν ἀρρωστήματα τοῖς τῶν ἰατρῶν εὑρήμασι καταπαύεται, τάς δ΄ ἐν ταῖς ψυχαῖς ἀγριότητας αἱ τῶν νομοθετῶν ἐξορίζουσι διάνοιαι. Ὅλως δ΄ οὐδέν οὔτε σεμνόν οὔτε σπουδαῖον εὑρήσομεν, ὅ μή νόμου κεκοινώνηκεν˙ ἐπεί καί τόν ὅλον κόσμον καί τά θεῖα καί τάς καλουμένας ὥρας νόμος καί τάξις, εἰ χρή τοῖς ὁρωμένοις πιστεύειν, διοικεῖν φαίνεται. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ συνθεωρῶ= παρατηρώ μετά προσοχής ἡλίκος, -η, ον= πόσο μεγάλος, -η, -ο χωρίς= χωριστά θεωρῶ= εξετάζω ἀκρασία= ακράτεια οἰκουμένας= που διοικούνται ὅλως δέ= με μια λέξη ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να γράψεις τις αντωνυμίες που ακολουθούν στις πλάγιες πτώσεις και στα τρία γένη: ἡλίκον, αὐτοῖς, ὑμῖν, ταύτας Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Γενική Δοτική Αιτιατική Πληθυ- ντικός Γενική Δοτική Αιτιατική Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Γενική Δοτική Αιτιατική Πληθυ- Γενική Δοτική ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 37
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ντικός Αιτιατική Να κλιθούν τα πτωτικά: φθαλμ ν, μανίας, ὀ ῶ φρονήσεως, νομοθέται, εὑρήμασι Ε Ν Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Π Λ Η Θ Υ Ν Τ Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Να αντικατασταθούν χρονικά οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: πείθεσθαι θεωρήσαιτε εὑρήσετε διαπραττόμενον ἴδοιμεν καταπαύεται ὁρωμένοις φαίνεται ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ἡλίκον ἀγαθόν ἐστι τό τοῖς κειμένοις νόμοις πείθεσθαι καί ἡλίκον κακόν (ἐστι) τό καταφρονεῖν καί μή πειθαρχεῖν αὐτοῖς: δυο πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις από το ἄν συνθεωρήσαιτε χωρίς: επιρρηματικός προσδιορισμός του τρόπου ὑμῖν: δοτική προσωπική του κρίνοντος προσώπου στο ῥ θεωρήσαιτε ὅ μή νόμου κεκοινώνηκεν: δευτερεύουσα αναφορικο-υποθετική πρόταση (εἰ κεκοινώνηκεν, εὑρήσομεν : ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ) ἐπεί: εισάγει κύρια πρόταση εἰ χρή τοῖς ὁρωμένοις πιστεύειν: δευτερεύουσα υποθετική παρενθετική πρόταση ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 38
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Έτσι λοιπόν θα μπορούσατε να παρατηρήσετε με μεγαλύτερη ακρίβεια πόσο μεγάλο αγαθό είναι η υπακοή στους καθιερωμένους νόμους και πόσο μεγάλο κακό η περιφρόνηση και η ανυπακοή σε αυτούς, αν, αφού βάλετε μπροστά στα μάτια σας, αναλογιστείτε χωριστά, και τα αγαθά που προέρχονται από τους νόμους και εκείνα που συμβαίνουν από την παρανομία. Θα βρείτε τότε την παρανομία να πράττει τα έργα της μανίας, της ακράτειας και της πλεονεξίας, ενώ το νόμο τα έργα της φρόνησης, της σωφροσύνης και της δικαιοσύνης. Είναι ολοφάνερο˙ θα μπορούσαμε να δούμε ότι διοικούνται άριστα αυτές από τις πόλεις, στις οποίες έχουν γεννηθεί άριστοι νομοθέτες˙ οι αρρώστιες του σώματος καταπρα νονται από τα ευρήματα ΰ των γιατρών, ενώ την αγριότητα της ψυχής τη διώχνουν μακριά οι σκέψεις των νομοθετών. Με μια λέξη, δε θα βρούμε τίποτα, ούτε σεμνό ούτε σπουδαίο, το οποίο δε σχετίζεται με το νόμο˙ αφού ακόμα και όλο τον κόσμο και τις αποκαλούμενες εποχές του χρόνου είναι φανερό ότι τις ρυθμίζουν ο νόμος και η τάξη, αν βέβαια πρέπει να πιστέψουμε όσα βλέπουμε. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Πτωτικά Δευτερεύουσες προτάσεις Ρήματα Πλάγιος Λόγος Πλάτων, Μενέξενος 247 Α-C (Ο Πλάτωνας συμβουλεύει τους νέους και τους παρακινεί να ξεπεράσουν στην ανδρεία την περασμένη γενιά) Ὦ παῖδες, καί πρῶτον καί ὕστατον καί διά παντός πᾶσαν πάντως προθυμίαν πειρᾶσθε ἔχειν, ὅπως μάλιστα μέν ὑπερβαλεῖσθε καί ὑμᾶς καί τούς πρόσθεν εὐκλείᾳ˙ εἰ δέ μή, ἴστε, ὡς ἡμῖν, ἄν μέν νικῶμεν ὑμᾶς ἀρετῇ, ἡ νίκη αἰσχύνην φέρει, ἡ δέ ἧττα, ἐάν ἡττώμεθα, εὐδαιμονίαν. Μάλιστα δ΄ ἄν νικῴμεθα καί ὑμεῖς νικῴητε, εἰ παρασκευάσαισθε τῇ τῶν προγόνων δόξῃ μή καταχρησόμενοι μηδ΄ ἀναλώσοντες αὐτήν γνόντες, ὅτι ἀνδρί οἰομένῳ τι εἶναι οὐκ ἔστιν αἴσχιον οὐδέν ἤ παρέχειν ἑαυτόν τιμώμενον μή δι΄ ἑαυτόν ἀλλά διά δόξαν προγόνων. Εἶναι μέν γάρ τιμάς γονέων ἐκγόνοις καλός θησαυρός καί μεγαλοπρεπής˙ χρῆσθαι δέ καί χρημάτων καί τιμῶν θησαυρῷ καί μή ἐκγόνοις ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 39
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- παραδιδόναι α σχρόν καί νανδρον, πορί ἰ ἄ ἀ ᾳ ἰδίων αὑτοῦ κτημάτων τε καί εὐδοξιῶν. Καί ἐάν μέν ταῦτα ἐπιτηδεύσητε, φίλοι παρά φίλους ἡμᾶς ἀφίξεσθε, ὅταν ὑμᾶς ἡ προσήκουσα μοῖρα κομίσῃ˙ ἀμελήσαντας δέ ὑμᾶς καί κακισθέντας οὐδείς εὐμενῶς ὑποδέξεται. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ καί διά παντός (δηλ. του χρόνου) πάντως = σε κάθε περίπτωση ὑπερβάλλομαι τινά ή τινός = ξεπερνώ κάποιον παρέχω ἑαυτόν τιμώμενον = εμφανίζομαι τιμώμενος εὐδοξία = το καλό όνομα ἐπιτηδεύω = εφαρμόζω κακίζομαι =φέρομαι ως δειλός (κακίζω = κάνω ή σκέφτομαι κάτι κακό) ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να κλιθούν στο χρόνο που βρίσκονται οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: πειρᾶσθε, ἴστε, γνόντες, παραδιδόναι, ἀφίξεσθε Χρόνος: Οριστική Υποτακτική Ευκτική Προστακτική Απαρέμφατο Μετοχή Χρόνος: Οριστική Υποτακτική Ευκτική Προστακτική Απαρέμφατο Μετοχή Χρόνος: Οριστική Υποτακτική Ευκτική Προστακτική Απαρέμφατο Μετοχή ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 40
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Χρόνος: Οριστική Υποτακτική Ευκτική Προστακτική Απαρέμφατο Μετοχή Χρόνος: Οριστική Υποτακτική Ευκτική Προστακτική Απαρέμφατο Μετοχή ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ πως μάλιστα μέν περβαλε σθε καί ὅ ὑ ῖ ὑμᾶς καί τούς πρόσθεν εὐκλεία: Πλάγια Ερωτηματική πρόταση από το προθυμίαν πειρᾶσθε ἔχειν. (Θα μπορούσε να ονομαστεί και Τελική, διότι γνωρίζουμε πως οι δευτερεύουσες προτάσεις που εισάγονται με τα ὅπως, ὅπως μή, μή είναι Πλάγιες Ερωτηματικές, αν δηλώνουν τρόπο, Τελικές, αν δηλώνουν σκοπό, και Ενδοιαστικές, αν δηλώνουν φόβο) εὐκλείᾳ, ἀρετῇ: δοτικές της αναφοράς χρημάτων, τιμῶν: γενικές του περιεχομένου στο θησαυρῷ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Νέοι, και τώρα και ύστερα και κάθε φορά, σε κάθε περίπτωση, να προσπαθείτε να έχετε κάθε προθυμία, πώς να ξεπερνάτε όσο γίνεται περισσότερο στην ανδρεία και εσάς και τους προγενέστερους˙ διαφορετικά, να γνωρίζετε ότι η νίκη φέρνει ντροπή, αν εμείς σας νικάμε στην αρετή, ενώ η ήττα ετυχία, αν χάνουμε. Μάλιστα θα μπορούσαμε να ηττηθούμε και εσείς να νικήσετε, εάν φτιάχνατε (για σας) τις σωστές απόψεις των προγόνων σας για να μην κάνετε κατάχρησή τους και να μην τις ξοδέψετε, αφού γνωρίζετε ότι για άνδρα που θεωρεί πως είναι κάτι σπουδαίο δεν υπάρχει τίποτα χειρότερο από το να εμφανίζεται τιμώμενος όχι εξαιτίας του εαυτού του, αλλά εξαιτίας της φήμης των προγόνων του. Το να υπάρχουν τιμές ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 41
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- γονέων είναι για τους απογόνους θησαυρός ωραίος και μεγαλοπρεπής˙ αλλά είναι αισχρό και άνανδρο το να κάνει κάποιος χρήση του θησαυρού των χρημάτων και των τιμών και να μην παραδίδει στους απογόνους από έλλειψη προσωπικών αποκτημάτων και καλού ονόματος. Εάν εφαρμόσετε όλα αυτά στη ζωή σας, θα έρθετε σε μας (στον Άδη) ως φίλοι, όταν σας φέρει η μοίρα που ανήκει στον καθένα˙ εάν αμελήσετε και φερθείτε δειλά κανείς δε θα σας δεχτεί με καλή διάθεση. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Πτωτικά Δοτική Προσωπική Ρήματα Απόλυτες μετοχές Θουκυδίδης, βιβλίο VII, 72 (Ο Θουκυδίδης περιγράφει το κλίμα στο στρατόπεδο των Αθηναίων μετά την ήττα τους στη ναυμαχία με τους Συρακόσιους. ) Γενομένης δέ σχυρ ς τ ς ναυμαχίας καί ἰ ᾶ ῆ πολλῶν νεῶν ἀμφοτέροις καί ἀνθρώπων ἀπολομένων οἱ Συρακόσιοι καί οἱ ξύμμαχοι ἐπικρατήσαντες τά τε ναυάγια καί τούς νεκρούς ἀνείλοντο καί ἀποπλεύσαντες πρός τήν πόλιν τροπαῖον ἔστησαν. Οἱ δ΄ Ἀθηναῖοι ὑπό μεγέθους τῶν παρόντων κακῶν νεκρῶν μέν πέρι ἤ ναυαγίων οὐδέ ἐπενόουν αἰτῆσαι ἀναίρεσιν, τῆς δέ νυκτός ἐβούλοντο εὐθύς ἀναχωρεῖν. Δημοσθένης δέ Νικίᾳ προσελθών γνώμην ἐποιεῖτο πληρώσαντας ἔτι τάς λοιπάς τῶν νεῶν βιάσασθαι, ἤν δύνωνται, ἅμα ἕῳ τόν ἔκπλουν, λέγων ὅτι πλείους ἔτι αἱ λοιπαί εἰσι νῆες χρήσιμαι σφίσιν ἤ τοῖς πολεμίοις΄ ἦσαν γάρ τοῖς μέν Ἀθηναίοις περίλοιποι ὡς ἑξήκοντα, τοῖς δ΄ ἐναντίοις ἐλάσσους ἤ πεντήκοντα. Καί ξυγχωροῦντος Νικίου τῇ γνώμῃ καί βουλομένων πληροῦν αὐτῶν οἱ ναῦται οὐκ ἤθελον εἰσβαίνειν διά τό καταπεπλῆχθαι τῇ ἥσσῃ καί μή ἄν ἔτι οἴεσθαι κρατῆσαι. Καί οἱ μέν ὡς κατά γῆν ἀναχωρήσοντες ἤδη ξύμπαντες τήν γνώμην εἶχον. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ἀναίρεσις πόλεως = καταστροφή πόλεως ἀναίρεσις νεκρῶν = περισυλλογή νεκρών για ταφή πληρῶ ναῦν = επανδρώνω πλοίο με άνδρες βιάζομαι τον πλοῦν = επιχειρώ να εκπλεύσω δια της βίας ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 42
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ἡ ἕως = η αυγή ξυγχωρῶ = συμφωνώ καταπλήττομαι = καταλαμβάνομαι από φόβο ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να κλιθούν στο χρόνο που βρίσκονται οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: ἔστησαν, προσελθών Χρόνος: Οριστική Υποτακτική Ευκτική Προστακτική Απαρέμφατο Μετοχή Χρόνος: Οριστική Υποτακτική Ευκτική Προστακτική Απαρέμφατο Μετοχή Να κλιθούν και στα τρία γένη τα επίθετα: πλείους, ἐλάσσους αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Ονομαστ. Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Πληθυ- ντικός Ονομαστ. Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 43
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Να μεταφέρεις στο σωστό βαθμό και να γράψεις τα πτωτικά παραθετικά στο ίδιο γένος, στον ίδιο αριθμό και στην ίδια πτώση: σχυρ ς, ἰ ᾶ πλείους, χρήσιμαι, ἐλάσσους, Θετικός βαθμός Συγκριτικός βαθμός Υπερθετικός βαθμός ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ γενομένης, ἀπολομένων: χρονικές γενικές απόλυτες μτχ. ἀμφοτέροις: δοτική προσωπική ηθική ὑπό μεγέθους: εμπρόθετος προσδιορισμός της αιτίας τῶν κακῶν: γενική κτητική ἤν δύνωνται: υποθετική παρενθετική πρόταση σφίσιν, τοῖς πολεμίοις: δοτικές προσωπικές κτητικές από το εἰσι τοῖς μέν Ἀθηναίοις, τοῖς δ΄ ἐναντίοις: δοτ. προσ. κτητ. από το ἦσαν ξυγχωροῦντος, βουλομένων: εναντιωματικές γενικές απόλυτες μτχ. τῇ ἥσσῃ: δοτική της αιτίας ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Αφού έγινε ισχυρή ναυμαχία και χάθηκαν πολλά καράβια και άνδρες και από τις δυο πλευρές, οι νικητές Συρακούσιοι και οι σύμμαχοί τους περισυνέλεξαν τους ναυαγούς και τους νεκρούς τους και αφού πήγαν στην πόλη τους έστησαν μνημείο νίκης. Οι δε Αθηναίοι, εξαιτίας του μεγέθους της παρούσας καταστροφής, καθόλου δε σκέφτονταν να ζητήσουν περισυλλογή των νεκρών τους ή των ναυαγών, αλλά ήθελαν αμέσως μέσα στη νύχτα να φύγουν. Ο Δημοσθένης, αφού πλησίασε το Νικία, του είπε τη γνώμη να επανδρώσουν με άνδρες όσο ακόμα ήταν καιρός τα καράβια που σώθηκαν και να επιχειρήσουν, αν μπορούσαν, να εκπλεύσουν την αυγή δια της βίας, λέγοντας ότι ήταν περισσότερα τα δικά τους διασωθέντα καράβια παρά των εχθρών˙ διότι είχαν μείνει στους Αθηναίους περίπου εξήντα, ενώ στους εχθρούς λιγότερα από πενήντα. Και παρόλο που συμφώνησε ο Νικίας με αυτή τη γνώμη και ήθελαν να ετοιμάσουν τα πλοία, οι ναύτες δεν ήθελαν να μπουν μέσα, διότι τους είχε πιάσει φόβος εξαιτίας της ήττας και διότι νόμιζαν πως δε θα τα καταφέρουν. Και έτσι αυτοί είχαν την άποψη ότι όλοι μαζί επρόκειτο να αναχωρήσουν από τη στεριά. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 44
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Πτωτικά Μετοχές Ρήματα Προσδιορισμοί Λυσίας, Ἐπιτάφιος & 27-29 ( Ο λόγος αυτός του Λυσία γράφτηκε το 387 π.Χ. για να εκφωνηθεί προς τιμή των ανδρών που χάθηκαν κατά τη διάρκεια του Κορινθιακού πολέμου. Στο συγκεκριμένο αποσπάσιμα αναφέρεται στο παρελθόν και στη μεγάλη στρατιά του Ξέρξη.) Ξέρξης καταφρονήσας μέν τῆς Ἑλλάδος, ἐψευσμένος δέ τῆς ἐλπίδος, ἀτιμαζόμενος δέ τῷ γεγενημένῳ, ἀχθόμενος δέ τῇ συμφορᾷ, ὀργιζόμενος δέ τοῖς αἰτίοις, ἀπαθής δ΄ ὤν κακῶν καί ἄπειρος ἀνδρῶν ἀγαθῶν, δεκάτῳ ἔτει παρασκευασάμενος χιλίαις μέν καί διακοσίαις ναυσίν ἀφίκετο, τῆς δέ πεζῆς στρατιᾶς οὕτως ἄπειρον τό πλῆθος ἦγεν, ὥστε καί τά ἔθνη τά μετ΄ αὐτοῦ ἀκολουθήσαντα πολύ ἄν ἔργον εἴη καταλέξαι˙ τό δέ μέγιστον σημεῖον τοῦ πλήθους˙ ἐξόν γάρ αὐτῷ χιλίαις ναυσί διαβιβάσαι κατά τό στενώτατον τοῦ Ἑλλησπόντου τήν πεζήν στρατιάν ἐκ τῆς Ἀσίας εἰς τήν Εὐρώπην οὐκ ἠθέλησεν ἡγούμενος τήν διατριβήν αὑτῷ πολλήν ἔσεσθαι˙ ἀλλ΄ ὑπεριδών καί τά φύσει πεφυκότα καί τά θεῖα πράγματα καί τάς ἀνθρωπίνας διανοίας ὁδόν μέν διά τῆς θαλάσσης ἐποιήσατο, πλοῦν δέ διά τῆς γῆς ἠνάγκασε γενέσθαι, ζεύξας μέν τόν Ἑλλήσποντον, διορύξας δέ τόν Ἄθω. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ἐψευσμένος τῆς ἐλπίδος = που δημιουργήθηκε επί Δαρείου για την κατάληψη της Ελλάδας ἀχθόμενος = (ἄχθομαι=στεναχωριέμαι) ἀπαθής= ο μη παθών ὑπεριδών= καταφρονών ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να κλιθούν στο χρόνο που βρίσκονται οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: ἐψευσμένος, ἀφίκετο Χρόνος: Οριστική Υποτακτική Ευκτική Προστακτική Απαρέμφατο ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 45
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Μετοχή Χρόνος: Οριστική Υποτακτική Ευκτική Προστακτική Απαρέμφατο Μετοχή Να αντικαταστήσεις χρονικά τους παρακάτω ρηματικούς ἀφίκετο ἦγεν καταλέξαι ὑπεριδών Να κλιθούν στις πλάγιες πτώσεις τα παρακάτω πτωτικά: ἐλπίδος, αἰτίοις, ἀπαθής, ἀνδρῶν, ἔτει Ε Ν Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Γενική Δοτική Αιτιατική Π Λ Η Θ Υ Ν Τ Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Γενική Δοτική Αιτιατική ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ καταφρονήσας, ἐψευσμένος, ὀργιζόμενος, ἀχθόμενος, ἀτιμαζόμενος: αιτιολογικές μετοχές τῇ συμφορᾷ, τῷ γεγενημένῳ: δοτικές της αιτίας ναυσί: δοτική της συνοδείας από το ἀφίκετο ἄπειρον: επιρρηματικό κατηγορούμενο τρόπου τό δέ μέγιστον: προεξαγγελτική παράθεση ἐξόν: αιτιατική απόλυτος εναντιωματική μετοχή γενέσθαι: απαρέμφατο του σκοπού από το ἠνάγκασε ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 46
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Ο Ξέρξης επειδή περιφρόνησε την Ελλάδα, διαψεύστηκε στην προσδοκία υποταγής της, ένιωθε ντροπιασμένος με ό,τι είχε συμβεί, στεναχωριόταν για τη συμφορά, θύμωνε με τους υπαίτιους, ήταν άμαθος στις συμφορές και δε γνώριζε γενναίους άνδρες, αφού προετοιμάστηκε, έφτασε (στην Ελλάδα) με χίλια διακόσια πλοία, το δέκατο χρόνο, ενώ το πεζικό του ήταν τόσο πολυάριθμο, που θα ήταν πολύ κοπιαστικό να καταμαρτυρήσεις έστω και τα έθνη που τον ακολούθησαν. Η πιο μεγάλη απόδειξη (είναι η εξής). Ενώ ήταν δυνατόν σε αυτόν να μεταφέρει το πεζικό από την Ασία στην Ευρώπη από τα στενά του Ελλησπόντου με χίλια καράβια, δεν το θέλησε, επειδή έκρινε ότι έτσι θα καθυστερούσε. Όμως, επειδή περιφρόνησε και τα φυσικά εμπόδια και τους θείους νόμους και την ανθρώπινη λογική, άνοιξε δρόμο μέσα από τη θάλασσα, έπλευσε από τη στεριά, από τη μια γεφυρώνοντας τον Ελλήσποντο και από την άλλη ανοίγοντας τον Άθω. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Ρήματα Πλάγιος Λόγος Δημοσθένης, Περί στεφάνου & 169-171 (Ο Δημοσθένης περιγράφει τη σύγχυση και την ταραχή των Αθηναίων, όταν έμαθαν πως ο Φίλιππος κατάλαβε την Ελάτεια.) σπέρα μέν ν, κε δ΄ γγέλλων τις ς τούς Ἑ ἦ ἧ ἀ ὡ πρυτάνεις, ὡς Ἐλάτεια κατείληπται. Καί μετά ταῦτα οἱ μέν εὐθύς ἐξαναστάντες μεταξύ δειπνοῦντες τούς τ΄ ἐκ τῶν σκηνῶν τῶν κατά τήν ἀγοράν ἐξεῖργον καί τά γέρρα ἐνεπίμπρασαν, οἱ δέ τούς στρατηγούς μετεπέμποντο καί τόν ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 47
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- σαλπιγκτήν κάλουν˙ καί θορύβου πλήρης ἐ ἦν ἡ πόλις. Τῇ δ΄ ὑστεραίᾳ ἅμα τῇ ἡμέρᾳ οἱ μέν πρυτάνεις τήν βουλήν ἐκάλουν εἰς τό βουλευτήριον, ὑμεῖς δ΄ εἰς τήν ἐκκλησίαν ἐπορεύεσθε καί, πρίν ἐκείνην χρηματίσαι καί προβουλεῦσαι, πᾶς ὁ δῆμος ἄνω καθῆτο. Καί μετά ταῦτα ὡς εἰσῆλθεν ἡ βουλή καί ἀπήγγειλαν οἱ πρυτάνεις τά προσηγγελμένα ἑαυτοῖς καί τόν ἥκοντα παρήγαγον κἀκεῖνος εἶπεν, ἠρώτα μέν ὁ κήρυξ «τίς ἀγορεύειν βούλεται;», παρῄει δ΄ οὐδείς. Πολλάκις δέ τοῦ κήρυκος ἐρωτῶντος οὐδέν μᾶλλον ἀνίστατ΄ οὐδείς ἁπάντων μέν τῶν στρατηγῶν παρόντων, ἁπάντων δέ τῶν ῥητόρων, καλούσης δέ τῆς πατρίδος τῆς κοινῆς φωνῆς τόν ἐροῦνθ΄ ὑπέρ σωτηρίας˙ ἥν γάρ ὁ κῆρυξ κατά τούς νόμους φωνήν ἀφίησι, ταύτην κοινήν τῆς πατρίδος δίκαιόν ἐστιν ἡγεῖσθαι. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ μεταξύ δειπνοῦντες= ενώ δειπνούσαν ἐξεῖργον= έδιωχναν γέρρα= σκεπάσματα σκηνών, καλλύματα πρίν ἐκείνην χρηματίσαι καί προβουλεῦσαι=πριν εκείνη (η βουλή) να συσκεφθεί και να πάρει την απόφασή της ὁ δῆμος ἄνω καθῆτο= ο λαός πήρε θέση στο λόφο της Πνύκας παρήγαγον=(παράγω =παρουσιάζω) παρῄει=(παρέρχομαι=ανεβαίνω στο βήμα) φωνήν ἀφίησι=εκστομίζει ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να κλιθούν στο χρόνο που βρίσκονται οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: κατείληπται, ἀφίησι Χρόνος: Οριστική Υποτακτική Ευκτική Προστακτική Απαρέμφατο Μετοχή Χρόνος: Οριστική Υποτακτική Ευκτική Προστακτική Απαρέμφατο ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 48
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Μετοχή Να αντικαταστήσεις χρονικά τους παρακάτω ρηματικούς μετεπέμποντο εἰσῆλθεν ἀπήγγειλαν παρήγαγον ἀνίστατο ἐροῦνθ΄ ἀφίησι ἡγεῖσθαι ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ Να μεταφέρεις από τον Πλάγιο Λόγο στον Ευθύ και αντίστροφα τις παρακάτω περιπτώσεις ἧκε δ΄ἀγγέλλων τις ὡς τούς πρυτάνεις, ὡς Ἐλάτεια κατείληπται …………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ἠρώτα μέν ὁ κήρυξ «τίς ἀγορεύειν βούλεται;» …………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… Στην παρακάτω περίοδο να βρεις τη λέξη που λείπει πρώτα και στη συνέχεια να μετατρέψεις τον Πλάγιο λόγο σε Ευθύ ἥν γάρ ὁ κῆρυξ κατά τούς νόμους φωνήν ἀφίησι, ταύτην κοινήν τῆς πατρίδος δίκαιόν ἐστιν ἡγεῖσθαι …………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 49
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Ήταν βράδυ, όταν έφτασε κάποιος και ανακοίνωσε στους πρυτάνεις πως η Ελάτεια κυριεύτηκε. Αμέσως μετά σηκώθηκαν από το βραδινό τραπέζι και άλλοι έδιωχναν όσους ήταν σε σκηνές στην αγορά και έβαζαν φωτιά στα σκεπάσματα των σκηνών και άλλοι καλούσαν τους στρατηγούς και το σαλπιγκτή˙ η πόλη ήταν μέσα στην αναστάτωση. Την επόμενη μέρα (με το πρώτο φως του ήλιου) οι πρυτάνεις κάλεσαν τη σύγκληση της βουλής στο βουλευτήριο, ενώ εσείς πηγαίνατε στην εκκλησία του δήμου, και προτού η βουλή συσκεφτεί και αποφασίσει, όλος ο λαός βρίσκονταν στο λόφο της Πνύκας. Στη συνέχεια, μόλις μπήκε η βουλή και γνωστοποίησαν οι πρυτάνεις τις ειδήσεις που είχαν φτάσει σε αυτούς, παρουσίασαν αυτόν που είχε έρθει και εκείνος ανακοίνωσε (την κατάληψη της Ελάτειας), ρωτούσε ο κήρυκας «ποιος θέλει να μιλήσει;», όμως δεν παρουσιάζονταν κανείς. Και παρόλου που ο κήρυκας ρώτησε πολλές φορές, κανένας δεν σηκώνονταν για να μιλήσει, κανένας, ενώ ήταν εκεί όλοι οι στρατηγοί, όλοι οι ρήτορες, και ενώ καλούσε η φωνή του κοινού συμφέροντος αυτόν που θα μιλήσει για τη σωτηρία της πατρίδας ˙ διότι, σύμφωνα με την παράδοση, αυτή τη φωνή που αφήνει ο κήρυκας, αυτή είναι σωστό να θεωρούμε και φωνή που εξυπηρετεί το κοινό καλό. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Πτωτικά Υποθετικοές προτάσεις ρήματα Αἰσχίνης, κατά Τιμάρχου, 6-8 (Ο Αισχύνης υποστηρίζει πως οι νόμοι που εξυπηρετούν το συμφέρον της πόλης πρέπει να τηρούνται από τους πολίτες σε κάθε περίπτωση) προσήκειν δὲ ἔγωγε νομίζω, ὅταν μὲν νομοθετῶμεν, τοῦθ᾽ ἡμᾶς σκοπεῖν, ὅπως καλῶς ἔχοντας καὶ συμφέροντας νόμους τῇ πολιτείᾳ θησόμεθα, ἐπειδὰν δὲ νομοθετήσωμεν, τοῖς νόμοις τοῖς κειμένοις πείθεσθαι, τοὺς δὲ μὴ πειθομένους κολάζειν, εἰ δεῖ τὰ τῆς πόλεως καλῶς ἔχειν. σκέψασθε γάρ, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, ὅσην πρόνοιαν περὶ σωφροσύνης ἐποιήσατο ὁ Σόλων ἐκεῖνος, ὁ παλαιὸς νομοθέτης, καὶ ὁ Δράκων καὶ οἱ κατὰ τοὺς χρόνους ἐκείνους νομοθέται. πρῶτον μὲν γὰρ περὶ τῆς σωφροσύνης τῶν παίδων τῶν ἡμετέρων ἐνομοθέτησαν, καὶ διαρρήδην ἀπέδειξαν, ἃ χρὴ τὸν παῖδα τὸν ἐλεύθερον ἐπιτηδεύειν, καὶ ὡς δεῖ αὐτὸν τραφῆναι, ἔπειτα δεύτερον περὶ τῶν μειρακίων, τρίτον δ᾽ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 50
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- φεξ ς περ τ ν λλων λικι ν, ο μ νον ἐ ῆ ὶ ῶ ἄ ἡ ῶ ὐ ό περὶ τῶν ἰδιωτῶν, ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν ῥητόρων. καὶ τούτους τοὺς νόμους ἀναγράψαντες ὑμῖν παρακατέθεντο, καὶ ὑμᾶς αὐτῶν ἐπέστησαν φύλακας. βούλομαι δὴ καὶ ἐγὼ νυνὶ πρὸς ὑμᾶς τὸν αὐτὸν τρόπον χρήσασθαι τῷ λόγῳ ὅνπερ τοῖς νόμοις ὁ νομοθέτης. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ διαρρήδην (λέγομαι → ἐρρήθην ): ρητά, με σαφήνεια μειράκιον : έφηβος παρακατατίθεμαι τινί τι : εμπιστεύομαι σε κάποιον κάτι για φύλαξη (παρακαταθήκη) ἐφίστημι : διορίζω ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να κλίνεις τα πτωτικά που ακολουθούν όπου βρίσκονται: ἡμᾶς, παίδων, αὐτὸν, τούτους, φύλακας Ε Ν Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική ΘΕΤΙΚΟΣ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΣ ΥΠΕΡΘΕΤΙΚΟΣ Π Λ Η Θ Υ Ν Τ Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Να γράψεις τα παρακάτω παραθετικά όπου βρίσκονται και στους τρεις βαθμούς: καλῶς, παλαιὸς Να αντικατασταθούν χρονικά οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 51
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- συμφέροντας σκέψασθε ἀπέδειξαν ἐπέστησαν ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ἔχοντας, συμφέροντας: επιθετικές μτχ σε θέση επιθετικού προσδιορισμού στο νόμους πρὸς ὑμᾶς: εεμπρόθετος της συμφωνίας τοῖς νόμοις: δοτική προσωπική χαριστική άσκηση: να βρεθούν οι υποθετικοί λόγοι και να αναγνωριστούν ΥΠΟΘΕΤΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ Να γραφούν στον ευθύ λόγο οι παρακάτω πλάγιες ερωτήσεις ὅπως καλῶς ἔχοντας καὶ συμφέροντας νόμους τῇ πολιτείᾳ θησόμεθα ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ὅσην πρόνοιαν περὶ σωφροσύνης ἐποιήσατο ὁ Σόλων ἐκεῖνος ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ὡς δεῖ αὐτὸν τραφῆναι ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Πρέπει δε, νομίζω, όταν μεν νομοθετούμεν, να αποβλέπωμεν εις το πώς θα κάμωμεν καλούς και ωφελίμους εις το κράτος νόμους, αφού δε νομοθετήσωμεν πλέον, να συμμορφούμεθα προς τους κειμένους νόμους και να τιμωρούμεν τους μη συμμορφουμένους, εάν θέλωμεν να ευτυχή η πόλις. Αναλογισθήτε πράγματι, ω Αθηναίοι, πόσον επρονόησαν διά τα ήθη, ο Σόλων εκείνος, ο παλαιός νομοθέτης και ο Δράκων και οι άλλοι νομοθέται των χρόνων εκείνων. [7] Διότι πρώτα πρώτα ερρύθμισαν νομοθετικώς την διαγωγήν των παιδιών και με κάθε ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 52
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- λεπτομέρειαν καθώρισαν πώς πρέπει να ζη το ελεύθερο παιδί και ποιάν ανατροφήν να λαμβάνη, κατόπιν δε έθεσαν νόμους και διά τους νέους, και διά τας άλλας ηλικίας, όχι μόνον διά τους ιδιώτας, αλλά και διά τους δημοσίους άνδρας. Τους δε νόμους αυτούς εχάραξαν επάνω σε πλάκες και τους άφησαν ως παρακαταθήκην, ορίσαντες ότι σεις θα είσθε οι φύλακες αυτών. Επιθυμώ και εγώ τώρα σε συμφωνία με εσάς να κάνω χρήση του λόγου όπως ακριβώς ο νομοθέτης για χάρη του νόμου. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Παθητικός Αόριστος α΄ και β΄ Απόλυτες μτχ Αόριστος β΄ Δευτερεύουσες προτάσεις Θουκυδίδης, Α,89 Ο γ ρ θηνα οι τρ π τοι δε λθον ἱ ὰ Ἀ ῖ ό ῳ ῷ ἦ ἐπὶ τὰ πράγματα ἐν οἷς ηὐξήθησαν. ἐπειδὴ Μῆδοι ἀνεχώρησαν ἐκ τῆς Εὐρώπης νικηθέντες καὶ ναυσὶ καὶ πεζῷ ὑπὸ Ἑλλήνων καὶ οἱ καταφυγόντες αὐτῶν ταῖς ναυσὶν ἐς Μυκάλην διεφθάρησαν, Λεωτυχίδης μὲν ὁ βασιλεὺς τῶν Λακεδαιμονίων, ὅσπερ ἡγεῖτο τῶν ἐν Μυκάλῃ Ἑλλήνων, ἀπεχώρησεν ἐπ' οἴκου ἔχων τοὺς ἀπὸ Πελοποννήσου ξυμμάχους, οἱ δὲ Ἀθηναῖοι καὶ οἱ ἀπὸ Ἰωνίας καὶ Ἑλλησπόντου ξύμμαχοι ἤδη ἀφεστηκότες ἀπὸ βασιλέως ὑπομείναντες Σηστὸν ἐπολιόρκουν Μήδων ἐχόντων, καὶ ἐπιχειμάσαντες εἷλον αὐτὴν ἐκλιπόντων τῶν βαρβάρων, καὶ μετὰ τοῦτο ἀπέπλευσαν ἐξ Ἑλλησπόντου ὡς ἕκαστοι κατὰ πόλεις. Ἀθηναίων δὲ τὸ κοινόν, ἐπειδὴ αὐτοῖς οἱ βάρβαροι ἐκ τῆς χώρας ἀπῆλθον, διεκομίζοντο εὐθὺς ὅθεν ὑπεξέθεντο παῖδας καὶ γυναῖκας καὶ τὴν περιοῦσαν κατασκευήν, καὶ τὴν πόλιν ἀνοικοδομεῖν παρεσκευάζοντο καὶ τὰ τείχη· τοῦ τε γὰρ περιβόλου βραχέα εἱστήκει καὶ οἰκίαι αἱ μὲν πολλαὶ ἐπεπτώκεσαν, ὀλίγαι δὲ περιῆσαν, ἐν αἷς αὐτοὶ ἐσκήνωσαν οἱ δυνατοὶ τῶν Περσῶν. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ἦλθον ἐπὶ τὰ πράγματα : οδηγήθηκαν στις πράξεις ἀφεστηκότες / ἀφίσταμαι : αποστατώ ὑπεξέθεντο / ὑπεκτίθεμαι : μεταφέρω τα υπάρχοντά μου σε τόπο ασφαλή περιοῦσαν κατασκευήν : την κινητή περιουσία περιῆσαν / περίειμι : υπολείπομαι ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 53
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να αντικατασταθούν εγκλιτικά τα παρακάτω ρήματα: ηὐξήθησαν, διεφθάρησαν χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή Να κλιθούν στο χρόνο που βίσκονται οι ρηματικοί τύποι: νικηθέντες, ἦλθον οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ἐν οἷς: εμπρόθετος μέσου ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 54
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Ἀθηναίων: Γενική περιεχομένου από το κοινόν οἰκίαι αἱ μὲν πολλαὶ, ὀλίγαι δὲ: επιμεριστική παράθεση, σχήμα καθ΄ όλον και μέρος Να αναγνωριστούν συντακτικά όλες οι μετοχές του κειμένου Η δευτερεύουσα πρόταση που ακολουθεί να αποδοθεί με αντίστοιχη μτχ. ἐπειδὴ Μῆδοι ἀνεχώρησαν ἐκ τῆς Εὐρώπης νικηθέντες καὶ ναυσὶ καὶ πεζῷ ὑπὸ Ἑλλήνων …………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Έρχομαι τώρα να εκθέσω τον τρόπον, κατά τον οποίον οι Αθηναίοι ανήλθαν εις την περιωπήν μεγάλης Δυνάμεως. Αφού οι Πέρσαι, νικηθέντες κατά θάλασσαν και κατά ξηράν από τους Έλληνας, απεσύρθησαν από την Ευρώπην, και όσοι απ' αυτούς κατέφυγαν με τον στόλον των εις την Μυκάλην κατεστράφησαν εκεί, ο Λεωτυχίδης, βασιλεύς των Λακεδαιμονίων, ο οποίος ήτο αρχηγός των Ελλήνων εις την Μυκάλην, επέστρεψεν εις τα ίδια με τους Πελοποννησίους συμμάχους. Οι Αθηναίοι, όμως, και όσοι από την Ιωνίαν και τον Ελλήσποντον είχαν ήδη αποσκιρτήσει από τον βασιλέα και είχαν συμμαχήσει με αυτούς, επιμείναντες ήρχισαν να πολιορκούν την Σηστόν, την οποίαν κατείχαν οι Πέρσαι, και διαχειμάσαντες την εκυρίευσαν, εγκαταλειφθείσαν από τους βαρβάρους. Και μετά τούτο απέπλευσαν από τον Ελλήσποντον, έκαστος εις τα ίδια. Οι δε Αθηναίοι, ευθύς μετά την εκκένωσιν της χώρας των από τους βαρβάρους. ήρχισαν να επαναφέρουν οπίσω τα τέκνα και τας γυναίκας και τα περισωθέντα κινητά των πράγματα, από εκεί όπου τα είχαν τοποθετήσει χάριν ασφαλείας, και ητοιμάζοντο διά την ανοικοδόμησιν της πόλεως και των τειχών της. Διότι και από τον περίβολον του τείχους μικρά μόνον τμήματα έμειναν όρθια και αι περισσότεροι οικίαι είχαν ερειπωθή, ολίγαι δε μόνον περιεσώθησαν, εις τας οποίας είχαν καταλύσει οι επιφανέστεροι των Περσών. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Χρονικές αντικαταστάσεις Υποθετικοί λόγοι παραθετικά Πλάγιος λόγος Ξενοφῶντος Ἑλληνικά 5.1. 32-5.1.33 ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 55
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Ἀκούοντες οὖν ταῦτα οἱ ἀπὸ τῶν πόλεων πρέσβεις ἀπήγγελλον ἐπὶ τὰς ἑαυτῶν ἕκαστοι πόλεις. καὶ οἱ μὲν ἄλλοι ἅπαντες ὤμνυσαν ἐμπεδώσειν ταῦτα, οἱ δὲ Θηβαῖοι ἠξίουν ὑπὲρ πάντων Βοιωτῶν ὀμνύναι. ὁ δὲ Ἀγησίλαος οὐκ ἔφη δέξασθαι τοὺς ὅρκους, ἐὰν μὴ ὀμνύωσιν, ὥσπερ τὰ βασιλέως γράμματα ἔλεγεν, αὐτονόμους εἶναι καὶ μικρὰν καὶ μεγάλην πόλιν. οἱ δὲ τῶν Θηβαίων πρέσβεις ἔλεγον ὅτι οὐκ ἐπεσταλμένα σφίσι ταῦτ’ εἴη. Ἴτε νῦν, ἔφη ὁ Ἀγησίλαος, καὶ ἐρωτᾶτε· ἀπαγγέλλετε δ’ αὐτοῖς καὶ ταῦτα, ὅτι εἰ μὴ ποιήσουσι ταῦτα, ἔκσπονδοι ἔσονται. οἱ μὲν δὴ ᾤχοντο. ὁ δ’ Ἀγησίλαος διὰ τὴν πρὸς Θηβαίους ἔχθραν οὐκ ἔμελλεν, ἀλλὰ πείσας τοὺς ἐφόρους εὐθὺς ἐθύετο. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ἀ παγγέλλω = αναγγέλλω, διηγούμαι, αναφέρω ὂ μνυμι (και ὀ μνύω) + απαρέμφατο = ορκίζομαι οτι .., διαβεβαιώνω με όρκο οτι.. ἐ μπεδόω- ῶ = τηρώ, διατηρώ ἔ κσπονδος = ο αποκλεισμένος από τις σπονδές, τις συνθήκες ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να αντικατασταθούν χρονικά οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: Ἀκούοντες ἀπήγγελλον ἐμπεδώσειν ἠξίουν ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 56
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Να κλιθούν στο χρόνο που βίσκονται οι ρηματικοί τύποι: ὤμνυσαν, Ἴτε οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή Να γράψεις τα παρακάτω παραθετικά όπου βρίσκονται και στους τρεις βαθμούς: μικρὰν, μεγάλην ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ὑπὲρ πάντων: εμπρόθετος της υπεράσπισης ἐπὶ τὰς πόλεις: εμπρόθετος τόπου Να χαρακτηρίσεις τις δυο υποθετικές προτάσεις και να τις μετατρέψεις σε ΑΠΛΗ ΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΛΕΓΟΝΤΟΣ ἐὰν μὴ ὀμνύωσιν αὐτονόμους εἶναι καὶ μικρὰν καὶ μεγάλην πόλιν ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… εἰ μὴ ποιήσουσι ταῦτα ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 57
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… Να μετατρέψεις σε ευθύ λόγο τον πλάγιο ο δ τ ν Θηβα ων πρ σβεις λεγον ἱ ὲ ῶ ί έ ἔ ὅτι οὐκ ἐπεσταλμένα σφίσι ταῦτ’ εἴη. ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Αφού άκουσαν λοιπόν αυτά οι πρέσβεις από τις πόλεις, τα ανακοίνωσαν ο καθένας στην πόλη του. Και όλοι οι άλλοι διαβεβαίωσαν με όρκο ότι θα τα τηρήσουν αυτά, οι Θηβαίοι όμως πρόβαλαν την αξίωση να ορκιστούν εκ μέρους όλων των Βοιωτών. Ο Αγησίλαος όμως είπε ότι δε θα δεχθεί τους όρκους, αν δεν ορκισθούν, όπως ακριβώς έλεγε η επιστολή του (Πέρση) βασιλιά, να είναι αυτόνομες και οι μικρές και οι μεγάλες πόλεις. Οι πρέσβεις των Θηβαίων έλεγαν ότι δεν είχαν δοθεί σ' αυτούς τέτοιες οδηγίες. «Πηγαίνετε λοιπόν» είπε ο Αγησίλαος «και ρωτήστε· πέστε τους επίσης και τα εξής, ότι αν δεν κάνουν αυτά, δεν θα συμπεριληφθούν στις συνθήκες». Αυτοί λοιπόν έφυγαν. Ο Αγησίλαος πάλι, εξαιτίας της έχθρας του κατά των Θηβαίων, δεν καθυστέρησε, αλλά αφού έπεισε τους εφόρους, αμέσως πρόσφερε θυσίες. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Αντωνυμίες, επίθετα, Δοτικές, ρήματα απαρέμφατα, μετοχές Λυσίας Ὑπέρ ἀδυνάτου 1-3 Οὐ πολλοῦ δέω χάριν ἔχειν, ὦ βουλή, τῷ κατηγόρῳ, ὅτι μοι παρεσκεύασε τὸν ἀγῶνα τουτονί. πρότερον γὰρ οὐκ ἔχων πρόφασιν ἐφ’ ἧς τοῦ βίου λόγον δοίην, νυνὶ διὰ τοῦτον εἴληφα. καὶ πειράσομαι τῷ λόγῳ τοῦτον μὲν ἐπιδεῖξαι ψευδόμενον, ἐμαυτὸν δὲ βεβιωκότα μέχρι τῆσδε τῆς ἡμέρας ἐπαίνου μᾶλλον ἄξιον ἢ φθόνου· διὰ γὰρ οὐδὲν ἄλλο μοι δοκεῖ παρασκευάσαι τόνδε μοι τὸν κίνδυνον οὗτος ἢ διὰ φθόνον. καίτοι ὅστις τούτοις φθονεῖ οὓς οἱ ἄλλοι ἐλεοῦσι, τίνος ἂν ὑμῖν ὁ τοιοῦτος ἀποσχέσθαι δοκεῖ πονηρίας; εἰ μὲν γὰρ ἕνεκα χρημάτων με συκοφαντεῖ εἰ δ’ ὡς ἐχθρὸν ἑαυτοῦ με τιμωρεῖται, ψεύδεται· διὰ γὰρ τὴν πονηρίαν αὐτοῦ οὔτε φίλῳ οὔτε ἐχθρῷ πώποτε ἐχρησάμην αὐτῷ. ἤδη τοίνυν, ὦ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 58
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- βουλή, δῆλός ἐστι φθονῶν, ὅτι τοιαύτῃ κεχρημένος συμφορᾷ τούτου βελτίων εἰμὶ πολίτης. καὶ γὰρ οἶμαι δεῖν, ὦ βουλή, τὰ τοῦ σώματος δυστυχήματα τοῖς τῆς ψυχῆς ἐπιτηδεύμασιν ἰᾶσθαι. εἰ γὰρ ἐξ ἴσου τῇ συμφορᾷ καὶ τὴν διάνοιαν ἕξω καὶ τὸν ἄλλον βίον διάξω, τί τούτου διοίσω; ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ χάριν ἔχω τινί: χρωστώ χάρη σε κάποιον ἀγών, κίνδυνος: δίκη πρόφασις: αιτία, αφορμή τιμωροῦμαι: ζητώ να εκδικηθώ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να ξαναγράψεις τις δυο προτάσεις στον άλλο αριθμό καὶ πειράσομαι τῷ λόγῳ τοῦτον μὲν ἐπιδεῖξαι ψευδόμενον, ἐμαυτὸν δὲ βεβιωκότα μέχρι τῆσδε τῆς ἡμέρας ἐπαίνου μᾶλλον ἄξιον ἢ φθόνου· διὰ γὰρ οὐδὲν ἄλλο μοι δοκεῖ παρασκευάσαι τόνδε μοι τὸν κίνδυνον οὗτος ἢ διὰ φθόνον ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… Να γράψεις τα επίθετα και τις αντωνυμίες που ακολουθούν στις πλάγιες πτώσεις και στα τρία γένη: τοῦτον, ἄξιον, ὅστις, βελτίων Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Γενική Δοτική Αιτιατική Πληθυ- ντικός Γενική Δοτική Αιτιατική Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Γενική Δοτική Αιτιατική Πληθυ- ντικός Γενική Δοτική Αιτιατική Να κλιθούν τα παρακάτω ρήματα στην Έγκλιση που βρίσκονται ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 59
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- παρεσκεύασε, δοίην, εἴληφα., φθονεῖ , ἐχρησάμην, εἰμὶ, οἶμαι , διοίσω ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ τούτου: Γενική συγκριτική (σε θέση Αντικειμένου) από ῥ σύγκρισης, διαφοράς, υπεροχής Να αναγνωριστούν συντακτικά όλες οι δοτικές του κειμένου Να αναγνωριστούν συντακτικά όλα τα απαρέμφατα του κειμένου Να αναγνωριστούν συντακτικά όλες οι μετοχές του κειμένου ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 60
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Κύριοι βουλευτές, δεν απέχω πολύ από το να χρωστώ ευγνωμοσύνη στον κατήγορο, επειδή μου ετοίμασε αυτή εδώ τη δίκη. Γιατί, ενώ πρωτύτερα δεν είχα αφορμή, με βάση την οποία να λογοδοτήσω για τη ζωή μου, τώρα δα εξαιτίας του έχω πάρει (αφορμή). Και θα προσπαθήσω να σας αποδείξω με το λόγο μου ότι απ' τη μια αυτός λέει ψέματα και απ' την άλλη ότι έχω ζήσει μέχρι σήμερα άξιος πιο πολύ για έπαινο παρά για φθόνο· γιατί, νομίζω πως ετούτος δε μου ετοίμασε για κανένα άλλο λόγο αυτήν εδώ τη δίκη παρά μόνο από φθόνο. Και όμως, όποιος φθονεί αυτούς που οι άλλοι τους λυπούνται, από ποια κακή πράξη σάς φαίνεται ότι ένας τέτοιος θα μπορούσε να απέχει; Γιατί, αν με συκοφαντεί για χρήματα· αν θέλει να με εκδικηθεί ως προσωπικό του εχθρό, λέει ψέματα· γιατί, εξαιτίας της κακίας του, ποτέ μέχρι σήμερα δεν τον είχα ούτε φίλο ούτε εχθρό. Τώρα πια λοιπόν, κύριοι βουλευτές, είναι φανερό ότι με φθονεί γιατί, παρόλο που έχω πέσει σε τέτοια συμφορά, είμαι καλύτερος πολίτης απ' αυτόν. Κι εγώ βέβαια νομίζω, κύριοι βουλευτές, ότι τα σωματικά ελαττώματα πρέπει να τα γιατρεύει κανείς με τα προτερήματα της ψυχής, εύλογα. Γιατί, αν θα έχω και το μυαλό μου όμοιο με τη (σωματική) συμφορά μου και περάσω (έτσι) την υπόλοιπη ζωή μου, σε τι θα διαφέρω απ' αυτόν; ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Ρήματα Κατηγορούμενο Αντωνυμίες, παραθετικά απαρέμφατο Ξενοφῶντος Ἑλληνικά, 6,1,5 ( Ο Φεραίος Ιάσονας μιλάει στον Πολυδάμα από τα Φάρσαλα) Ὅτι μέν, ὦ Πολυδάμα, καὶ ἄκουσαν τὴν ὑμετέραν πόλιν [Φάρσαλον] δυναίμην ἂν παραστήσασθαι ἔξεστί σοι ἐκ τῶνδε λογίζεσθαι. ἐγὼ γάρ, ἔφη, ἔχω μὲν Θετταλίας τὰς πλείστας καὶ μεγίστας πόλεις συμμάχους· κατεστρεψάμην δ’ αὐτὰς ὑμῶν σὺν αὐταῖς τὰ ἐναντία ἐμοὶ στρατευομένων. καὶ μὴν οἶσθά γε ὅτι ξένους ἔχω μισθοφόρους εἰς ἑξακισχιλίους, οἷς, ὡς ἐγὼ οἶμαι, οὐδεμία πόλις δύναιτ’ ἂν ῥᾳδίως μάχεσθαι. ἀριθμὸς μὲν γάρ, ἔφη, καὶ ἄλλοθεν οὐκ ἂν ἐλάττων ἐξέλθοι· ἀλλὰ τὰ μὲν ἐκ τῶν πόλεων στρατεύματα τοὺς μὲν προεληλυθότας ἤδη ταῖς ἡλικίαις ἔχει, τοὺς δ’ οὔπω ἀκμάζοντας· σωμασκοῦσί γε μὴν μάλα ὀλίγοι τινὲς ἐν ἑκάστῃ πόλει· παρ’ ἐμοὶ δὲ οὐδεὶς μισθοφορεῖ, ὅστις μὴ ἱκανός ἐστιν ἐμοὶ ἴσα πονεῖν. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ παρίσταμαι τινά: παίρνω κάποιον με το μέρος μου καταστρέφομαι τινά: υποδουλώνω κάποιον ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 61
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- προεληλυθώς τῇ ἡλικίᾳ: περασμένος στα χρόνια οὔπω ἀκμάζων: ο ανήλικος πονῶ: κοπιάζω Να κλιθούν στο χρόνο που βίσκονται οι ρηματικοί τύποι: δυναίμην, οἶσθα, ἔφη(σε Ενεστώτα), ἐξέλθοι οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή Να γράψεις τα επίθετα και τις αντωνυμίες που ακολουθούν στις πλάγιες πτώσεις και στα τρία γένη: πλείστας, οὐδεμία, ἐλάττων, ἱκανός Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Γενική Δοτική Αιτιατική Πληθυ- Γενική Δοτική ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 62
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ντικός Αιτιατική Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Γενική Δοτική Αιτιατική Πληθυ- ντικός Γενική Δοτική Αιτιατική ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ στρατευομένων: γενική απόλυτος εναντιωματική μτχ εἰ και ὑμεῖς ἐστρατεύσασθε ὅστις μὴ ἱκανός ἐστιν ἐμοὶ ἴσα πονεῖν: αναφορικο-υποθετική πρόταση του πραγματικού Να αναγνωριστούν συντακτικά όλες οι παρακάτω λέξεις του κειμένου Αν αλλάξουμε το ρήμα εξάρτησης οἶσθα με το ἔλεγεν, τι αλλαγές θα γίνουν στη δευτερεύουσα πρόταση; καὶ μὴν οἶσθά γε ὅτι ξένους ἔχω μισθοφόρους εἰς ἑξακισχιλίους καὶ μὴν ἔλεγεν γε ὅτι ……………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ότι θα μπορούσα, Πολυδάμα, να υποτάξω την πόλη σου Φάρσαλα και χωρίς τη θέλησή της, είναι δυνατόν να το αντιληφθείς απ' τα παρακάτω· εγώ δηλαδή, είπε, έχω συμμάχους μου τις περισσότερες και μεγαλύτερες πόλεις της Θεσσαλίας· και τις κυρίεψα, παρόλο που και εσείς συστρατευτήκατε μαζί τους εναντίον μου. Ασφαλώς γνωρίζεις ακόμη ότι διαθέτω και πάνω από έξι χιλιάδες ξένους μισθοφόρους, τους οποίους, όπως εγώ πιστεύω, καμιά πόλη δε θα μπορούσε εύκολα να τους αντιμετωπίσει. Γιατί κι από αλλού, είπε, δε θα εξεστράτευε (μαζί μου) μικρότερος αριθμός (στρατιωτών)· από τους στρατιώτες των άλλων ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 63 ἄκουσαν Φάρσαλον Θετταλίας ἐμοὶ εἰς ἑξακισχιλίους ταῖς ἡλικίαις ἑκάστῃ πονεῖν
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- πόλεων άλλοι είναι ήδη ηλικιωμένοι και άλλοι σχεδόν ανήλικοι· σε κάθε πόλη ασκούνται για τον πόλεμο πάρα πολύ λίγοι· αντίθετα σε μένα δεν υπάρχει κανένας μισθοφόρος που να μη με συναγωνίζεται στους κόπους». ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ρήματα Υποθετικός λόγος Μετατροπές μετοχών Θουκυδίδης Α΄ 85-86 κα μ ν ρχ δαμος τοια ὶ ὁ ὲ Ἀ ί ῦτα εἶπεν· παρελθὼν δὲ Σθενελαΐδας τελευταῖος, εἷς τῶν ἐφόρων τότε ὤν, ἔλεξεν [τοῖς Λακεδαιμονίοις] ὧδε. 'Τοὺς μὲν λόγους τοὺς πολλοὺς τῶν Ἀθηναίων οὐ γιγνώσκω· ἐπαινέσαντες γὰρ πολλὰ ἑαυτοὺς οὐδαμοῦ ἀντεῖπον ὡς οὐκ ἀδικοῦσι τοὺς ἡμετέρους ξυμμάχους καὶ τὴν Πελοπόννησον· καίτοι εἰ πρὸς τοὺς Μήδους ἐγένοντο ἀγαθοὶ τότε, πρὸς δ' ἡμᾶς κακοὶ νῦν, διπλασίας ζημίας ἄξιοί εἰσιν, ὅτι ἀντ' ἀγαθῶν κακοὶ γεγένηνται. ἡμεῖς δὲ ὁμοῖοι καὶ τότε καὶ νῦν ἐσμέν, καὶ τοὺς ξυμμάχους, ἢν σωφρονῶμεν, οὐ περιοψόμεθα ἀδικουμένους οὐδὲ μελλήσομεν τιμωρεῖν· οἱ δ' οὐκέτι μέλλουσι κακῶς πάσχειν. ἄλλοις μὲν γὰρ χρήματά ἐστι πολλὰ καὶ νῆες καὶ ἵπποι, ἡμῖν δὲ ξύμμαχοι ἀγαθοί, οὓς οὐ παραδοτέα τοῖς Ἀθηναίοις ἐστίν, οὐδὲ δίκαις καὶ λόγοις διακριτέα μὴ λόγῳ καὶ αὐτοὺς βλαπτομένους, ἀλλὰ τιμωρητέα ἐν τάχει καὶ παντὶ σθένει. καὶ ὡς ἡμᾶς πρέπει βουλεύεσθαι ἀδικουμένους μηδεὶς διδασκέτω, ἀλλὰ τοὺς μέλλοντας ἀδικεῖν μᾶλλον πρέπει πολὺν χρόνον βουλεύεσθαι. ψηφίζεσθε οὖν, ὦ Λακεδαιμόνιοι, ἀξίως τῆς Σπάρτης τὸν πόλεμον, καὶ μήτε τοὺς Ἀθηναίους ἐᾶτε μείζους γίγνεσθαι μήτε τοὺς ξυμμάχους καταπροδιδῶμεν, ἀλλὰ ξὺν τοῖς θεοῖς ἐπίωμεν ἐπὶ τοὺς ἀδικοῦντας.' ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ τοιαῦτα εἶπεν: μίλησε έτσι παρέρχομαι: ανεβαίνω στο βήμα ἀντιλέγω: αρνούμαι κάτι τιμωρῶ: βοηθώ διακριτέα ἐστί: πρέπει να λύσουμε ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 64
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να κλιθούν τα παρακάτω ρήματα στην Έγκλιση που βρίσκονται διδασκέτω, ψηφίζεσθε, προδιδῶμεν, ἐπίωμεν Να αντικατασταθούν εγκλιτικά τα παρακάτω ρήματα: ἐσμέν, σωφρονῶμεν χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή Να αντικατασταθούν χρονικά οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: ἔλεξεν γιγνώσκω περιοψόμεθα πάσχειν Να κλιθεί στο χρόνο που βίσκεται το ρήμα: ἐᾶτε, οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 65
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ Να αναγνωρίσεις τους παρακάτω υποθετικούς λόγους: ε πρ ς το ς Μ δους γ νοντο γαθο ἰ ὸ ὺ ή ἐ έ ἀ ὶ, διπλασίας ζημίας ἄξιοί εἰσιν ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… καὶ τοὺς ξυμμάχους, ἢν σωφρονῶμεν, οὐ περιοψόμεθα ἀδικουμένους ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… Οι μτχ παρελθὼν, βλαπτομένους να αναλυθούν σε αντίστοιχες προτάσεις ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Ο Σθενελάδας, εξ άλλου, ένας από τους τότε εφόρους, προχωρήσας εις το βήμα, ωμίλησε προς την συνέλευσιν των Λακεδαιμονίων ως εξής: "Τους μακρούς λόγους των Αθηναίων δεν εννοώ. Διότι, ενώ επήνεσαν πολύ τους εαυτούς των, καθόλου δεν ημφισβήτησαν ότι αδικούν τους συμμάχους μας και την Πελοπόννησον. Και όμως εάν, όπως ισχυρίζονται, συμπεριεφέρθησαν καλώς εναντίον των Περσών, και τώρα κακώς προς ημάς, είναι άξιοι διπλής τιμωρίας, διότι από καλοί μετεβλήθησαν εις κακούς. Ημείς, τουναντίον, είμεθα οι ίδιοι, και τότε και τώρα, και εάν σωφρονούμεν, δεν θα επιτρέψωμεν ν' αδικούνται οι σύμμαχοί μας, ούτε θ' αναβάλωμεν να βοηθήσωμεν αυτούς, αφού ούτε αυτοί ημπορούν ν' αναβάλουν τας ταλαιπωρίας των. Διότι, εάν άλλοι έχουν άφθονα χρήματα και πλοία και ίππους, έχομεν και ημείς γενναίους συμμάχους, τους οποίους οφείλομεν να μη παραδώσωμεν εις χείρας των Αθηναίων. Ούτε πρέπει να ζητούμεν την λύσιν της προς αυτούς διαφοράς διά δικαστικής προσφυγής και διά λόγων, αφού και οι σύμμαχοί μας δεν βλάπτονται απλώς με λόγους, αλλά πρέπει να τους βοηθήσωμεν χωρίς καμμιάν αναβολήν και με όλην μας την δύναμιν. Ούτε πρέπει να μας συμβουλεύουν να χάνωμεν τον καιρόν μας διασκεπτόμενοι, ενώ αδικούμεθα. Τουναντίον εκείνοι, οι οποίοι μελετούν αδικίαν, οφείλουν, προ πάντων, να διασκέπτωνται επί πολύ. Ψηφίσατε λοιπόν, Λακεδαιμόνιοι, υπέρ του πολέμου, αξίως της Σπάρτης, και μήτε εις τους Αθηναίους επιτρέψετε να γίνουν ακόμη μεγαλύτεροι, μήτε τους συμμάχους καταπροδώσετε, αλλά με την βοήθειαν των θεών ας αναλάβωμεν τον αγώνα κατά των αδικούντων". ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Επίθετα Δευτερεύουσες προτάσεις ρήματα Δημοσθένους, Περί Ἁλονήσου, 2-4 ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 66
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Φίλιππος γὰρ ἄρχεται μὲν περὶ Ἁλοννήσου λέγων ὡς ὑμῖν δίδωσιν ἑαυτοῦ οὖσαν, ὑμᾶς δὲ οὔ φησι δικαίως αὐτὸν ἀπαιτεῖν· οὐ γὰρ ὑμετέραν οὖσαν οὔτε λαβεῖν οὔτε νῦν ἔχειν. ἔλεγε δὲ καὶ πρὸς ἡμᾶς τοιούτους λόγους, ὅτε πρὸς αὐτὸν ἐπρεσβεύσαμεν, ὡς λῃστὰς ἀφελόμενος ταύτην τὴν νῆσον κτήσαιτο, καὶ προσήκειν αὐτὴν ἑαυτοῦ εἶναι. τοῦτον δὲ τὸν λόγον, ὡς οὐκ ἔστι δίκαιος, οὐ χαλεπόν ἐστιν αὐτοῦ ἀφελέσθαι. ἅπαντες γὰρ οἱ λῃσταὶ τοὺς ἀλλοτρίους τόπους καταλαμβάνοντες καὶ τούτους ἐχυροὺς ποιούμενοι, ἐντεῦθεν τοὺς ἄλλους κακῶς ποιοῦσιν. ὁ δὴ τοὺς λῃστὰς τιμωρησάμενος καὶ κρατήσας οὐκ ἂν δήπου εἰκότα λέγοι, εἰ φαίη, ἃ ἐκεῖνοι ἀδίκως καὶ ἀλλότρια εἶχον, ταῦθ’ ἑαυτοῦ γίγνεσθαι. εἰ γὰρ ταῦτα συγχωρήσετε, τί κωλύει, καὶ εἴ τινα τῆς Ἀττικῆς λῃσταὶ τόπον καταλάβοιεν ἢ Λήμνου ἢ Ἴμβρου ἢ Σκύρου, καί τινες τούτους τοὺς λῃστὰς ἐκκόψαιεν, εὐθὺς καὶ τὸν τόπον τοῦτον, οὗ ἦσαν οἱ λῃσταί, τὸν ὄντα ἡμέτερον, τῶν τιμωρησαμένων τοὺς λῃστὰς γίγνεσθαι; ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ἄ ρχομαι + γενική = κάνω αρχή ἄ ρχομαι + κατηγορηματική μετοχή = αρχίζω να, βρίσκομαι στην αρχή μιας ενέργειας ἀ φαιρ ῶ = παίρνω κάτι από κάποιον, στερώ, εμποδίζω ἐ χυρός, -ά, -όν = οχυρός, οχυρωμένος ἀ λλότριος, -α , -ον = ξένος, παράδοξος, αποξενωμένος ἀ λλοτρίως = παραδόξως ἐ κκόπ τω = αποκόβω, απωθώ, αποκρούω ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να συμπληρώσεις τα κενά με τον σωστό τύπο του επιθέτου που βρίσκεται στην παρένθεση: α) Καὶ οὐ ....................(κακοήθης) ἀλλ’ ....................(εὐήθης) διὰ τὸ μήπω τεθεωρηκέναι πολλὰς πονηρίας, καὶ εὔπιστοι διὰ τὸ μήπω πολλὰ ἐξηπατῆσθαι, καὶ εὐέλπιδες· β) Εἰ γὰρ οἱ μὲν .................(βραδύς) οἱ δὲ .................(ταχύς), οὐδὲν διὰ τοῦτο δεῖ τοὺς μὲν πλεῖον τοὺς δ’ ἔλαττον ἔχειν, ἀλλ’ ἐν τοῖς γυμνικοῖς ἀγῶσιν ἡ τούτων διαφορὰ λαμβάνει τὴν τιμήν. γ) Λίαν ...........................(βαθύς) τὰς φάλαγγας ποιούμεναι αἱ πόλεις κύκλωσιν ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 67
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- τοῖς πολεμίοις παρέχοιεν. δ) Τῆς δὲ τοιαύτης ἡδονῆς ....................(ταχύς) ἡ μεταβολή. καὶ ἐρωτικοὶ δ’ οἱ νέοι· ε) Καὶ γὰρ ὁρᾶν στυγνὸς ἦν καὶ τῇ φωνῇ ..............(τραχύς), ἐκόλαζέ τε ἰσχυρῶς, καὶ ὀργῇ ἐνίοτε, ὡς καὶ αὐτῷ μεταμέλειν ἔσθ’ ὅτε. στ) Οὐ γὰρ ἀλλοτρίοις ὑμῖν χρωμένοις παραδείγμασιν, ἀλλ’ οἰκείοις, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, ............................(εὐδαίμων) ἔξεστι γενέσθαι. ζ) Καὶ τοὺς ....................(σώφρων), ὅτι οὐκ ἄδικοι καὶ τοὺς .................(ἀπράγμων) διὰ τὸ αὐτό. Να γράψεις τους παρακάτω τύπους στον άλλο αριθμό: τοῦ εὐθέος, ταῖς ἀδάκρυσι, τῶν διπελεκέων, τῇ πάσῃ, τὰ ἡμίσεα, τοὺς ἰχθυόεντας, τὴν ἑκοῦσαν, τοῖς εὐέλπις, τὰς ἐλεήμονας, τὸν εὐήθη ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… Να κλιθούν τα παρακάτω ρήματα στην Έγκλιση που βρίσκονται ἄρχεται, φησι, ἔλεγε, ἐπρεσβεύσαμεν, κτήσαιτο, φαίη, καταλάβοιεν, ἐκκόψαιεν ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ Να βρεις και να χαρακτηρίσεις τους υποθετικούς λόγους του κειμένου ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 68
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… Να αναγνωρίσεις όλες τις μετοχές του κειμένου ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Ο Φίλιππος λοιπόν κατ΄ αρχάς λέει για την Αλόννησο ότι σας τη δίνει ενώ είναι δική του, ισχυρίζεται όμως ότι εσείς δεν τη διεκδικείτε από αυτόν δίκαια. Διότι (ισχυρίζεται) ότι ούτε κατέλαβε ούτε τώρα κατέχει νησί που είναι δικό σας. Έλεγε δε και σε μας, όταν πήγαμε σ΄ αυτόν ως πρέσβεις, τέτοια λόγια/επιχειρήματα, ότι δηλαδή κατέκτησε αυτό το νησί αφού το αφαίρεσε από τους πειρατές, και ότι αρμόζει αυτό να είναι δικό του/ότι δικαιωματικά του ανήκει. Αυτό όμως το επιχείρημα, αφού/επειδή δεν είναι δίκαιο, δεν είναι δύσκολο να του το αναιρέσουμε/ανασκευάσουμε. Διότι όλοι οι πειρατές καταλαμβάνοντας τους ξένους τόπους και χρησιμοποιώντας τους ως οχυρά, από εκεί λεηλατούν τους άλλους. Αυτός λοιπόν που τιμωρεί τους πειρατές και τους υποτάσσει δεν θα μιλούσε βέβαια εύλογα αν ισχυριζόταν ότι γίνονται δικά του αυτά τα οποία εκείνοι κατείχαν άδικα και χωρίς να τους ανήκουν. Διότι εάν αποδεχθείτε αυτά, και εάν καταλάμβαναν οι πειρατές ένα τόπο/μία περιοχή της Αττικής ή της Λήμνου ή της Ίμβρου ή της Σκύρου, και εάν κάποιοι άλλοι εκδίωκαν αυτούς τους πειρατές (ενν. από εκεί) τι εμπόδιο/τι κώλυμα υπάρχει, αμέσως και αυτός ο τόπος, όπου ήταν οι πειρατές, και ο οποίος είναι δικός μας, να γίνει κτήμα αυτών που τιμώρησαν τους πειρατές; ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ρήματα Δευτερεύουσες προτάσεις Ξενοφῶντος Ἀπομνημονεύματα, 1.6.1-4 Ἄξιον δ’ αὐτοῦ καὶ ἃ πρὸς Ἀντιφῶντα τὸν σοφιστὴν διελέχθη μὴ παραλιπεῖν. ὁ γὰρ Ἀντιφῶν ποτε βουλόμενος τοὺς συνουσιαστὰς αὐτοῦ παρελέσθαι προσελθὼν τῷ Σωκράτει παρόντων αὐτῶν ἔλεξε τάδε· Ὦ Σώκρατες, ἐγὼ μὲν ᾤμην τοὺς φιλοσοφοῦντας εὐδαιμονεστέρους χρῆναι γίγνεσθαι· σὺ δέ μοι δοκεῖς τἀναντία τῆς φιλοσοφίας ἀπολελαυκέναι. ζῇς γοῦν οὕτως ὡς οὐδ’ ἂν εἷς δοῦλος ὑπὸ δεσπότῃ διαιτώμενος μείνειε· σῖτά τε σιτῇ καὶ ποτὰ πίνεις τὰ φαυλότατα, καὶ ἱμάτιον ἠμφίεσαι οὐ μόνον ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 69
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- φαῦλον, ἀλλὰ τὸ αὐτὸ θέρους τε καὶ χειμῶνος, ἀνυπόδητός τε καὶ ἀχίτων διατελεῖς. καὶ μὴν χρήματά γε οὐ λαμβάνεις, ἃ καὶ κτωμένους εὐφραίνει καὶ κεκτημένους ἐλευθεριώτερόν τε καὶ ἥδιον ποιεῖ ζῆν. εἰ οὖν ὥσπερ καὶ τῶν ἄλλων ἔργων οἱ διδάσκαλοι τοὺς μαθητὰς μιμητὰς ἑαυτῶν ἀποδεικνύουσιν, οὕτω καὶ σὺ τοὺς συνόντας διαθήσεις, νόμιζε κακοδαιμονίας διδάσκαλος εἶναι. καὶ ὁ Σωκράτης πρὸς ταῦτα εἶπε· Δοκεῖς μοι, ὦ Ἀντιφῶν, ὑπειληφέναι με οὕτως ἀνιαρῶς ζῆν, ὥστε πέπεισμαι σὲ μᾶλλον ἀποθανεῖν ἂν ἑλέσθαι ἢ ζῆν ὥσπερ ἐγώ. ἴθι οὖν ἐπισκεψώμεθα τί χαλεπὸν ᾔσθησαι τοῦ ἐμοῦ βίου. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ συνουσιαστής: σύντροφος, μαθητής, οπαδός παραιροῦμαι τινός τι: αφαιρώ από κάποιον κάτι ἀπολαύω: απολαμβάνω κάτι διαιτάω-ῶ: ζω κατά κάποιο τρόπο σ ῖ τ ά τε σιτ ῇ(σιτέομαι-οῦμαι) : τρως φαγητά ο ὕ τω διατίθημι τινά : κάνω κάποιον να φερθεί έτσι ὑπολαμβάνω: (εδώ) θεωρώ, νομίζω ἀ νιαρ ῶ ς : άθλια, βαρετά ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να γράψεις τα πτωτικά του κειμένου στην αριστερή στήλη και δεξιά να τα ξαναγράψεις στην ίδια πτώση, αλλά στον άλλο αριθμό. Να κλιθούν στο χρόνο που βίσκονται οι ρηματικοί τύποι: πέπεισμαι, ἀποθανεῖν οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 70
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή Να αντικατασταθούν χρονικά οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: μείνειε ζῆν ὑπειληφέναι ἑλέσθαι ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ὡς οὐδ’ ἂν εἷς δοῦλος ὑπὸ δεσπότῃ διαιτώμενος μείνειε: δευτερεύουσα αναφορική παραβολική πρόταση σε θέση Επεξήγησης στο οὕτως διαιτώμενος: υποθετική μτχ ανάλυση: εἰ διαιτῷτο, οὐκ ἄν μείνειε ΑΠΛΗ ΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΛΕΓΟΝΤΟΣ Να συντάξεις πλήρως την πρόταση: ὥστε πέπεισμαι σὲ μᾶλλον ἀποθανεῖν ἂν ἑλέσθαι ἢ ζῆν ὥσπερ ἐγώ ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 71
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Άξιον είναι να μη παραλείψω και τον διάλογον αυτού με τον Αντιφώντα τον σοφιστήν. Όταν δηλαδή κάποτε ο Αντιφών ηθέλησε να αποσπάση απ' αυτού τους μαθητάς του, προσελθών προς τον Σωκράτη παρόντων αυτών είπε τα εξής: Ω Σωκράτη, εγώ μεν ενόμιζα ότι έπρεπεν οι φιλόσοφοι να γίνωνται ευτυχέστεροι· συ δε νομίζω ότι έχεις απολαύσει από την φιλοσοφίαν τα εναντία. Διότι τω όντι ζης όπως δεν θα υπέμενεν ουδείς δούλος ούτως υπό δεσπότην διαιτώμενος· και τροφάς τρώγεις και ποτά πίνεις τα ευτελέστατα και ιμάτιον ενδύεσαι όχι μόνον ευτελές, αλλά και το αυτό και κατά το θέρος και κατά τον χειμώνα και διαρκώς είσαι ανυπόδητος και άνευ χιτώνος. Προσέτι δε και χρήματα δεν λαμβάνεις, τα οποία και όταν τα αποκτώμεν μας ευχαριστούν κι όταν τα έχωμεν ήδη αποκτήσει μας κάμνουν να ζώμεν και ελευθεριώτερον και ευχαριστότερον. Εάν λοιπόν, όπως οι διδάσκαλοι των άλλων έργων αποδεικνύουν τους μαθητάς των μιμητάς εαυτών, ούτω και συ καταστήσης τους μαθητάς σου μιμητάς του εαυτού σου, γνώριζε ότι είσαι διδάσκαλος δυστυχίας. Και ο Σωκράτης απήντησεν εις ταύτα: Νομίζω, ω Αντιφών, ότι έχεις σχηματίσει την γνώμην ότι εγώ ζω τόσον ανιαρώς, ώστε είμαι πεπεισμένος ότι θα προετίμας να αποθάνης μάλλον παρά να ζης όπως εγώ. Εμπρός λοιπόν, ας εξετάσωμεν τι δυσάρεστον έχεις παρατηρήσει εκ του βίου μου. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Πτωτικά Απαρέμφατα μετοχές μετοχές Λυσίας: « Ἑπιτάφιος», 7-9 Ἀδράστου δὲ καὶ Πολυνείκους ἐπὶ Θήβας στρατευσάντων καὶ ἡττηθέντων μάχῃ, οὐκ ἐώντων Καδμείων θάπτειν τοὺς νεκρούς, Ἀθηναῖοι ἡγησάμενοι ἐκείνους μέν, εἴ τι ἠδίκουν, ἀποθανόντας δίκην ἔχειν τὴν μεγίστην, τοὺς δὲ κάτω τὰ αὑτῶν οὐ κομίζεσθαι, ἱερῶν δὲ μιαινομένων τοὺς ἄνω θεοὺς ἀσεβεῖσθαι, τὸ μὲν πρῶτον πέμψαντες κήρυκας ἐδέοντο αὐτῶν δοῦναι τῶν νεκρῶν ἀναίρεσιν, νομίζοντες ἀνδρῶν μὲν ἀγαθῶν εἶναι ζῶντας τοὺς ἐχθροὺς τιμωρήσασθαι, ἀπιστούντων δὲ σφίσιν αὐτοῖς ἐν τοῖς τῶν τεθνεώτων σώμασι τὴν εὐψυχίαν ἐπιδείκνυσθαι· ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ἐκείνους: τους Αργείους τούς δέ κάτω: τους θεούς του Άδη δίκην ἔχω: τιμωρούμαι ἀναίρεσις; περισυλλογή και ταφή των νεκρών ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 72
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Να γράψεις τα πτωτικά που ακολουθούν στις πλάγιες πτώσεις και στα τρία γένη: ἐκείνους, μεγίστην, ἀγαθῶν, αὐτοῖς Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Γενική Δοτική Αιτιατική Πληθυ- ντικός Γενική Δοτική Αιτιατική Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Γενική Δοτική Αιτιατική Πληθυ- ντικός Γενική Δοτική Αιτιατική Να κλίνεις τις μετοχές που ακολουθούν όπου βρίσκονται: ἡττηθέντων, , ἐώντων, ἀποθανόντας, μιαινομένων, πέμψαντες Ε Ν Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Π Λ Η Θ Υ Ν Τ Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Να κλίνεις τα ουσιαστικά που ακολουθούν όπου βρίσκονται: μάχῃ, νεκρούς, κήρυκας, ἀνδρῶν, σώμασι Ε Ν Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 73
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Π Λ Η Θ Υ Ν Τ Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ στρατευσάντων, ἡττηθέντων: μτχ γενικές απόλυτες χρονικές ἐώντων: μτχ γενική απόλυτος αιτιολογική ἀνδρῶν: γενική Κατηγορηματική της ιδιότητας αναγνωριστούν συντακτικά όλα τα απαρέμφατα του κειμένου Οι παρακάτω μτχ να αναλυθούν σε δευτερεύουσες προτάσεις ἡττηθέντων ……………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………… ἐώντων ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… πέμψαντες ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… νομίζοντες ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… τῶν τεθνεώτων ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Όταν πάλι ο Άδραστος και ο Πολυνείκης εξεστράτευσαν ενάντια στη Θήβα και νικήθηκαν με μάχη, επειδή οι Κάδμειοι δεν επέτρεπαν να θάψουν οι ηττημένοι τους νεκρούς τους, οι Αθηναίοι κρίνοντας ότι εκείνοι ασφαλώς, αν είχαν αδικήσει σε κάτι, είχαν πληρώσει με το θάνατό τους τη μεγαλύτερη ποινή, κι ότι οι κάτω θεοί δεν τιμούνταν με τις πρέπουσες τιμές, και οι θεοί του επάνω κόσμου περιφρονούνταν καθώς μολύνονταν τα ιερά τους, αρχικά, αφού ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 74
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- έστειλαν κήρυκες στη Θήβα, συνιστούσαν σ' αυτούς να επιτρέψουν την περισυλλογή και την ταφή των νεκρών, με θεμελιωμένη την άποψή τους ότι γνώρισμα των γενναίων ανδρών είναι να τιμωρούν τους εχθρούς όσο ζουν, ενώ αντίθετα χαρακτηρίζει ανθρώπους που δεν εμπιστεύονται ούτε τους εαυτούς τους η επίδειξη γενναιότητας πάνω στα πτώματα των νεκρών. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Ουσιαστικά Γενική κατηγορηματική επίθετα μετοχές Λυσίας, Ὑπέρ τοῦ ἀδυνάτου, 13,14 Τοσοῦτον δὲ διενήνοχεν ἀναισχυντίᾳ τῶν ἁπάντων ἀνθρώπων, ὥστε ὑμᾶς πειρᾶται πείθειν, τοσούτους ὄντας εἷς ὤν, ὡς οὔκ εἰμι τῶν ἀδυνάτων ἐγώ· καίτοι εἰ τοῦτο πείσει τινὰς ὑμῶν, ὦ βουλή, τί με κωλύει κληροῦσθαι τῶν ἐννέα ἀρχόντων, καὶ ὑμᾶς ἐμοῦ μὲν ἀφελέσθαι τὸν ὀβολὸν ὡς ὑγιαίνοντος, τούτῳ δὲ ψηφίσασθαι πάντας ὡς ἀναπήρῳ; οὐ γὰρ δήπου τὸν αὐτὸν ὑμεῖς μὲν ὡς δυνάμενον ἀφαιρήσεσθε τὸ διδόμενον, οἱ δὲ <θεσμοθέται> ὡς ἀδύνατον ὄντα κληροῦσθαι κωλύσουσιν. ἀλλὰ γὰρ οὔτε ὑμεῖς τούτῳ τὴν αὐτὴν ἔχετε γνώμην, οὔθ᾽ οὗτος <ὑμῖν> εὖ ποιῶν. ὁ μὲν γὰρ ὥσπερ ἐπικλήρου τῆς συμφορᾶς οὔσης ἀμφισβητήσων ἥκει καὶ πειρᾶται πείθειν ὑμᾶς ὡς οὔκ εἰμι τοιοῦτος οἷον ὑμεῖς ὁρᾶτε πάντες· ὑμεῖς δὲ (ὃ τῶν εὖ φρονούντων ἔργον ἐστί) μᾶλλον πιστεύετε τοῖς ὑμετέροις αὐτῶν ὀφθαλμοῖς ἢ τοῖς τούτου λόγοις. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ διαφέρω τινός τινι: ξεπερνώ κάποιον σε κάτι δήπου: βέβαια ἐννέα ἄρχοντες: θεσμοθέται ἀλλ΄ γάρ: αλλά δε θα γίνει αυτό, διότι……. εὖ ποιῶν : και καλά κάνει ἐπίκληρος κόρη: η μοναχοκόρη που κληρονομεί όλη την πατρική περιουσία ἀμφισβητῶ τινός: διεκδικώ κάτι ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 75
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Να γράψεις τα πτωτικά του κειμένου στην αριστερή στήλη και δεξιά να τα ξαναγράψεις στην ίδια πτώση, αλλά στον άλλο αριθμό. Να κλίνεις τα πτωτικά που ακολουθούν όπου βρίσκονται: ἀρχόντων, πάντας, ἀδύνατον ὄντα , γνώμην Ε Ν Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Π Λ Η Θ Υ Ν Τ Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Να αντικατασταθούν χρονικά οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: διενήνοχεν ἀφελέσθαι τὸ διδόμενον ὁρᾶτε ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ τῶν ἀδυνάτων, τῶν ἐννέα ἀρχόντων: γενικές κατηγορηματικές διαιρετικές ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 76
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Να αναγνωριστούν συντακτικά όλες οι μετοχές του κειμένου Στην πρόταση καὶ τί με κωλύει ὑμᾶς ἐμοῦ μὲν ἀφελέσθαι τὸν ὀβολὸν ὡς ὑγιαίνοντος να μετατρέψεις τη μετοχή σε δευτερεύουσα πρόταση ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… Να γίνει πλήρης σύνταξη της παρακάτω πρότασης: ὑμεῖς δὲ μᾶλλον πιστεύετε τοῖς ὑμετέροις αὐτῶν ὀφθαλμοῖς ἢ τοῖς τούτου λ γοι ό… …………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Και τόσο πολύ έχει ξεπεράσει στην ξεδιαντροπιά όλους τους ανθρώπους, ώστε προσπαθεί, παρόλο που είναι ένας, να πείσει εσάς που είστε τόσοι πολλοί, ότι εγώ δεν είμαι τάχα (ένας) από τους αδυνάτους. Επομένως, αν πείσει σ' αυτό μερικούς από σας, κύριοι βουλευτές, τι με εμποδίζει να κληρωθώ ένας από τους εννέα άρχοντες κι εσείς να μου αφαιρέσετε το χρηματικό βοήθημα, γιατί τάχα είμαι υγιής, και όλοι σας να το δώσετε με την ψήφο σας σ' αυτόν ως ανάπηρο. Δεν είναι δυνατόν να αφαιρέσετε το βοήθημα από το ίδιο πρόσωπο, επειδή τάχα είναι ικανός, κι απ' την άλλη οι θεσμοθέτες να τον εμποδίσουν να κληρωθεί, επειδή είναι αδύνατος. Αλλά, βέβαια, (δε θα γίνει αυτό γιατί) ούτε εσείς έχετε την ίδια γνώμη μ' αυτόν ούτε κι αυτός με σας, και καλά κάνει. Γιατί αυτός, σα να ήταν η συμφορά (μου) επίκληρη κόρη, έχει έρθει για να τη διεκδικήσει και προσπαθεί να πείσει εσάς ότι τάχα δεν είμαι τέτοιος, που όλοι εσείς βλέπετε· εσείς, όμως, (πράγμα που είναι έργο συνετών ανθρώπων) πιστεύετε στα δικά σας μάτια περισσότερο παρά στα λόγια αυτού. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ρήματα Πλάγιος λόγος Λυσίας κατά Ἐρατοσθένους 6-9 Θέογνις γὰρ καὶ Πείσων ἔλεγον ἐν τοῖς τριάκοντα περὶ τῶν μετοίκων, ὡς εἶέν τινες τῇ πολιτείᾳ ἀχθόμενοι· καλλίστην οὖν εἶναι ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 77
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- πρόφασιν τιμωρεῖσθαι μὲν δοκεῖν, τῷ δ’ ἔργῳ χρηματίζεσθαι· πάντως δὲ τὴν μὲν πόλιν πένεσθαι τὴν <δ’> ἀρχὴν δεῖσθαι χρημάτων. καὶ τοὺς ἀκούοντας οὐ χαλεπῶς ἔπειθον· ἀποκτιννύναι μὲν γὰρ ἀνθρώπους περὶ οὐδενὸς ἡγοῦντο, λαμβάνειν δὲ χρήματα περὶ πολλοῦ ἐποιοῦντο. ἔδοξεν οὖν αὐτοῖς δέκα συλλαβεῖν, τούτων δὲ δύο πένητας, ἵνα αὐτοῖς ᾖ πρὸς τοὺς ἄλλους ἀπολογία, ὡς οὐ χρημάτων ἕνεκα ταῦτα πέπρακται, ἀλλὰ συμφέροντα τῇ πολιτείᾳ γεγένηται, ὥσπερ τι τῶν ἄλλων εὐλόγως πεποιηκότες. διαλαβόντες δὲ τὰς οἰκίας ἐβάδιζον· καὶ ἐμὲ μὲν ξένους ἑστιῶντα κατέλαβον, οὓς ἐξελάσαντες Πείσωνί με παραδιδόασιν· οἱ δὲ ἄλλοι εἰς τὸ ἐργαστήριον ἐλθόντες τὰ ἀνδράποδα ἀπεγράφοντο. ἐγὼ δὲ Πείσωνα μὲν ἠρώτων εἰ βούλοιτό με σῶσαι χρήματα λαβών. ὁ δ’ ἔφασκεν, εἰ πολλὰ εἴη. εἶπον οὖν ὅτι τάλαντον ἀργυρίου ἕτοιμος εἴην δοῦναι· ὁ δ’ ὡμολόγησε ταῦτα ποιήσειν. ἠπιστάμην μὲν οὖν ὅτι οὔτε θεοὺς οὔτ’ ἀνθρώπους νομίζει, ὅμως δ’ ἐκ τῶν παρόντων ἐδόκει μοι ἀναγκαιότατον εἶναι πίστιν παρ’ αὐτοῦ λαβεῖν. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ τ ῇ πολιτε ίᾳ ἀ χθ ό μενοι : δυσαρεστημένοι με το καθεστώς της πόλης πρόφασις: απολογία, πρόσχημα ἡγοῦμαι περ ὶ ο ὐ δεν ὸ ς : δε με ενδιαφέρει καθόλου ποιοῦμαι περί πολλοῦ: δίνω μεγάλη σημασία διαλαμβάνω τας οἰκίας: μοιράζομαι τα σπίτια ἑστιάω-ῶ: παραθέτω γεύμα ἀνδράποδα: δούλοι πίστιν λαμβάνω παρά τινός: παίρνω ένορκη διαβεβαίωση ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να κλιθούν τα παρακάτω ρήματα στην Έγκλιση που βρίσκονται ἡγοῦντο κατέλαβον παραδιδόασιν ἀπεγράφοντο ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 78
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ἠρώτων εἴη ὡμολόγησε ἠπιστάμην Να κλιθούν στο χρόνο που βίσκονται οι ρηματικοί τύποι: πέπρακται, γεγένηται οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ Μετατροπές πλαγίου λόγου σε ευθύ: ἐγὼ δὲ Πείσωνα μὲν ἠρώτων εἰ βούλοιτό με σῶσαι χρήματα λαβών: «βούλῃ σύ σῶσαι με χρήματα λαβών;» ὁ δ᾽ ἔφασκεν (βούλεσθαι σῶσαι με), εἰ πολλὰ εἴη: «εἰ πολλά ἐστί, βούλομαι σῶσαι σε» εἶπον ὅτι τάλαντον ἀργυρίου ἕτοιμος εἴην δοῦναι: «ἕτοιμος εἰμί τάλαντον ἀργυρίου δοῦναι» ὁ δ᾽ ὡμολόγησε ταῦτα ποιήσειν: «ποιήσω ταῦτα» ἠπιστάμην μὲν οὖν ὅτι οὔτε θεοὺς οὔτ᾽ ἀνθρώπους νομίζει: «Πείσων οὔτε θεοὺς οὔτ᾽ ἀνθρώπους νομίζει» ὅμως δ᾽ ἐκ τῶν παρόντων ἐδόκει μοι ἀναγκαιότατον εἶναι πίστιν παρ᾽ αὐτοῦ λαβεῖν: «ἀνάγκη ἐστί πίστιν παρ᾽ αὐτοῦ λαβεῖν» ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 79
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Ο Θέογνης και ο Πείσωνας σε μια σύσκεψη των Τριάντα υποστήριξαν σχετικά με τους μετοίκους ότι ήταν ανάμεσά τους μερικοί δυσαρεστημένοι με την πολιτική κατάσταση· είχαν λοιπόν οι Τριάντα μια θαυμάσια πρόφαση να δημιουργήσουν την εντύπωση ότι επιβάλλουν κυρώσεις, στην πράξη όμως να εξοικονομήσουν χρήματα· άλλωστε η πόλη βρισκόταν σε οικονομικό αδιέξοδο, και η κυβέρνηση χρειαζόταν πόρους. Δε δυσκολεύτηκαν να πείσουν το ακροατήριό τους· γι' αυτούς η εκτέλεση ανθρώπων είχε ελάχιστη σημασία, ενώ η εξασφάλιση χρημάτων μεγάλη. Αποφάσισαν λοιπόν να συλλάβουν δέκα μετοίκους, ανάμεσά τους και δύο φτωχούς, για να έχουν και για την περίπτωση των υπολοίπων κάποιο πρόσχημα, ότι τάχα οι ενέργειές τους δεν είχαν οικονομικά κίνητρα, αλλά αποσκοπούσαν στο συμφέρον της πολιτείας ― λες και οποιαδήποτε άλλη από τις πράξεις τους ήταν δικαιολογημένη. Μοίρασαν λοιπόν ανάμεσά τους τα σπίτια και ξεκίνησαν. Εμένα με βρήκαν να έχω τραπέζι σε κάτι φίλους· τους διώχνουν και με παραδίνουν στον Πείσωνα. Οι υπόλοιποι πήγαν στο εργαστήριό μας και άρχισαν να καταγράφουν τους δούλους. Ρώτησα τότε τον Πείσωνα αν ήταν διατεθειμένος να με σώσει παίρνοντας χρήματα· εκείνος είπε ναι, αρκεί να ήταν πολλά. Του είπα ότι ήμουν έτοιμος να δώσω ένα τάλαντο ασημένια νομίσματα· συμφώνησε να το κάνει. Ήξερα, φυσικά, ότι δε φοβάται ούτε θεούς ούτε ανθρώπους, αλλά, κάτω από τις συνθήκες εκείνες, νόμισα ότι ήταν απόλυτη ανάγκη να του αποσπάσω κάποια ένορκη διαβεβαίωση. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Αντικαυαστάσεις ρημάτων Τα μόρια ἄν και ὡς Ξενοφῶντος, Κύρου Ἀνάβασις, Γ Ι 38-42 Καὶ νῦν μὲν οἴομαι ἂν ὑμᾶς μέγα ὠφελῆσαι τὸ στράτευμα, εἰ ἐπιμεληθείητε ὅπως ἀντὶ τῶν ἀπολωλότων ὡς τάχιστα στρατηγοὶ καὶ λοχαγοὶ ἀντικατασταθῶσιν. Ἄνευ γὰρ ἀρχόντων οὐδὲν ἂν οὔτε καλὸν οὔτε ἀγαθὸν γένοιτο ὡς μὲν συνελόντι εἰπεῖν οὐδαμοῦ, ἐν δὲ δὴ τοῖς πολεμικοῖς παντάπασιν. ἡ μὲν γὰρ εὐταξία σῴζειν δοκεῖ, ἡ δὲ ἀταξία πολλοὺς ἤδη ἀπολώλεκεν. ἐπειδὰν δὲ καταστήσησθε τοὺς ἄρχοντας ὅσους δεῖ,ἢν καὶ τοὺς ἄλλους στρατιώτας συλλέγητε καὶ παραθαρρύνητε, οἶμαι ἂν ὑμᾶς πάνυ ἐν καιρῷ ποιῆσαι. νῦν γὰρ ἴσως καὶ ὑμεῖς αἰσθάνεσθε ὡς ἀθύμως μὲν ἦλθον ἐπὶ τὰ ὅπλα, ἀθύμως δὲ πρὸς τὰς φυλακάς· ὥστε οὕτω γ᾽ ἐχόντων οὐκ οἶδα ὅ,τι ἄν τις χρήσαιτο αὐτοῖς, εἴτε νυκτὸς δέοι εἴτε καὶ ἡμέρας. ἢν δέ τις αὐτῶν τρέψῃ τὰς γνώμας, ὡς μὴ τοῦτο μόνον ἐννοῶνται, τί πείσονται, ἀλλὰ καὶ τι ποιήσουσι, πολὺ εὐθυμότεροι ἔσονται. ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 80
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ παντάπασιν (επίρρημα) = εντελώς ὡ ς συνελόν τι ε ἰ πε ῖ ν = για να μιλήσω σύντομα ( απόλυτο απαρέμφατο) καθίσταμαι το ὺ ς ἄ ρχοντας = (δι)ορίζω άρχοντες, αρχηγούς συλλέγω = συναθροίζω, συγκεντρώνω παραθαρρύνω = ενθαρρύνω ἔ ρχομαι ἐ π ὶ τ ὰ ὅ πλα = έρχομαι στο στρατόπεδο ἐ ννοέω- ῶ = διαννοούμαι, συλλογίζομαι, θυμάμαι ἐ ννοέω- ῶ + γενι κή = παρατηρώ ἐ ννοέω- ῶ + απαρέμφατο = έχω στο νου μου να ἐ ννοέομαι-ο ῦ μαι = σκέφτομαι ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να γίνει παραθετική αντικατάσταση στους επιρρηματικούς και τους επιθετικούς τύπους του κειμένου. Να γίνει χρονική αντικατάσταση στους παρακάτω ρηματικούς τύπους του κειμένου: ἀπολώλεκεν καταστήσησθε αἰσθάνεσθε πείσονται ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 81
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Να γίνει εγκλιτική αντικατάσταση στους παρακάτω ρηματικούς τύπους του κειμένου: ἐπιμεληθείητε, ἀντικατασταθῶσιν, γένοιτο, συλλέγητε, οἶδα χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή Να κλιθεί ο συγκριτικός βαθμός των παρακάτω επιθέτων και στα τρία γένη: καλὸν, ἀθυμότερον ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 82
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Ονομαστ Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Πληθυ- ντικός Ονομαστ Γενική Δοτική Αιτιατική κλητική ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ Να αναγνωριστούν συντακτικά οι παρακάτω τύποι του κειμένου: ἂν ὠφελῆσαι, ἀγαθὸν, ὡς συνελόν, εἰπεῖν, σῴζειν, ἐχόντων, αὐτοῖς Να εντοπιστούν και να χαρακτηριστούν τα είδη του μορίου ἄν και του μορίου ὡς. ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… Να χαρακτηριστεί και να συνταχθεί η πρόταση: ὅ,τι ἄν τις χρήσαιτο αὐτοῖς ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Και στην παρούσα περίσταση νομίζω πως θα ωφελήσετε πολύ το στρατό αν φροντίσετε για να οριστούν, όσο το δυνατό γρηγορότερα άλλοι στρατηγοί και λοχαγοί σε αντικατάσταση εκείνων που έχουν σκοτωθεί. Γιατί χωρίς αρχηγούς δεν μπορεί να γίνει τίποτα ούτε ωραίο ούτε καλό, για να μιλήσω σύντομα, σε καμία περίπτωση, ιδίως δε στις πολεμικές επιχειρήσεις αυτό αποκλείεται εντελώς. Γιατί η μεν πειθαρχία φαίνεται πως σώζει, ενώ η έλλειψη πειθαρχίας έχει καταστρέψει ως τώρα πολλούς. Αλλά αφού ορίσετε όσους αρχηγούς πρέπει, εάν συγκεντρώσετε ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 83
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- και τους άλλους στρατιώτες και τους ενθαρρύνετε, νομίζω ότι θα ενεργήσετε πολύ σωστά στην παρούσα περίσταση. Διότι τώρα ίσως και εσείς αντιλαμβάνεστε πόσο απρόθυμα ήρθαν στο στρατόπεδο, πόσο απρόθυμα και στις φρουρές (ενν. πήγαν). Επομένως καθώς βρίσκονται σ΄ αυτή την κατάσταση (ενν. αυτοί οι άνδρες) δεν γνωρίζω σε τι θα μπορούσε κανείς να τους χρησιμοποιήσει είτε χρειαστεί κατά τη νύχτα είτε και κατά την ημέρα. Αν όμως κάποιος μεταστρέψει τις σκέψεις τους, για να μην σκέφτονται μόνο αυτό, τι δηλαδή θα πάθουν αλλά και τι θα κάνουν, θα έχουν πολύ καλύτερη διάθεση. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Κλίση ρημάτων Δευτερεύουσες προτάσεις αντικαταστάσεις Πλάτων, Ἀπολογία Σωκράτη 18 Μὴ θορυβεῖτε, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, ἀλλ' ἐμμείνατέ μοι οἷς ἐδεήθην ὑμῶν, μὴ θορυβεῖν ἐφ' οἷς ἂν λέγω ἀλλ' ἀκούειν. καὶ γάρ, ὡς ἐγὼ οἶμαι, ὀνήσεσθε ἀκούοντες. μέλλω γὰρ οὖν ἄττα ὑμῖν ἐρεῖν καὶ ἄλλα ἐφ' οἷς ἴσως βοήσεσθε. ἀλλὰ μηδαμῶς ποιεῖτε τοῦτο. εὖ γὰρ ἴστε, ἐάν με ἀποκτείνητε τοιοῦτον ὄντα οἷον ἐγὼ λέγω, οὐκ ἐμὲ μείζω βλάψετε ἢ ὑμᾶς αὐτούς. ἐμὲ μὲν γὰρ οὐδὲν ἂν βλάψειεν οὔτε Μέλητος οὔτε Ἄνυτος - οὐδὲ γὰρ ἂν δύναιτο - οὐ γὰρ οἴομαι θεμιτὸν εἶναι ἀμείνονι ἀνδρὶ ὑπὸ χείρονος βλάπτεσθαι. ἀποκτείνειε μεντἂν ἴσως ἢ ἐξελάσειεν ἢ ἀτιμώσειεν. ἀλλὰ ταῦτα οὗτος μὲν ἴσως οἴεται καὶ ἄλλος τίς που μεγάλα κακά, ἐγὼ δ' οὐκ οἴομαι, ἀλλὰ πολὺ μᾶλλον ποιεῖν ἃ οὑτοσὶ νῦν ποιεῖ, ἄνδρα ἀδίκως ἐπιχειρεῖν ἀποκτεινύναι. νῦν οὖν, ὦ ἄνδρες Ἀθη- ναῖοι, πολλοῦ δέω ἐγὼ ὑπὲρ ἐμαυτοῦ ἀπολογεῖσθαι, ὥς τις ἂν οἴοιτο, ἀλλὰ ὑπὲρ ὑμῶν, μή τι ἐξαμάρτητε περὶ τὴν τοῦ θεοῦ δόσιν ὑμῖν ἐμοῦ καταψηφισάμενοι. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ἐμμένω: μένω πιστός ὀνίναμαι: ωφελούμαι ἐξελαύνω: εκδιώκω ἀτιμόω-ῶ: στερώ από κάποιον τα πολιτικά του δικαιώματα πολλοῦ δέω: πολύ απέχω ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 84
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να γράψεις τα παρακάτω παραθετικά όπου βρίσκονται και στους τρεις βαθμούς: μείζω, ἀδίκως, χείρονος, πολὺ, μᾶλλον, ἀμείνονι Να αντικατασταθούν χρονικά οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: ἐμμείνατέ ἀποκτείνειε οἴεται ἐξελάσειεν Να κλιθεί στο χρόνο που βίσκεται το ρήμα : ἐδεήθην οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 85
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Να κλιθούν τα παρακάτω ρήματα στην Έγκλιση που βρίσκονται θορυβεῖτε ἀποκτείνητε οἶμαι ἐμμείνατέ Να κλιθούν τα παρακάτω ρήματα στην Έγκλιση που βρίσκονται βλάψειεν δύναιτο ἀποκτείνειε οἴοιτο ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ἀκούοντες: υποθετική μτχ ανάλυση: ἄν ἀκούητε, ὀνήσεσθε ΠΡΟΣΔΟΚΩΜΕΝΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Μη θορυβείτε, άντρες Αθηναίοι, και κάντε μου τη χάρη που σας ζήτησα, να μη κάνετε θόρυβο με αυτά που θα σας πω, αλλά να με ακούτε· γιατί πιστεύω πως θα έχετε κάποια ωφέλεια με αυτά που θα ακούσετε. Πρόκειται να σας πω και μερικά άλλα που ίσως να βάλετε τις φωνές· σε καμιά περίπτωση όμως μην αντιδράσετε έτσι. Καταλάβετέ το καλά: αν με καταδικάσετε σε θάνατο, επειδή είμαι τέτοιος που παρουσιάστηκα μπροστά σας, θα βλάψετε περισσότερο τον εαυτό σας παρά εμένα. Γιατί εμένα δεν θα μπορούσε να με βλάψει ούτε ο Μέλητος ούτε ο Άνυτος, επειδή δεν έχουν τη δύναμη να το κάνουν· γιατί δεν πιστεύω πως είναι θεμιτό τον καλύτερο άνθρωπο να τον βλάπτει ο χειρότερος. Μπορεί ίσως να τον εξοντώσει ή να τον στείλει εξορία ή να του στερήσει τα πολιτικά του δικαιώματα· αλλά αυτά ίσως ο ίδιος ή κάποιος άλλος να τα θεωρεί βέβαια μεγάλα κακά, εγώ όμως όχι ― πιο πολύ κακό είναι να κάνει κανείς αυτά που κάνει τούτος εδώ, να επιδιώκει δηλαδή να θανατώσει άδικα έναν άνθρωπο. Αυτή τη στιγμή, άντρες Αθηναίοι, δεν απολογούμαι για τον εαυτό μου, όπως θα μπορούσε να φανταστεί κανείς, αλλά για σας, μη τύχει και προσβάλλετε το δώρο του θεού καταδικάζοντάς με σε θάνατο. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Κλίση ρημάτων δοτική ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 86
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Θουκυδίδης, Γ, 56, 1-5 Θηβα οι δ πολλ μ ν κα ῖ ὲ ὰ ὲ ὶ ἄλλα ἡμᾶς ἠδίκησαν, τὸ δὲ τελευταῖον αὐτοὶ ξύνιστε, δι᾿ ὅπερ καὶ τάδε πάσχομεν. πόλιν γὰρ αὐτοὺς τὴν ἡμετέραν καταλαμβάνοντας ἐν σπονδαῖς καὶ προσέτι ἱερομηνίᾳ ὀρθῶς τε ἐτιμωρησάμεθα κατὰ τὸν πᾶσι νόμον καθεστῶτα, τὸν ἐπιόντα πολέμιον ὅσιον εἶναι ἀμύνεσθαι, καὶ νῦν οὐκ ἂν εἰκότως δι᾿ αὐτοὺς βλαπτοίμεθα. εἰ γὰρ τῷ αὐτίκα χρησίμῳ ὑμῶν τε καὶ ἐκείνων πολεμίῳ τὸ δίκαιον λήψεσθε, τοῦ μὲν ὀρθοῦ φανεῖσθε οὐκ ἀληθεῖς κριταὶ ὄντες, τὸ δὲ ξυμφέρον μᾶλλον θεραπεύοντες. καίτοι εἰ νῦν ὑμῖν ὠφέλιμοι δοκοῦσιν εἶναι, πολὺ καὶ ἡμεῖς καὶ οἱ ἄλλοι Ἕλληνες μᾶλλον τότε ὅτε ἐν μείζονι κινδύνῳ ἦτε. νῦν μὲν γὰρ ἑτέροις ὑμεῖς ἐπέρχεσθε δεινοί, ἐν ἐκείνῳ δὲ τῷ καιρῷ, ὅτε πᾶσι δουλείαν ἐπέφερεν ὁ βάρβαρος, οἵδε μετ᾿ αὐτοῦ ἦσαν. καὶ δίκαιον ἡμῶν τῆς νῦν ἁμαρτίας, εἰ ἄρα ἡμάρτηταί τι, ἀντιθεῖναι τὴν τότε προθυμίαν· καὶ μείζω τε πρὸς ἐλάσσω εὑρήσετε καὶ ἐν καιροῖς οἷς σπάνιον ἦν τῶν Ἑλλήνων τινὰ ἀρετὴν τῇ Ξέρξου δυνάμει ἀντιτάξασθαι. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ἱερομηνία: ιερή περίοδος του μήνα το αὐτίκα χρήσιμον: το προσωρινό συμφέρον λαμβάνω τό δίκαιον τῷ χρησίμῳ: κρίνω για το δίκαιο σύμφωνα με το συμφέρον ἀντιτίθημι: αντιπαραβάλλω ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να κλιθούν στο χρόνο που βίσκονται οι ρηματικοί τύποι: ξύνιστε, καθεστῶτα, ἐπιόντα, λήψεσθε, φανεῖσθε, ἀντιθεῖναι οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 87
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 88
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Να αναγνωριστούν συντακτικά όλες οι δοτικές του κειμένου ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ "Οι Θηβαίοι, αντιθέτως, και άλλας πολλάς αδικίας διέπραξαν εναντίον μας, και την τελευταίαν αυτήν, την οποίαν οι ίδιοι γνωρζετε και η οποία είναι η αιτία της παρούσης δυστυχίας μας. Διότι, όταν επεχείρουν να καταλάβουν την πόλιν μας εν καιρώ ειρήνης, και μάλιστα εις ημέραν εορτάσιμον, και δικαίως τους ετιμωρήσαμεν, σύμφωνα με τα γενικώς κρατούντα, κατά τα οποία νόμιμον είναι ν' αποκρούη κανείς εκείνον που επέρχεται ως εχθρός, και δεν είναι δίκαιον να πάθωμεν σήμερον εξ αιτίας των. Διότι εάν κρίνετε περί του δικαίου, επί τη βάσει του παρόντος συμφέροντός σας και της εναντίον μας εχθρότητος εκείνων, θέλετε αποδειχθή όχι αληθείς κριταί του ορθού, αλλά δούλοι μάλλον του υλικού συμφέροντος. Μολονότι, εάν νομίζετε, ότι οι Θηβαίοι σας είναι σήμερον χρήσιμοι, πολύ περισσότερον χρήσιμοι υπήρξαμεν ημείς και οι άλλοι Έλληνες τότε, όταν ευρίσκεσθε εις μεγαλύτερον κίνδυνον. Διότι σήμερον μεν επέρχεσθε τρομεροί εναντίον άλλων, τότε όμως, που ο βάρβαρος ηπείλει την ελευθερίαν όλων των Ελλήνων, αυτοί ετάχθησαν με το μέρος του. Και δίκαιον είναι προς το σημερινόν σφάλμα μας, και αν τυχόν διεπράχθη τοιούτον, ν' αντισταθμισθή ο ζήλος που εδείξαμεν τότε και θα εύρετε ότι ο ζήλος υπήρξε μεγαλύτερος από το σφάλμα, και ότι εδείχθη εις περιστάσεις, κατά τας οποίας ολίγοι ήσαν οι Έλληνες που αντέτασσαν την ανδρείαν των κατά της δυνάμεως του Ξέρξου. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Επίθετα παραθετικά Επιρρηματικοί προσδιορισμοί Ξενοφών, Ἱέρων, 5, 1-3 Χαλεπὸν δ’ ἐρῶ σοι καὶ ἄλλο πάθημα, ὦ Σιμωνίδη, τῶν τυράννων. γιγνώσκουσι μὲν γὰρ οὐδὲν ἧττον τῶν ἰδιωτῶν τοὺς ἀλκίμους τε καὶ σοφοὺς καὶ δικαίους. τούτους δ’ ἀντὶ τοῦ ἄγασθαι φοβοῦνται, τοὺς μὲν ἀνδρείους, μή τι τολμήσωσι τῆς ἐλευθερίας ἕνεκεν, τοὺς δὲ σοφούς, μή τι μηχανήσωνται, τοὺς δὲ δικαίους, μὴ ἐπιθυμήσῃ τὸ πλῆθος ὑπ’ αὐτῶν προστατεῖσθαι. ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 89
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ὅταν δὲ τοὺς τοιούτους διὰ τὸν φόβον ὑπεξαιρῶνται, τίνες ἄλλοι αὐτοῖς καταλείπονται χρῆσθαι ἀλλ’ ἢ οἱ ἄδικοί τε καὶ ἀκρατεῖς καὶ ἀνδραποδώδεις; οἱ μὲν ἄδικοι πιστευόμενοι, διότι φοβοῦνται ὥσπερ οἱ τύραννοι τὰς πόλεις μήποτε ἐλεύθεραι γενόμεναι ἐγκρατεῖς αὐτῶν γένωνται, οἱ δ’ ἀκρατεῖς τῆς εἰς τὸ παρὸν ἐξουσίας ἕνεκα, οἱ δ’ ἀνδραποδώδεις, διότι οὐδ’ αὐτοὶ ἀξιοῦσιν ἐλεύθεροι εἶναι. χαλεπὸν οὖν καὶ τοῦτο τὸ πάθημα ἔμοιγε δοκεῖ εἶναι, τὸ ἄλλους μὲν ἡγεῖσθαι ἀγαθοὺς ἄνδρας, ἄλλοις δὲ χρῆσθαι ἀναγκάζεσθαι. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ἄλκιμος: γενναίος ἄγαμαι: θαυμάζω, εκτιμώ ὑπεξαιροῦμαι: εξοντώνω, απομακρύνω ἀκρατής: ανήθικος, ακόλαστος ἀνδραπόδης: δουλικός, δουλοπρεπής πιστεύομαι: θεωρούμαι έμπιστος ἐγκρατής γίγνομαι τινός: εξουσιάζω κάποιον ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να γράψεις τα ουσιαστικά και τα επίθετα του κειμένου στην αριστερή στήλη και δεξιά να τα ξαναγράψεις στην ίδια πτώση, αλλά στον άλλο αριθμό. Να γράψεις τα επίθετα που ακολουθούν στις πλάγιες πτώσεις και στα τρία γένη: δικαίους, σοφούς, ἀκρατεῖς , ἐλεύθεραι Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Γενική ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 90
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Ενικός Δοτική Αιτιατική Πληθυ- ντικός Γενική Δοτική Αιτιατική Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Γενική Δοτική Αιτιατική Πληθυ- ντικός Γενική Δοτική Αιτιατική Να ξαναγράψεις την παρακάτω περίοδο στον άλλο αριθμό: χαλεπὸν οὖν καὶ τοῦτο τὸ πάθημα ἔμοιγε δοκεῖ εἶναι, τὸ ἄλλους μὲν ἡγεῖσθαι ἀγαθοὺς ἄνδρας, ἄλλοις δὲ χρῆσθαι ἀναγκάζεσθαι ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… Να γράψεις τα παρακάτω παραθετικά όπου βρίσκονται και στους τρεις βαθμούς ἧττον, σοφοὺς, δικαίους, ἐγκρατεῖς , χαλεπὸν ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ Να αναγνωριστούν συντακτικά όλοι οι επιρρηματικοί προσδιορισμοί του κειμένου ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 91
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Θα σου πω, Σιμωνίδη, και ένα άλλο δυσάρεστο πάθημα τυράννων. Αυτοί ξέρουν πολύ καλά και τους γενναίους και τους σοφούς και τους δίκαιους πολίτες, αλλά αντί να τους εκτιμούν τους φοβούνται· άλλους ―τους ανδρείους― μήπως και αποτολμήσουν κάτι για χάρη της ελευθερίας τους, άλλους δε, τους σοφούς, μήπως μηχανευτούν κάτι εναντίον τους και τέλος, τους δίκαιους, μήπως επιθυμήσει ο λαός να τον κυβερνήσουν αυτοί. Όταν όλους αυτούς τους απομακρύνουν από φόβο, ποιοι άλλοι απομένουν για να τους χρησιμοποιήσουν, παρά οι άδικοι, οι ανήθικοι και οι δουλοπρεπείς; Οι άδικοι προσελκύουν την εμπιστοσύνη των τυράννων γιατί κι αυτοί φοβούνται, όπως οι τύραννοι, μήπως η πόλη κάποια μέρα γίνει ελεύθερη και ασκήσει πάνω τους την εξουσία της. Τους ανήθικους τους εμπιστεύονται γιατί δεν ενδιαφέρονται παρά για την παρούσα εξουσία, ενώ τους δουλοπρεπείς τους θέλουν γιατί ούτε για τον εαυτό τους δεν διεκδικούν την ελευθερία. Πιστεύω, λοιπόν, πως και τούτο το πάθημα είναι δυσάρεστο, δηλαδή αυτούς που τους θεωρείς ως χρηστούς άνδρες να μη μπορείς να τους χρησιμοποιήσεις κι αυτούς που δεν εκτιμάς ν' αναγκάζεσαι να τους χρησιμοποιείς. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Ουσιαστικά, Υποθετικές μτχ παραθετικά Γενική, αιτιατική Λυσίας, Κατά Αγοράτου 3 – 4 Ἐγώ οὖν, ἄνδρες δικασταί, δίκαιον καί ὅσιον ἡγοῦμαι εἶναι καὶ ἐμοί καὶ ὑμῖν ἅπασι τιμωρεῖσθαι καθ’ ὅσον ἕκαστος δύναται, καὶ ποιοῦσι ταῦτα νομίζω ἡμῖν καὶ παρά θεῶν καὶ παρ’ ἀνθρώπων ἄμεινον ἄν γίγνεσθαι. Δεῖ δ’ ὑμᾶς, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, ἐξ ἀρχῆς τῶν πραγμάτων ἁπάντων ἀκοῦσαι, ἵν’ εἰδῆτε πρῶτον μὲν ᾧ τρόπῳ ὑμῖν ἡ δημοκρατία κατελύθη καὶ ὑφ’ ὅτου, ἔπειτα ᾧ τρόπῳ οἱ ἄνδρες ὑπ’ Ἀγοράτου ἀπέθανον, καὶ δὴ ὅ,τι ἀποθνῂσκειν μέλλοντες ἐπέσκηψαν· ἅπαντα γὰρ ταῦτα ἀκριβῶς ἄν μαθόντες ἥδιον καὶ ὁσιώτερον Ἀγοράτου τουτουί καταψηφίζοισθε. Ὅθεν οὖν ἡμεῖς τε ῥᾷστα διδάξομεν καὶ ὑμεῖς μαθήσεσθε, ἐντεῦθεν ὑμῖν ἄρξομαι διηγεῖσθαι. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ δίκαιος: ο σύμφωνος με τον ανθρώπινο νόμο ὅσιος: : ο σύμφωνος με το θείο νόμο παρά θε ῶ ν κα ὶ παρ’ ἀ νθρώπων : από μέρους των θεών και των ανθρώπων ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 92
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ἐπισκήπτω: αναθέτω, παραγγέλνω, αφήνω εντολή καταψηφίζομαι τινός: καταδικάζω κάποιον ὅθεν: από το σημείο από το οποίο διδάσκω: διαφωτίζω ἐ ντε ῦ θεν : από εκεί, από το σημείο αυτό ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να κλίνεις τα ουσιαστικά που ακολουθούν: δικασταί, θεῶν, ἄνδρες, πραγμάτων, δημοκρατία Ε Ν Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Π Λ Η Θ Υ Ν Τ Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Να γράψεις τα παρακάτω παραθετικά όπου βρίσκονται και στους τρεις βαθμούς δίκαιον, ὅσιον, ἄμεινον, ἥδιον, ῥᾷστα Να κλιθούν στο χρόνο που βίσκονται οι ρηματικοί τύποι: δύναται, μαθόντες οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 93
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ποιοῦσι: υποθετική μτχ, διότι βρίσκεται δίπλα στο δοξαστικό ρήμα νομίζω ανάλυση: εἰ ποιοῖμεν ἡμεῖς, ἄν γίγνεσθαι (πλάγιος λόγος από το νομίζω) ΑΠΛΗ ΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΛΕΓΟΝΤΟΣ εἰ ποιοῖμεν ἡμεῖς, ἄν γένοιτο (ευθύς λόγος) ΑΠΛΗ ΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΛΕΓΟΝΤΟΣ μαθόντες: υποθετική μτχ, διότι βρίσκεται δίπλα στη δυνητική έγκλιση ἄν καταψηφίζοισθε ανάλυση: εἰ μάθοιτε, ἄν καταψηφίζοισθε ΑΠΛΗ ΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΛΕΓΟΝΤΟΣ Να αναγνωριστούν συντακτικά όλες οι γενικές του κειμένου Να αναγνωριστούν συντακτικά όλες οι αιτιατικές του κειμένου ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Εγώ, λοιπόν, άνδρες δικαστές, νομίζω ότι είναι σύμφωνο με τους ανθρώπινους και τους θείους νόμους και για μένα και για όλους εσάς να τιμωρήσετε (τον Αγόρατο) όσο μπορεί ο καθένας· και αν κάνουμε αυτά, νομίζω ότι και από μέρους των θεών και από μέρους των ανθρώπων θα είναι καλύτερα για μας. Πρέπει όμως, άνδρες Αθηναίοι, να ακούσετε από την αρχή όλα τα πράγματα, για να γνωρίζετε πρώτα – πρώτα με ποιο τρόπο καταλύθηκε για σας η δημοκρατία και από ποιον, έπειτα με ποιον τρόπο οι άνδρες θανατώθηκαν εξαιτίας του Αγόρατου και μάλιστα τι εντολές άφησαν, όταν θανατώνονταν. Γιατί, αν μάθετε ακριβώς όλα αυτά, με περισσότερη ευχαρίστηση και ευσέβεια θα καταδικάσετε αυτόν εδώ τον Αγόρατο. Από το σημείο από το οποίο, λοιπόν, και εμείς ευκολότατα θα διαφωτίσουμε και εσείς θα μάθετε, από εκεί θα αρχίσω να διηγούμαι. ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 94
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ρήματα Άνάλυση μετοχών Πλάγιος λόγος Θουκυδίδης Α΄ 87-88 Τοια τα λ ξας πεψ φιζεν α τ ς φορος ῦ έ ἐ ή ὐ ὸ ἔ ὢν ἐς τὴν ἐκκλησίαν τῶν Λακεδαιμονίων. ὁ δέ (κρίνουσι γὰρ βοῇ καὶ οὐ ψήφῳ) οὐκ ἔφη διαγιγνώσκειν τὴν βοὴν ὁποτέρα μείζων, ἀλλὰ βουλόμενος αὐτοὺς φανερῶς ἀποδεικνυμένους τὴν γνώμην ἐς τὸ πολεμεῖν μᾶλλον ὁρμῆσαι ἔλεξεν 'ὅτῳ μὲν ὑμῶν, ὦ Λακεδαιμόνιοι, δοκοῦσι λελύσθαι αἱ σπονδαὶ καὶ οἱ Ἀθηναῖοι ἀδικεῖν, ἀναστήτω ἐς ἐκεῖνο τὸ χωρίον,' δείξας τι χωρίον αὐτοῖς, 'ὅτῳ δὲ μὴ δοκοῦσιν, ἐς τὰ ἐπὶ θάτερα.' ἀναστάντες δὲ διέστησαν, καὶ πολλῷ πλείους ἐγένοντο οἷς ἐδόκουν αἱ σπονδαὶ λελύσθαι. προσκαλέσαντές τε τοὺς ξυμμάχους εἶπον ὅτι σφίσι μὲν δοκοῖεν ἀδικεῖν οἱ Ἀθηναῖοι, βούλεσθαι δὲ καὶ τοὺς πάντας ξυμμάχους παρακαλέσαντες ψῆφον ἐπαγαγεῖν, ὅπως κοινῇ βουλευσάμενοι τὸν πόλεμον ποιῶνται, ἢν δοκῇ. καὶ οἱ μὲν ἀπεχώρησαν ἐπ' οἴκου διαπραξάμενοι ταῦτα, καὶ οἱ Ἀθηναίων πρέσβεις ὕστερον ἐφ' ἅπερ ἦλθον χρηματίσαντες· ἡ δὲ διαγνώμη αὕτη τῆς ἐκκλησίας, τοῦ τὰς σπονδὰς λελύσθαι, ἐγένετο ἐν τῷ τετάρτῳ καὶ δεκάτῳ ἔτει τῶν τριακοντουτίδων σπονδῶν προκεχωρηκυιῶν, αἳ ἐγένοντο μετὰ τὰ Εὐβοϊκά. ἐψηφίσαντο δὲ οἱ Λακεδαιμόνιοι τὰς σπονδὰς λελύσθαι καὶ πολεμητέα εἶναι οὐ τοσοῦτον τῶν ξυμμάχων πεισθέντες τοῖς λόγοις ὅσον φοβούμενοι τοὺς Ἀθηναίους μὴ ἐπὶ μεῖζον δυνηθῶσιν, ὁρῶντες αὐτοῖς τὰ πολλὰ τῆς Ἑλλάδος ὑποχείρια ἤδη ὄντα. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ἐπιψηφίζω =ψῆφον ἐπάγω: θέτω σε ψηφοφορία διαγιγνώσκω: διακρίνω χρηματίζω: διαπραγματεύομαι διαγνώμη: απόφαση ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 95
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Να κλιθούν τα παρακάτω ρήματα στην Έγκλιση που βρίσκονται ἐπεψήφιζεν κρίνουσι ἔφη ἔλεξεν δοκοῦσι ἀναστήτω διέστησαν ποιῶνται Να αντικατασταθούν εγκλιτικά τα παρακάτω ρήματα: ἀπεχώρησαν, ἦλθον, ἐγένετο χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ Οι παρακάτω μετοχές να χαρακτηριστούν και να αντικατασταθούν από τις αντίστοιχες δευτερεύουσες προτάσεις ὢν, δείξας, πεισθέντες , ὁρῶντες ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 96
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… Να μετατρέψεις σε ευθύ τους παρακάτω πλάγιους λόγους οὐκ ἔφη διαγιγνώσκειν τὴν βοὴν ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… εἶπον ὅτι σφίσι μὲν δοκοῖεν ἀδικεῖν οἱ Ἀθηναῖοι ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Αφού ωμίλησεν ο Σθενελάδας, έθεσε το ζήτημα εις την ψήφον της συνελεύσεως των Λακεδαιμονίων υπό την ιδιότητά του ως εφόρου. Αλλ' επειδή η απόφασις λαμβάνεται διά βοής και όχι διά ψήφου, ο Σθενελάδας εδήλωσεν ότι δεν διακρίνει ποία βοή είναι μεγαλυτέρα, και επιθυμών να εξωθήση αυτούς περισσότερον προς πόλεμον διά φανεράς εκδηλώσεως της γνώμης των, είπε: "Όσοι από σας, Λακεδαιμόνιοι, φρονείτε ότι έχει παραβιασθή η Τριακονταετής συνθήκη και ότι οι Αθηναίοι αδικούν, σηκωθήτε και σταθήτε εις το μέρος εκείνο" (και έδειξεν ωρισμένον μέρος), "όσοι δε πάλιν φρονείτε το εναντίον εις το άλλο μέρος". Εσηκώθησαν τότε και εχωρίσθησαν εις δύο, και εκείνοι, οι οποίοι έκριναν ότι είχε παραβιασθή η συνθήκη, ήσαν πολύ περισσότεροι. Προσκαλέσαντες, ως εκ τούτου, τους συμμάχους, ανεκοίνωσαν ότι αυτοί μεν θεωρούν ότι οι Αθηναίοι αδικούν, αλλ' ότι επιθυμούν να συγκαλέσουν όλους τους συμμάχους και να θέσουν το ζήτημα εις την ψήφον των, ώστε ο πόλεμος, εάν ψηφισθή, να είναι αποτέλεσμα κοινής αποφάσεως. Και οι μεν παρόντες σύμμαχοι, αφού κατέληξαν εις τας αποφάσεις αυτάς, ανεχώρησαν εις τα ίδια, ακολούθως δε και οι Αθηναίοι, αφού εξετέλεσαν την αποστολήν, διά την οποίαν είχαν έλθει. Η απόφασις αυτή της συνελεύσεως περί της διαρρήξεως της Τριακονταετούς συνθήκης έγινε το δέκατον τέταρτον έτος μετά την κατόπιν του Ευβοϊκού πολέμου συνομολόγησίν της. Οι Λακεδαιμόνιοι εψήφισαν ότι η συνθήκη είχε παραβιασθή και ότι επεβάλλετο ο πόλεμος, όχι τόσον παρασυρθέντες από τους λόγους των συμμάχων, όσον εκ φόβου μήπως η δύναμις των Αθηναίων αυξηθή έτι μάλλον, διότι έβλεπαν ότι το μεγαλύτερον μέρος της Ελλάδος ήτον ήδη υποχείριον εις αυτούς. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Αόριστος β΄ Ανάλυση μτχ πτωτικά απαρέμφατο Άνδοκίδου Περί τῶν μυστηρίων Λόγοι, 106-107 ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 97
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ἵνα δὲ εἰδῆτε, ὦ ἄνδρες, ὅτι τὰ πεποιημένα ὑμῖν εἰς ὁμόνοιαν οὐ κακῶς ἔχει, ἀλλὰ τὰ προσήκοντα καὶ τὰ συμφέροντα ὑμῖν αὐτοῖς ἐποιήσατε, βραχέα βούλομαι καὶ περὶ τούτων εἰπεῖν. οἱ γὰρ πατέρες οἱ ὑμέτεροι γενομένων τῇ πόλει κακῶν μεγάλων, ὅτε οἱ τύραννοι μὲν εἶχον τὴν πόλιν, ὁ δὲ δῆμος ἔφευγε, νικήσαντες μαχόμενοι τοὺς τυράννους ἐπὶ Παλληνίῳ, στρατηγοῦντος Λεωγόρον τοῦ προπάππου τοῦ ἐμοῦ καὶ Χαρίου οὗ ἐκεῖνος τὴν θυγατέρα εἶχεν, ἐξ ἧς ὁ ἡμέτερος ἦν πάππος, κατελθόντες εἰς τὴν πατρίδα τοὺς μὲν ἀπέκτειναν, τῶν δὲ φυγὴν κατέγνωσαν, τοὺς δὲ μένειν ἐν τῇ πόλει ἐάσαντες ἠτίμωσαν. ὕστερον δὲ ἡνίκα βασιλεὺς ἐπεστράτευσεν ἐπὶ τὴν Ἑλλάδα, γνόντες τῶν συμφορῶν τῶν ἐπιουσῶν τὸ μέγεθος καὶ τὴν παρασκευὴν τὴν βασιλέως, ἔγνωσαν τούς τε φεύγοντας καταδέξασθαι καὶ τοὺς ἀτίμους ἐπιτίμους ποιῆσαι καὶ κοινὴν τήν τε σωτηρίαν καὶ τοὺς κινδύνους ποιήσασθαι. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ὁ δ ῆ μος ἔ φευγε : οι δημοκρατικοί εξορίζονταν κατελθόντες ε ἰ ς τ ὴ ν πατρίδα : αφού επέστρεψαν στην πατρίδα από την εξορία τ ῶ ν δ ὲ φυγ ὴ ν κατέγνωσαν : τους δε καταδίκασαν σε εξορία τούς τε φεύγοντας καταδέξασθαι : να επαναφέρουν τους εξόριστους το ὺ ς ἀ τίμους ἐ πιτίμους ποι ῆ σαι : να αποδώσουν τα πολιτικά δικαιώματα σε αυτούς που τα είχαν στερηθεί ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να γράψεις τα ουσιαστικά τα επίθετα και τις αντωνυμίες του κειμένου στην αριστερή στήλη και δεξιά να τα ξαναγράψεις στην ίδια πτώση, αλλά στον άλλο αριθμό. ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 98
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Να κλιθούν στο χρόνο που βίσκονται οι ρηματικοί τύποι: νικήσαντες, γνόντες οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή Να αντικατασταθούν χρονικά οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: εἶχον ἔφευγε κατέγνωσαν ποιῆσαι ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ Οι παρακάτω μτχ να αναλυθούν σε αντίστοιχες δευτερεύουσες προτάσεις τὰ πεποιημένα ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… νικήσαντες ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… στρατηγοῦντος ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… γνόντες ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 99
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Να αναγνωριστούν συντακτικά όλα τα απαρέμφατα του κειμένου ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Και για να γνωρίζετε, κύριοι δικαστές, ότι αυτά που έχουν γίνει από εσάς σχετικά με την ομόνοια δεν βλάπτουν, αλλά κάνατε εκείνα που έπρεπε και αυτά που σας συνέφεραν, θέλω για αυτά να μιλήσω με συντομία. Οι πατέρες οι δικοί σας, λοιπόν, όταν συνέβησαν μεγάλες συμφορές στην πόλη, τότε που οι τύραννοι κατείχαν την πόλη και οι δημοκρατικοί εξορίζονταν, αφού νίκησαν τους τυράννους σε μάχη κοντά στο Παλλήνιο, όταν τότε στρατηγός ήταν ο Λεωγόρας, ο προπάππος μου, και ο Χαρίας, του οποίου εκείνος είχε παντρευτεί τη θυγατέρα, από την οποία καταγόταν ο δικός μας πάππος, όταν επανήλθαν στην πατρίδα από την εξορία, άλλους καταδίκασαν σε εξορία και από άλλους στέρησαν τα πολιτικά τους δικαιώματα, αφού πρώτα τους επέτρεψαν να παραμείνουν στην πόλη. Και ύστερα από αυτά, όταν ο βασιλιάς εξεστράτευσε εναντίον της Ελλάδας, αφού αντιλήφτηκαν το μέγεθος των συμφορών που έρχονταν και την πολεμική προετοιμασία του βασιλιά, αποφάσισαν να δεχτούν πίσω στην πατρίδα τους εξόριστους και να δώσουν πολιτικά δικαιώματα σε αυτούς που τα είχαν στερηθεί και να κάνουν κοινή και τη σωτηρία και τους κινδύνους. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Αντωνυμία Δευτερεύουσες προτάσεις επίθετο Λυσίας, κατά Ἀγοράτου ἐνδείξεως, 15-16 ὁρῶντες δὲ οὗτοι οἱ ἄνδρες ὀνόματι μὲν εἰρήνην λεγομένην, τῷ δ’ ἔργῳ τὴν δημοκρατίαν καταλυομένην, οὐκ ἔφασαν ἐπιτρέψειν ταῦτα γενέσθαι, οὐκ ἐλεοῦντες, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, τὰ τείχη, εἰ πεσεῖται, οὐδὲ κηδόμενοι τῶν νεῶν, εἰ Λακεδαιμονίοις παραδοθήσονται (οὐδὲν γὰρ αὐτοῖς τούτων πλέον ἢ ὑμῶν ἑκάστῳ προσῆκεν), ἀλλ’ αἰσθόμενοι ἐκ τοῦ τρόπου τούτου τὸ ὑμέτερον πλῆθος καταλυθησόμενον, οὐδ’, ὥς φασί τινες, οὐκ ἐπιθυμοῦντες εἰρήνην γίγνεσθαι, ἀλλὰ βουλόμενοι βελτίω ταύτης εἰρήνην τῷ δήμῳ τῷ Ἀθηναίων ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 100
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ποιήσασθαι. ἐνόμιζον δὲ δυνήσεσθαι, καὶ ἔπραξαν ἂν ταῦτα, εἰ μὴ ὑπ’ Ἀγοράτου τουτουὶ ἀπώλοντο. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ κηδόμενοι τῶν νεῶν : ενδιαφέρονταν για το στόλο ἑκάστῳ προσῆκεν : έπρεπε( ανήκε ) στον καθένα ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να κλιθούν στην έγκλιση που βρίσκονται τα παρακάτω ρήματα: ἔφασαν, πεσεῖται, ἐνόμιζον, ἔπραξαν , ἀπώλοντο Να κλιθούν και στα τρία γένη οι λέξεις: ἑκάστῳ, βελτίω αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Ονομαστ. Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Πληθυ- ντικός Ονομαστ. Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ Να αναγνωριστεί η πρόταση εἰ πεσεῖται ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… Να αναγνωριστεί ο υποθετικός λόγος και να ξαναγραφτεί στην ΑΟΡΙΣΤΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ καὶ ἔπραξαν ἂν ταῦτα, εἰ μὴ ὑπ’ Ἀγοράτου τουτουὶ ἀπώλοντο ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 101
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Βλέποντας, λοιπόν, αυτοί οι άνδρες ότι αυτό ήταν ειρήνη μόνο κατ' όνομα ενώ στην ουσία καταλυόταν η δημοκρατία, είπαν ότι δε θα επιτρέψουν να γίνουν αυτά, όχι βέβαια, άνδρες Αθηναίοι, διότι λυπούνταν για τα τείχη μήπως πέσουν ούτε διότι ενδιαφέρονταν για το στόλο μήπως παραδοθεί στους Λακεδαιμονίους (γιατί, τίποτε από αυτά δεν ανήκε περισσότερο σε εκείνους παρά στον καθένα σας) αλλά διότι καταλάβαιναν ότι μ' αυτόν τον τρόπο θα καταλυθεί η δημοκρατία, ούτε (όπως ισχυρίζονται μερικοί) διότι δεν επιθυμούσαν να γίνει η ειρήνη αλλά επειδή επιθυμούσαν να συνάψουν ειρήνη για το λαό των Αθηναίων πολύ καλύτερη από αυτήν. Και πίστευαν ότι θα τα καταφέρουν και θα τα πραγματοποιούσαν, αν δε φονεύονταν από αυτόν εδώ τον Αγόρατο. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Κλίση μτχ Αντικαταστάσεις ρημάτων Επιρρηματικοί προσδιορισμοί Ισοκράτους Πλαταϊκός, 1-3 Εἰδότες ὑμᾶς, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, καὶ τοῖς ἀδικουμένοις προθύμως βοηθεῖν εἰθισμένους καὶ τοῖς εὐεργέταις μεγίστην χάριν ἀποδιδόντας, ἥκομεν ἱκετεύσοντες μὴ περιιδεῖν ἡμᾶς εἰρήνης οὔσης ἀναστάτους ὑπὸ Θηβαίων γεγενημένους. πολλῶν δ’ ἤδη πρὸς ὑμᾶς καταφυγόντων καὶ διαπραξαμένων ἅπανθ’ ὅσων ἐδεήθησαν, ἡγούμεθα μάλισθ’ ὑμῖν προσήκειν περὶ τῆς ἡμετέρας πόλεως ποιήσασθαι πρόνοιαν· οὔτε γὰρ ἂν ἀδικώτερον οὐδένας ἡμῶν εὕροιτε τηλικαύταις συμφοραῖς περιπεπτωκότας, οὔτ’ ἐκ πλείονος χρόνου πρὸς τὴν ὑμετέραν πόλιν οἰκειότερον διακειμένους. ἔτι δὲ τοιούτων δεησόμενοι πάρεσμεν ἐν οἷς κίνδυνος μὲν οὐδεὶς ἔνεστιν, ἅπαντες δ’ ἄνθρωποι νομιοῦσιν ὑμᾶς πειθομένους ὁσιωτάτους καὶ δικαιοτάτους εἶναι τῶν Ἑλλήνων. Εἰ μὲν οὖν μὴ Θηβαίους ἑωρῶμεν ἐκ παντὸς τρόπου παρεσκευασμένους πείθειν ὑμᾶς, ὡς οὐδὲν εἰς ἡμᾶς ἐξημαρτήκασι, διὰ βραχέων ἂν ἐποιησάμεθα τοὺς λόγους· ἐπειδὴ δ’ εἰς τοῦθ’ ἥκομεν ἀτυχίας ὥστε μὴ μόνον ἡμῖν εἶναι τὸν ἀγῶνα πρὸς ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 102
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- τούτους, ἀλλὰ καὶ τῶν ῥητόρων πρὸς τοὺς δυνατωτάτους, οὓς ἀπὸ τῶν ἡμετέρων αὑτοῖς οὗτοι παρεσκευάσαντο συνηγόρους, ἀναγκαῖον διὰ μακροτέρων δηλῶσαι περὶ αὐτῶν. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ Περιορῶ τινά + κατηγ. Μτχ: ανέχομαι να.., υπομένω να.. ἀνάστατος: πρόσφυγας ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να κλιθούν οι παρακάτω μτχ και στα τρία γένη: εἰδότες, διδόντας, φυγόντων, πεπτωκότας Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Ονομαστ Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Πληθυ- ντικός Ονομαστ Γενική Δοτική Αιτιατική κλητική Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Ονομαστ Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Πληθυ- ντικός Ονομαστ Γενική Δοτική Αιτιατική κλητική Να αντικατασταθούν χρονικά οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: ἐδεήθησαν ἡγούμεθα εὕροιτε πάρεσμεν ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 103
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- νομιοῦσιν ἑωρῶμεν ἐποιησάμεθα παρεσκευάσαντο Να αντικατασταθούν εγκλιτικά τα παρακάτω ρήματα: ἐδεήθησαν, πάρεσμεν, εὕροιτε, ἐποιησάμεθα χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 104
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ Να αναγνωρίσεις όλους τους επιρρηματικούς προσδιορισμούς του κειμένου ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Πολίτες των Αθηνών, επειδή ξέρομε ότι συνηθίζετε, και τους αδικουμένους πρόθυμα να βοηθάτε και στους ευεργέτες σας ν' ανταποδίδετε με το παραπάνω την ευεργεσία τους, ήλθαμε για να σας παρακαλέσωμε να μη μείνετε αδιάφοροι βλέποντας πως οι Θηβαίοι, αν και είναι ειρήνη, εν τούτοις κατέλαβαν την πατρίδα μας και μας έδιωξαν. Κι' αφού πολλοί ως τώρα κατέφυγαν σε σας και πέτυχαν ολ' αυτά για τα οποία σας παρεκάλεσαν, νομίζομε πως για τη δική μας την πόλη αξίζει να ενδιαφερθήτε πολύ περισσότερο. Γιατ' ειν' αδύνατο να βρήτε ανθρώπους που έχουν πάθει, πιο άδικα από μας, τόσο μεγάλες συμφορές ή που να έχουν προς την πόλη σας φιλικές διαθέσεις περισσότερο καιρό απ' όσο έχομ' εμείς. Κι' εκτός αυτού, έχουμ' έλθει για να σας ζητήσωμε πράγματα τέτοια, στα οποία δεν υπάρχει κανείς κίνδυνος. Ίσα–ίσα μάλιστα, εάν τα δεχθήτε, ολ' οι άνθρωποι θα πιστέψουν πως εσείς είσθε οι πιο ευσεβείς και οι πιο δίκαιοι απ' όλους τους Έλληνας. Αν λοιπόν τώρα δεν εβλέπαμε πως οι Θηβαίοι είναι με κάθε τρόπο προετοιμασμένοι για να σας πείσουν πως δε μας έκαμαν κανένα κακό, θα προσπαθούσαμε να σας πούμε λίγα μόνο λόγια. Επειδή όμως η ατυχία μας έφθασε σε τέτοιο σημείο, ώστε να μην αγωνιζώμεθα προς τούτους (τους Θηβαίους), αλλά και προς τους πιο δυνατούς ρήτορας, τους οποίους αυτοί με τα δικά μας χρήματα τους έκαμαν συνηγόρους των, ειν' ανάγκη να μιλήσωμε γι' αυτά διεξοδικώτερα. ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 105
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Αἰσχίνου, κατά Κτησιφῶντος 1-8 Τὴν μὲν παρασκευὴν ὁρᾶτε, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, καὶ τὴν παράταξιν ὅση γεγένηται, καὶ τὰς κατὰ τὴν ἀγορὰν δεήσεις, αἷς κέχρηνταί τινες ὑπὲρ τοῦ τὰ μέτρια καὶ τὰ συνήθη μὴ γίγνεσθαι ἐν τῇ πόλει: ἐγὼ δὲ πεπιστευκὼς ἥκω πρῶτον μὲν τοῖς θεοῖς, δεύτερον δὲ τοῖς νόμοις καὶ ὑμῖν, ἡγούμενος οὐδεμίαν παρασκευὴν μεῖζον ἰσχύειν παρ' ὑμῖν τῶν νόμων καὶ τῶν δικαίων. Ἐβουλόμην μὲν οὖν, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, καὶ τὴν βουλὴν τοὺς πεντακοσίους καὶ τὰς ἐκκλησίας ὑπὸ τῶν ἐφεστηκότων ὀρθῶς διοικεῖσθαι, καὶ τοὺς νόμους οὓς ἐνομοθέτησεν ὁ Σόλων περὶ τῆς τῶν ῥητόρων εὐκοσμίας ἰσχύειν, ἵνα ἐξῆν πρῶτον μὲν τῷ πρεσβυτάτῳ τῶν πολιτῶν, ὥσπερ οἱ νόμοι προστάττουσι, σωφρόνως ἐπὶ τὸ βῆμα παρελθόντι ἄνευ θορύβου καὶ ταραχῆς ἐξ ἐμπειρίας τὰ βέλτιστα τῇ πόλει συμβουλεύειν, δεύτερον δ' ἤδη καὶ τῶν ἄλλων πολιτῶν τὸν βουλόμενον καθ' ἡλικίαν χωρὶς καὶ ἐν μέρει περὶ ἑκάστου γνώμην ἀποφαίνεσθαι: οὕτω γὰρ ἄν μοι δοκεῖ ἥ τε πόλις ἄριστα διοικεῖσθαι, αἵ τε κρίσεις ἐλάχισται γίγνεσθαι. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ὅ ση γεγένηται : σε τι βαθμό έχει φτάσει παράταξις: κομματική ομάδα, φατρία μέτρια: δίκαια, λογικά συνήθη: νόμιμα, καθιερωμένα από την παράδοση οἱ ἐφεστηκότες: οι προεδρεύοντες χωρ ὶ ς κα ὶ ἐ ν μέρει : χωριστά και με τη σειρά του κρίσεις: δίκες ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να κλιθούν στο χρόνο που βίσκονται οι ρηματικοί τύποι: γεγένηται, πεπιστευκὼς ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 106
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή Να κλίνεις τα πτωτικά που ακολουθούν όπου βρίσκονται: δεήσεις, συνήθη, ἄνδρες, ἐκκλησίας, ῥητόρων Ε Ν Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Π Λ Η Θ Υ Ν Τ Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ Να χαρακτηριστούν οι επιρρηματικοί προσδιορισμοί του κειμένου ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 107
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Αθηναίοι, βλέπετε την προετοιμασία(που έχει γίνει) και τις φατρίες, σε τι βαθμό έχουν φτάσει, και τις παρακλήσεις στην αγορά που ορισμένοι τις χρησιμοποιούν για να μην εφαρμοστούν στην πόλη τα λογικά και τα νόμιμα. Εγώ έχω έρθει πιστεύοντας κατ΄ αρχάς στους θεούς, έπειτα στους νόμους και σε σας, διότι θεωρώ πως καμιά προετοιμασία δεν έχει μεγαλύτερη δύναμη σε σας από τους νόμους και το δίκαιο. Επιθυμούσα βέβαια, Αθηναίοι, να διοικούνται με σωστό τρόπο από τους προεδρεύοντες και η Βουλή των πεντακοσίων και η Εκκλησία του Δήμου, επίσης επιθυμούσα να ισχύουν οι νόμοι που νομοθέτησε ο Σόλωνας για τους καλούς τρόπους των ρητόρων, ώστε να είναι δυνατόν καταρχάς ο πιο μεγάλος σε ηλικία από τους πολίτες, όπως ακριβώς το ορίζουν οι νόμοι, αφού ανέβη στο βήμα, χωρίς θόρυβο και φασαρία, να δώσει από την εμπειρία του στους πολίτες με σωφροσύνη τις πιο καλές συμβουλές, και στη συνέχεια όποιος από τους υπόλοιπους πολίτες το θέλει με βάση την ηλικία, χωριστά και με τη σειρά του, να εκφέρει την άποψή του. Με αυτόν τον τρόπο φαίνεται σε μένα πως θα διοικούνταν άριστα η πόλη και έτσι θα αποφεύγονταν οι πολλές δίκες. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ αντωνυμίες μετοχές Λυσίας, Δήμου καταλύσεως ἀπολογία, 1-3 Ὑμῖν μὲν πολλὴν συγγνώμην ἔχω, ὦ ἄνδρες δικασταί,ἀκούουσι τοιούτων λόγων καὶ ἀναμιμνῃσκομένοις τῶν γεγενημένων, ὁμοίως ἅπασιν ὀργίζεσθαι τοῖς ἐν ἄστει μείνασι· τῶν δὲ κατηγόρων θαυμάζω, οἳ ἀμελοῦντες τῶν ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 108
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- οἰκείων τῶν ἀλλοτρίων ἐπιμέλονται, εἰ σαφῶς εἰδότες τοὺς μηδὲν ἀδικοῦντας καὶ τοὺς πολλὰ ἐξημαρτηκότας ζητοῦσι ὑμᾶς πείθειν περὶ ἁπάντων ἡμῶν τὴν γνώμην ταύτην ἔχειν. εἰ μὲν οὖν οἴονται, ὅσα ὑπὸ τῶν τριάκοντα γεγένηται τῇ πόλει, ἐμοῦ κατηγορηκέναι, ἀδυνάτους αὐτοὺς ἡγοῦμαι λέγειν· οὐδὲ γὰρ πολλοστὸν μέρος τῶν ἐκείνοις πεπραγμένων εἰρήκασιν· εἰ δὲ ὡς ἐμοί τι προσῆκον περὶ αὐτῶν ποιοῦνται τοὺς λόγους, ἀποδείξω τούτους μὲν ἅπαντα ψευδομένους, ἐμαυτὸν δὲ τοιοῦτον ὄντα οἷόσπερ ἂν τῶν ἐκ Πειραιῶς [ὁ] βέλτιστος ἐν ἄστει μείνας ἐγένετο. δέομαι δ’ ὑμῶν, ὦ ἄνδρες δικασταί, μὴ τὴν αὐτὴν γνώμην ἔχειν τοῖς συκοφάνταις. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ σ υγγνώμην ἔ χω τινι τι = συγχωρώ, δικαιολογώ σε κάποιον κάτι ή να θαυμ ά ζω + γενική = απορώ με κάποιον ἐ πιμ έ λομαι (και ἐ πιμελο ῦ μαι) + γενική = φροντίζω κάποιον ή κάτι ἐ ξαμαρτάνω = κάνω σφάλμα, αδικώ, αμαρτάνω κατηγορ ῶ + αιτιατική + γενική = κατηγορώ κάποιον για κάτι προσήκει τι τινί (προσωπικό) = ταιριάζει κάτι σε κάποιον ο ἱ προσήκοντες = οι συγγενείς τ ὸ προσ ῆ κον = το καθήκον ἔ χω τ ὴ ν α ὐ τ ὴ ν γνώμην τινι = έχω την ίδια γνώμη με κάποιον ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να γράψεις τους ονοματικούς τύπους που ζητούνται: δικασταί: κλητική ενικού ἄστει: δοτική πληθυντικού και γενική ενικού πολλὰ: αιτιατική ενικού σε αρσενικό και ουδέτερο και να αντικατασταθεί ο τύπος στους βαθμούς παράθεσης. κατηγόρων: δοτική ενικού γνώμην: αιτιατική πληθυντικού ἅπαντα: γενική πληθυντικού, δοτική ενικού του ίδιου γένους και γενική ενικού στο θηλυκό γένος βέλτιστος: αιτιατική πληθυντικού στο συγκριτικό βαθμό και να σχηματισθούν τα παραθετικά του επιρρήματος. συκοφάνταις: γενική ενικού και πληθυντικού …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 109
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… Να γράψεις τους ρηματικούς τύπους που ζητούνται: ἀκούουσι: β΄ ενικό οριστικής παρακειμένου ἀναμιμνῃσκομένοις: γ΄ πληθυντικό ευκτικής παθητικού αορίστου μείνασι: απαρέμφατο του ίδιου χρόνου ἀμελοῦντες: β΄ ενικό προστακτικής ενεστώτα μέσης φωνής εἰδότες: α΄ πληθυντικό οριστικής παρατατικού ἡγοῦμαι: β΄ πληθυντικό υποτακτικής ενεστώτα πεπραγμένων: γ΄ ενικό προστακτικής του αορίστου ἐγένετο: απαρέμφατο του ίδιου χρόνου …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… Να αναγνωριστούν και να γραφεί ο άλλος αριθμός των παρακάτω αντωνυμιών του κειμένου. Ὑμῖν ἐκείνοις τοιούτων τούτους ταύτην οἷόσπερ αὐτοὺς ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 110
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ Να εντοπίσεις και να χαρακτηρίσεις τις μετοχές του κειμένου. Να χαρακτηρίσεις συντακτικά τις παρακάτω λέξεις του κειμένου: ὀργίζεσθαι, πολλὰ, ὑπὸ τῶν τριάκοντα, ἀδυνάτους, λέγειν, ἐκείνοις, ἔχειν, τοῖς συκοφάνταις Να χαρακτηρίσεις την πρόταση που εκφέρεται με το ρήμα «ζητοῦσι». ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 111
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Σας δικαιολογώ, κύριοι δικαστές, που οργίζεσθε όμοια με όλους όσους (εναντίον όλων όσων) παρέμειναν στην πόλη, διότι ακούτε τέτοια λόγια, και θυμάστε όσα συνέβησαν (τότε)· απορώ όμως με τους κατηγόρους οι οποίοι ενώ παραμελούν τις ιδιωτικές τους υποθέσεις ασχολούνται με τις ξένες, διότι αν και γνωρίζουν πολύ καλά εκείνους που καθόλου δεν αδίκησαν (δεν διέπραξαν καμία αδικία) και εκείνους που διέπραξαν πολλές αδικίες, επιζητούν να σας πείσουν να έχετε αυτή τη γνώμη για όλους εμάς. Εάν μεν λοιπόν νομίζουν ότι έχουν κατηγορήσει εμένα για όλα όσα διαπράχθηκαν από τους Τριάκοντα εναντίον της πόλης , τους θεωρώ ανίκανους (ότι είναι ανίκανοι) να μιλήσουν (να τα πουν)· διότι ούτε το ελάχιστο μέρος όσων διαπράχθηκαν από εκείνους δεν έχουν αναφέρει· εάν όμως μιλούν γι αυτά, διότι κατά τη γνώμη τους κάτι σχετίζεται με μένα, θα αποδείξω αφενός ότι αυτοί ψεύδονται σε όλα, και αφετέρου ότι εγώ είμαι τέτοιος ακριβώς που θα ήταν ο καλύτερος δημοκρατικός, εάν τότε έμενε στην πόλη. Σας ικετεύω λοιπόν, κύριοι δικαστές, να μην έχετε την ιδία γνώμη με τους συκοφάντες. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Κλίση μετοχών Ανάλυση μετοχών Ξενοφῶντος Κύρου Ἀνάβασις, 2,1,16-19 ἐγώ σε, ὦ Φαλῖνε, ἄσμενος ἑόρακα, οἶμαι δὲ καὶ οἱ ἄλλοι πάντες· σύ τε γὰρ Ἕλλην εἶ καὶ ἡμεῖς τοσοῦτοι ὄντες ὅσους σὺ ὁρᾷς· ἐν τοιούτοις δὲ ὄντες πράγμασι συμβουλευόμεθά σοι τί χρὴ ποιεῖν περὶ ὧν λέγεις. σὺ οὖν πρὸς θεῶν συμβούλευσον ἡμῖν ὅ τι σοι δοκεῖ κάλλιστον καὶ ἄριστον εἶναι, καὶ ὅ σοι τιμὴν οἴσει εἰς τὸν ἔπειτα χρόνον [ἀνα]λεγόμενον, ὅτι Φαλῖνός ποτε πεμφθεὶς παρὰ βασιλέως κελεύσων τοὺς Ἕλληνας τὰ ὅπλα παραδοῦναι συμβουλευομένοις συνεβούλευσεν αὐτοῖς τάδε. οἶσθα δὲ ὅτι ἀνάγκη λέγεσθαι ἐν τῇ Ἑλλάδι ἃ ἂν συμβουλεύσῃς. ὁ δὲ Κλέαρχος ταῦτα ὑπήγετο βουλόμενος καὶ αὐτὸν τὸν παρὰ βασιλέως πρεσβεύοντα συμβουλεῦσαι μὴ παραδοῦναι τὰ ὅπλα, ὅπως εὐέλπιδες μᾶλλον εἶεν οἱ Ἕλληνες. Φαλῖνος δὲ ὑποστρέψας παρὰ τὴν δόξαν αὐτοῦ εἶπεν˙ ἐγώ, εἰ μὲν τῶν μυρίων ἐλπίδων μία τις ὑμῖν ἐστι σωθῆναι πολεμοῦντας βασιλεῖ, συμβουλεύω μὴ παραδιδόναι τὰ ὅπλα· εἰ δέ τοι μηδεμία σωτηρίας ἐστὶν ἐλπὶς ἄκοντος βασιλέως, συμβουλεύω σᾐζεσθαι ὑμῖν ὅπῃ δυνατόν. ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 112
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ τοσοῦτοι: τόσοι πολλοί ὑπάγομαι: παρασύρω, πείθω με τέχνασμα ὑποστρέφω: ξεφεύγω με ελιγμό ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να γράψεις τα παρακάτω παραθετικά όπου βρίσκονται και στους τρεις βαθμούς: ἄριστον, κάλλιστον Να κλιθούν οι μτχ: ὄντες, , πεμφθεὶς, κελεύσων , βουλόμενος , ὑποστρέψας, πολεμοῦντας Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Ονομαστ Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Πληθυ- ντικός Ονομαστ Γενική Δοτική Αιτιατική κλητική Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Ονομαστ Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Πληθυ- ντικός Ονομαστ Γενική Δοτική Αιτιατική κλητική Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Ονομαστ Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 113
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Πληθυ- ντικός Ονομαστ Γενική Δοτική Αιτιατική κλητική ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ Η μτχ ὄντες να αναλυθεί σε αντίστοιχη δευτερεύουσα πρόταση ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… Η μτχ λεγόμενον να αναλυθεί σε αντίστοιχη δευτερεύουσα πρόταση ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… Η μτχ πεμφθεὶς να αναλυθεί σε αντίστοιχη δευτερεύουσα πρόταση ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… Η μτχ κελεύσων να αναλυθεί σε αντίστοιχη δευτερεύουσα πρόταση ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… Η μτχ πρεσβεύοντα να αναλυθεί σε αντίστοιχη δευτερεύουσα πρόταση ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ «Εγώ, Φαλίνε, σε είδα με χαρά, όπως, νομίζω, και όλοι οι άλλοι. Γιατί κι εσύ είσαι Έλληνας κι εμείς, όσους βλέπεις εδώ. Τώρα βρισκόμαστε σε μια κρίσιμη περίσταση και γι' αυτό σου ζητούμε τη συμβουλή σου, τι πρέπει να κάμουμε γι' αυτά που μας λες. Συμβούλεψέ μας λοιπόν, για όνομα των θεών, εκείνο που σου φαίνεται πως είναι καλύτερο και ωφελιμότερο και που θα σε τιμά στις μελλούμενες εποχές. Γιατί ποτέ δε θα πάψουν να λένε, πως κάποτε έστειλε ο βασιλιάς το Φαλίνο με διαταγή στους Έλληνες να παραδώσουν τα όπλα τους κι όταν αυτοί του ζήτησαν τη γνώμη του, τους έδωσε τούτη δω τη συμβουλή. Και ξέρεις, ότι αναγκαστικά θα διαδοθούν στην Ελλάδα οι συμβουλές που θα μας δώσεις». Ο Κλέαρχος μ' αυτά προσπαθούσε να τον φέρει στη δική του γνώμη, γιατί ήθελε κι ο ίδιος ο απεσταλμένος του βασιλιά να τους συμβουλέψει να μην παραδώσουν τα όπλα, για να έχουν περισσότερο θάρρος οι Έλληνες. Ο Φαλίνος όμως ξέφυγε με τρόπο και, αναπάντεχα για τον Κλέαρχο, είπε: «Αν στις άπειρες ελπίδες υπάρχει για σας μια να σωθείτε πολεμώντας το βασιλιά, τότε σας συμβουλεύω να μην παραδώσετε τα όπλα. Αν όμως δεν υπάρχει καμιά ελπίδα σωτηρίας χωρίς τη θέληση του βασιλιά, τότε σας συμβουλεύω να προσπαθήσετε να γλιτώσετε με όποιο τρόπο μπορέσετε» ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 114
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Ρήματα Μετοχές επίθετα Ονοματικοί προσδιορισμοί Πλάτωνος, Γοργίας, 483 b - d Ἀλλ’ οἶμαι οἱ τιθέμενοι τοὺς νόμους οἱ ἀσθενεῖς ἄνθρωποί εἰσιν καὶ οἱ πολλοί. πρὸς αὑτοὺς οὖν καὶ τὸ αὑτοῖς συμφέρον τούς τε νόμους τίθενται καὶ τοὺς ἐπαίνους ἐπαινοῦσιν καὶ τοὺς ψόγους ψέγουσιν· ἐκφοβοῦντες τοὺς ἐρρωμενεστέρους τῶν ἀνθρώπων καὶ δυνατοὺς ὄντας πλέον ἔχειν, ἵνα μὴ αὐτῶν πλέον ἔχωσιν, λέγουσιν ὡς αἰσχρὸν καὶ ἄδικον τὸ πλεονεκτεῖν, καὶ τοῦτό ἐστιν τὸ ἀδικεῖν, τὸ πλέον τῶν ἄλλων ζητεῖν ἔχειν· ἀγαπῶσι γὰρ οἶμαι αὐτοὶ ἂν τὸ ἴσον ἔχωσιν φαυλότεροι ὄντες. διὰ ταῦτα δὴ νόμῳ μὲν τοῦτο ἄδικον καὶ αἰσχρὸν λέγεται, τὸ πλέον ζητεῖν ἔχειν τῶν πολλῶν, καὶ ἀδικεῖν αὐτὸ καλοῦσιν· ἡ δέ γε οἶμαι φύσις αὐτὴ ἀποφαίνει αὐτό, ὅτι δίκαιόν ἐστιν τὸν ἀμείνω τοῦ χείρονος πλέον ἔχειν καὶ τὸν δυνατώτερον τοῦ ἀδυνατωτέρου. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ τίθεμαι νόμον = νομοθετώ ὁ , ἡ ἀ σθενής, τ ὸ ἀ σθεν ὲ ς = αδύναμος, ασήμαντος, πτωχός ψέγω τιν ὰ = κατηγορώ, κατακρίνω κάποιον (ψόγος = κατηγορία) ἐ ρρωμένος (ως επίθετο) = δυνατός, υγιής πλεονεκτέω - ῶ τινος (προσώπου ή πράγματος) = υπερέχω κάποιου, έχω περισσότερα από κάποιον πλεονεκτέω - ῶ (αμετάβατο) = είμαι πλεονέκτης ἀ ποφαίνω τι = αποδεικνύω, φανερώνω, παρουσιάζω κάτι ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να αντικατασταθούν χρονικά οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 115
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- τίθενται ἔχειν ἐπαινοῦσιν ὄντας Να αντικατασταθούν χρονικά οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: λέγεται ἀποφαίνει καλοῦσιν οἶμαι Να κλιθεί η προστακτική του ενεστώτα και του αορίστου και η οριστική του παρατατικού των παρακάτω ρημάτων του κειμένου, στη φωνή που ζητείται: α) ἀγαπῶσι, στην ενεργητική φωνή, β) ἐπαινοῦσιν, στη μέση φωνή. Να γίνει εγκλιτική αντικατάσταση στο χρόνο που βρίσκονται, των παρακάτω ρηματικών τύπων του κειμένου, στο πρόσωπο και στη φωνή που ζητείται: ἐκφοβοῦντες: β΄ ενικό μέσης φωνής, γ΄ πληθυντικό μέσης φωνής. πλεονεκτεῖν: γ΄ ενικό ενεργητικής φωνής, β΄ πληθυντικό ενεργητικής φωνής. ἀγαπῶσι: β΄ ενικό και γ΄πληθυντικό και στις δυο φωνές. χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 116
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- απαρέμφατο μετοχή χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή Να γραφούν οι τύποι που ζητούνται: ὄντας:γ΄ ενικό πρόσωπο, οριστικής μέλλοντα, της ίδιας φωνής. λέγουσιν: β΄ενικό πρόσωπο, προστακτικής αορίστου β΄, της ίδιας φωνής. ἀποφαίνει: γ΄ πληθυντικό πρόσωπο, οριστικής μέλλοντα, της ίδιας φωνής. ἔχωσιν: β΄ πληθυντικό πρόσωπο, της ευκτικής του ίδιου χρόνου, της ίδιας φωνής. ἀδικεῖν: γενική πληθυντικού, του αρσενικού γένους της μετοχής, του αντίστοιχου χρόνου, της ίδιας φωνής. ζητεῖν: β΄ενικό πρόσωπο, προστακτικής του ίδιου χρόνου, της άλλης φωνής. ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… Να γράψεις τα επίθετα που ακολουθούν στις πλάγιες πτώσεις και στα τρία γένη: ἐρρωμενεστέρους, φαυλότεροι,ἀμείνω, χείρονος ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 117
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Γενική Δοτική Αιτιατική Πληθυ- ντικός Γενική Δοτική Αιτιατική Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Γενική Δοτική Αιτιατική Πληθυ- ντικός Γενική Δοτική Αιτιατική : Να γραφούν οι άλλοι βαθμοί των παρακάτω τύπων, στη μορφή που βρίσκονται: πλέον ἀμείνω δυνατώτερον ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ Να γίνει αναγνώριση των παρακάτω μετοχών του κειμένου και να αναλυθούν σε δευτερεύουσες προτάσεις: οἱ τιθέμενοι, ὄντας, ὄντες ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… Να γίνει συντακτική αναγνώριση των παρακάτω τύπων του κειμένου: τοὺς ἐπαίνους, τῶν ἀνθρώπων, ἔχειν, ἀδικεῖν (αὐτὸ καλοῦσιν), τοῦ χείρονος ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 118
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Να εντοπιστούν και να αναγνωριστούν οι ομοιόπτωτοι ονοματικοί προσδιορισμοί του κειμένου. ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Αλλά, νομίζω, αυτοί που θεσπίζουν νόμους είναι οι αδύναμοι άνθρωποι και η πλειοψηφία. Σύμφωνα λοιπόν με τους ίδιους και το συμφέρον τους, και νομοθετούν και αποδίδουν επαίνους και διατυπώνουν κατηγορίες· εκφοβίζοντας τους πιο ισχυρούς ανθρώπους και όσους είναι σε θέση να πλεονεκτούν, για να μην υπερέχουν απέναντί τους, λένε πως τάχα είναι αισχρό και άδικο το να έχουν περισσότερα και (ότι) αυτό είναι η αδικία, δηλαδή το να επιδιώκει κανείς να πλεονεκτεί έναντι των άλλων. Γιατί αυτοί, νομίζω, είναι ευχαριστημένοι αν έχουν ίσα δικαιώματα (ενν. με τους δυνατούς) αν και είναι κατώτεροι. Γι αυτούς τους λόγους λοιπόν κατά συνθήκη θεωρείται αισχρό και άδικο αυτό, το να επιδιώκει δηλαδή κανείς να έχει περισσότερα από τους πολλούς, και το ονομάζουν αυτό αδικία. Όμως, νομίζω, η ίδια η φύση αποδεικνύει αυτό, ότι δηλαδή είναι δίκαιο να υπερέχει ο καλύτερος έναντι του χειρότερου και ο πιο δυνατός έναντι του πιο αδύνατου. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Ρήματα πτωτικά Προσδιορισμοί Ενεργητική και παθητική σύνταξη Λυσίου, Κατὰ Ἀγοράτου, 93-95 Ἐνθυμεῖσθε δ’, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι,ὅπως μὴ πάντων ἔργον σχετλιώτατον ἐργάσησθε. Εἰ γὰρ ἀποψηφιεῖσθε Ἀγοράτου τουτουί, οὐ μόνον τοῦτο διαπράττεσθε, ἀλλὰ καὶ ἐκείνων τῶν ἀνδρῶν, οὓς ὁμολογεῖτε ὑμῖν εὔνους εἶναι,ἅμα τῇ αὐτῇ ψήφῳ ταύτῃ θάνατον καταψηφίζεσθε· ἀπολύοντες γὰρ τὸν αἴτιον ὄντα ἐκείνοις τοῦ θανάτου οὐδὲν ἄλλο γιγνώσκετε ἢ ἐκείνους δικαίως ὑπὸ τούτου τεθνηκέναι. Καὶ οὕτως ἂν δεινότατα πάντων πάθοιεν, εἰ οἷς ἐπέσκηπτον ἐκεῖνοι ὡς φίλοις οὖσι τιμωρεῖν ὑπὲρ αὑτῶν, οὗτοι ὁμόψηφοι κατ’ ἐκείνων τῶν ἀνδρῶν τοῖς τριάκοντα γενήσονται. Μηδαμῶς, ὦ ἄνδρες δικασταί, πρὸς θεῶν Ὀλυμπίων, μήτε τέχνῃ μήτε μηχανῇ μηδεμιᾷ θάνατον ἐκείνων τῶν ἀνδρῶν ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 119
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- καταψηφίσησθε, οἳ πολλὰ κἀγαθὰ ὑμᾶς ποιήσαντες δι' αὐτὰ ταῦτα ὑπὸ τῶν τριάκοντα καὶ Ἀγοράτου τουτουὶ ἀπέθανον. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ἐ νθυμέομαι-ο ῦ μαι = αναλογίζομαι, σκέφτομαι σχέτλιος, -α, -ον = άθλιος, ελεεινός ἀ ποψηφίζομαί τινος = αθωώνω κάποιον με ψήφο ὁ μολογέω – ῶ τιν ὶ = συμφωνώ με κάποιον ε ὔ νους = ευμενής, φιλικός, ευνοϊκός καταψηφίζομαί τινος τι = καταδικάζω κάποιον σε κάτι ἐ πισκήπτω τιν ὶ = αφήνω εντολή σε κάποιον, παραγγέλνω, στηρίζω τιμωρ ῶ τιν ὰ = τιμωρώ κάποιον για εκδίκηση, εκδικούμαι κάποιον, τιμωρ ῶ τιν ὶ = βοηθώ, υπερασπίζω κάποιον ἡ τέχνη = το τέχνασμα ἡ μηχαν ὴ = ο δόλος, η (ψεύτικη) δικαιολογία ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να γίνει χρονική αντικατάσταση στους τύπους που ζητούνται ἀποψηφιεῖσθε διαπράττεσθε πάθοιεν ποιήσαντες Να κλιθεί η προστακτική του ενεστώτα και η οριστική του μέλλοντα των παρακάτω ρηματικών τύπων: καταψηφίσησθε οὖσι Να γίνει εγκλιτική αντικατάσταση στην ίδια φωνή: ἀποψηφιεῖσθε, στο ίδιο πρόσωπο και στον ίδιο χρόνο. καταψηφίσησθε, στο β΄ ενικό του μέλλοντα και του αορίστου. ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 120
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή Να γραφεί ο τύπος που ζητείται για τους παρακάτω ρηματικούς τύπους του κειμένου: ἐργάσησθε: γ΄ πληθυντικό, οριστικής παρακειμένου οὖσι: β΄ ενικό, ευκτικής μέλλοντα καταψηφίσησθε: β΄ πληθυντικό, ευκτικής μέλλοντα, στην άλλη φωνή ὁμολογεῖτε: γ΄ ενικό, προστακτικής ενεστώτα, στην άλλη φωνή ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… Να γραφεί ο ίδιος τύπος στον άλλο αριθμό: Ἐνθυμεῖσθε, εὔνους, οὖσι, οἷς, ὄντα, πάντων, ὑμῖν, τοῦτο, οὐδὲν, ἀνδρῶν, ψήφῳ, μηχανῇ, μηδεμιᾷ Να γραφεί ο τύπος της μετοχής των παρακάτω ρηματικών τύπων του κειμένου που ζητείται: Ἐνθυμεῖσθε: γενική πληθυντικού, του αρσενικού γένους, της μετοχής του ίδιου χρόνου, στην ίδια φωνή ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 121
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ἀποψηφιεῖσθε: δοτική ενικού, του θηλυκού γένους, της μετοχής του ίδιου χρόνου, στην ίδια φωνή καταψηφίσησθε: αιτιατική ενικού, του ουδετέρου γένους, της μετοχής του μέλλοντα, στην άλλη φωνή εἶναι: γενική πληθυντικού, του αρσενικού γένους, της μετοχής του ίδιου χρόνου, στην ίδια φωνή ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ Να αναγνωριστούν συντακτικά οι παρακάτω προσδιορισμοί του κειμένου: σχετλιώτατον, ἐκείνων, τοῖς τριάκοντα, τουτουὶ ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… Να γίνει πλήρης συντακτική αναγνώριση των προτάσεων του κειμένου που εκφέρονται με τα ρήματα: ἐργάσησθε, ὁμολογεῖτε, γενήσονται ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… Να αναγνωριστούν συντακτικά οι παρακάτω ονοματικοί τύποι του κειμένου: ἔργον, τοῦτο, θάνατον, φίλοις, τέχνῃ ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 122
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Να αναγνωριστούν οι παρακάτω μετοχές του κειμένου και να γίνει η ανάλυσή τους σε ισοδύναμη δευτερεύουσα πρόταση: τὸν ὄντα, ὡς οὖσι ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… «οἳ πολλὰ κἀγαθὰ ὑμᾶς ποιήσαντες διὰ ταῦτα ὑπὸ τῶν τριάκοντα καὶ Ἀγοράτου τουτουὶ ἀπέθανον»: Να μετατραπεί η παθητική σύνταξη σε ενεργητική. ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Σκεφθείτε όμως, άνδρες Αθηναίοι, πώς να μην διαπράξετε την αθλιότερη πράξη από όλες. Γιατί, αν αθωώσετε αυτόν εδώ τον Αγόρατο, δεν κάνετε μόνο αυτό, αλλά και εκείνους τους άνδρες, που παραδέχεστε ότι ήταν φιλικοί σε σας, συγχρόνως με αυτή την ίδια ψήφο τούς καταδικάζετε σε θάνατο. Γιατί, αθωώνοντας αυτόν που είναι υπαίτιος για το θάνατο εκείνων, δεν αποφασίζετε τίποτε άλλο παρά ότι εκείνοι δίκαια καταδικάστηκαν σε θάνατο από αυτόν. Και έτσι θα πάθουν τη χειρότερη ατίμωση από όλες, αν αυτοί, στους οποίους άφηναν εκείνοι την εντολή να εκδικηθούν για χάρη τους γιατί ήταν κατά τη γνώμη τους φίλοι τους, ψηφίσουν εναντίον εκείνων των ανδρών όμοια με τους τριάντα τυράννους. Σε καμιά περίπτωση, άνδρες δικαστές, στο όνομα των Ολύμπιων θεών, μήτε με τέχνασμα μήτε με καμία δικαιολογία μην καταδικάσετε σε θάνατο εκείνους τους άνδρες, οι οποίοι, αν και έκαναν πολλές και μεγάλες ευεργεσίες σε σας, γι αυτές τις ίδιες θανατώθηκαν από τους τριάντα τυράννους και από αυτόν εδώ τον Αγόρατο. ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 123
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Ρήματα Δευτερεύουσες προτάσεις πτωτικά δοτική Ξενοφῶντος Κύρου Ἀνάβασις, 1,3,3-6 ἄνδρες στρατιῶται, μὴ θαυμάζετε ὅτι χαλεπῶς φέρω τοῖς παροῦσι πράγμασιν. ἐμοὶ γὰρ ξένος Κῦρος ἐγένετο καί με φεύγοντα ἐκ τῆς πατρίδος τά τε ἄλλα ἐτίμησε καὶ μυρίους ἔδωκε δαρεικούς· οὓς ἐγὼ λαβὼν οὐκ εἰς τὸ ἴδιον κατεθέμην ἐμοὶ οὐδὲ καθηδυπάθησα, ἀλλ᾽ εἰς ὑμᾶς ἐδαπάνων. καὶ πρῶτον μὲν πρὸς τοὺς Θρᾷκας ἐπολέμησα, καὶ ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος ἐτιμωρούμην μεθ᾽ ὑμῶν, ἐκ τῆς Χερρονήσου αὐτοὺς ἐξελαύνων βουλομένους ἀφαιρεῖσθαι τοὺς ἐνοικοῦντας Ἕλληνας τὴν γῆν. ἐπειδὴ δὲ Κῦρος ἐκάλει, λαβὼν ὑμᾶς ἐπορευόμην, ἵνα εἴ τι δέοιτο ὠφελοίην αὐτὸν ἀνθ᾽ ὧν εὖ ἔπαθον ὑπ᾽ ἐκείνου. ἐπεὶ δὲ ὑμεῖς οὐ βούλεσθε συμπορεύεσθαι, ἀνάγκη δή μοι ἢ ὑμᾶς προδόντα τῇ Κύρου φιλίᾳ χρῆσθαι ἢ πρὸς ἐκεῖνον ψευσάμενον μεθ᾽ ὑμῶν εἶναι. εἰ μὲν δὴ δίκαια ποιήσω οὐκ οἶδα, αἱρήσομαι δ᾽ οὖν ὑμᾶς καὶ σὺν ὑμῖν, ὅ τι ἂν δέῃ πείσομαι. καὶ οὔποτε ἐρεῖ οὐδεὶς ὡς ἐγὼ Ἕλληνας ἀγαγὼν εἰς τοὺς βαρβάρους, προδοὺς τοὺς Ἕλληνας τὴν τῶν βαρβάρων φιλίαν εἱλόμην, ἀλλ᾽ ἐπεὶ ὑμεῖς ἐμοὶ οὐ θέλετε πείθεσθαι, ἐγὼ σὺν ὑμῖν ἕψομαι καὶ ὅ τι ἂν δέῃ πείσομαι. νομίζω γὰρ ὑμᾶς ἐμοὶ εἶναι καὶ πατρίδα καὶ φίλους καὶ συμμάχους, καὶ σὺν ὑμῖν μὲν ἂν οἶμαι εἶναι τίμιος ὅπου ἂν ὦ. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ φεύγω ἐκ τῆς πατρίδος : εξορίζομαι από την πατρίδα κατατίθεμαι : αποταμιεύω καθηδυπαθέω-ῶ : ασωτεύω τίμιος : τιμημένος ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 124
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να κλίνεις τα πτωτικά που ακολουθούν όπου βρίσκονται: στρατι ῶται, πράγμασιν, φεύγοντα, λαβὼν, γῆν Ε Ν Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Π Λ Η Θ Υ Ν Τ Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Να ξαναγράψεις την παρακάτω περίοδο στον άλλο αριθμό: νομίζω γὰρ ὑμᾶς ἐμοὶ εἶναι καὶ πατρίδα καὶ φίλους καὶ συμμάχους, καὶ σὺν ὑμῖν μὲν ἂν οἶμαι εἶναι τίμιος ὅπου ἂν ὦ. ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… Να αντικατασταθούν χρονικά οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: λαβὼν ἀφαιρεῖσθαι πείσομαι ἕψομαι ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 125
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Να αναγνωριστούν συντακτικά όλες οι δοτικές του κειμένου Να χαρακτηριστούν οι αναφορικο-υποθετικές προτάσεις: εἴ τι δέοιτο και ὅπου ἂν ὦ ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Στρατιώτες, μην απορείτε που αγανακτώ για την παρούσα κατάσταση. Γιατί ο Κύρος έγινε φίλος μου από φιλοξενία και ως προς τα άλλα με τίμησε, όταν εγώ ήμουν εξόριστος από την πατρίδα, και μου έδωσε δέκα χιλιάδες δαρεικούς. Και αυτούς αφού εγώ τους πήρα, δεν τους αποταμίευσα για δική μου προσωπική χρήση, ούτε τους δαπάνησα σε ηδονές και πολυτέλειες, αλλά τους ξόδεψα για σας. Πρώτα λοιπόν πολέμησα εναντίον των Θρακών, και τους τιμώρησα με τη δική σας τη βοήθεια για χάρη της Ελλάδας, εκδιώκοντάς τους από τη Χερσόνησο, γιατί ήθελαν να αφαιρέσουν από τους Έλληνες που έμεναν εκεί τη γη τους. Και όταν ο Κύρος με καλούσε, πήγαινα έχοντάς σας μαζί μου, για να τον υποστηρίξω, αν χρειαζόταν κάτι, σε αντάλλαγμα των ευεργεσιών που έλαβα από εκείνον. Επειδή όμως εσείς δε θέλετε να πορευτείτε πλέον μαζί μου, είμαι υποχρεωμένος ή να κάνω χρήση της φιλίας του Κύρου, αφού προδώσω εσάς, ή να είμαι μαζί σας, αφού διαψεύσω εκείνον. Δε γνωρίζω βέβαια αν θα πράξω δίκαια, αλλά θα προτιμήσω εσάς και μαζί σας θα πάθω ό,τι και αν χρειαστεί. Και ποτέ δε θα πει κανείς ότι τάχα εγώ, αφού οδήγησα Έλληνες εναντίον των βαρβάρων, προτίμησα τη φιλία των βαρβάρων, αφού πρόδωσα τους Έλληνες, εγώ όμως θα πορευτώ μαζί σας και θα υποστώ ό,τι και αν παραστεί ανάγκη, επειδή εσείς δε θέλετε να υπακούτε σε μένα. Θεωρώ λοιπόν ότι εσείς είστε για μένα και πατρίδα και φίλοι και σύμμαχοι, και μαζί σας βέβασια νομίζω ότι μπορώ να είμαι τιμημένος όπου και αν βρεθώ. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Κλιτά μέρη του λόγου Ονοματικοί προσδιορισμοί Δημοσθένους, περί τῶν ἐν Χερρονήσῳ, 90,1 ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 126
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- δει μέν, νδρες θηνα οι, τούς λέγοντας παντας ἔ ὦ ἄ Ἀ ῖ ἅ μήτε πρός ἔχθραν ποιεῖσθαι λόγον μηδένα μήτε πρός χάριν, ἀλλ΄ ὅ βέλτιστον ἕκαστος ἡγεῖτο, τοῦτ΄ ἀποφαίνεσθαι, ἄλλως τε καί περί κοινῶν πραγμάτων καί μεγάλων ὑμῶν βουλευομένων˙ ἐπεί δέ ἔνιοι τά μέν φιλονικίᾳ, τά δ΄ ᾑτινιδήποτ΄ αἰτίᾳ προάγονται λέγειν, ὑμᾶς, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, τούς πολλούς δεῖ πάντα τἄλλ΄ ἀφελόντας, ἅ τῇ πόλει νομίζετε συμφέρειν, ταῦτα καί ψηφίζεσθαι καί πράττειν. ἡ μέν οὖν σπουδή περί τῶν ἐν Χερρονήσῳ πραγμάτων ἐστί καί τῆς στρατείας, ἥν ἑνδέκατον μῆνα τουτονί Φίλιππος ἐν Θράκῃ ποιεῖται˙ τῶν δέ λόγων οἱ πλεῖστοι περί ὧν Διοπείθης πράττει καί μέλλει ποιεῖν εἴρηνται, ἐγώ δ΄ ὅσα μέν τις αἰτιᾶταί τινα τούτων, οὕς κατά τούς νόμους ἐφ΄ ὑμῖν ἐστιν, ὅταν βούλησθε, κολάζειν, κἄν ἤδη δοκῇ κἄν ἐπισχοῦσιν περί αὐτῶν σκοπεῖν ἐγχωρεῖν ἡγοῦμαι, καί οὐ πάνυ δεῖ περί τούτων οὔτ΄ἔμ΄ οὔτ΄ ἄλλον οὐδέν΄ ἰσχυρίζεσθαι. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ἀποφαίνομαι: εκφράζω τη γνώμη μου βουλεύομαι: συσκέφτομαι προάγομαι +τελικό απαρέμφατο: παρακινούμαι να κάνω κάτι σπουδή: ενδιαφέρον αἰτιῶμαι τινά τι: κατηγορώ κάποιον για κάτι ἐπί ἐμοί ἐστι + τελικό απαρέμφατο: είναι στο χέρι μου να…. ἐπέχω: αναβάλλω για αργότερα ἰσχυρίζομαι: (εδώ) επιμένω ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να ξαναγράψεις την παρακάτω περίοδο του κειμένου στον άλλο αριθμό ὑμᾶς, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, τούς πολλούς δεῖ πάντα τἄλλ΄ ἀφελόντας, ἅ τῇ πόλει νομίζετε συμφέρειν, ταῦτα καί ψηφίζεσθαι καί πράττειν ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 127
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Να γίνει πλήρης σύνταξη της παρακάτω περιόδου μ ς, νδρες θηνα οι, τούς πολλούς ὑ ᾶ ὦ ἄ Ἀ ῖ δεῖ πάντα τἄλλ΄ ἀφελόντας, ἅ τῇ πόλει νομίζετε συμφέρειν, ταῦτα καί ψηφίζεσθαι καί πράττειν ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Αθηναίοι, θα έπρεπε όλοι οι ρήτορες να μην ομιλήσουν για να καλλιεργήσουν ούτε την έχθρα ούτε την εύνοια, αλλά ο καθένας να πει τη γνώμη του για αυτό που θεωρεί ως σπουδαιότερο˙ άλλωστε εσείς συζητάτε για σημαντικά και μεγάλα ζητήματα. Επειδή όμως ορισμένοι παρακινούνται να μιλήσουν για κάποια θέματα εξαιτίας της φιλονικίας και για άλλα για οποιονδήποτε λόγο, εσείς, Αθηναίοι, ο λαός, αφού αφήσετε όλα τα άλλα στην άκρη, να αποφασίσετε και να κάνετε αυτά που θεωρείτε ότι συμφέρουν την πόλη. Πρέπει να δείξετε ενδιαφέρον για τα ζητήματα της Χερσονήσου και για την εκστρατεία που εδώ και ένδεκα μήνες πραγματοποιεί στη Θράκη αυτός ο Φίλιππος. Έχουν ειπωθεί τα πιο πολλά από τα επιχειρήματα σχετικά με τα οποία ενεργεί και πρόκειται να ενεργήσει ο Διοπείθης και εγώ για όσα κάποιος κατηγορεί κάποιον από αυτούς, τους οποίους σύμφωνα με τους νόμους είναι στο χέρι σας , όταν το θέλετε, να τιμωρείτε, και τώρα αμέσως αν σας φαίνεται καλό, και αργότερα, αφού περιμένετε, για αυτά θεωρώ ότι πρέπει κανείς να εξετάζει και κανένας να μην επιμένει περισσότερο για τέτοια ζητήματα, ούτε εγώ ούτε άλλος. ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 128
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 129
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ – ΑΣΚΗΣΗ Α Λυσίας , ὑπέρ τῶν τοῦ Νικίου ἀδελφοῦ , 6 Καί οὐ πολλῷ χρόνῳ ὕστερον Νικήρατος, ἀνεψιός ὤν ἐμός καί υἱός Νικίου, εὔνους ὤν τῷ ὑμετέρῳ πλήθει, συλληφθείς ὑπό τῶν τριάκοντα ἀπέθανεν, οὔτε γένει οὔτε οὐσίᾳ οὔθ΄ ἡλικίᾳ δοκῶν ἀνάξιος εἶναι τῆς πολιτείας μετασχεῖν˙ ἀλλά τοιαῦτα ἐνομίζετο τά ὑπάρχοντα αὐτῷ πρός τό ὑμέτερον πλῆθος εἶναι καί διά τούς προγόνους καί αὐτόν, ὥστε οὐκ ἄν ποθ΄ ἑτέρας ἐπιθυμῆσαι πολιτείας. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ἀνεψιός = ξάδελφος εὔνους = φιλικά διακείμενος πλῆθος = δημοκρατικός λαός ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 130
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- πολιτεία = πολίτευμα μετέχω τῆς πολιτείας = συμμετέχω στα κοινά ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ 1. Να αναγνωριστούν συντακτικά όλες οι δοτικές του κειμένου 2. Να αναγνωριστούν συντακτικά όλα τα απαρέμφατα του κειμένου ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να κλιθούν όπου βρίσκονται τα πτωτικά: ὤν, υἱός, πλήθει, αὐτόν, οὐσίᾳ Ε Ν Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Π Λ Η Θ Υ Ν Τ Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 131
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ – ΑΣΚΗΣΗ Β Λυσίας , ὑπέρ τῶν τοῦ Νικίου ἀδελφοῦ , 6 Καί οὐ πολλῷ χρόνῳ ὕστερον Νικήρατος, ἀνεψιός ὤν ἐμός καί υἱός Νικίου, εὔνους ὤν τῷ ὑμετέρῳ πλήθει, συλληφθείς ὑπό τῶν τριάκοντα ἀπέθανεν, οὔτε γένει οὔτε οὐσίᾳ οὔθ΄ ἡλικίᾳ δοκῶν ἀνάξιος εἶναι τῆς πολιτείας μετασχεῖν˙ ἀλλά τοιαῦτα ἐνομίζετο τά ὑπάρχοντα αὐτῷ πρός τό ὑμέτερον πλῆθος εἶναι καί διά τούς προγόνους καί αὐτόν, ὥστε οὐκ ἄν ποθ΄ ἑτέρας ἐπιθυμῆσαι πολιτείας. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ἀνεψιός = ξάδελφος εὔνους = φιλικά διακείμενος πλῆθος = δημοκρατικός λαός πολιτεία = πολίτευμα μετέχω τῆς πολιτείας = συμμετέχω στα κοινά ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 132
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 1. Να αναγνωριστούν συντακτικά όλες οι γενικές του κειμένου 2. Να αναγνωριστούν συντακτικά όλες οι μετοχές του κειμένου ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να κλιθούν όπου βρίσκονται τα πτωτικά: μετέρ ὑ ῳ, συλληφθείς, γένει, ἡλικίᾳ, ἑτέρας Ε Ν Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Π Λ Η Θ Υ Ν Τ Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 133
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ – ΑΣΚΗΣΗ Α Ισοκράτης , Ἐπιστολαί, Ι, Διονυσίῳ &5-7 ( Ο Ισοκράτης γράφει στο Διονύσιο Α΄, τύραννο των Συρακουσών, τον κολακεύει, αποβλέποντας στη συμφιλίωση των Ελλήνων ) Λέγειν δέ μέλλω περί μεγάλων πραγμάτων καί περί ὧν οὐδενί τῶν ζώντων ἀκοῦσαι μᾶλλον ἤ σοί προσήκει. Καί μή νόμιζε με προθύμως οὕτω σε παρακαλεῖν, ἵνα γένῃ συγγράμματος ἀκροατής˙ οὐ γάρ οὔτ΄ ἐγώ τυγχάνω φιλοτίμως διακείμενος πρός τάς ἐπιδείξεις οὔτε σύ λανθάνεις ἡμᾶς ἤδη πλήρης ὤν τῶν τοιούτων. Πρός δέ τούτοις κἀκεῖνο πᾶσι φανερόν, ὅτι τοῖς μέν ἐπιδείξεως δεομένοις αἱ πανηγύρεις ἁρμόττουσιν, ἐκεῖ γάρ ἄν τις ἐν πλείστοις τήν αὐτοῦ δύναμιν διασπείρειε, τοῖς δέ διαπράξασθαί τι βουλομένοις πρός τοῦτον διαλεκτέον, ὅστις τάχιστα μέλλει τάς πράξεις ἐπιτελεῖν τάς ὑπό τοῦ λόγου δηλωθείσας. Εἰ μέν οὖν μιᾷ τινι τῶν πόλεων εἰσηγούμην, πρός τούς ἐκείνης προεστῶτας τούς λόγους ἄν ἐποιούμην˙ ἐπειδή δ΄ ὑπέρ τῆς τῶν Ἑλλήνων σωτηρίας παρεσκεύασμαι συμβουλεύειν, πρός τίν΄ ἄν δικαιότερον διαλεχθείην ἤ πρός τόν πρωτεύοντα τοῦ γένους καί μεγίστην ἔχοντα δύναμιν; ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 134
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ λανθάνεις ἡμᾶς πλήρης ὤν = μου διαφεύγει της προσοχής ότι είσαι πλήρης εἰσηγοῦμαι + δοτική = συμβουλεύω ποιοῦμαι τους λόγους = ομιλώ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ Να μετατρέψεις τον παρακάτω υποθετικό λόγο σε ΑΟΡΙΣΤΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΕ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ και σε ΑΠΛΗ ΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΛΕΓΟΝΤΟΣ: Εἰ μέν οὖν μιᾷ τινι τῶν πόλεων εἰσηγούμην, πρός τούς ἐκείνης προεστῶτας τούς λόγους ἄν ἐποιούμην ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ 1. Να αντικατασταθούν εγκλιτικά τα παρακάτω ρήματα: νόμιζε, διαλεχθείην χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή 2. Να κλιθεί στο χρόνο που βίσκεται το ρήμα: γένῃ οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 135
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 3. Να αντικατασταθούν χρονικά οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: ἀκοῦσαι λανθάνεις ἐπιδείξεις τυγχάνω ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ …………………………………………………………………… …………………………………………………………………… …………………………………………………………………… …………………………………………………………………… …………………………………………………………………… …………………………………………………………………… …………………………………………………………………… …………………………………………………………………… …………………………………………………………………… …………………………………………………………………… …………………………………………………………………… …………………………………………………………………… …………………………………………………………………… …………………………………………………………………… …………………………………………………………………… …………………………………………………………………… …………………………………………………………………… …………………………………………………………………… …………………………………………………………………… …………………………………………………………………… …………………………………………………………………… ……………………………………………………… ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 136
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ – ΑΣΚΗΣΗ Β Ισοκράτης , Ἐπιστολαί, Ι, Διονυσίῳ &5-7 ( Ο Ισοκράτης γράφει στο Διονύσιο Α΄, τύραννο των Συρακουσών, τον κολακεύει, αποβλέποντας στη συμφιλίωση των Ελλήνων ) Λέγειν δέ μέλλω περί μεγάλων πραγμάτων καί περί ὧν οὐδενί τῶν ζώντων ἀκοῦσαι μᾶλλον ἤ σοί προσήκει. Καί μή νόμιζε με προθύμως οὕτω σε παρακαλεῖν, ἵνα γένῃ συγγράμματος ἀκροατής˙ οὐ γάρ οὔτ΄ ἐγώ τυγχάνω φιλοτίμως διακείμενος πρός τάς ἐπιδείξεις οὔτε σύ λανθάνεις ἡμᾶς ἤδη πλήρης ὤν τῶν τοιούτων. Πρός δέ τούτοις κἀκεῖνο πᾶσι φανερόν, ὅτι τοῖς μέν ἐπιδείξεως δεομένοις αἱ πανηγύρεις ἁρμόττουσιν, ἐκεῖ γάρ ἄν τις ἐν πλείστοις τήν αὐτοῦ δύναμιν διασπείρειε, τοῖς δέ διαπράξασθαί τι βουλομένοις πρός τοῦτον διαλεκτέον, ὅστις τάχιστα μέλλει τάς πράξεις ἐπιτελεῖν τάς ὑπό τοῦ λόγου δηλωθείσας. Εἰ μέν οὖν μιᾷ τινι τῶν πόλεων εἰσηγούμην, πρός τούς ἐκείνης προεστῶτας τούς λόγους ἄν ἐποιούμην˙ ἐπειδή δ΄ ὑπέρ τῆς τῶν Ἑλλήνων σωτηρίας παρεσκεύασμαι συμβουλεύειν, πρός τίν΄ ἄν δικαιότερον διαλεχθείην ἤ πρός τόν πρωτεύοντα τοῦ γένους καί μεγίστην ἔχοντα δύναμιν; ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ λανθάνεις ἡμᾶς πλήρης ὤν = μου διαφεύγει της προσοχής ότι είσαι πλήρης εἰσηγοῦμαι + δοτική = συμβουλεύω ποιοῦμαι τους λόγους = ομιλώ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 137
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Να μετατρέψεις τον παρακάτω υποθετικό λόγο σε ΠΡΟΣΔΟΚΩΜΕΝΟ και σε ΑΟΡΙΣΤΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ: Ε μέν ο ἰ ὖν μιᾷ τινι τῶν πόλεων εἰσηγούμην, πρός τούς ἐκείνης προεστῶτας τούς λόγους ἄν ἐποιούμην ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ 1. Να αντικατασταθούν εγκλιτικά τα παρακάτω ρήματα: νόμιζε, διαλεχθείην χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή 2. Να κλιθεί στο χρόνο που βίσκεται το ρήμα: γένῃ οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή 3. Να αντικατασταθούν χρονικά οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: ἀκοῦσαι λανθάνεις ἐπιδείξεις τυγχάνω ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 138
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ – ΑΣΚΗΣΗ Λυσίας , πρός Σίμωνα, 46, 48 χοιμι δ΄ ν καί λλα πολλά ε πε ν περί τούτου, Ἔ ἄ ἄ ἰ ῖ ἀλλ΄ ἐπειδή παρ΄ ὑμῖν οὐ νόμιμόν ἐστι ἔξω τοῦ πράγματος λέγειν, ἐκείνων ἐνθυμεῖσθε˙ οὗτοί εἰσιν οἱ βίᾳ εἰς τήν ἡμετέραν οἰκίαν εἰσιόντες, οὗτοι οἱ διώκοντες, ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 139
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ο τοι ο βί κ τ ς δο συναρπάζοντες ὗ ἱ ᾳ ἐ ῆ ὁ ῦ ἡμᾶς. Ὧν ὑμεῖς μεμνημένοι τά δίκαια ψηφίζεσθε, καί μή περιίδητε ἐκ τῆς πατρίδος ἀδίκως ἐκπεσόντα, ὑπέρ ἧς ἐγώ πολλούς κινδύνους κεκινδύνευκα καί πολλάς λειτουργίας λελειτούργηκα, καί κακοῦ μέν αὐτῇ οὐδενός αἴτιος γεγένημαι, οὐδέ τῶν ἐμῶν προγόνων οὐδείς, ἀγαθῶν δέ πολλῶν˙ ὥστε δικαίως ἄν ὑφ΄ ὑμῶν καί ὑπό τῶν ἄλλων ἐλεηθείην, οὐ μόνον εἴ τι πάθοιμι ὧν Σίμων βούλεται, ἀλλά καί ὅτι ἠναγκάσθην ἐκ τοιούτων πραγμάτων εἰς τοιούτους ἀγῶνας καταστῆναι. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ἔχω + απαρέμφατο = μπορώ να ....... νόμιμο = συνήθεια, έθιμο, σωστό περιορῶ = παραβλέπω, επιτρέπω, ανέχομαι, περιμένω ἐκπίπτω = ξεπέφτω, εξορίζομαι λειτουργῶ = εκτελώ δημόσια καθήκοντα ἀγών = συνέλευση, δίκη ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ 1. Να αναγνωριστούν συντακτικά όλοι οι εμπρόθετοι προσδιορισμοί 2. Να αναγνωριστούν συντακτικά οι λέξεις: εἰπεῖν λέγειν βίᾳ ἐκπεσόντα κινδύνους λειτουργίας ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ 1. Να αντικατασταθούν εγκλιτικά τα παρακάτω ρήματα: ἔχοιμι, ἔστιν, ἐνθυμεῖσθε, περιίδητε χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 140
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- απαρέμφατο μετοχή χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή 2. Να αντικατασταθούν χρονικά οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: ἔχοιμι εἰπεῖν ἔστιν ε ἰσιόντες διώκοντες περιίδητε ἐκπεσόντα πάθοιμι ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 141
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… …………………………………………………………………… Διαγώνισμα Α΄ Τετραμήνου Ἰσοκράτης , Πανηγυρικός, 73-74 Καί μηδείς οἰέσθω με ἀγνοεῖν ὅτι καί Λακεδαιμόνιοι περί τούς καιρούς τούτους πολλῶν ἀγαθῶν αἴτιοι τοῖς Ἕλλησι κατέστησαν˙ ἀλλά διά τοῦτο καί μᾶλλον ἐπαινεῖν ἔχω τήν πόλιν, ὅτι τοιούτων ἀνταγωνιστῶν τυχοῦσα τοσοῦτον αὐτῶν διήνεγκεν. Βούλομαι δι΄ ὀλίγῳ μακρότερα περί τοῖν πολέοιν εἰπεῖν καί μή ταχύ λίαν παραδραμεῖν, ἵν΄ ἀμφοτέρων ἡμῖν ὑπομνήματα γένηται, τῆς τε προγόνων ἀρετῆς καί τῆς πρός τούς βαρβάρους ἔχθρας˙ καίτοι με οὐ λέληθεν, ὅτι χαλεπόν ἐστι ὕστατον ἐπελθόντα λέγειν περί πραγμάτων πάλαι προκατειλημμένων καί περί ὧν οἱ μάλιστα δυνηθέντες τῶν πολιτῶν εἰπεῖν ἐπί τοῖς δημοσίᾳ θαπτομένοις πολλάκις εἰρήκασιν˙ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ διαφέρω τινός: ξεπερνώ κάποιον παρατρέχω το πράγμα: προσπερνώ μια υπόθεση ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 142
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Α. Να μεταφραστεί το κείμενο ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… Μονάδες (10) Β.1. Να γραφούν οι παρακάτω λέξεις στον άλλο αριθμό Μονάδες (2,5) οἰέσθω γένηται τούς καιρούς λέληθεν Β.2. Να αντικατασταθούν χρονικά οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: διήνεγκεν παραδραμεῖν λέληθεν εἰρήκασιν Μονάδες (2,5) Γ.1. Να αναγνωριστεί και να συνταχθεί πλήρως η παρακάτω πρόταση ὅτι τοιούτων ἀνταγωνιστῶν τυχοῦσα τοσοῦτον αὐτῶν διήνεγκεν …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 143 το ςῖλ Ἕ λησι ἐπελθόντα τήν πόλιν δυνηθέντες τυχοῦσα τοῖς θαπτομένοις
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… Μονάδες (2,5) Γ.2. Να αναγνωριστούν συντακτικά οι παρακάτω λέξεις: ἀγαθῶν: τοῖς Ἕλλησι: διά τοῦτο: πρός τούς βαρβάρους: τῶν πολιτῶν: Μονάδες (2,5) καλή επιτυχία ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ - ΑΣΚΗΣΗ Λυσίας , Ἐπιτάφιος & 27-29 Ξέρξης καταφρονήσας μέν τῆς Ἑλλάδος, ἐψευσμένος δέ τῆς ἐλπίδος, ἀτιμαζόμενος δέ τῷ γεγενημένῳ, ἀχθόμενος δέ τῇ συμφορᾷ, ὀργιζόμενος δέ τοῖς αἰτίοις, ἀπαθής δ΄ ὤν κακῶν καί ἄπειρος ἀνδρῶν ἀγαθῶν, δεκάτῳ ἔτει παρασκευασάμενος χιλίαις μέν καί διακοσίαις ναυσίν ἀφίκετο, τῆς δέ πεζῆς στρατιᾶς οὕτως ἄπειρον τό πλῆθος ἦγεν, ὥστε καί τά ἔθνη τά μετ΄ αὐτοῦ ἀκολουθήσαντα πολύ ἄν ἔργον εἴη καταλέξαι˙ τό δέ μέγιστον σημεῖον τοῦ πλήθους˙ ἐξόν γάρ αὐτῷ χιλίαις ναυσί διαβιβάσαι κατά τό στενώτατον τοῦ Ἑλλησπόντου τήν πεζήν στρατιάν ἐκ τῆς Ἀσίας εἰς τήν Εὐρώπην οὐκ ἠθέλησεν ἡγούμενος τήν διατριβήν αὑτῷ πολλήν ἔσεσθαι˙ ἀλλ΄ ὑπεριδών καί τά φύσει πεφυκότα καί τά θεῖα πράγματα καί τάς ἀνθρωπίνας διανοίας ὁδόν μέν διά τῆς θαλάσσης ἐποιήσατο, πλοῦν δέ διά τῆς γῆς ἠνάγκασε γενέσθαι, ζεύξας μέν τόν Ἑλλήσποντον, διορύξας δέ τόν Ἄθω. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ἐψευσμένος τῆς ἐλπίδος = που δημιουργήθηκε επί Δαρείου για την κατάληψη της Ελλάδας ἀχθόμενος = (ἄχθομαι=στεναχωριέμαι) ἀπαθής= ο μη παθών ὑπεριδών= καταφρονών ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ 1. Να κάνεις πλήρη αναγνώριση του αποσπάσματος: «ἐξόν γάρ αὐτῷ χιλίαις……………… πολλήν ἔσεσθαι» ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 144
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ἐξόν: αὐτῷ: χιλίαις: ναυσί: διαβιβάσαι: κατά τό στενώτατον: τοῦ Ἑλλησπόντου: τήν πεζήν: τήν στρατιάν: ἐκ τῆς Ἀσίας: εἰς τήν Εὐρώπην: οὐκ ἠθέλησεν: ἡγούμενος: τήν διατριβήν: αὑτῷ: πολλήν: ἔσεσθαι: (Μον. 3) 2. Να μετατρέψεις στο απόσπασμα «ἀλλ΄ ὑπεριδών καί τά φύσει πεφυκότα καί τά θεῖα πράγματα καί τάς ἀνθρωπίνας διανοίας ὁδόν μέν διά τῆς θαλάσσης ἐποιήσατο» την αιτιολογική μετοχή ὑπεριδών σε δευτερεύουσα πρόταση …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… (Μον. 2) ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ 1. Να κλιθούν στο χρόνο που βρίσκονται οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: ἐψευσμένος, ἀφίκετο Χρόνος: Οριστική Υποτακτική Ευκτική Προστακτική Απαρέμφατο Μετοχή Χρόνος: Οριστική Υποτακτική Ευκτική Προστακτική Απαρέμφατο Μετοχή (Μον. 2) 2. Να αντικαταστήσεις χρονικά τους παρακάτω ρηματικούς τύπους ἀφίκετο ἦγεν καταλέξαι ὑπεριδών ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 145
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- (Μον. 2) 3. Να κλιθούν στις πλάγιες πτώσεις τα παρακάτω πτωτικά: λπίδος, α ἐ ἰτίοις, ἀπαθής, ἀνδρῶν, ἔτει Ε Ν Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Γενική Δοτική Αιτιατική Π Λ Η Θ Υ Ν Τ Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Γενική Δοτική Αιτιατική (Μον. 1) ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 146
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………… (Μον. 10) Ξενοφῶντος Ἑλληνικά 7,5.26-27 Τούτων δὲ πραχθέντων τοὐναντίον ἐγεγένητο οὗ ἐνόμισαν πάντες ἄνθρωποι ἔσεσθαι. συνεληλυθυίας γὰρ σχεδὸν ἁπάσης τῆς Ἑλλάδος καὶ ἀντιτεταγμένων, οὐδεὶς ἦν ὅστις οὐκ ᾤετο, εἰ μάχη ἔσοιτο, τοὺς μὲν κρατήσαντας ἄρξειν, τοὺς δὲ κρατηθέντας ὑπηκόους ἔσεσθαι· ὁ δὲ θεὸς οὕτως ἐποίησεν ὥστε ἀμφότεροι μὲν τροπαῖον ὡς νενικηκότες ἐστήσαντο, νεκροὺς δὲ ἀμφότεροι μὲν ὡς νενικηκότες ὑποσπόνδους ἀπέδοσαν, νενικηκέναι δὲ φάσκοντες ἑκάτεροι οὔτε χώρᾳ οὔτε πόλει οὔτ’ ἀρχῇ οὐδέτεροι οὐδὲν πλέον ἔχοντες ἐφάνησαν ἢ πρὶν τὴν μάχην γενέσθαι· συνεληλυθυίας: από συνέρχομαι= συγκεντρώνομαι ἀντιτεταγμένων:από ἀντιτάττομαι= παρατάσσομαι απέναντι Γ. Να γράψετε τη μετάφραση του κειμένου Μονάδες 20 Γ.1. Να γράψετε τους ζητούμενους τύπους για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου. α) τούτων: γεν. πληθ. πραχθέντων: ονομ. εν. τῆς Ἑλλάδος : δοτ. Εν. ὑπηκόους: δοτ. Πληθ. πόλει: αιτ. εν. β) πραχθέντων: β΄ εν. ευκτ. παθητ. Αορ. ἐνόμισαν: α΄ πληθ. ευκτ. μέλλ. συνεληλυθυίας: γ΄ εν. προστ. αορ. Β΄ κρατήσαντας : απαρέμφ. Ενεστ. ἐστήσαντο: β΄ εν. οριστ. Παρατ. Μονάδες 10 Γ.2.α) Να γίνει πλήρης συντακτική ανάλυση των παρακάτω λέξεων, φράσεων. τούτων, πραχθέντων, ἁπάσης, ὡς νενικηκότες, ὑποσπόνδους β) Ο υποθετικός λόγος «εἰ μάχη ἔσοιτο, τοὺς μὲν κρατήσαντας ἄρξειν» να γραφεί στο μη πραγματικό και στο προσδοκώμενο. Μονάδες 10 ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 147
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Κύρου Ἀνάβασις Ξενοφῶντος, 3.2. 10-11 Ἐτύγχανον λέγων ὅτι πολλαὶ καὶ καλαὶ ἐλπίδες ἡμῖν εἶεν σωτηρίας. πρῶτον μὲν γὰρ ἡμεῖς μὲν ἐμπεδοῦμεν τοὺς τῶν θεῶν ὅρκους, οἱ δὲ πολέμιοι ἐπιωρκήκασί τε καὶ τὰς σπονδὰς παρὰ τοὺς ὅρκους λελύκασιν. οὕτω δ’ ἐχόντων εἰκὸς τοῖς μὲν πολεμίοις ἐναντίους εἶναι τοὺς θεούς, ἡμῖν δὲ συμμάχους, οἵπερ ἱκανοί εἰσι καὶ τοὺς μεγάλους ταχὺ μικροὺς ποιεῖν καὶ τοὺς μικροὺς κἂν ἐν δεινοῖς ὦσι σῴζειν εὐπετῶς, ὅταν βούλωνται. Λεξιλόγιο ἐμπεδοῦμεν τούς ὅρκους= κρατούμε τους όρκους εὐπετῶς= εύκολα Α. Να μεταφράσεις το κείμενο Μονάδες 20 Β. α. Να γράψεις τους ζητούμενους τύπους για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου: ἐτύγχανον: το απαρέμφατο Αορίστου β΄ λέγων: το β΄ πληθυντικό Παρατατικού εἶεν: το α΄πληθυντικό της Υποτακτικής στον ίδιο χρόνο ἐχόντων: όπου βρίσκεται στον Παρακείμενο ποιεῖν: τη μετοχή στη Γενική Ενικού του αρσενικού, στον ίδιο χρόνο Μονάδες 5 Β. β. Να γράψεις τους ζητούμενους τύπους για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου: ἐλπίδες: τη δοτική ενικού ἡμῖν: την αιτιατική πληθυντικού οἱ πολέμιοι: τη γενική ενικού τοὺς μεγάλους: όπου βρίσκεται, στους άλλους βαθμούς παραθετικού δεινοῖς: την ονομαστική πληθυντικού Μονάδες 5 Γ.α. Να αναγνωρίσεις συντακτικά τις παρακάτω λέξεις: λέγων, ἡμῖν, σωτηρίας, εἶναι, ἡμῖν Μονάδες 5 Γ.β. Να αναγνωρίσεις και να χαρακτηρίσεις συντακτικά την παρακάτω πρόταση του κειμένου: ὅταν βούλωνται. Μονάδες 5 ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 148
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελίδα Ξενοφών, Κυνηγετικός ΧΙΙΙ, 1-5 3 Πλάτων, Πολιτεία Α΄ 328 ε΄ 6 Λυσίας, Περί δήμου καταλύσεως απολογία & 21-24 8 ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 149
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Ξενοφών , Κύρου Ἀνάβασις ΙΙΙ, 29-32 12 Δημοσθένης, κατ΄ Ἀριστογείτονος Α, 15-16 16 Θουκυδίδης, βιβλίο Α, & 10. 1-2 19 Δημοσθένης, περί τοῦ στεφάνου, 233, 25 22 Πλάτων, Γοργίας 456 d-e 25 Ξενοφών, Ιέρων 3, 5-9 28 Ξενοφών, Κύρου Παιδεία, Α, 4, 3-4 31 Θουκυδίδης, Ιστορία Η 75, 1-4 34 Ξενοφών, Κύρου Ἀνάβασις Ε,VI, 3-7 37 Δημοσθένης, κατά Ἀριστογείτονος Β, 25-27 40 Πλάτων, Μενέξενος 247 Α-C 43 Θουκυδίδης, βιβλίο VII, 72 46 Λυσίας , Ἐπιτάφιος & 27-29 49 Δημοσθένης, Περί στεφάνου & 169-171 52 Αἰσχίνης, κατά Τιμάρχου, 6-8 ; 55 Θουκυδίδης, Α,89 58 Ξενοφῶντος Ἑλληνικά 5.1. 32-5.1.33 61 Λυσίας Ὑπέρ ἀδυνάτου 1-3 64 Ξενοφῶντος Ἑλληνικά, 6,1,5 67 Θουκυδίδης Α΄ 85-86 70 Δημοσθένους, Περί Ἁλονήσου, 2-4 73 Ξενοφῶντος Ἀπομνημονεύματα, 1.6.1-4 76 Λυσίας: « Ἑπιτάφιος», 7-9 79 Λυσίας, Ὑπέρ τοῦ ἀδυνάτου, 13,14 82 Λυσίας κατά Ἐρατοσθένους 6-9 85 Ξενοφῶντος, Κύρου Ἀνάβασις, Γ Ι 38-42 88 Πλάτων, Ἀπολογία Σωκράτη 18 92 Θουκυδίδης, Γ, 56, 1-5 95 Ξενοφών, Ἱέρων, 5, 1-3 98 Λυσίας, Κατά Αγοράτου 3 – 4 101 Θουκυδίδης Α΄ 87-88 104 Άνδοκίδου Περί τῶν μυστηρίων Λόγοι, 106-107 107 Λυσίας, κατά Ἀγοράτου ἐνδείξεως, 15-16 110 Ισοκράτους Πλαταϊκός, 1-3 112 Αἰσχίνου, κατά Κτησιφῶντος 1-8 116 Λυσίας, Δήμου καταλύσεως ἀπολογία, 1-3 119 Ξενοφῶντος Κύρου Ἀνάβασις, 2,1,16-19 123 Πλάτωνος, Γοργίας, 483 b – d 126 Λυσίου, Κατὰ Ἀγοράτου, 93-95 131 Ξενοφῶντος Κύρου Ἀνάβασις, 1,3,3-6 136 Δημοσθένους, περί τῶν ἐν Χερρονήσῳ, 90,1 139 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ Λυσίας, ὑπέρ τῶν τοῦ Νικίου ἀδελφοῦ , 6 143 Ισοκράτης, Ἐπιστολαί, Ι, Διονυσίῳ &5-7 147 Λυσίας, πρός Σίμωνα, 46, 48 153 Ἰσοκράτης, Πανηγυρικός, 73-74 156 Λυσίας , Ἐπιτάφιος & 27-29 158 Ξενοφῶντος Ἑλληνικά 7,5.26-27 161 Κύρου Ἀνάβασις Ξενοφῶντος, 3.2. 10-11 162 ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 150
ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 151

More Related Content

DOC
ΠΩΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΖΟΜΑΙ ΕΝΑ ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ
bylabr0s
 
PDF
ΞΕΝΟΦΩΝΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α΄ ΛΥΚΕΙΟΥ
byGeorgia Sofi
 
DOC
ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ, ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ
bydrallis
 
PDF
ερωτήσεις εισαγωγής Θουκυδίδη - τράπεζα θεμάτων
byVasilis Vasileiou
 
DOC
οριστική Ε.Φ. βαρυτόνων ρημάτων
byzazagina
 
PDF
ΛΑΤΙΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΟΥ μάθημα 16ο
byThanos Stavropoulos
 
PPS
ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ
byGeorgia Sofi
 
DOC
δοκίμιο με ασκήσεις
bynikosas
 
ΠΩΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΖΟΜΑΙ ΕΝΑ ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ
bylabr0s
 
ΞΕΝΟΦΩΝΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α΄ ΛΥΚΕΙΟΥ
byGeorgia Sofi
 
ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ, ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ
bydrallis
 
ερωτήσεις εισαγωγής Θουκυδίδη - τράπεζα θεμάτων
byVasilis Vasileiou
 
οριστική Ε.Φ. βαρυτόνων ρημάτων
byzazagina
 
ΛΑΤΙΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΟΥ μάθημα 16ο
byThanos Stavropoulos
 
ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ
byGeorgia Sofi
 
δοκίμιο με ασκήσεις
bynikosas
 

What's hot

PDF
Μετοχές, είδη μετοχών Αρχαία Ελληνικά
bymvourtsian
 
PDF
αυτοτροφοι ετεροτροφοι οργανισμοι
byΜαυρουδης Μακης
 
PDF
Θουκυδίδης "Περικλέους Επιτάφιος" : Κριτήρια αξιολόγησης Κ.Ε.Ε.
byThanos Stavropoulos
 
PDF
Το ημερολόγιο της Άννας Φρανκ-Ν. Λογοτεχνία β γυμνασίου
byvserdaki
 
PDF
Λεξιλογικός πίνακας ενότητας 7 (πράττω)
byGeorgia Dimitropoulou
 
PDF
Ν. Γλώσσα β γυμνασίου , Φύλλο Εργασίας - Ασκήσεις επανάληψης
byvserdaki
 
PDF
fero - tuli - latum - ferre
byThanos Stavropoulos
 
PPTX
Τσέχωφ, ένας αριθμός
byVaspan
 
PDF
Ευριπίδη Ελένη, Β΄ επεισόδιο, 4η σκηνή, στ. 942-1139
byΤσατσούρης Χρήστος, Γυμνάσιο Μαγούλας Δυτικής Αττικής
 
PPTX
ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ ΑΝΑΛΥΣΗ
bysomakris
 
DOC
Eλισάβετ Mουτζάν Μαρτινέγκου, Αυτοβιογραφία
byGeorgia Dimitropoulou
 
PDF
Πηγές ιστορίας γ΄ γυμνασίου
bycgialopsos
 
PDF
Νεοελληνική Γλώσσα β γυμνασίου, 5η ενότητα: Εργασία και επάγγελμα
byvserdaki
 
PPTX
τα αποφθεγματα στην ελενη
bynikseis
 
PPTX
το πιο γλυκο ψωμι
byDimitra Stefani
 
PPT
Συντακτική ανάλυση κειμένου 2
byStella Stath
 
DOCX
Ιλιάδα σημειώσεις στη ραψωδία Z
byvaralig
 
PDF
Λεξιλογικός Πίνακας "κοσμώ". 3η ενότητα Αρχαίων Β΄ Γυμνασίου
byΤσατσούρης Χρήστος, Γυμνάσιο Μαγούλας Δυτικής Αττικής
 
DOCX
Η ζωή εν τάφω - Η μυστική παπαρούνα
byEleni Kots
 
DOC
ΜΕΤΟΧΗ - ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟ ΚΑΤΑΛΗΞΕΙΣ
byGeorgia Sofi
 
Μετοχές, είδη μετοχών Αρχαία Ελληνικά
bymvourtsian
 
αυτοτροφοι ετεροτροφοι οργανισμοι
byΜαυρουδης Μακης
 
Θουκυδίδης "Περικλέους Επιτάφιος" : Κριτήρια αξιολόγησης Κ.Ε.Ε.
byThanos Stavropoulos
 
Το ημερολόγιο της Άννας Φρανκ-Ν. Λογοτεχνία β γυμνασίου
byvserdaki
 
Λεξιλογικός πίνακας ενότητας 7 (πράττω)
byGeorgia Dimitropoulou
 
Ν. Γλώσσα β γυμνασίου , Φύλλο Εργασίας - Ασκήσεις επανάληψης
byvserdaki
 
fero - tuli - latum - ferre
byThanos Stavropoulos
 
Τσέχωφ, ένας αριθμός
byVaspan
 
Ευριπίδη Ελένη, Β΄ επεισόδιο, 4η σκηνή, στ. 942-1139
byΤσατσούρης Χρήστος, Γυμνάσιο Μαγούλας Δυτικής Αττικής
 
ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ ΑΝΑΛΥΣΗ
bysomakris
 
Eλισάβετ Mουτζάν Μαρτινέγκου, Αυτοβιογραφία
byGeorgia Dimitropoulou
 
Πηγές ιστορίας γ΄ γυμνασίου
bycgialopsos
 
Νεοελληνική Γλώσσα β γυμνασίου, 5η ενότητα: Εργασία και επάγγελμα
byvserdaki
 
τα αποφθεγματα στην ελενη
bynikseis
 
το πιο γλυκο ψωμι
byDimitra Stefani
 
Συντακτική ανάλυση κειμένου 2
byStella Stath
 
Ιλιάδα σημειώσεις στη ραψωδία Z
byvaralig
 
Λεξιλογικός Πίνακας "κοσμώ". 3η ενότητα Αρχαίων Β΄ Γυμνασίου
byΤσατσούρης Χρήστος, Γυμνάσιο Μαγούλας Δυτικής Αττικής
 
Η ζωή εν τάφω - Η μυστική παπαρούνα
byEleni Kots
 
ΜΕΤΟΧΗ - ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟ ΚΑΤΑΛΗΞΕΙΣ
byGeorgia Sofi
 

Viewers also liked

DOCX
Ν γλώσσα 3η ενότητα, α΄ γυμνασίου
bychavalesnick
 
DOCX
νεοελληνικη γλωσσα α γυμνασίου διαγώνισμα 4η ενότητα
byStella Karioti
 
DOCX
Ν Γλώσσα Α΄ γυμνασίου, ενότητα 2
bychavalesnick
 
PPSX
2. Οι επιπτώσεις από την άφιξη των προσφύγων
byKvarnalis75
 
PDF
Η Παιδεία - Αγωγή των νέων στην αρχαία Σπάρτη και Αθήνα
byΜaria Demirakou
 
PDF
N. Kαζαντζάκης, Aναφορά στο Γκρέκο
byAnna Boukouvala
 
DOCX
Ν. Γλώσσα α΄γυμν, ενότητα 1
bychavalesnick
 
PDF
Μαθηματικά Δ΄ τάξη - Συμπεράσματα ενοτήτων
byΗλιάδης Ηλίας
 
PDF
Κ. Ταχτσης, Ζήτημα ιδιοσυγκρασίας
byAnna Boukouvala
 
PDF
Αρχαία Ελληνικά Γ' Λυκείου: Εισαγωγή - Σωκράτης & Πλάτων: Ερωτήσεις & Απαντήσεις
byThanos Stavropoulos
 
PPSX
1. Η ενσωμάτωση των προσφύγων
byKvarnalis75
 
PDF
Α. Τσέχοφ, Μαθητική περιπέτεια
byAnna Boukouvala
 
PDF
Κ.Παππά, Η εκδρομή του Δημητρού
byAnna Boukouvala
 
PDF
Πλάτωνας - Πολιτεία
bymatoulav
 
PDF
αδίδακτο αφροδίτη
bycgialopsos
 
PDF
αδίδακτο νίκη
bycgialopsos
 
Ν γλώσσα 3η ενότητα, α΄ γυμνασίου
bychavalesnick
 
νεοελληνικη γλωσσα α γυμνασίου διαγώνισμα 4η ενότητα
byStella Karioti
 
Ν Γλώσσα Α΄ γυμνασίου, ενότητα 2
bychavalesnick
 
2. Οι επιπτώσεις από την άφιξη των προσφύγων
byKvarnalis75
 
Η Παιδεία - Αγωγή των νέων στην αρχαία Σπάρτη και Αθήνα
byΜaria Demirakou
 
N. Kαζαντζάκης, Aναφορά στο Γκρέκο
byAnna Boukouvala
 
Ν. Γλώσσα α΄γυμν, ενότητα 1
bychavalesnick
 
Μαθηματικά Δ΄ τάξη - Συμπεράσματα ενοτήτων
byΗλιάδης Ηλίας
 
Κ. Ταχτσης, Ζήτημα ιδιοσυγκρασίας
byAnna Boukouvala
 
Αρχαία Ελληνικά Γ' Λυκείου: Εισαγωγή - Σωκράτης & Πλάτων: Ερωτήσεις & Απαντήσεις
byThanos Stavropoulos
 
1. Η ενσωμάτωση των προσφύγων
byKvarnalis75
 
Α. Τσέχοφ, Μαθητική περιπέτεια
byAnna Boukouvala
 
Κ.Παππά, Η εκδρομή του Δημητρού
byAnna Boukouvala
 
Πλάτωνας - Πολιτεία
bymatoulav
 
αδίδακτο αφροδίτη
bycgialopsos
 
αδίδακτο νίκη
bycgialopsos
 

Similar to ΑΔΙΔΑΚΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

PDF
Το ταξίδι των λέξεων στο χρόνο, εν. 1 Αρχαίων Α΄ Γυμνασίου
byΤσατσούρης Χρήστος, Γυμνάσιο Μαγούλας Δυτικής Αττικής
 
DOC
ΑΡΧΑΙΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ - ΤΕΛΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ
byGeorgia Sofi
 
PDF
ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ: ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ (ΕΝΟΤΗΤΕΣ 1-18)
byΚατερίνα Προκοπίου
 
PDF
Αρχαία Α΄Γυμνασίου, ενότητα 14
bydespifor
 
DOC
ΤΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΥ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ
bymono030156
 
PDF
2025 ΜΕΘΟΔΙΚΟ -Αρχαία- Προτεινόμενο 2ο προς Δημοσίευση.pdf
byssuserf9afe7
 
PDF
συντακτικό της αρχαίας ελληνικής γλώσσης
byGIA VER
 
PDF
συντακτικό της αρχαίας ελληνικής γλώσσης
byGIA VER
 
PDF
Συντακτικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας - Αχιλλέας Τζάρτζανος.pdf
byMarina Lagou
 
PDF
Ypokeimeno katigoroumeno
byMarina And
 
PDF
ΠΕ02-Φιλολόγων 2007 (Ειδική Διδακτική)
byOlga Paizi
 
PDF
2025ArxaiaApant (2)20256765965479877.pdf
byssuserf9afe7
 
PDF
ΠΕ02-Φιλολόγων 2005 (Ειδική Διδακτική-Παιδαγωγικά-Γενική Διδακτική)
byOlga Paizi
 
PDF
Sintaktiko arxaias ellinikis_tzartzanou_
byDimitrios Kuloglu
 
PPS
αρχαία ελληνικά α
byStella Stath
 
DOCX
Ενότητα 6η Η ομορφιά δεν είναι το πάν
byEvangelia Patera
 
DOC
συνταξη ρηματων α. ε. σταυρατη γεωργια
bystavratig
 
DOCX
ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΠΡΟΛΟΓΟΣ
byΕΛΕΥΘΕΡΙΑ MΠΙΛΑΝΑΚΗ
 
PDF
Arxaia themata-2006-politica
byalfaromeopap
 
PDF
Sintaktiko arxaias ellinikis tzartzanou
byDimitrios Kuloglu
 
Το ταξίδι των λέξεων στο χρόνο, εν. 1 Αρχαίων Α΄ Γυμνασίου
byΤσατσούρης Χρήστος, Γυμνάσιο Μαγούλας Δυτικής Αττικής
 
ΑΡΧΑΙΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ - ΤΕΛΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ
byGeorgia Sofi
 
ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ: ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ (ΕΝΟΤΗΤΕΣ 1-18)
byΚατερίνα Προκοπίου
 
Αρχαία Α΄Γυμνασίου, ενότητα 14
bydespifor
 
ΤΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΥ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ
bymono030156
 
2025 ΜΕΘΟΔΙΚΟ -Αρχαία- Προτεινόμενο 2ο προς Δημοσίευση.pdf
byssuserf9afe7
 
συντακτικό της αρχαίας ελληνικής γλώσσης
byGIA VER
 
συντακτικό της αρχαίας ελληνικής γλώσσης
byGIA VER
 
Συντακτικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας - Αχιλλέας Τζάρτζανος.pdf
byMarina Lagou
 
Ypokeimeno katigoroumeno
byMarina And
 
ΠΕ02-Φιλολόγων 2007 (Ειδική Διδακτική)
byOlga Paizi
 
2025ArxaiaApant (2)20256765965479877.pdf
byssuserf9afe7
 
ΠΕ02-Φιλολόγων 2005 (Ειδική Διδακτική-Παιδαγωγικά-Γενική Διδακτική)
byOlga Paizi
 
Sintaktiko arxaias ellinikis_tzartzanou_
byDimitrios Kuloglu
 
αρχαία ελληνικά α
byStella Stath
 
Ενότητα 6η Η ομορφιά δεν είναι το πάν
byEvangelia Patera
 
συνταξη ρηματων α. ε. σταυρατη γεωργια
bystavratig
 
ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΠΡΟΛΟΓΟΣ
byΕΛΕΥΘΕΡΙΑ MΠΙΛΑΝΑΚΗ
 
Arxaia themata-2006-politica
byalfaromeopap
 
Sintaktiko arxaias ellinikis tzartzanou
byDimitrios Kuloglu
 

More from mono030156

PPT
ΑΡΧΑΙΑ Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ-ΕΝΟΤΗΤΑ 10-ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ
bymono030156
 
DOC
ΚΕΙΜΕΝΑ Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΠ
bymono030156
 
DOC
ΑΡΧΑΙΑ Α΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ-ΕΝΟΤΗΤΑ 10-ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
bymono030156
 
DOC
ΑΡΧΑΙΑ Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ-ΕΝΟΤΗΤΑ 10-ΣΕΝΑΡΙΟ
bymono030156
 
DOC
Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΣΧΟΛΙΚΕΣ ΓΙΟΡΤΕΣ
bymono030156
 
DOC
ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α΄ ΛΥΚΕΙΟΥ-ΙΘΑΚΗ Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗ-ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
bymono030156
 
DOCX
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΟΙΚΙΣΤΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ...
bymono030156
 
PPT
ΕΚΦΡΑΣΗ ΕΚΘΕΣΗ Β΄ΛΥΚΕΙΟΥ-ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΙΔΗΣΗ -ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ
bymono030156
 
PPT
ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α΄ ΛΥΚΕΙΟΥ-ΙΘΑΚΗ Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗ-ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ
bymono030156
 
DOC
ΣΕΛΙΔΕΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Γ΄ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ
bymono030156
 
DOC
ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α΄ ΛΥΚΕΙΟΥ-ΙΘΑΚΗ Κ.Π.ΚΑΒΑΦΗ-ΣΕΝΑΡΙΟ
bymono030156
 
DOC
ΕΚΦΡΑΣΗ ΕΚΘΕΣΗ Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΙΔΗΣΗ-ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
bymono030156
 
DOCX
ΚΕΙΜΕΝΑ Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΠ
bymono030156
 
DOC
ΕΚΦΡΑΣΗ ΕΚΘΕΣΗ Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ-ΣΕΝΑΡΙΟ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΕΙΔΗΣΗ
bymono030156
 
DOC
ε ε περιγραφή σεναρίου
bymono030156
 
DOC
ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΚΑΙ ΟΜΟΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΜΕΓΑΛΩΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΔΟΓΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ
bymono030156
 
DOC
ΓΙΟΡΤΕΣ ΚΑΙ ΕΘΙΜΑ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΜΕΓΑΛΩΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΔΟΓΜΑΤΩΝ
bymono030156
 
DOC
ΤΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΣΤΑ ΤΡΙΑ ΜΕΓΑΛΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΣΥΝΗΣ
bymono030156
 
DOC
ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΧΑΝΑ ΤΕΥΧΟΣ 2014-2015
bymono030156
 
DOCX
ΚΑΡΤΑ ΥΠΟΔΟΧΗΣ
bymono030156
 
ΑΡΧΑΙΑ Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ-ΕΝΟΤΗΤΑ 10-ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ
bymono030156
 
ΚΕΙΜΕΝΑ Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΠ
bymono030156
 
ΑΡΧΑΙΑ Α΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ-ΕΝΟΤΗΤΑ 10-ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
bymono030156
 
ΑΡΧΑΙΑ Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ-ΕΝΟΤΗΤΑ 10-ΣΕΝΑΡΙΟ
bymono030156
 
Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΣΧΟΛΙΚΕΣ ΓΙΟΡΤΕΣ
bymono030156
 
ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α΄ ΛΥΚΕΙΟΥ-ΙΘΑΚΗ Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗ-ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
bymono030156
 
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΟΙΚΙΣΤΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ...
bymono030156
 
ΕΚΦΡΑΣΗ ΕΚΘΕΣΗ Β΄ΛΥΚΕΙΟΥ-ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΙΔΗΣΗ -ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ
bymono030156
 
ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α΄ ΛΥΚΕΙΟΥ-ΙΘΑΚΗ Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗ-ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ
bymono030156
 
ΣΕΛΙΔΕΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Γ΄ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ
bymono030156
 
ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α΄ ΛΥΚΕΙΟΥ-ΙΘΑΚΗ Κ.Π.ΚΑΒΑΦΗ-ΣΕΝΑΡΙΟ
bymono030156
 
ΕΚΦΡΑΣΗ ΕΚΘΕΣΗ Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΙΔΗΣΗ-ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
bymono030156
 
ΚΕΙΜΕΝΑ Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΠ
bymono030156
 
ΕΚΦΡΑΣΗ ΕΚΘΕΣΗ Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ-ΣΕΝΑΡΙΟ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΕΙΔΗΣΗ
bymono030156
 
ε ε περιγραφή σεναρίου
bymono030156
 
ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΚΑΙ ΟΜΟΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΜΕΓΑΛΩΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΔΟΓΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ
bymono030156
 
ΓΙΟΡΤΕΣ ΚΑΙ ΕΘΙΜΑ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΜΕΓΑΛΩΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΩΝ ΔΟΓΜΑΤΩΝ
bymono030156
 
ΤΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΣΤΑ ΤΡΙΑ ΜΕΓΑΛΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΣΥΝΗΣ
bymono030156
 
ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΧΑΝΑ ΤΕΥΧΟΣ 2014-2015
bymono030156
 
ΚΑΡΤΑ ΥΠΟΔΟΧΗΣ
bymono030156
 

Recently uploaded

PDF
Επίκληση στη λογική.pdf Νεοελληνική Γλώσσα Α' Λυκείου
byVassiliki Yiannou
 
PDF
1.2 Τα χαρακτηριστικά του ελληνιστικού κόσμου
byKvarnalis75
 
PPTX
Κειμενικό είδος - Ομιλία.pptx Νεοελληνική γλώσσα Α' Λυκείου
byVassiliki Yiannou
 
PPTX
Φιλαναγνωσία.pptx Νεοελληνική Γλώσσα Α' Λυκείου
byVassiliki Yiannou
 
PDF
Αμπελόκηποι Αθήνας και συνεντεύξεις: Συνέντευξη με τον κύριο Όθωνα Μετζαφό
byTassos Karampinis
 
PPTX
Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ Θ.Ε. 2 ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ 2.2 ΕΡΓΑΣΙΑ 2.2 Η Ηθική της Εργασίας.pptx
byΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΑΙ ΜΟΥΣΙΚΗ
 
PPTX
powerpoint about an erasmus programm in Poland
byemitsou
 
PPTX
Εκχριστιανισμός Μοραβών από Κύριλλο και Μεθόδιο, Ιστορία Β΄ γυμνασίου
byΙωάννα Ορφανουδάκη
 
Επίκληση στη λογική.pdf Νεοελληνική Γλώσσα Α' Λυκείου
byVassiliki Yiannou
 
1.2 Τα χαρακτηριστικά του ελληνιστικού κόσμου
byKvarnalis75
 
Κειμενικό είδος - Ομιλία.pptx Νεοελληνική γλώσσα Α' Λυκείου
byVassiliki Yiannou
 
Φιλαναγνωσία.pptx Νεοελληνική Γλώσσα Α' Λυκείου
byVassiliki Yiannou
 
Αμπελόκηποι Αθήνας και συνεντεύξεις: Συνέντευξη με τον κύριο Όθωνα Μετζαφό
byTassos Karampinis
 
Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ Θ.Ε. 2 ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ 2.2 ΕΡΓΑΣΙΑ 2.2 Η Ηθική της Εργασίας.pptx
byΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΑΙ ΜΟΥΣΙΚΗ
 
powerpoint about an erasmus programm in Poland
byemitsou
 
Εκχριστιανισμός Μοραβών από Κύριλλο και Μεθόδιο, Ιστορία Β΄ γυμνασίου
byΙωάννα Ορφανουδάκη
 

ΑΔΙΔΑΚΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

  • 1.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΔΙΔΑΚΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ Επιμέλεια υλικού: Μονοχρήστου Χρυσόστομος, φιλόλογος ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 1
  • 2.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 2
  • 3.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Ουσιαστικά Το Κατηγορούμενο Επίθετα Το Αντικείμενο Ξενοφών, Κυνηγετικός ΧΙΙΙ, 1-5 (Ο Ξενοφώντας, όπως και ο Ισοκράτης παλαιότερα, στρέφεται κατά των σοφιστών, που τους θεωρεί άχρηστους και επικίνδυνους απατεώνες) Θαυμάζω δέ τ ν σοφιστ ν καλουμένων, ῶ ῶ ὅτι φασί μέν ἐπ΄ ἀρετήν ἄγειν οἱ πολλοί τούς νέους, ἄγουσι δ΄ ἐπί τοὐναντίον˙ οὔτε γάρ ἄνδρα που ἑοράκαμεν, ὅντιν΄ οἱ νῦν σοφισταί ἀγαθόν ἐποίησαν, οὔτε γράμματα παρέχονται, ἐξ ὧν χρή ἀγαθούς γενέσθαι, ἀλλά περί μέν τῶν ματαίων πολλά αὐτοῖς γέγραπται, ἀφ΄ ὧν τοῖς νέοις αἱ μέν ἡδοναί κεναί, ἀρετή δ΄ οὐκ ἔνι, διατριβήν δ΄ ἄλλως παρέχει τοῖς ἐλπίσασί τι ἐξ αὐτῶν μαθήσεσθαι μάτην καί ἑτέρων κωλύει χρησίμων καί διδάσκει κακά. Μέμφομαι οὖν αὐτοῖς τά μέν μεγάλα μειζόνως˙ περί δέ ὧν γράφουσιν, ὅτι τά μέν ῥήματα αὐτοῖς ἐζήτηται, γνῶμαι δέ ὀρθῶς ἔχουσαι, αἷς ἄν παιδεύοιντο οἱ νεώτεροι ἐπ΄ ἀρετήν, οὐδαμοῦ. Ἐγώ δέ ἰδιώτης μέν εἰμί, οἶδα δέ, ὅτι κράτιστον μέν ἐστί παρ΄ αὐτῆς τῆς φύσεως τό ἀγαθόν διδάσκεσθαι˙ δεύτερον δέ παρά τῶν ἀληθῶς ἀγαθόν τι ἐπισταμένων μᾶλλον ἤ ὑπό τῶν ἐξαπατᾶν τέχνην ἐχόντων. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ οἱ πολλοί = οι περισσότεροι ἄλλως = άσκοπα που = κάπου / ίσως, περίπου, βεβαίως ῥήματα = λέξεις γράμματα = συγγράμματα ἰδιώτης = απλός άνθρωπος, ἔνι (ἔνεστι) = ενυπάρχει όχι σοφός ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να γράψεις τα ουσιαστικά και τα επίθετα του κειμένου στην αριστερή στήλη και δεξιά να τα ξαναγράψεις στην ίδια πτώση, αλλά στον άλλο αριθμό. ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 3
  • 4.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Να γράψεις τα επίθετα που ακολουθούν στις πλάγιες πτώσεις και στα τρία γένη: πολλοί, κεναί, μεγάλα, κράτιστον Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Γενική Δοτική Αιτιατική Πληθυ- ντικός Γενική Δοτική Αιτιατική Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Γενική Δοτική Αιτιατική Πληθυ- ντικός Γενική Δοτική Αιτιατική ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ τι φασί ὅ μέν ἐπ΄ ἀρετήν ἄγειν οἱ πολλοί τούς νέους : αιτιολογική πρόταση από το θαυμάζω πολλά αὐτοῖς γέγραπται : αττική σύνταξη αὐτοῖς : δοτική προσωπική του ποιητικού αιτίου από το γέγραπται ὅτι τά μέν ῥήματα αὐτοῖς ἐζήτηται : αιτιολογική πρόταση από το μέμφομαι / αττική σύνταξη αὐτοῖς : δοτική προσωπική του ποιητικού αιτίου από το ἐζήτηται ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 4
  • 5.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- αἷς ἄν παιδεύοιντο οἱ νεώτεροι ἐπ΄ ἀρετήν : αναφορικό-συμπερα-σματική πρόταση, προσδιορίζει το οὐδαμοῦ (ἐζήτηνται) γνῶμαι ΑΛΛΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ οὐδείς πρός ἡμᾶς οὕτω δυσμενῶς ἔχει, ὅστις οὐκ ἄν ὁμολογήσειεν ἡμᾶς τῷ πολέμῳ κρατῆσαι ἤ ὑπό τῶν ἐξαπατᾶν τέχνην ἐχόντων : β΄ όρος σύγκρισης από το μᾶλλον ἐξαπατᾶν : απαρέμφατο του σκοπού από το τέχνην ἐχόντων ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Απορώ, λοιπόν, με τους επονομαζόμενους σοφιστές, διότι ισχυρίζονται πως οι περισσότεροι οδηγούν τους νέους στην αρετή, όμως τους οδηγούν στο αντίθετο (δηλ. στην κακία)˙ διότι, βεβαίως, ούτε έχουμε δει άνδρα, τον οποίο οι σημερινοί σοφιστές έκαναν αγαθό, ούτε παρουσιάζουν συγγράμματα, από τα οποία να γίνουν αγαθοί (οι νέοι), αντίθετα από αυτούς έχουν συγγραφεί πολλά για ανωφελή ζητήματα, στα οποία από τη μια οι απολαύσεις για τους νέους είναι χωρίς περιεχόμενο, και από την άλλη δεν υπάρχει μέσα τους η αρετή. Επίσης παρέχουν (τα συγγράμματα των σοφιστών) μια άσκοπη ενασχόληση σε εκείνους που μάταια ήλπισαν πως θα μάθουν κάτι από αυτούς (από τους σοφιστές) και παρεμποδίζουν από άλλα χρήσιμα και διδάσκουν κακά. Τους κατηγορώ με τις πιο βαριές κατηγορίες· και για αυτά που γράφουν, διότι έχουν μεν αναζητηθεί από αυτούς οι λέξεις, πουθενά όμως οι σωστές απόψεις, με τις οποίες θα μπορούσαν να εκπαιδεύονται οι νεότεροι προς την κατεύθυνση της αρετής. Εγώ, βέβαια, είμαι ένας απλός πολίτης, γνωρίζω, όμως, ότι είναι πολύ καλύτερο να διδάσκεται κανείς το αγαθό από τη φύση˙ στη συνέχεια μάλλον από εκείνους που έχουν σαφή γνώση του αγαθού παρά από εκείνους που κατέχουν την τέχνη της εξαπάτησης. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Επίθετα Πλάγιες Ερωτηματικές προτάσεις Πλάτων, Πολιτεία Α΄ 328 ε΄ ( Είναι χρήσιμο για τους νέους να αξιοποιούν την πείρα των πρεσβυτέρων, των ανθρώπων της τρίτης ηλικίας ) Καί μήν, ἦν δ΄ ἐγώ, ὦ Κέφαλε, χαίρω γε διαλεγόμενος τοῖς σφόδρα πρεσβύταις. Δοκεῖ γάρ μοι χρῆναι παρ΄ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 5
  • 6.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- α τ ν πυνθάνεσθαι, ὐ ῶ ὥσπερ τινά ὁδόν προεληλυθότων, ἥν καί ἡμᾶς ἴσως δεήσει πορεύεσθαι, ποία τίς ἐστι, τραχεῖα καί χαλεπή, ἤ ῥᾳδία καί εὔπορος˙ καί δή καί σοῦ ἡδέως ἄν πυθοίμην, ὅ τί σοι φαίνεται τοῦτο, ἐπειδή ἐνταῦθα ἤδη εἶ τῆς ἡλικίας, ὅ δή ἐπί γήρατος οὐδῷ φασίν εἶναι οἱ ποιηταί, πότερον χαλεπόν τοῦ βίου ἤ πῶς σύ αὐτό ἐξαγγέλλεις. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ἦν ( ἠμί = φημί ) =λέγω δοκεῖ μοι χρῆναι = μου φαίνετι, έχω τη γνώμη ποία τίς = τι είδους ὅ τί (=ὅ,τι ) σοι φαίνεται = τι γνώμη έχεις οὐδός = ὁδός ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ Η αιτιολογική μτχ ὥσπερ προεληλυθότων να αναλυθεί σε αντίστοιχη δευτερεύουσα πρόταση …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… Να γραφούν στον ευθύ λόγο οι παρακάτω πλάγιες ερωτήσεις ποία τίς ἐστι …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ὅ τί σοι φαίνεται τοῦτο …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ἐπειδή ἐνταῦθα ἤδη εἶ τῆς ἡλικίας: Η δευτερεύουσα πρόταση να αναλυθεί σε αντίστοιχη μτχ. …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 6
  • 7.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- πότερον χαλεπόν το βίου ῦ ἤ πῶς σύ αὐτό ἐξαγγέλλεις: Να χαρακτηριστεί συντακτικά η παρακάτω πρόταση …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Και βέβαια, είπα εγώ, Κέφαλε, χαίρομαι να συζητώ με τους πολύ ηλικιωμένους. Διότι φαίνεται σε μένα ότι είναι ανάγκη να πληροφορούμαστε από αυτούς, επειδή αυτοί έχουν διανύσει κάποιο δρόμο που και εμείς ίσως χρειαστεί να πορευτούμε, τι είδους είναι, ανηφορικός και δύσκολος ή ομαλός και ευκολοδιάβατος. Και βέβαια, θα μάθαινα με ευχαρίστηση από σένα τι γνώμη έχεις, επειδή βρίσκεσαι πια σε ηλικία που οι ποιητές λένε πως είναι το κατώφλι των γηρατιών, αν είναι δύσκολη αυτή η περίοδος της ζωής ή εσύ πώς θα την περιέγραφες. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Μετοχές παραθετικά Το απαρέμφατο Η κατηγορηματική μετοχή Λυσίας, Περί δήμου καταλύσεως ἀπολογία & 21-24 Ἐνθυμηθῆναι δέ χρή, ὦ ἄνδρες δικασταί, καί τῶν ἐπί τῶν τριάκοντα γεγενημένων, ἵνα τά τῶν ἐχθρῶν ἁμαρτήματα ἄμεινον ὑμᾶς ποιήσῃ περί τῶν ὑμετέρων αὐτῶν βουλεύσασθαι. Ὅτε μέν γάρ ἀκούοιτε τούς ἐν ἄστει τήν αὐτήν γνώμην ἔχειν, μικράς ἐλπίδας εἴχετε τῆς καθόδου, ἡγούμενοι τήν ἡμετέραν ὁμόνοιαν μέγιστον κακόν εἶναι τῇ ὑμετέρᾳ φυγῇ˙ ἐπειδή δέ ἐπυνθάνεσθε τούς μέν τρισχιλίους στασιάζοντας, τούς δέ ἄλλους πολίτας ἐκ τοῦ ἄστεως ἐκκεκηρυγμένους, τούς δέ τριάκοντα μή τήν αὐτήν γνώμην ἔχοντας, πλείους δ΄ ὄντας τούς ὑπέρ ὑμῶν δεδιότας ἤ τούς ὑμῖν πολεμοῦντας, τότ΄ ἤδη καί κατιέναι προσεδοκᾶτε καί παρά τῶν ἐχθρῶν λήψεσθαι δίκην. Ταῦτα γάρ τοῖς θεοῖς ηὔχεσθε, ἅπερ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 7
  • 8.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- κείνους ωρ τε ποιο ντας, γούμενοι ἐ ἑ ᾶ ῦ ἡ διά τήν τῶν τριάκοντα πονηρίαν πολύ μᾶλλον σωθήσεσθαι ἤ διά τήν τῶν φευγόντων δύναμιν κατιέναι. Χρή τοίνυν, ὦ ἄνδρες δικασταί, τοῖς πρότερον γεγενημένοις παραδείγμασι χρωμένους βουλεύεσθαι περί τῶν μελλόντων ἔσεσθαι, καί τούτους ἡγεῖσθαι δημοτικωτάτους, οἵτινες ὁμονοεῖν ὑμᾶς βουλόμενοι τοῖς ὅρκοις καί ταῖς συνθήκαις ἐμμένουσι, νομίζοντες καί τῆς πόλεως ταύτην ἱκανωτάτην εἶναι σωτηρίαν καί τῶν ἐχθρῶν μεγίστην τιμωρίαν. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ κάθοδος = επιστροφή από την εξορία φυγή = εξορία τρισχίλιοι = οι Αθηναίοι που διάλεξαν οι τριάκοντα, για να μετέχουν στην άσκηση της εξουσίας ἐκκηρύττομαι ἐκ τοῦ ἄστεως = διακηρύσσεται η εξορία μου κατέρχομαι = επιστρέφω από την εξορία δίκην λαμβάνω ὑπό (παρά) τινός =τιμωρώ κάποιον δίκην δίδωμι τινί =τιμωρούμαι από κάποιον πονηρία = φαυλότητα δημοτικός = δημοκράτης ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να γράψεις τις μετοχές που ακολουθούν στο γένος που βρίσκονται: ἡγούμενοι, στασιάζοντας, ὄντας, δεδιότας, ποιοῦντας Ε Ν Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Π Λ Η Θ Υ Ν Τ Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Να μεταφέρεις στο σωστό βαθμό και να γράψεις τα πτωτικά παραθετικά στο ίδιο ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 8
  • 9.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- γένος, στον ίδιο αριθμό και στην ίδια πτώση: μεινον, μικράς, μέγιστον, πλείους, μ ἄ ᾶλλον, δημοτικωτάτους, ἱκανωτάτην ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ τῆς καθόδου: γεν. αντικειμενική στο ἐλπίδας φυγῇ: δοτ. της αναφοράς από το κακόν ἤ τούς ὑμῖν πολεμοῦντας: β΄ όρος σύγκρισης από το πλείους ἐκείνους : δηλαδή τους εχθρούς χρωμένους : τροπική μτχ οἵτινες ὁμονοεῖν ὑμᾶς βουλόμενοι τοῖς ὅρκοις καί ταῖς συνθήκαις ἐμμένουσι : αναφορικο-υποθετική πρόταση (ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ) εἰ τινές ἐμμένουσι τοῖς ὅρκοις καί ταῖς συνθήκαις, οὗτοι δημοτικώτατοι εἰσί τῆς πόλεως: γεν. αντικειμενική στο σωτηρίαν τῶν ἐχθρῶν : γεν. αντικειμενική στο τιμωρίαν. ταύτην: αντί τοῦτο ( δηλ. το τοῖς ὅρκοις καί ταῖς συνθήκαις ἐμμένειν), καθ΄ έλξη από το τῆς πόλεως Συντακτικές ασκήσεις ἵνα τά τῶν ἐχθρῶν ἁμαρτήματα ἄμεινον ὑμᾶς ποιήσῃ περί τῶν ὑμετέρων αὐτῶν βουλεύσασθαι: Να αντικατασταθεί η παρακάτω πρόταση από αντίστοιχη μτχ …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… Ὅτε μέν γάρ ἀκούοιτε τούς ἐν ἄστει τήν αὐτήν γνώμην ἔχειν, μικράς ἐλπίδας εἴχετε τῆς καθόδου: Να αναγνωριστεί η πρόταση και ο υποθετικός της χαρακτήρας …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ΘΕΤΙΚΟΣ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΣ ΥΠΕΡΘΕΤΙΚΟΣ …………………………………………………………………………………………… ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 9
  • 10.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Να μετατραπούν οι πλάγιοι λόγοι σε ευθύ γούμενοι τήν μετέραν μόνοιαν μέγιστον ἡ ἡ ὁ κακόν εἶναι τῇ ὑμετέρᾳ φυγῇ …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… νομίζοντες καί τῆς πόλεως ταύτην ἱκανωτάτην εἶναι σωτηρίαν καί τῶν ἐχθρῶν μεγίστην τιμωρίαν …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Πρέπει, κύριοι δικαστές, να αναλογιστείτε και όσα συνέβησαν στην εποχή των τριάκοντα, για να σας βοηθήσουν τα σφάλματα των εχθρών να σκεφτείτε καλύτερα για τα συμφέροντά σας. Κάθε φορά δηλαδή που μαθαίνατε ότι μέσα στην πόλη είχανε ομόνοια, είχατε λίγες ελπίδες πως θα επιστρέψετε, διότι νομίζατε ότι η ομόνοιά μας ήταν κατά την εξορία σας η μεγαλύτερη δυστυχία για εσάς. Αλλά, όταν μαθαίνατε ότι οι τρισχίλιοι φιλονικούσαν μεταξύ τους, ότι οι άλλοι πολίτες είχαν εκδιωχθεί από την πόλη, ότι οι τριάκοντα καυγάδιζαν μεταξύ τους και ότι οι περισσότεροι από αυτούς που έμεναν στην πόλη ήταν εκείνοι που φοβόντουσαν για εσάς παρά εκείνοι που σας πολεμούσαν, τότε πια ελπίζατε και να ξαναγυρίσετε στην πατρίδα σας και να τιμωρήσετε τους εχθρούς. Γιατί αυτά προσευχόσασταν στους θεούς, όσα δηλαδή βλέπατε ότι έκαναν εκείνοι, επειδή πιστεύατε ότι είναι πιο εύκολο να σωθείτε εξαιτίας της φαυλότητας των τριάκοντα, παρά ότι θα ξαναγυρίσετε στην πατρίδα σας με τη δύναμη των εξόριστων. Πρέπει, λοιπόν, κύριοι δικαστές, έχοντας ως μαθήματα τα προηγούμενα παραδείγματα να σκεφτείτε και για εκείνα που πρόκειται να συμβούν και να θεωρείτε σαν πραγματικούς δημοκρατικούς εκείνους που, επειδή θέλουν να σας βλέπουν μονιασμένους, μένουν πιστοί στους όρκους και τις συνθήκες, γιατί νομίζουν ότι μια τέτοια πολιτική είναι η καλύτερη σωτηρία της πόλης και η μεγαλύτερη τιμωρία των εχθρών. ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 10
  • 11.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ πτωτικά η επιθετική μετοχή αντωνυμίες η επιρρηματική μετοχή Ξενοφών, Κύρου Ἀνάβασις ΙΙΙ, 29-32 ( Ο Ξενοφώντας μιλάει στους Έλληνες στρατιώτες του και τους συμβουλεύει να είναι πειθαρχημένοι, γιατί μόνο έτσι θα σωθούν και θα επιστρέψουν στην πατρίδα τους ) Λοιπόν μοι εἰπεῖν, ὅπερ καί μέγιστον νομίζω εἶναι. Ὁρᾶτε γάρ καί τούς πολεμίους, ὅτι οὐ πρόσθεν ἐξενεγκεῖν ἐτόλμησαν πρός ἡμᾶς πόλεμον, πρίν τούς στρατηγούς ἡμῶν συνέλαβον, νομίζοντες ὄντων μέν τῶν ἀρχόντων καί ἡμῶν πειθομένων ἱκανούς εἶναι ἡμᾶς περιγενέσθαι τῷ πολέμῳ, λαβόντες δέ τούς ἄρχοντας ἀναρχίᾳ ἄν καί ἀταξίᾳ ἐνόμιζον ἡμᾶς ἀπολέσθαι. Δεῖ οὖν πολύ μέν τούς ἄρχοντας ἐπιμελεστέρους γενέσθαι τούς νῦν τῶν πρόσθεν, πολύ δέ τούς ἀρχομένους εὐτακτοτέρους καί πειθομένους μᾶλλον τοῖς ἄρχουσι νῦν ἤ πρόσθεν˙ ἤν δέ τις ἀπειθῇ, ψηφίσασθαι τόν ἀεί ὑμῶν ἐντυγχάνοντα σύν τῷ ἄρχοντι κολάζειν˙ οὕτως οἱ πολέμιοι πλεῖστον ἐψευσμένοι ἔσονται˙ τῇδε γάρ τῇ ἡμέρᾳ μυρίους ὄψονται ἀνθ΄ ἑνός Κλεάρχους τούς οὐδενί ἐπιτρέψοντας κακῷ εἶναι. Ἀλλά γάρ καί περαίνειν ἤδη ὥρα˙ ἴσως γάρ οἱ πολέμιοι αὐτίκα παρέσονται. Ὅτῳ οὖν ταῦτα δοκεῖ καλῶς ἔχειν, ἐπικυρωσάτω ὡς τάχιστα, ἵνα ἔργῳ περαίνηται. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ λοιπόν ἐστί μοι = μου υπολείπεται πόλεμον ἐκφέρω = κηρύσσω πόλεμο ἐντυγχάνω = συναντώ, ευρίσκω περαίνω = ολοκληρώνω, καταφέρνω κακός = δειλός αὐτίκα = αμέσως ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 11
  • 12.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ὅτῳ = ᾧτινι ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να κλιθούν τα πτωτικά: ἐπιμελεστέρους, ἄρχουσι, μυρίους, ἑνός, οὐδενί Ε Ν Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Π Λ Η Θ Υ Ν Τ Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Να γράψεις τις αντωνυμίες που ακολουθούν στις πλάγιες πτώσεις και στα τρία γένη: μοι, ὅπερ, τις, ὅτῳ Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Γενική Δοτική Αιτιατική Πληθυ- ντικός Γενική Δοτική Αιτιατική Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Γενική Δοτική Αιτιατική Πληθυ- ντικός Γενική Δοτική Αιτιατική ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 12
  • 13.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ὄντων - πειθομένων - λαβόντες: υποθετικές μτχ από το νομίζοντες (δοξαστικό ῥ) ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΤΧ ἐάν ὦσι οἱ ἄρχοντες και ἡμεῖς πειθώμεθα   ἡμεῖς ἱκανοί ἐσμέν περιγενέσθαι (ΠΡΟΣΔΟΚΩΜΕΝΟ) εἰ λάβοιεν τούς ἄρχονταςἀπολοίμεθα ἄν ἡμεῖς (ΑΠΛΗ ΣΚΕΨΗ) πειθομένους: κατηγορηματική μτχ από το γενέσθαι Ὅτῳ οὖν ταῦτα δοκεῖ καλῶς ἔχειν: αναφορικο-υποθετική πρόταση (ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ) εἰ τινί δοκεῖ ταῦτα καλῶς ἔχειν, ἐπικυρωσάτω ὡς τάχιστα. Ασκήσεις Συντακτικού Ὁρᾶτε γάρ καί τούς πολεμίους, ὅτι οὐ πρόσθεν ἐξενεγκεῖν ἐτόλμησαν πρός ἡμᾶς πόλεμον: α) να γραφούν οι άλλες δυνατότητες του Πλαγίου Λόγου …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… β) να γραφεί στον Ευθύ Λόγο …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… νομίζοντες ὄντων μέν τῶν ἀρχόντων καί ἡμῶν πειθομένων ἱκανούς εἶναι ἡμᾶς περιγενέσθαι τῷ πολέμῳ: Να γραφεί στον Ευθύ Λόγο …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… λαβόντες δέ τούς ἄρχοντας ἀναρχίᾳ ἄν καί ἀταξίᾳ ἐνόμιζον ἡμᾶς ἀπολέσθαι: Να αναλυθεί η υποθετική μτχ λαβόντες σε υποθετική πρόταση …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Υπολείπεται σε μένα να πω και αυτό που είναι και το σημαντικότερο. Παρατηρείτε, βέβαια, πως οι εχθροί δεν τόλμησαν πρωτύτερα να μας κηρύξουν τον πόλεμο, παρά μόνον, ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 13
  • 14.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- αφού πρώτα συνέλαβαν τους στρατηγούς μας, επειδή θεωρούν ότι εμείς είμαστε ικανοί να τους νικήσουμε όσον αφορά τον πόλεμο, εάν οι αρχηγοί (μας) είναι παρόντες και εμείς είμαστε πειθαρχημένοι, ενώ, αν συνελάμβαναν τους αρχηγούς μας, νόμιζαν πως θα μπορούσαν να μας καταστρέψουν εξαιτίας της αναρχίας και της έλλειψης τάξης (που θα επικρατούσε). Πρέπει, λοιπόν, οι τωρινοί αρχηγοί να γίνουν υπευθυνότεροι από τους προηγούμενους και οι στρατιώτες πολύ τακτικότεροι και περισσότερο πειθαρχικοί τώρα από πριν. Εάν δε κάποιος είναι απείθαρχος, πρέπει να αποφασίσετε όποιος κάθε φορά από εσάς τον εντοπίζει να τον τιμωρεί με τη βοήθεια του άρχοντα. Με αυτό τον τρόπο οι εχθροί θα έχουν διαψευστεί περισσότερο. Από εκείνη την ημέρα θα βρουν μπροστά τους αντί για έναν δέκα χιλιάδες Κλεάρχους που δε θα επιτρέψουν σε κανέναν να είναι δειλός. Αλλά (να σταματήσω), γιατί έφτασε πια η ώρα (για τη ψηφοφορία). Διότι, ίσως, οι εχθροί να εμφανιστούν αμέσως. Σε όποιον, λοιπόν, φαίνονται αυτά (= όσα είπα) σωστά, ας τα επικυρώσει αμέσως, για να πραγματοποιηθούν. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ πτωτικά Ομοιόπτωτοι και Ετερόπτωτοι προσδιορισμοί Δημοσθένης, κατ΄ Ἀριστογείτονος Α, 15-16 ( Ο Δημοσθένης αναφέρεται στη σημασία των νόμων ) ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 14
  • 15.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- πας τ ν νθρώπων Ἅ ὁ ῶ ἀ βίος, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, κἄν μεγάλην πόλιν οἰκῶσι κἄν μικράν, φύσει καί νόμοις διοικεῖται. Τούτων δ΄ ἡ μέν φύσις ἐστίν ἄτακτον καί κατ΄ ἄνδρ΄ ἴδιον τοῦ ἔχοντος, οἱ δέ νόμοι κοινόν καί τεταγμένον καί ταὐτό πᾶσιν. Ἡ μέν οὖν φύσις, ἄν ᾖ πονηρά, πολλάκις φαῦλα βούλεται˙ διόπερ τούς τοιούτους ἐξαμαρτάνοντας εὑρήσετε. Οἱ δέ νόμοι τό δίκαιον καί τό καλόν καί τό συμφέρον βούλονται καί τοῦτο ζητοῦσιν, καί, ἐπειδάν εὑρεθῇ, κοινόν τοῦτο πρόσταγμ΄ ἀπεδείχθη πᾶσιν ἴσον καί ὅμοιον, καί τοῦτ΄ ἔστι νόμος. Ὧι πάντας πείθεσθαι προσήκει διά πολλά, καί μάλισθ΄ ὅτι πᾶς ἐστι νόμος εὕρημα μέν καί δῶρον θεῶν, δόγμα δ΄ ἀνθρώπων φρονίμων, ἐπανόρθωμα δέ τῶν ἑκουσίων καί ἀκουσίων ἁμαρτημάτων, πόλεως δέ συνθήκη κοινή, καθ΄ ἥν πᾶσι προσήκει ζῆν τοῖς ἐν τῇ πόλει. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ άτακτος = ακανόνιστος τεταγμένος = καθορισμένος, κανονισμένος πονηρός = κακός δόγμα = γνώμη, απόφαση ἐπανόρθωμα = βελτίωση, διόρθωμα ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να ξαναγράψεις τις δυο περιόδους στον άλλο αριθμό α) Ἅπας ὁ τῶν ἀνθρώπων βίος, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, κἄν μεγάλην πόλιν οἰκῶσι κἄν μικράν, φύσει καί νόμοις διοικεῖται. …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………… ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 15
  • 16.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- β) τι π ς στι νόμος ε ρημα μέν καί δ ρον ὅ ᾶ ἐ ὕ ῶ θεῶν, δόγμα δ΄ ἀνθρώπων φρονίμων, ἐπανόρθωμα δέ τῶν ἑκουσίων καί ἀκουσίων ἁμαρτημάτων, πόλεως δέ συνθήκη κοινή, καθ΄ ἥν πᾶσι προσήκει ζῆν τοῖς ἐν τῇ πόλει. ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ……….……………………………………………………………………………… Να γράψεις τα πτωτικά που ακολουθούν στις πλάγιες πτώσεις και στα τρία γένη: ἅπας, ἔχοντος, δίκαιον, φρονίμων Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Γενική Δοτική Αιτιατική Πληθυ- ντικός Γενική Δοτική Αιτιατική Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Γενική Δοτική Αιτιατική Πληθυ- ντικός Γενική Δοτική Αιτιατική ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ κἄν μεγάλην πόλιν οἰκῶσι κἄν μικράν, φύσει καί νόμοις διοικεῖται: υποθετική ( ΑΟΡΙΣΤΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΕ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ) πᾶσιν: δοτική προσωπική κτητική από το εννοούμενο εἰσί ἄν ᾖ πονηρά, πολλάκις φαῦλα βούλεται: υποθετική ( ΑΟΡΙΣΤΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΕ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ) φαῦλα: σύστοιχο αντικείμενο στο βούλεται ἐξαμαρτάνοντας: κατηγορηματική μτχ από το εὑρήσετε ἐπειδάν εὑρεθῇ, κοινόν τοῦτο πρόσταγμ΄ ἀπεδείχθη(γνωμικός Αόριστος) : υποθετική ( ΑΟΡΙΣΤΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΕ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ) ὅτι πᾶς ἐστι νόμος εὕρημα ……συνθήκη κοινή: αιτιολογική πρόταση από το διά πολλά καθ΄ ἥν πᾶσι προσήκει ζῆν τοῖς ἐν τῇ πόλει: αναφορική πρόταση, προσδιορίζει το συνθήκη ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 16
  • 17.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Όλη η ζωή των ανθρώπων, άνδρες Αθηναίοι, είτε κατοικούν σε μεγάλη πόλη είτε σε μικρή, κυβερνιέται από τη φύση και από τους νόμους. Από αυτά, βέβαια, η φύση είναι ακανόνιστη και ξεχωριστή για κάθε άνδρα που την έχει, ενώ οι νόμοι είναι κοινοί και καθορισμένοι για όλους. Και η φύση του ανθρώπου, αν είναι κακή, επιθυμεί πολλές φορές τις αδικίες˙ για αυτό το λόγο θα δείτε αυτούς τους ανθρώπους να κάνουν παρανομίες. Αντίθετα, οι νόμοι επιθυμούν το δίκαιο, το καλό και το συμφέρον, και αυτό επιδιώκουν, και κάθε φορά που αυτό γίνεται, αποδεικνύεται κοινή διαταγή ίση και όμοια για όλους, και αυτό είναι νόμος. Σ΄ αυτό ταιριάζει να πεισθείτε όλοι για πολλούς λόγους και ιδιαίτερα, διότι ο κάθε νόμος είναι ανακάλυψη και δώρο των θεών, είναι απόφαση των λογικών ανθρώπων, είναι διόρθωση των θελημένων και των αθέλητων σφαλμάτων, είναι συλλογική απόφαση των πολιτών, σύμφωνα με την οποία ταιριάζει να ζουν όλοι οι πολίτες. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Πτωτικά Ρήματα-Εγκλίσεις Επιρρηματικές μετοχές Ετερόπτωτοι προσδιορισμοί Θουκυδίδης, βιβλίο Α, & 10. 1-2 / ( Ο Θουκυδίδης εξιστορώντας τα γεγονότα του τρωικού πολέμου, υποστηρίζει πως ο Αγαμέμνονας και οι Μυκήνες είχαν μεγάλη δύναμη, που όμως δεν αποδεικνύεται από τα ερείπια της πόλης ) Καί τι μέν Μυκ ναι μικρόν ν, ὅ ῆ ἦ ἤ εἴ τι τῶν τότε πόλισμα νῦν μή ἀξιόχρεων δοκεῖ εἶναι, οὐκ ἀκριβεῖ ἄν τις σημείῳ χρώμενος ἀπιστοίη μή γενέσθαι τόν στόλον τοσοῦτον ὅσον οἵ τε ποιηταί εἰρήκασι καί ὁ λόγος κατέχει. Λακεδαιμονίων γάρ εἰ ἡ πόλις ἐρημωθείη, λειφθείη δέ τά ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 17
  • 18.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- τε ερά καί τ ς κατασκευ ς τά ἱ ῆ ῆ ἐδάφη, πολλήν ἄν οἶμαι ἀπιστίαν τῆς δυνάμεως προελθόντος πολλοῦ χρόνου τοῖς ἔπειτα πρός τό κλέος αὐτῶν εἶναι ( καίτοι Πελοποννήσου τῶν πέντε τάς δύο μοίρας νέμονται, τῆς τε ξυμπάσης ἡγοῦνται καί τῶν ἔξω ξυμμάχων πολλῶν. Ὅμως δέ οὔτε ξυνοικισθείσης πόλεως οὔτε ἱεροῖς καί κατασκευαῖς πολυτελέσι χρησαμένης, κατά κώμας δέ τῷ παλαιῷ τῆς Ἑλλάδος τρόπῳ οἰκισθείσης, φαίνοιτ΄ ἄν ὑποδεεστέρα), Ἀθηναίων δέ τό αὐτό τοῦτο παθόντων διπλασίαν ἄν δύναμιν εἰκάζεσθαι ἀπό τῆς φανερᾶς ὄψεως τῆς πόλεως ἤ ἔστιν. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ὁ, ἡ ἀξιόχρεως, το ἀξιόχρεων ( ος, -ον-) = αξιόλογος ὁ στόλος = εδώ, η εκστρατεία τά ἐδάφη = τα θεμέλια ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να κλιθούν τα: ἀκριβεῖ, ἐδάφη, δυνάμεως, κλέος, ὄψεως Ε Ν Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Π Λ Η Θ Υ Ν Τ Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Να κλιθούν τα παρακάτω ρήματα στην Έγκλιση που βρίσκονται ἦν, ἀπιστοίη, εἰρήκασι, ἐρημωθείη, οἶμαι, ἡγοῦνται, φαίνοιτο, ἔστιν ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 18
  • 19.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ὅτι μέν Μυκῆναι μικρόν ἦν και εἴ τι τῶν τότε πόλισμα νῦν μή ἀξιόχρεων δοκεῖ εἶναι : δευτερεύουσες αιτιολογικές προτάσεις από το οὐκ ἄν τις ἀπιστοίη χρώμενος : υποθετική μτχ από το ἄν ἀπιστοίη Ανάλυση μτχ: εἰ τις ἀκριβεῖ σημείῳ χρῷτο, οὐκ ἄν ἀπιστοίη τοῖς ἔπειτα : δοτική προσωπική κτητική από το ἄν εἶναι προελθόντος : υποθετική μτχ από το ἄν εἶναι Ανάλυση μτχ: οἶμαι, εἰ προέλθοι πολύς χρόνος, πολλήν ἀπιστίαν τῆς δυνάμεως ἄν εἶναι παθόντων :υποθετική μτχ από το ἄν εἰκάζεσθαι Ανάλυση μτχ: οἶμαι, εἰ Ἀθηναῖοι τοῦτο πάθοιεν, διπλασίαν την δύναμιν ἄν εἰκάζεσθαι ἤ ἔστιν : β΄ όρος σύγκρισης από το διπλασίαν ξυνοικισθείσης, χρησαμένης, οἰκισθείσης: αιτιολογικές μτχ Ανάλυση μτχ: φαίνοιτ΄ ἄν ὑποδεεστέρα, ὅτι οὔτε ξυνῳκίσθη, οὔτε ἐχρήσατο κατασκευαῖς, ᾠκίσθη δέ …. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Και, επειδή οι Μυκήνες ήταν μικρός οικισμός, ή επειδή κάθε μικρός οικισμός εκείνης της εποχής δε φαίνεται σήμερα αξιόλογος, δε θα έπρεπε να είναι λόγος να μην πιστέψει κανείς, αν χρησιμοποιήσει ακριβείς αποδείξεις, ότι η εκστρατεία δεν ήταν τόσο μεγάλη, όσο λένε οι ποιητές και διατηρείται στην παράδοση. Διότι, εάν ερημώνονταν η πόλη των Λακεδαιμονίων και διασώζονταν οι ιεροί τόποι και τα θεμέλια των οικοδομημάτων, νομίζω πως, αν ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 19
  • 20.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- περνούσε πολύς χρόνος, οι μεταγενέστεροι θα δυσπιστούσαν πολύ για τη δύναμή τους σε σχέση με τη φήμη τους ( παρόλο που κατέχουν τα δυο πέμπτα της Πελοποννήσου, είναι ηγεμόνες όλης και πολλών συμμάχων εκτός αυτής˙ όμως, επειδή δεν κατοικούν όλοι μαζί συγκεντρωμένοι στην πόλη και δεν κατασκευάζουν πολυτελή ιερά και κτίσματα, και επειδή μένουν σε χωριστούς οικισμούς ακολουθώντας την παράδοση που υπήρχε στην Ελλάδα, θα φαίνονταν η πόλη τους κατώτερη). Αν, όμως, πάθαινε το ίδιο πράγμα η Αθήνα, η δύναμή της θα φαίνονταν διπλάσια απ΄ ότι είναι εξαιτίας των λειψάνων της πόλης. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Παραθετικά Εγκλίσεις Επιρρηματικές μετοχές Ετερόπτωτοι προσδιορισμοί Δημοσθένης, περί τοῦ στεφάνου, 233, 25 ( Ο Δημοσθένης επιχειρηματολεί κατά του Φιλίππου, τον οποίο θεωρεί εχθρό της Αθήνας ) Ἐπειδή τοίνυν ἐποιήσατο τήν εἰρήνην ἡ πόλις, ἐνταῦθα πάλιν σκέψασθε τί ἡμῶν ἑκάτερος προείλετο πράττειν˙ καί γάρ ἐκ τούτων εἴσεσθε τίς ἦν ὁ Φιλίππῳ πάντα συναγωνιζόμενος, καί τίς ὁ πράττων ὑπέρ ὑμῶν καί τό τῇ πόλει συμφέρον ζητῶν˙ ἐγώ μέν τοίνυν ἔγραψα βουλεύων ἀποπλεῖν τήν ταχίστην τούς πρέσβεις ἐπί τούς τόπους ἐν οἷς ἄν ὄντα Φίλιππον πυνθάνωνται, καί τούς ὅρκους ἀπολαμβάνειν˙ οὗτοι δ΄ οὐδέ γράψαντος ἐμοῦ ταῦτα ποιεῖν ἠθέλησαν. Τί δέ τοῦτ΄ ἐδύνατο, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, ἐγώ διδάξω. Φιλίππῳ μέν ἦν συμφέρον ὡς πλεῖστον τόν μεταξύ χρόνον γενέσθαι τῶν ὅρκων, ὑμῖν δ΄ ὡς ἐλάχιστον. Διά τι; Ὅτι ὑμεῖς μέν οὐκ ἀφ΄ ἧς ὠμόσαθ΄ ἡμέρας μόνον, ἀλλ΄ ἀφ΄ ἧς ἠλπίσατε τήν εἰρήνην ἔσεσθαι, πάσας ἐξελύσατε τάς παρασκευάς τάς τοῦ πολέμου, ὁ δέ τοῦτ΄ ἐκ παντός τοῦ χρόνου μάλιστ΄ ἐπραγματεύετο, νομίζων, ὅπερ ἦν ἀληθές, ὅσα τῆς πόλεως προλάβοι πρό τοῦ τούς ὅρκους ἀποδοῦναι, πάντα ταῦτα βεβαίως ἕξειν˙ οὐδένα γάρ τήν εἰρήνην λύσειν τούτων εἵνεκα. ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 20
  • 21.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ἔγραψα = πρότεινα ὅρκον ἀπολαμβάνω = διασφαλίζω τις ένορκες υποσχέσεις δύναμαι = έχω σημασία πραγματεύομαι = ενδιαφέρομαι, φροντίζω προλαμβάνω = κυριεύω πρωτύτερα βουλεύω = είμαι βουλευτής ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να κλιθούν τα: πόλις, συμφέρον, πρέσβεις, παρασκευάς, ἀληθές Ε Ν Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Π Λ Η Θ Υ Ν Τ Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Να γράψεις τα παραθετικά που ακολουθούν στο ίδιο γένος, αριθμό και πτώση, όπου γίνεται, στους άλλους βαθμούς : ταχίστην, πλεῖστον, ἐλάχιστον, μάλιστα Θετικός βαθμός Συγκριτικός βαθμός Υπερθετικός βαθμός Να ξαναγράψεις την παρακάτω περίοδο στον άλλο αριθμό: ἐγώ μέν τοίνυν ἔγραψα βουλεύων ἀποπλεῖν τήν ταχίστην τούς πρέσβεις ἐπί τούς τόπους ἐν οἷς ἄν ὄντα Φίλιππον πυνθάνωνται, καί τούς ὅρκους ἀπολαμβάνειν. ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 21
  • 22.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………… ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ τί ἡμῶν ἑκάτερος προείλετο πράττειν : πλάγια ερωτηματική πρόταση από το σκέψασθε τίς ἦν ὁ Φιλίππῳ πάντα συναγωνιζόμενος, καί τίς ὁ πράττων ὑπέρ ὑμῶν καί τό τῇ πόλει συμφέρον ζητῶν : πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις από το εἴσεσθε ὁ συναγωνιζόμενος, ὁ πράττων, ὁ ζητῶν : επιθετικές μτχ σε θέση κατηγορουμένου στο υποκείμενο τίς Ανάλυση μτχ τίς ἦν, ὅστις Φιλίππῳ πάντα συναγωνίζετο; τίς ἦν, ὅστις ἔπραττε ὑπέρ ὑμῶν και ἐζήτει τό τῇ πόλει συμφέρον; βουλεύων : αιτιολογική μτχ, προσδιορίζει το ῥ ἔγραψα Ανάλυση μτχ : ἔγραψα, ἐπεί ἐβούλευον, ἀποπλεῖν …….. ὄντα: κατηγορηματική μτχ από το ἄν πυνθάνωνται Ανάλυση μτχ: ἐν οἷς ἄν πυνθάνωνται, ὅτι Φίλιππος ἔστι ἐν οἷς ἄν ὄντα Φίλιππον πυνθάνωνται: αναφορικο-υποθετική πρόταση ἄν πυνθάνωνται, ἔγραψα ἀποπλεῖν ΑΟΡΙΣΤΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΕ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ γράψαντος : εναντιωματική μτχ, γενική απόλυτος Ανάλυση μτχ: οὗτοι, εἰ καί ἔγραψα, ὅμως οὐδέ ταῦτα ποιεῖν ἠθέλησαν νομίζων: αιτιολογική μτχ, προσδιορίζει το ῥ ἐπραγματεύετο Ανάλυση μτχ: ἐπραγματεύετο, ἐπειδή ἐνόμιζε πάντα ταῦτα ἕξειν ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Από την ώρα, λοιπόν, που υπόγραψε η πόλη την ειρήνη, εξετάστε πάλι τότε τι αποφάσισε ο καθένας να πράξει. Διότι και από αυτά θα μάθετε ποιος ήταν αυτός που σε όλα συνεργάζονταν με το Φίλιππο και ποιος αυτός που ενεργούσε για χάρη σας, επιδιώκοντας το συμφέρον της πόλης. Εγώ, βέβαια, πρότεινα τώρα, ως βουλευτής, να αποπλεύσουν οι πρεσβευτές όσο γίνεται πιο γρήγορα για τα μέρη, στα οποία πληροφορούνται πως βρίσκεται ο Φίλιππος, και να διασφαλίσουν τις ένορκες υποσχέσεις. Αυτοί, όμως, παρόλο που εγώ το πρότεινα, δε θέλησαν να το κάνουν αυτό. Τι, όμως, σήμαινε αυτό, άνδρες Αθηναίοι; Θα σας εξηγήσω. Συνέφερε στο Φίλιππο ο χρόνος από την ώρα του όρκου ως την εφαρμογή του να είναι όσο περισσότερος γίνεται, σε εμάς, όμως, όσο λιγότερος γίνεται. Γιατί; Διότι εσείς όχι μόνο από την ημέρα που δώσατε τον όρκο, αλλά από τότε που ελπίσατε να αποκτήσετε την ειρήνη, σταματήσατε όλες τις πολεμικές προετοιμασίες, ενώ αυτός από παλιά τις έκανε με εντατικούς ρυθμούς, επειδή θεωρούσε, πράγμα που είναι αλήθεια, πως όσα μέρη κυριεύσει πριν από την εφαρμογή των συμφωνηθέντων, όλα αυτά θα μπορεί να τα κρατήσει. Διότι νόμιζε ότι κανείς δε θα διέλυε τη συμφωνία για αυτό το λόγο. ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 22
  • 23.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Μετοχές Μετοχές Εγκλίσεις Εμπρόθετοι προσδιορισμοί Πλάτων, Γοργίας 456 d-e ( Ο Πλάτωνας συγκρίνει τα αγωνίσματα με τη ρητορική τέχνη) Δε μέντοι, Σώκρατες, τ ητορικ ῖ ὦ ῇ ῥ ῇ χρῆσθαι ὥσπερ τῇ ἄλλῃ πάσῃ ἀγωνίᾳ. Καί γάρ τῇ ἄλλῃ ἀγωνίᾳ, οὐ τούτου ἕνεκα δεῖ πρός ἅπαντας χρῆσθαι ἀνθρώπους˙ ὅτι ἔμαθεν πυκτεύειν τε καί παγκρατιάζειν καί ἐν ὅπλοις μάχεσθαι, ὥστε κρείττων εἶναι καί φίλων καί ἐχθρῶν, οὐ τούτου ἕνεκα τούς φίλους δεῖ τύπτειν οὐδέ κεντεῖν τε καί ἀποκτιννύναι. Οὐδέ γε μά Δία ἐάν τις εἰς παλαίστραν φοιτήσας, εὖ ἔχων τό σῶμα καί πυκτικός γενόμενος, ἔπειτα τόν πατέρα τύπτῃ καί τήν μητέρα ἤ ἄλλον τινά τῶν οἰκείων ἤ τῶν φίλων, οὐ τούτου ἕνεκα δεῖ τούς παιδοτρίβας καί τούς ἐν τοῖς ὅπλοις διδάσκοντας μάχεσθαι μισεῖν τε καί ἐκβάλλειν ἐκ τῶν πόλεων. Ἐκεῖνοι μέν γάρ παρέδοσαν ἐπί τῷ δικαίως χρῆσθαι τούτοις πρός τούς πολεμίους καί τούς ἀδικοῦντας, ἀμυνομένους, μή ὑπάρχοντας˙ οἱ δέ μεταστρέψαντες χρῶνται τῇ ἰσχύϊ καί τῇ τέχνῃ οὐκ ὀρθῶς. Οὔκουν οἱ διδάξαντες πονηροί, οὐδέ ἡ τέχνη οὔτε αἰτία οὔτε πονηρά τούτου ἕνεκά ἐστιν, ἀλλ΄ οἱ μή χρώμενοι, οἶμαι, ὀρθῶς. Ὁ αὐτός δή λόγος καί περί τῆς ρητορικῆς. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ἀγωνία = αγώνισμα πυκτεύω = πυγμαχώ παγκρατιάζω = παλεύω κεντῶ = πληγώνω ὑπάρχω = κάνω την αρχή λόγος = λογική σχέση ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να κλιθούν οι μετοχές: ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 23
  • 24.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- φοιτήσας, ἔχων, γενόμενος, ἀδικοῦντας, χρώμενοι Ε Ν Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Π Λ Η Θ Υ Ν Τ Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Να κλιθούν τα παρακάτω ρήματα στην Έγκλιση που βρίσκονται ἔμαθεν, τύπτῃ, παρέδοσαν, χρῶνται, οἶμαι, ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ὅτι ἔμαθεν πυκτεύειν τε καί παγκρατιάζειν καί ἐν ὅπλοις μάχεσθαι: δευτερεύουσα αιτιολογική πρόταση, επεξήγηση στο τούτου ἕνεκα ὥστε κρείττων εἶναι καί φίλων καί ἐχθρῶν: δευτερεύουσα απαρεμφατική συμπερασματική πρόταση ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 24
  • 25.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- άν τις ..... τόν πατέρα τύπτ καί τήν ἐ ῃ μητέρα ἤ ἄλλον τινά τῶν οἰκείων ἤ τῶν φίλων, οὐ τούτου ἕνεκα δεῖ τούς παιδοτρίβας καί τούς ἐν τοῖς ὅπλοις διδάσκοντας μάχεσθαι μισεῖν τε καί ἐκβάλλειν ἐκ τῶν πόλεων: υποθετικός λόγος, ΑΟΡΙΣΤΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΕ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ ἐπί τῷ δικαίως χρῆσθαι: εμπρόθετος προσδιορισμός του σκοπού πρός τούς πολεμίους καί τούς ἀδικοῦντας: εμπρόθετοι προσδιορισμοί που δηλώνουν το εναντίον ἀμυνομένους, μή ὑπάρχοντας: τροπικές μτχ. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Πρέπει, όμως, Σωκράτη, να μεταχειρίζεται κανείς τη ρητορική, όπως μεταχειρίζεται και κάθε άλλο αγώνισμα. Και το άλλο, δηλαδή, αγώνισμα δεν πρέπει να το χρησιμοποιεί κανείς εναντίον όλων των ανθρώπων για αυτό και μόνο˙επειδή, δηλαδή, έμαθε κάποιος να πυγμαχεί και να παλεύει και να χρησιμοποιεί τα όπλα, ώστε να είναι καλύτερος και από τους φίλους και από τους εχθρούς, δε σημαίνει πως εξαιτίας αυτού πρέπει να χτυπά τους φίλους, ούτε, βέβαια, να τους τραυματίζει και να τους σκοτώνει. Κι ούτε βέβαια, μα το Δία, κάθε φορά που κάποιος, αφού πάει σε γυμναστήριο και γίνει καλός πυγμάχος, έπειτα χτυπά τον πατέρα του ή την μητέρα του ή κάποιον άλλο συγγενή ή φίλο, πρέπει για αυτό το λόγο να μισούμε τους γυμναστές και τους δασκάλους της οπλοχρησίας και να τους διώχνουμε από την πόλη. Διότι εκείνοι τους τα έμαθαν, βεβαίως, για να τα χρησιμοποιούν σωστά εναντίον των εχθρών και όσων αδικούν, αμυνόμενοι και ποτέ κάνοντας την αρχή. Αυτοί, όμως, αφού άλλαξαν το νόημα όσων έμαθαν χρησιμοποιούν τη δύναμη και την τέχνη τους λανθασμένα. Δεν είναι, λοιπόν, κακοί οι διδάξαντες, ούτε η τέχνη είναι κακή, ούτε φταίει για αυτό, αλλά φταίνε, νομίζω, αυτοί που κάνουν κακή χρήση τους. Τα ίδια ισχύουν και για τη ρητορική. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Αντικαταστάσεις Παθητική σύνταξη χρονικές και εγκλιτικές Ποιητικό αίτιο Ξενοφών, Ιέρων 3, 5-9 ( Ο Ξενοφώντας μιλάει για τη σημασία της φιλίας και υποστηρίζει πως δεν την έχουν οι τύραννοι, αλλά οι απλοί άνθρωποι ) ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 25
  • 26.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Τοσο τον δέ τι γαθόν κρίνω γωγε ῦ ἀ ἔ τό φιλεῖσθαι εἶναι ὥστε νομίζω τῷ ὄντι αὐτόματα τἀγαθά τῷ φιλουμένῳ γίγνεσθαι καί παρά θεῶν καί παρά ἀνθρώπων˙ καί τούτου τοίνυν τοῦ κτήματος τοιούτου ὄντος μειονεκτοῦσιν οἱ τύραννοι πάντων μάλιστα. Εἰ δέ βούλει, ὦ Σιμωνίδη, εἰδέναι ὅτι ἀληθῆ λέγω, ὧδε ἐπίσκεψαι. Βεβαιόταται μέν γάρ δήπου δοκοῦσι φιλίαι εἶναι γονεῦσι πρός παῖδας καί παισί πρός γονέας καί ἀδελφοῖς πρός ἀδελφούς καί γυναιξί πρός ἄνδρας καί ἑταίροις πρός ἑταίρους˙ εἰ τοίνυν ἐθέλεις κατανοεῖν, εὑρήσεις τούς μέν ἰδιώτας ὑπό τούτων μάλιστα φιλουμένους, τούς δέ τυράννους πολλούς μέν παῖδας ἑαυτῶν ἀπεκτονότας, πολλούς δ΄ ὑπό παίδων αὐτούς ἀπολωλότας, πολλούς δέ ἀδελφούς ἐν τυραννίσιν ἀλληλοφόνους γεγενημένους, πολλούς δέ καί ὑπό γυναικῶν τῶν ἑαυτῶν τυράννους διεφθαρμένους καί ὑπό ἑταίρων γε τῶν μάλιστα δοκούντων φίλων εἶναι. Οἵτινες οὖν ὑπό τῶν φύσει πεφυκότων μάλιστα φιλεῖν καί νόμῳ συνηναγκασμένων οὕτω μισοῦνται, πῶς ὑπ΄ ἄλλου γέ τινος οἴεσθαι χρή αὐτούς φιλεῖσθαι; ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ το φιλεῖσθαι : η αγάπη, η φιλία, η φιλοξενία ἐπισκοποῦμαι : σκέφτομαι, εξετάζω, ερευνώ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να αντικατασταθούν εγκλιτικά τα παρακάτω ρήματα: κρίνω, δοκοῦσι, βούλει, μισοῦνται χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 26
  • 27.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή Να αντικατασταθούν χρονικά οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: κρίνω νομίζω λέγω ἐπίσκεψαι δοκοῦσι εὑρήσεις ἀπεκτονότας γεγενημένους ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ τῷ ὄντι: δοτική του τρόπου αὐτόματα: επιρρηματικό κατηγορούμενο του τρόπου στο τἀγαθά τῷ φιλουμένῳ : δοτική προσωπική κτητική από το γίγνεσθαι πάντων: γενική συγκριτική από το μειονεκτοῦσιν / γενική διαιρετική από το μάλιστα γονεῦσι-παισί-ἀδελφοῖς-γυναιξί-ἑταίροις: δοτικές προσωπικές κτητικές στο εἶναι ὑπό τούτων-ὑπό παίδων-ὑπό γυναικῶν-ὑπό ἑταίρων: εμπρόθετος προσδιορισμός του ποιητικού αιτίου ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 27
  • 28.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- φιλουμένους- πεκτονότας- ἀ ἀπολωλότας-γεγενημένους- διεφθαρμένους:κατηγορηματικές μετοχές από το εὑρήσεις ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Κρίνω, βέβαια, ότι η φιλία και η αγάπη είναι τόσο μεγάλο αγαθό, ώστε νομίζω πως τα αγαθά έρχονται στο φίλο πραγματικά από μόνα τους, και από τους θεούς και από τους ανθρώπους ˙ και σ΄ αυτό το τέτοιου είδους απόκτημα οι τύραννοι μειονεκτούν περισσότερο από όλους. Αν όμως θέλεις, Σιμωνίδη, να καταλάβεις ότι λέω την αλήθεια, σκέψου καλά τα παρακάτω. Οι πιο σίγουρες βέβαια σχέσεις αγάπης θεωρούνται αυτές των γονιών στα παιδιά, των παιδιών στους γονείς, των αδελφών στα αδέλφια, των γυναικών στους άνδρες και των συντρόφων στους συντρόφους τους ˙ αν θέλεις λοιπόν να κατανοήσεις το θέμα, θα αναγνωρίσεις πως οι απλοί πολίτες αγαπιούνται από όλους αυτούς πάρα πολύ, ενώ πολλοί τύραννοι έχουν σκοτώσει τα παιδιά τους, άλλοι σκοτώθηκαν οι ίδιοι από τα παιδιά τους και πολλά αδέλφια τύραννοι αλληλοεξοντώθηκαν, ενώ πολλοί δολοφονήθηκαν από τις γυναίκες τους ή από τους συντρόφους τους, που θεωρούνταν από τους πιο επιστήθιους φίλους τους. Όσοι λοιπόν μισούνται τόσο πολύ από εκείνους που από τη φύση τους έπρεπε να τους αγαπούν, υποχρεωμένοι για αυτό από τους ίδιους τους φυσικούς νόμους, πώς είναι δυνατόν να θεωρήσουμε ότι αγαπιούνται αληθινά από κάποιον άλλο; ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Αντικαταστάσεις Δευτερεύουσες προτάσεις χρονικές και εγκλιτικές Ξενοφών, Κύρου Παιδεία, Α, 4, 3-4 ( Ο Ξενοφώντας αναφέρεται στη διάθεση του Κύρου να εκφράζεται και να μιλάει με όμορφο και συμπαθητικό τρόπο) Καί ἦν μέν ἴσως πολυλογώτερος, ἅμα μέν διά τήν παιδείαν, ὅτι ἠναγκάζετο ὑπό τοῦ διδασκάλου καί διδόναι λόγον ὧν ἐποίει καί λαμβάνειν παρ΄ ἄλλων, ὁπότε δικάζοι˙ ἔτι δέ καί διά τό φιλομαθής εἶναι πολλά μέν αὐτός ἀεί τούς παρόντας ἀνηρώτα πῶς ἔχοντα τυγχάνοι, καί ὅσα αὐτός ὑπ΄ ἄλλων ἐρωτῷτο, διά τό ἀγχίνους εἶναι ταχύ ἀπεκρίνετο, ὥστ΄ ἐκ πάντων τούτων ἡ πολυλογία συνελέγετο αὐτῷ˙ ἀλλ΄ ὥσπερ γάρ ἐν σώματι, ὅσοι νέοι ὄντες ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 28
  • 29.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- μέγεθος λαβον, μως μφαίνεται ἔ ὅ ἐ τό νεαρόν αὐτοῖς ὅ κατηγορεῖ τήν ὀλιγοετίαν, οὕτω καί Κύρου ἐκ τῆς πολυλογίας οὐ θράσος διεφαίνετο, ἀλλ΄ ἁπλότης καί φιλοστοργία, ὥστ΄ ἐπεθύμει ἄν τις ἔτι πλείω αὐτοῦ ἀκούειν ἤ σιωπῶντι παρεῖναι. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ λόγον δίδωμι = δίνω λόγο λόγον λαμβάνω = ζητώ εξηγήσεις ἀγχίνους = έξυπνος συλλέγομαι = συναθροίζομαι κατηγορῶ = μαρτυρώ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να αντικατασταθούν εγκλιτικά τα παρακάτω ρήματα: δικάζοι, ἐμφαίνεται χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή Να κλιθούν στο χρόνο που βίσκονται οι ρηματικοί τύποι: ἔλαβον, σιωπῶντι οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 29
  • 30.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή Να αντικατασταθούν χρονικά οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: διδόναι ἐποίει ἔλαβον ἔχοντα τυγχάνοι ἀκούειν συνελέγετο διεφαίνετο ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ὑπό τοῦ διδασκάλου : εμπρόθετος προσδιορισμός του ποιητικού αιτίου από το ἠναγκάζετο ὧν ἐποίει : έλξη αναφορικούαπό διδόναι λόγον (τούτων) , κανονικά ἅ ἐποίει ὄντες : εναντιωματική μτχ σιωπῶντι : χρονική μτχ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Και ίσως, βέβαια, ο Κύρος ήταν πολύ ομιλητικός, από τη μια εξαιτίας της παιδείας του, διότι αναγκάζονταν από το δάσκαλό του να δίνει εξηγήσεις για αυτά που έκανε, και να ζητάει εξηγήσεις από άλλους, κάθε φορά που δίκαζε˙ επιπλέον και, επειδή ήταν φιλομαθής και συνεχώς ρωτούσε τους παρευρισκόμενους για πολλά ζητήματα, πώς συνέβαινε να είναι, και σε όσα ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 30
  • 31.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- αυτός ρωτούνταν από άλλους, και επειδή ήταν πολύ ευφυής απαντούσε αμέσως, ώστε η ομιλητικότητα γίνονταν σ΄ αυτόν συνήθεια από όλα αυτά˙ αλλά, βέβαια, όπως ακριβώς στα σώματα εκείνων, όσων παρόλου που είναι νέοι αναπτύχτηκαν πολύ, όμως φαίνεται σε αυτούς το νεαρό της ηλικίας, το οποίο μαρτυρεί τα λίγα χρόναι ζωής, έτσι και από την ομιλητικότητα του Κύρου δε φανερώνονταν θρασύτητα, αλλά κάποια απλότητα και θερμή αγάπη, ώστε να επιθυμεί κάποιος να ακούει από αυτόν ακόμα περισσότερα, παρά να τον έχει δίπλα του σιωπηλό. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Αντικαταστάσεις Δευτερεύουσες προτάσεις χρονικές και εγκλιτικές Θουκυδίδης, Ιστορία Η 75, 1-4 (Ο Θουκυδίδης περιγράφει την κατάσταση που επικρατούσε μεταξύ των Αθηναίων στη Σικελία, μετά την αποτυχία της εκστρατείας) Μετά δέ το το, πειδή δόκει τ ῦ ἐ ἐ ῷ Νικίᾳ καί τῷ Δημοσθένει ἱκανῶς παρεσκευάσθαι, καί ἡ ἀνάστασις ἤδη τοῦ στρατεύματος τρίτῃ ἡμέρᾳ ἀπό τῆς ναυμαχίας ἐγίγνετο. Δεινόν οὖν ἦν οὐ καθ΄ ἕν μόνον τῶν πραγμάτων, ὅτι τάς τε ναῦς ἀπολωλεκότες πάσας ἀπεχώρουν καί ἀντί μεγάλης ἐλπίδος καί αὐτοί καί ἡ πόλις κινδυνεύοντες, ἀλλά καί ἐν τῇ ἀπολείψει τοῦ στρατοπέδου ξυνέβαινε τῇ τε ὄψει ἑκάστῳ ἀλγεινά καί τῇ γνώμῃ αἰσθέσθαι. Τῶν τε γάρ νεκρῶν ἀτάφων ὄντων, ὁπότε τις ἴδοι τινά τῶν ἐπιτηδείων κείμενον, ἐς λύπην μετά φόβου καθίστατο, καί οἱ ζῶντες καταλειπόμενοι τραυματίαι τε καί ἀσθενεῖς πολύ τῶν τεθνεώτων τοῖς ζῶσι λυπηρότεροι ἦσαν καί τῶν ἀπολωλότων ἀθλιώτεροι. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ἀνάστασις = μετακίνηση οὐ καθ΄ ἕν μόνον τῶν πραγμάτων = όχι μόνο για τα συγκεκριμένα γεγονότα ἀπόλειψις = εγκατάλειψη τῇ ὄψει καί τῇ γνώμῃ αἰσθέσθαι = να δεί και να σκεφτεί ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 31
  • 32.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ἐπιτήδειοι = φίλοι, γνωστοί ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να κλιθούν τα πτωτικά που ακολουθούν στο γένος που βρίσκονται: τοῦτο, ἀνάστασις, στρατεύματος, ναυμαχίας, πάσας Ε Ν Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Π Λ Η Θ Υ Ν Τ Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Να κλιθούν οι μετοχές που ακολουθούν στο γένος που βρίσκονται: κινδυνεύοντες, κείμενον, ζῶντες, τεθνεώτων, ἀπολωλότων Ε Ν Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Π Λ Η Θ Υ Ν Τ Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Να αντικατασταθεί εγκλιτικά το παρακάτω ρήμα: ἴδοι χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 32
  • 33.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ καθ΄ ἕν : Υποκείμενο στο δεινόν ἦν ἀλγεινά : σύστοιχο Αντικείμενο στο αἰσθέσθαι αἰσθέσθαι : Υποκείμενο το ἕκαστον τοῖς ζῶσι : Δοτική προσωπική από το ἦσαν ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Μετά από αυτό, όταν ο Νικίας και ο Δημοσθένης έκριναν πως είχαν ολοκληρώσει ικανοποιητικά την προετοιμασία τους, τότε πια και ο στρατός ξεκίνησε τη μετακίνησή του την τρίτη ημέρα έπειτα από τη ναυμαχία. Η κατάσταση λοιπόν ήταν φοβερή, όχι μόνο για τα συγκεκριμένα γεγονότα, διότι δηλ. αποχωρούσαν έχοντας χάσει όλα τους τα πλοία και αντιμετωπίζοντας σοβαρό κίνδυνο και οι ίδιοι και η πόλη τους, αντί για τη μεγάλη ελπίδα (με την οποία είχαν έλθει), αλλά και κατά την εγκατάλειψη του στρατοπέδου συνέβαινε στον καθένα να βλέπει και να σκέφτεται οδυνηρά πράγματα. Γιατί καθώς και οι νεκροί ήταν άταφοι, κάθε φορά που κάποιος έβλεπε κανέναν από τους δικούς του να κείτεται νεκρός, έπεφτυε σε λύπη που συνοδεύονταν από φόβο, και οι τραυματίες και οι άρρωστοι που εγκαταλείπονταν ζωντανοί, ήταν γι΄ αυτούς που έφευγαν αιτία πολύ μεγαλύτερης λύπης από ό,τι οι νεκροί, και πιο άθλιοι απ΄ αυτούς που είχαν πεθάνει. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 33
  • 34.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Πτωτικά Δευτερεύουσες προτάσεις Ρήματα Ξενοφών, Κύρου Ἀνάβασις Ε,VI, 3-7 ( Οι μύριοι βρίσκονται κοντά στη Σινώπη, στον Πόντο, και επιθυμούν να συνεχίσουν την πορεία τους προς την Ελλάδα. Ο Εκατώνυμος είναι από τη Σινώπη και τους συμβουλεύει. Η Παφλαγονία βρίσκεται ανάμεσα στον Πόντο και το Βυζάντιο) ναστάς δέ κατώνυμος πρ τον Ἀ Ἑ ῶ μέν ἀπελογήσατο περί οὖ εἶπεν, ὡς τόν Παφλαγόνα φίλον ποιήσοιντο, ὅτι οὐχ ὡς τοῖς Ἕλλησιν πολεμησόντων σφῶν εἲποι, ἀλλ΄ ὅτι ἐξόν τοῖς βαρβάροις φίλους εἶναι τούς Ἕλληνας αἱρήσονται. Ἐπεί δέ ξυμβουλεύειν ἐκέλευον, ἐπευξάμενος εἶπεν ὧδε. «Εἰ μέν ξυμβουλεύοιμι ἅ βέλτιστά μοι εἶναι δοκεῖ, πολλά μοι κἀγαθά γένοιτο, εἰ δέ μη, τἀναντία. Αὐτή γάρ ἡ ἱερά ξυμβουλή λεγομένη εἶναι δοκεῖ μοι παρεῖναι˙ νῦν γάρ δή ἄν μέν εὖ ξυμβουλεύσας φανῶ, πολλοί ἔσονται οἱ ἐπαινοῦντες με, ἄν δέ κακῶς, πολλοί ἔσεσθε οἱ καταρώμενοι. Πράγματα μέν οὖν οἶδα, ὅτι πολύ πλείω ἕξομεν, ἐάν κατά θάλατταν κομίζησθε˙ ἡμᾶς γάρ δεήσει τά πλοῖα πορίζειν˙ ἤν δέ κατά γῆν στέλλησθε ὑμᾶς δεήσει τούς μαχομένους εἶναι. Ὅμως δέ λεκτέα ἅ γιγνώσκω. Ἔμπειρος γάρ εἰμί καί τῆς χώρας τῶν Παφλαγόνων καί τῆς δυνάμεως˙ ἔχει γάρ ἀμφότερα καί πεδία κάλλιστα καί ὄρη ὑψηλότατα». ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ἐπεύχομαι = ικετεύω, τάζω, υπόσχομαι ὧδε = έτσι κομίζομαι = μεταφέρομαι φίλος = σύμμαχος παρέχω πράγματα = ενοχλώ πράγματα ἔχω = ενοχλούμαι, έχω δυσκολίες πορίζω = εξευρίσκω, συντηρώ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να κλιθούν στην έγκλιση που βρίσκονται τα παρακάτω ρήματα: ἀπελογήσατο, ποιήσοιντο, φανῶ, κομίζησθε, ἔσονται ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 34
  • 35.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Να κλιθούν οι μετοχές που ακολουθούν στο γένος που βρίσκονται: ναστάς, πολεμησόντων, πευξάμενος, ἀ ἐ ἐπαινοῦντες, καταρώμενοι Ε Ν Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Π Λ Η Θ Υ Ν Τ Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Να αντικατασταθούν χρονικά οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: αἱρήσονται ξυμβουλεύοιμι φανῶ ἕξομεν Να ξαναγραφεί στον άλλο αριθμό το παρακάτω απόσπασμα: Ὅμως δέ λεκτέα, ἅ γιγνώσκω. Ἔμπειρος γάρ εἰμί καί τῆς χώρας τῶν Παφλαγόνων καί τῆς δυνάμεως˙ ἔχει γάρ ἀμφότερα καί πεδία κάλλιστα καί ὄρη ὑψηλότατα. ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ὡς πολεμησόντων: γενική απόλυτος τελική μετοχή ἐξόν: αιτιατική απόλυτος εναντιωματική μετοχή τῆς χώρας, τῆς δυνάμεως: γενικές αντικειμενικές από το ἔμπειρος ὄρη, πεδία: επεξηγήσεις στο ἀμφότερα άσκηση: να βρεθούν οι υποθετικοί λόγοι και να αναγνωριστούν ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 35
  • 36.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΥΠΟΘΕΤΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Και αφού σηκώθηκε στο βήμα ο Εκατώνυμος, πρώτα απολογήθηκε γι΄ αυτό το οποίο είπε, ότι δηλαδή θα κάνουν φίλο τους τον Παφλαγόνα, πως δηλαδή, δεν το είπε για να πολεμήσουν αυτοί τους Έλληνες, άλλ΄ είπε ότι αν και υπάρχει η δυνατότητα να κάνουν φίλους τους τους βαρβάρους, θα προτιμήσουν τους Έλληνες. Όταν δε τον προέτρεπαν να συμβουλεύει, αφού ευχήθηκε, μίλησε ως εξής: «Εάν σας συμβούλευα αυτά που θεωρούνται για μένα τα πιο σωστά, θα υπήρχαν πολλά αγαθά για μένα, διαφορετικά θα συνέβαιναν τα αντίθετα ακριβώς. Γιατί αυτή που θεωρείται ότι είναι ιερή συμβουλή, μου φαίνεται πως βρίσκεται κοντά. Γιατί τώρα, αν αποδειχθώ ότι σας συμβούλεψα σωστά, πολλοί θα είναι αυτοί που θα με παινέσουν, αν δε αποδειχθώ ότι σας συμβούλεψα άσχημα, πολλοί θα είναι αυτοί που θα με καταριούνται. Γνωρίζω, λοιπόν, ότι θα έχουμε πάρα πολλές δυσκολίες, αν μεταφερθείτε δια μέσου της θαλάσσης. Διότι εμείς θα χρειαστεί να συντηρούμε τα πλοία. Αν όμως σταλθείτε δια μέσου της ξηράς, εσείς θα χρειαστεί να είστε αυτοί που θα πολεμάτε. Όμως, πρέπει να λεχθούν αυτά που έχω υπόψη μου. Γιατί γνωρίζω και τη χώρα των Παφλαγόνων και τη δύναμή τους. Γιατί διαθέτει και τα δυο, δηλαδή και πάρα πολύ ωραίες πεδιάδες και πάρα πολύ ψηλά βουνά. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Πτωτικά Δευτερεύουσες προτάσεις Ρήματα Δημοσθένης, κατά Ἀριστογείτονος Β, 25-27 (Ο ρήτορας υποστηρίζει την υπακοή στους νόμους ως μέγιστο αγαθό) Ο τω δ΄ ν κριβέστατα συνθεωρήσαιτε ὕ ἄ ἀ τό τοῖς κειμένοις νόμοις πείθεσθαι ἡλίκον ἀγαθόν ἐστι καί τό καταφρονεῖν καί μή πειθαρχεῖν ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 36
  • 37.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- α το ς λίκον κακόν, ε τά τ΄ κ τ ν νόμων ὐ ῖ ἡ ἰ ἐ ῶ ἀγαθά χωρίς καί τά διά τῆς παρανομίας συμβαίνοντα πρό ὀφθαλμῶν ὑμῖν αὐτοῖς ποιησάμενοι θεωρήσαιτε. Εὑρήσετε γάρ τήν μέν τά τῆς μανίας καί ἀκρασίας καί πλεονεξίας, τόν δέ τά τῆς φρονήσεως καί σωφροσύνης καί δικαιοσύνης ἔργα διαπραττόμενον. Δῆλον δέ˙ τῶν γάρ πόλεων ταύτας ἄριστ΄ οἰκουμένας ἴδοιμεν ἄν, ἐν αἷς ἄριστοι νομοθέται γεγόνασιν˙ τά μέν γάρ ἐν τοῖς σώμασιν ἀρρωστήματα τοῖς τῶν ἰατρῶν εὑρήμασι καταπαύεται, τάς δ΄ ἐν ταῖς ψυχαῖς ἀγριότητας αἱ τῶν νομοθετῶν ἐξορίζουσι διάνοιαι. Ὅλως δ΄ οὐδέν οὔτε σεμνόν οὔτε σπουδαῖον εὑρήσομεν, ὅ μή νόμου κεκοινώνηκεν˙ ἐπεί καί τόν ὅλον κόσμον καί τά θεῖα καί τάς καλουμένας ὥρας νόμος καί τάξις, εἰ χρή τοῖς ὁρωμένοις πιστεύειν, διοικεῖν φαίνεται. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ συνθεωρῶ= παρατηρώ μετά προσοχής ἡλίκος, -η, ον= πόσο μεγάλος, -η, -ο χωρίς= χωριστά θεωρῶ= εξετάζω ἀκρασία= ακράτεια οἰκουμένας= που διοικούνται ὅλως δέ= με μια λέξη ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να γράψεις τις αντωνυμίες που ακολουθούν στις πλάγιες πτώσεις και στα τρία γένη: ἡλίκον, αὐτοῖς, ὑμῖν, ταύτας Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Γενική Δοτική Αιτιατική Πληθυ- ντικός Γενική Δοτική Αιτιατική Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Γενική Δοτική Αιτιατική Πληθυ- Γενική Δοτική ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 37
  • 38.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ντικός Αιτιατική Να κλιθούν τα πτωτικά: φθαλμ ν, μανίας, ὀ ῶ φρονήσεως, νομοθέται, εὑρήμασι Ε Ν Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Π Λ Η Θ Υ Ν Τ Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Να αντικατασταθούν χρονικά οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: πείθεσθαι θεωρήσαιτε εὑρήσετε διαπραττόμενον ἴδοιμεν καταπαύεται ὁρωμένοις φαίνεται ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ἡλίκον ἀγαθόν ἐστι τό τοῖς κειμένοις νόμοις πείθεσθαι καί ἡλίκον κακόν (ἐστι) τό καταφρονεῖν καί μή πειθαρχεῖν αὐτοῖς: δυο πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις από το ἄν συνθεωρήσαιτε χωρίς: επιρρηματικός προσδιορισμός του τρόπου ὑμῖν: δοτική προσωπική του κρίνοντος προσώπου στο ῥ θεωρήσαιτε ὅ μή νόμου κεκοινώνηκεν: δευτερεύουσα αναφορικο-υποθετική πρόταση (εἰ κεκοινώνηκεν, εὑρήσομεν : ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ) ἐπεί: εισάγει κύρια πρόταση εἰ χρή τοῖς ὁρωμένοις πιστεύειν: δευτερεύουσα υποθετική παρενθετική πρόταση ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 38
  • 39.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Έτσι λοιπόν θα μπορούσατε να παρατηρήσετε με μεγαλύτερη ακρίβεια πόσο μεγάλο αγαθό είναι η υπακοή στους καθιερωμένους νόμους και πόσο μεγάλο κακό η περιφρόνηση και η ανυπακοή σε αυτούς, αν, αφού βάλετε μπροστά στα μάτια σας, αναλογιστείτε χωριστά, και τα αγαθά που προέρχονται από τους νόμους και εκείνα που συμβαίνουν από την παρανομία. Θα βρείτε τότε την παρανομία να πράττει τα έργα της μανίας, της ακράτειας και της πλεονεξίας, ενώ το νόμο τα έργα της φρόνησης, της σωφροσύνης και της δικαιοσύνης. Είναι ολοφάνερο˙ θα μπορούσαμε να δούμε ότι διοικούνται άριστα αυτές από τις πόλεις, στις οποίες έχουν γεννηθεί άριστοι νομοθέτες˙ οι αρρώστιες του σώματος καταπρα νονται από τα ευρήματα ΰ των γιατρών, ενώ την αγριότητα της ψυχής τη διώχνουν μακριά οι σκέψεις των νομοθετών. Με μια λέξη, δε θα βρούμε τίποτα, ούτε σεμνό ούτε σπουδαίο, το οποίο δε σχετίζεται με το νόμο˙ αφού ακόμα και όλο τον κόσμο και τις αποκαλούμενες εποχές του χρόνου είναι φανερό ότι τις ρυθμίζουν ο νόμος και η τάξη, αν βέβαια πρέπει να πιστέψουμε όσα βλέπουμε. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Πτωτικά Δευτερεύουσες προτάσεις Ρήματα Πλάγιος Λόγος Πλάτων, Μενέξενος 247 Α-C (Ο Πλάτωνας συμβουλεύει τους νέους και τους παρακινεί να ξεπεράσουν στην ανδρεία την περασμένη γενιά) Ὦ παῖδες, καί πρῶτον καί ὕστατον καί διά παντός πᾶσαν πάντως προθυμίαν πειρᾶσθε ἔχειν, ὅπως μάλιστα μέν ὑπερβαλεῖσθε καί ὑμᾶς καί τούς πρόσθεν εὐκλείᾳ˙ εἰ δέ μή, ἴστε, ὡς ἡμῖν, ἄν μέν νικῶμεν ὑμᾶς ἀρετῇ, ἡ νίκη αἰσχύνην φέρει, ἡ δέ ἧττα, ἐάν ἡττώμεθα, εὐδαιμονίαν. Μάλιστα δ΄ ἄν νικῴμεθα καί ὑμεῖς νικῴητε, εἰ παρασκευάσαισθε τῇ τῶν προγόνων δόξῃ μή καταχρησόμενοι μηδ΄ ἀναλώσοντες αὐτήν γνόντες, ὅτι ἀνδρί οἰομένῳ τι εἶναι οὐκ ἔστιν αἴσχιον οὐδέν ἤ παρέχειν ἑαυτόν τιμώμενον μή δι΄ ἑαυτόν ἀλλά διά δόξαν προγόνων. Εἶναι μέν γάρ τιμάς γονέων ἐκγόνοις καλός θησαυρός καί μεγαλοπρεπής˙ χρῆσθαι δέ καί χρημάτων καί τιμῶν θησαυρῷ καί μή ἐκγόνοις ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 39
  • 40.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- παραδιδόναι α σχρόν καί νανδρον, πορί ἰ ἄ ἀ ᾳ ἰδίων αὑτοῦ κτημάτων τε καί εὐδοξιῶν. Καί ἐάν μέν ταῦτα ἐπιτηδεύσητε, φίλοι παρά φίλους ἡμᾶς ἀφίξεσθε, ὅταν ὑμᾶς ἡ προσήκουσα μοῖρα κομίσῃ˙ ἀμελήσαντας δέ ὑμᾶς καί κακισθέντας οὐδείς εὐμενῶς ὑποδέξεται. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ καί διά παντός (δηλ. του χρόνου) πάντως = σε κάθε περίπτωση ὑπερβάλλομαι τινά ή τινός = ξεπερνώ κάποιον παρέχω ἑαυτόν τιμώμενον = εμφανίζομαι τιμώμενος εὐδοξία = το καλό όνομα ἐπιτηδεύω = εφαρμόζω κακίζομαι =φέρομαι ως δειλός (κακίζω = κάνω ή σκέφτομαι κάτι κακό) ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να κλιθούν στο χρόνο που βρίσκονται οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: πειρᾶσθε, ἴστε, γνόντες, παραδιδόναι, ἀφίξεσθε Χρόνος: Οριστική Υποτακτική Ευκτική Προστακτική Απαρέμφατο Μετοχή Χρόνος: Οριστική Υποτακτική Ευκτική Προστακτική Απαρέμφατο Μετοχή Χρόνος: Οριστική Υποτακτική Ευκτική Προστακτική Απαρέμφατο Μετοχή ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 40
  • 41.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Χρόνος: Οριστική Υποτακτική Ευκτική Προστακτική Απαρέμφατο Μετοχή Χρόνος: Οριστική Υποτακτική Ευκτική Προστακτική Απαρέμφατο Μετοχή ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ πως μάλιστα μέν περβαλε σθε καί ὅ ὑ ῖ ὑμᾶς καί τούς πρόσθεν εὐκλεία: Πλάγια Ερωτηματική πρόταση από το προθυμίαν πειρᾶσθε ἔχειν. (Θα μπορούσε να ονομαστεί και Τελική, διότι γνωρίζουμε πως οι δευτερεύουσες προτάσεις που εισάγονται με τα ὅπως, ὅπως μή, μή είναι Πλάγιες Ερωτηματικές, αν δηλώνουν τρόπο, Τελικές, αν δηλώνουν σκοπό, και Ενδοιαστικές, αν δηλώνουν φόβο) εὐκλείᾳ, ἀρετῇ: δοτικές της αναφοράς χρημάτων, τιμῶν: γενικές του περιεχομένου στο θησαυρῷ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Νέοι, και τώρα και ύστερα και κάθε φορά, σε κάθε περίπτωση, να προσπαθείτε να έχετε κάθε προθυμία, πώς να ξεπερνάτε όσο γίνεται περισσότερο στην ανδρεία και εσάς και τους προγενέστερους˙ διαφορετικά, να γνωρίζετε ότι η νίκη φέρνει ντροπή, αν εμείς σας νικάμε στην αρετή, ενώ η ήττα ετυχία, αν χάνουμε. Μάλιστα θα μπορούσαμε να ηττηθούμε και εσείς να νικήσετε, εάν φτιάχνατε (για σας) τις σωστές απόψεις των προγόνων σας για να μην κάνετε κατάχρησή τους και να μην τις ξοδέψετε, αφού γνωρίζετε ότι για άνδρα που θεωρεί πως είναι κάτι σπουδαίο δεν υπάρχει τίποτα χειρότερο από το να εμφανίζεται τιμώμενος όχι εξαιτίας του εαυτού του, αλλά εξαιτίας της φήμης των προγόνων του. Το να υπάρχουν τιμές ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 41
  • 42.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- γονέων είναι για τους απογόνους θησαυρός ωραίος και μεγαλοπρεπής˙ αλλά είναι αισχρό και άνανδρο το να κάνει κάποιος χρήση του θησαυρού των χρημάτων και των τιμών και να μην παραδίδει στους απογόνους από έλλειψη προσωπικών αποκτημάτων και καλού ονόματος. Εάν εφαρμόσετε όλα αυτά στη ζωή σας, θα έρθετε σε μας (στον Άδη) ως φίλοι, όταν σας φέρει η μοίρα που ανήκει στον καθένα˙ εάν αμελήσετε και φερθείτε δειλά κανείς δε θα σας δεχτεί με καλή διάθεση. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Πτωτικά Δοτική Προσωπική Ρήματα Απόλυτες μετοχές Θουκυδίδης, βιβλίο VII, 72 (Ο Θουκυδίδης περιγράφει το κλίμα στο στρατόπεδο των Αθηναίων μετά την ήττα τους στη ναυμαχία με τους Συρακόσιους. ) Γενομένης δέ σχυρ ς τ ς ναυμαχίας καί ἰ ᾶ ῆ πολλῶν νεῶν ἀμφοτέροις καί ἀνθρώπων ἀπολομένων οἱ Συρακόσιοι καί οἱ ξύμμαχοι ἐπικρατήσαντες τά τε ναυάγια καί τούς νεκρούς ἀνείλοντο καί ἀποπλεύσαντες πρός τήν πόλιν τροπαῖον ἔστησαν. Οἱ δ΄ Ἀθηναῖοι ὑπό μεγέθους τῶν παρόντων κακῶν νεκρῶν μέν πέρι ἤ ναυαγίων οὐδέ ἐπενόουν αἰτῆσαι ἀναίρεσιν, τῆς δέ νυκτός ἐβούλοντο εὐθύς ἀναχωρεῖν. Δημοσθένης δέ Νικίᾳ προσελθών γνώμην ἐποιεῖτο πληρώσαντας ἔτι τάς λοιπάς τῶν νεῶν βιάσασθαι, ἤν δύνωνται, ἅμα ἕῳ τόν ἔκπλουν, λέγων ὅτι πλείους ἔτι αἱ λοιπαί εἰσι νῆες χρήσιμαι σφίσιν ἤ τοῖς πολεμίοις΄ ἦσαν γάρ τοῖς μέν Ἀθηναίοις περίλοιποι ὡς ἑξήκοντα, τοῖς δ΄ ἐναντίοις ἐλάσσους ἤ πεντήκοντα. Καί ξυγχωροῦντος Νικίου τῇ γνώμῃ καί βουλομένων πληροῦν αὐτῶν οἱ ναῦται οὐκ ἤθελον εἰσβαίνειν διά τό καταπεπλῆχθαι τῇ ἥσσῃ καί μή ἄν ἔτι οἴεσθαι κρατῆσαι. Καί οἱ μέν ὡς κατά γῆν ἀναχωρήσοντες ἤδη ξύμπαντες τήν γνώμην εἶχον. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ἀναίρεσις πόλεως = καταστροφή πόλεως ἀναίρεσις νεκρῶν = περισυλλογή νεκρών για ταφή πληρῶ ναῦν = επανδρώνω πλοίο με άνδρες βιάζομαι τον πλοῦν = επιχειρώ να εκπλεύσω δια της βίας ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 42
  • 43.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ἡ ἕως = η αυγή ξυγχωρῶ = συμφωνώ καταπλήττομαι = καταλαμβάνομαι από φόβο ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να κλιθούν στο χρόνο που βρίσκονται οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: ἔστησαν, προσελθών Χρόνος: Οριστική Υποτακτική Ευκτική Προστακτική Απαρέμφατο Μετοχή Χρόνος: Οριστική Υποτακτική Ευκτική Προστακτική Απαρέμφατο Μετοχή Να κλιθούν και στα τρία γένη τα επίθετα: πλείους, ἐλάσσους αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Ονομαστ. Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Πληθυ- ντικός Ονομαστ. Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 43
  • 44.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Να μεταφέρεις στο σωστό βαθμό και να γράψεις τα πτωτικά παραθετικά στο ίδιο γένος, στον ίδιο αριθμό και στην ίδια πτώση: σχυρ ς, ἰ ᾶ πλείους, χρήσιμαι, ἐλάσσους, Θετικός βαθμός Συγκριτικός βαθμός Υπερθετικός βαθμός ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ γενομένης, ἀπολομένων: χρονικές γενικές απόλυτες μτχ. ἀμφοτέροις: δοτική προσωπική ηθική ὑπό μεγέθους: εμπρόθετος προσδιορισμός της αιτίας τῶν κακῶν: γενική κτητική ἤν δύνωνται: υποθετική παρενθετική πρόταση σφίσιν, τοῖς πολεμίοις: δοτικές προσωπικές κτητικές από το εἰσι τοῖς μέν Ἀθηναίοις, τοῖς δ΄ ἐναντίοις: δοτ. προσ. κτητ. από το ἦσαν ξυγχωροῦντος, βουλομένων: εναντιωματικές γενικές απόλυτες μτχ. τῇ ἥσσῃ: δοτική της αιτίας ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Αφού έγινε ισχυρή ναυμαχία και χάθηκαν πολλά καράβια και άνδρες και από τις δυο πλευρές, οι νικητές Συρακούσιοι και οι σύμμαχοί τους περισυνέλεξαν τους ναυαγούς και τους νεκρούς τους και αφού πήγαν στην πόλη τους έστησαν μνημείο νίκης. Οι δε Αθηναίοι, εξαιτίας του μεγέθους της παρούσας καταστροφής, καθόλου δε σκέφτονταν να ζητήσουν περισυλλογή των νεκρών τους ή των ναυαγών, αλλά ήθελαν αμέσως μέσα στη νύχτα να φύγουν. Ο Δημοσθένης, αφού πλησίασε το Νικία, του είπε τη γνώμη να επανδρώσουν με άνδρες όσο ακόμα ήταν καιρός τα καράβια που σώθηκαν και να επιχειρήσουν, αν μπορούσαν, να εκπλεύσουν την αυγή δια της βίας, λέγοντας ότι ήταν περισσότερα τα δικά τους διασωθέντα καράβια παρά των εχθρών˙ διότι είχαν μείνει στους Αθηναίους περίπου εξήντα, ενώ στους εχθρούς λιγότερα από πενήντα. Και παρόλο που συμφώνησε ο Νικίας με αυτή τη γνώμη και ήθελαν να ετοιμάσουν τα πλοία, οι ναύτες δεν ήθελαν να μπουν μέσα, διότι τους είχε πιάσει φόβος εξαιτίας της ήττας και διότι νόμιζαν πως δε θα τα καταφέρουν. Και έτσι αυτοί είχαν την άποψη ότι όλοι μαζί επρόκειτο να αναχωρήσουν από τη στεριά. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 44
  • 45.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Πτωτικά Μετοχές Ρήματα Προσδιορισμοί Λυσίας, Ἐπιτάφιος & 27-29 ( Ο λόγος αυτός του Λυσία γράφτηκε το 387 π.Χ. για να εκφωνηθεί προς τιμή των ανδρών που χάθηκαν κατά τη διάρκεια του Κορινθιακού πολέμου. Στο συγκεκριμένο αποσπάσιμα αναφέρεται στο παρελθόν και στη μεγάλη στρατιά του Ξέρξη.) Ξέρξης καταφρονήσας μέν τῆς Ἑλλάδος, ἐψευσμένος δέ τῆς ἐλπίδος, ἀτιμαζόμενος δέ τῷ γεγενημένῳ, ἀχθόμενος δέ τῇ συμφορᾷ, ὀργιζόμενος δέ τοῖς αἰτίοις, ἀπαθής δ΄ ὤν κακῶν καί ἄπειρος ἀνδρῶν ἀγαθῶν, δεκάτῳ ἔτει παρασκευασάμενος χιλίαις μέν καί διακοσίαις ναυσίν ἀφίκετο, τῆς δέ πεζῆς στρατιᾶς οὕτως ἄπειρον τό πλῆθος ἦγεν, ὥστε καί τά ἔθνη τά μετ΄ αὐτοῦ ἀκολουθήσαντα πολύ ἄν ἔργον εἴη καταλέξαι˙ τό δέ μέγιστον σημεῖον τοῦ πλήθους˙ ἐξόν γάρ αὐτῷ χιλίαις ναυσί διαβιβάσαι κατά τό στενώτατον τοῦ Ἑλλησπόντου τήν πεζήν στρατιάν ἐκ τῆς Ἀσίας εἰς τήν Εὐρώπην οὐκ ἠθέλησεν ἡγούμενος τήν διατριβήν αὑτῷ πολλήν ἔσεσθαι˙ ἀλλ΄ ὑπεριδών καί τά φύσει πεφυκότα καί τά θεῖα πράγματα καί τάς ἀνθρωπίνας διανοίας ὁδόν μέν διά τῆς θαλάσσης ἐποιήσατο, πλοῦν δέ διά τῆς γῆς ἠνάγκασε γενέσθαι, ζεύξας μέν τόν Ἑλλήσποντον, διορύξας δέ τόν Ἄθω. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ἐψευσμένος τῆς ἐλπίδος = που δημιουργήθηκε επί Δαρείου για την κατάληψη της Ελλάδας ἀχθόμενος = (ἄχθομαι=στεναχωριέμαι) ἀπαθής= ο μη παθών ὑπεριδών= καταφρονών ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να κλιθούν στο χρόνο που βρίσκονται οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: ἐψευσμένος, ἀφίκετο Χρόνος: Οριστική Υποτακτική Ευκτική Προστακτική Απαρέμφατο ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 45
  • 46.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Μετοχή Χρόνος: Οριστική Υποτακτική Ευκτική Προστακτική Απαρέμφατο Μετοχή Να αντικαταστήσεις χρονικά τους παρακάτω ρηματικούς ἀφίκετο ἦγεν καταλέξαι ὑπεριδών Να κλιθούν στις πλάγιες πτώσεις τα παρακάτω πτωτικά: ἐλπίδος, αἰτίοις, ἀπαθής, ἀνδρῶν, ἔτει Ε Ν Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Γενική Δοτική Αιτιατική Π Λ Η Θ Υ Ν Τ Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Γενική Δοτική Αιτιατική ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ καταφρονήσας, ἐψευσμένος, ὀργιζόμενος, ἀχθόμενος, ἀτιμαζόμενος: αιτιολογικές μετοχές τῇ συμφορᾷ, τῷ γεγενημένῳ: δοτικές της αιτίας ναυσί: δοτική της συνοδείας από το ἀφίκετο ἄπειρον: επιρρηματικό κατηγορούμενο τρόπου τό δέ μέγιστον: προεξαγγελτική παράθεση ἐξόν: αιτιατική απόλυτος εναντιωματική μετοχή γενέσθαι: απαρέμφατο του σκοπού από το ἠνάγκασε ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 46
  • 47.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Ο Ξέρξης επειδή περιφρόνησε την Ελλάδα, διαψεύστηκε στην προσδοκία υποταγής της, ένιωθε ντροπιασμένος με ό,τι είχε συμβεί, στεναχωριόταν για τη συμφορά, θύμωνε με τους υπαίτιους, ήταν άμαθος στις συμφορές και δε γνώριζε γενναίους άνδρες, αφού προετοιμάστηκε, έφτασε (στην Ελλάδα) με χίλια διακόσια πλοία, το δέκατο χρόνο, ενώ το πεζικό του ήταν τόσο πολυάριθμο, που θα ήταν πολύ κοπιαστικό να καταμαρτυρήσεις έστω και τα έθνη που τον ακολούθησαν. Η πιο μεγάλη απόδειξη (είναι η εξής). Ενώ ήταν δυνατόν σε αυτόν να μεταφέρει το πεζικό από την Ασία στην Ευρώπη από τα στενά του Ελλησπόντου με χίλια καράβια, δεν το θέλησε, επειδή έκρινε ότι έτσι θα καθυστερούσε. Όμως, επειδή περιφρόνησε και τα φυσικά εμπόδια και τους θείους νόμους και την ανθρώπινη λογική, άνοιξε δρόμο μέσα από τη θάλασσα, έπλευσε από τη στεριά, από τη μια γεφυρώνοντας τον Ελλήσποντο και από την άλλη ανοίγοντας τον Άθω. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Ρήματα Πλάγιος Λόγος Δημοσθένης, Περί στεφάνου & 169-171 (Ο Δημοσθένης περιγράφει τη σύγχυση και την ταραχή των Αθηναίων, όταν έμαθαν πως ο Φίλιππος κατάλαβε την Ελάτεια.) σπέρα μέν ν, κε δ΄ γγέλλων τις ς τούς Ἑ ἦ ἧ ἀ ὡ πρυτάνεις, ὡς Ἐλάτεια κατείληπται. Καί μετά ταῦτα οἱ μέν εὐθύς ἐξαναστάντες μεταξύ δειπνοῦντες τούς τ΄ ἐκ τῶν σκηνῶν τῶν κατά τήν ἀγοράν ἐξεῖργον καί τά γέρρα ἐνεπίμπρασαν, οἱ δέ τούς στρατηγούς μετεπέμποντο καί τόν ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 47
  • 48.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- σαλπιγκτήν κάλουν˙ καί θορύβου πλήρης ἐ ἦν ἡ πόλις. Τῇ δ΄ ὑστεραίᾳ ἅμα τῇ ἡμέρᾳ οἱ μέν πρυτάνεις τήν βουλήν ἐκάλουν εἰς τό βουλευτήριον, ὑμεῖς δ΄ εἰς τήν ἐκκλησίαν ἐπορεύεσθε καί, πρίν ἐκείνην χρηματίσαι καί προβουλεῦσαι, πᾶς ὁ δῆμος ἄνω καθῆτο. Καί μετά ταῦτα ὡς εἰσῆλθεν ἡ βουλή καί ἀπήγγειλαν οἱ πρυτάνεις τά προσηγγελμένα ἑαυτοῖς καί τόν ἥκοντα παρήγαγον κἀκεῖνος εἶπεν, ἠρώτα μέν ὁ κήρυξ «τίς ἀγορεύειν βούλεται;», παρῄει δ΄ οὐδείς. Πολλάκις δέ τοῦ κήρυκος ἐρωτῶντος οὐδέν μᾶλλον ἀνίστατ΄ οὐδείς ἁπάντων μέν τῶν στρατηγῶν παρόντων, ἁπάντων δέ τῶν ῥητόρων, καλούσης δέ τῆς πατρίδος τῆς κοινῆς φωνῆς τόν ἐροῦνθ΄ ὑπέρ σωτηρίας˙ ἥν γάρ ὁ κῆρυξ κατά τούς νόμους φωνήν ἀφίησι, ταύτην κοινήν τῆς πατρίδος δίκαιόν ἐστιν ἡγεῖσθαι. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ μεταξύ δειπνοῦντες= ενώ δειπνούσαν ἐξεῖργον= έδιωχναν γέρρα= σκεπάσματα σκηνών, καλλύματα πρίν ἐκείνην χρηματίσαι καί προβουλεῦσαι=πριν εκείνη (η βουλή) να συσκεφθεί και να πάρει την απόφασή της ὁ δῆμος ἄνω καθῆτο= ο λαός πήρε θέση στο λόφο της Πνύκας παρήγαγον=(παράγω =παρουσιάζω) παρῄει=(παρέρχομαι=ανεβαίνω στο βήμα) φωνήν ἀφίησι=εκστομίζει ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να κλιθούν στο χρόνο που βρίσκονται οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: κατείληπται, ἀφίησι Χρόνος: Οριστική Υποτακτική Ευκτική Προστακτική Απαρέμφατο Μετοχή Χρόνος: Οριστική Υποτακτική Ευκτική Προστακτική Απαρέμφατο ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 48
  • 49.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Μετοχή Να αντικαταστήσεις χρονικά τους παρακάτω ρηματικούς μετεπέμποντο εἰσῆλθεν ἀπήγγειλαν παρήγαγον ἀνίστατο ἐροῦνθ΄ ἀφίησι ἡγεῖσθαι ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ Να μεταφέρεις από τον Πλάγιο Λόγο στον Ευθύ και αντίστροφα τις παρακάτω περιπτώσεις ἧκε δ΄ἀγγέλλων τις ὡς τούς πρυτάνεις, ὡς Ἐλάτεια κατείληπται …………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ἠρώτα μέν ὁ κήρυξ «τίς ἀγορεύειν βούλεται;» …………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… Στην παρακάτω περίοδο να βρεις τη λέξη που λείπει πρώτα και στη συνέχεια να μετατρέψεις τον Πλάγιο λόγο σε Ευθύ ἥν γάρ ὁ κῆρυξ κατά τούς νόμους φωνήν ἀφίησι, ταύτην κοινήν τῆς πατρίδος δίκαιόν ἐστιν ἡγεῖσθαι …………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 49
  • 50.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Ήταν βράδυ, όταν έφτασε κάποιος και ανακοίνωσε στους πρυτάνεις πως η Ελάτεια κυριεύτηκε. Αμέσως μετά σηκώθηκαν από το βραδινό τραπέζι και άλλοι έδιωχναν όσους ήταν σε σκηνές στην αγορά και έβαζαν φωτιά στα σκεπάσματα των σκηνών και άλλοι καλούσαν τους στρατηγούς και το σαλπιγκτή˙ η πόλη ήταν μέσα στην αναστάτωση. Την επόμενη μέρα (με το πρώτο φως του ήλιου) οι πρυτάνεις κάλεσαν τη σύγκληση της βουλής στο βουλευτήριο, ενώ εσείς πηγαίνατε στην εκκλησία του δήμου, και προτού η βουλή συσκεφτεί και αποφασίσει, όλος ο λαός βρίσκονταν στο λόφο της Πνύκας. Στη συνέχεια, μόλις μπήκε η βουλή και γνωστοποίησαν οι πρυτάνεις τις ειδήσεις που είχαν φτάσει σε αυτούς, παρουσίασαν αυτόν που είχε έρθει και εκείνος ανακοίνωσε (την κατάληψη της Ελάτειας), ρωτούσε ο κήρυκας «ποιος θέλει να μιλήσει;», όμως δεν παρουσιάζονταν κανείς. Και παρόλου που ο κήρυκας ρώτησε πολλές φορές, κανένας δεν σηκώνονταν για να μιλήσει, κανένας, ενώ ήταν εκεί όλοι οι στρατηγοί, όλοι οι ρήτορες, και ενώ καλούσε η φωνή του κοινού συμφέροντος αυτόν που θα μιλήσει για τη σωτηρία της πατρίδας ˙ διότι, σύμφωνα με την παράδοση, αυτή τη φωνή που αφήνει ο κήρυκας, αυτή είναι σωστό να θεωρούμε και φωνή που εξυπηρετεί το κοινό καλό. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Πτωτικά Υποθετικοές προτάσεις ρήματα Αἰσχίνης, κατά Τιμάρχου, 6-8 (Ο Αισχύνης υποστηρίζει πως οι νόμοι που εξυπηρετούν το συμφέρον της πόλης πρέπει να τηρούνται από τους πολίτες σε κάθε περίπτωση) προσήκειν δὲ ἔγωγε νομίζω, ὅταν μὲν νομοθετῶμεν, τοῦθ᾽ ἡμᾶς σκοπεῖν, ὅπως καλῶς ἔχοντας καὶ συμφέροντας νόμους τῇ πολιτείᾳ θησόμεθα, ἐπειδὰν δὲ νομοθετήσωμεν, τοῖς νόμοις τοῖς κειμένοις πείθεσθαι, τοὺς δὲ μὴ πειθομένους κολάζειν, εἰ δεῖ τὰ τῆς πόλεως καλῶς ἔχειν. σκέψασθε γάρ, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, ὅσην πρόνοιαν περὶ σωφροσύνης ἐποιήσατο ὁ Σόλων ἐκεῖνος, ὁ παλαιὸς νομοθέτης, καὶ ὁ Δράκων καὶ οἱ κατὰ τοὺς χρόνους ἐκείνους νομοθέται. πρῶτον μὲν γὰρ περὶ τῆς σωφροσύνης τῶν παίδων τῶν ἡμετέρων ἐνομοθέτησαν, καὶ διαρρήδην ἀπέδειξαν, ἃ χρὴ τὸν παῖδα τὸν ἐλεύθερον ἐπιτηδεύειν, καὶ ὡς δεῖ αὐτὸν τραφῆναι, ἔπειτα δεύτερον περὶ τῶν μειρακίων, τρίτον δ᾽ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 50
  • 51.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- φεξ ς περ τ ν λλων λικι ν, ο μ νον ἐ ῆ ὶ ῶ ἄ ἡ ῶ ὐ ό περὶ τῶν ἰδιωτῶν, ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν ῥητόρων. καὶ τούτους τοὺς νόμους ἀναγράψαντες ὑμῖν παρακατέθεντο, καὶ ὑμᾶς αὐτῶν ἐπέστησαν φύλακας. βούλομαι δὴ καὶ ἐγὼ νυνὶ πρὸς ὑμᾶς τὸν αὐτὸν τρόπον χρήσασθαι τῷ λόγῳ ὅνπερ τοῖς νόμοις ὁ νομοθέτης. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ διαρρήδην (λέγομαι → ἐρρήθην ): ρητά, με σαφήνεια μειράκιον : έφηβος παρακατατίθεμαι τινί τι : εμπιστεύομαι σε κάποιον κάτι για φύλαξη (παρακαταθήκη) ἐφίστημι : διορίζω ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να κλίνεις τα πτωτικά που ακολουθούν όπου βρίσκονται: ἡμᾶς, παίδων, αὐτὸν, τούτους, φύλακας Ε Ν Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική ΘΕΤΙΚΟΣ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΣ ΥΠΕΡΘΕΤΙΚΟΣ Π Λ Η Θ Υ Ν Τ Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Να γράψεις τα παρακάτω παραθετικά όπου βρίσκονται και στους τρεις βαθμούς: καλῶς, παλαιὸς Να αντικατασταθούν χρονικά οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 51
  • 52.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- συμφέροντας σκέψασθε ἀπέδειξαν ἐπέστησαν ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ἔχοντας, συμφέροντας: επιθετικές μτχ σε θέση επιθετικού προσδιορισμού στο νόμους πρὸς ὑμᾶς: εεμπρόθετος της συμφωνίας τοῖς νόμοις: δοτική προσωπική χαριστική άσκηση: να βρεθούν οι υποθετικοί λόγοι και να αναγνωριστούν ΥΠΟΘΕΤΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ Να γραφούν στον ευθύ λόγο οι παρακάτω πλάγιες ερωτήσεις ὅπως καλῶς ἔχοντας καὶ συμφέροντας νόμους τῇ πολιτείᾳ θησόμεθα ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ὅσην πρόνοιαν περὶ σωφροσύνης ἐποιήσατο ὁ Σόλων ἐκεῖνος ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ὡς δεῖ αὐτὸν τραφῆναι ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Πρέπει δε, νομίζω, όταν μεν νομοθετούμεν, να αποβλέπωμεν εις το πώς θα κάμωμεν καλούς και ωφελίμους εις το κράτος νόμους, αφού δε νομοθετήσωμεν πλέον, να συμμορφούμεθα προς τους κειμένους νόμους και να τιμωρούμεν τους μη συμμορφουμένους, εάν θέλωμεν να ευτυχή η πόλις. Αναλογισθήτε πράγματι, ω Αθηναίοι, πόσον επρονόησαν διά τα ήθη, ο Σόλων εκείνος, ο παλαιός νομοθέτης και ο Δράκων και οι άλλοι νομοθέται των χρόνων εκείνων. [7] Διότι πρώτα πρώτα ερρύθμισαν νομοθετικώς την διαγωγήν των παιδιών και με κάθε ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 52
  • 53.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- λεπτομέρειαν καθώρισαν πώς πρέπει να ζη το ελεύθερο παιδί και ποιάν ανατροφήν να λαμβάνη, κατόπιν δε έθεσαν νόμους και διά τους νέους, και διά τας άλλας ηλικίας, όχι μόνον διά τους ιδιώτας, αλλά και διά τους δημοσίους άνδρας. Τους δε νόμους αυτούς εχάραξαν επάνω σε πλάκες και τους άφησαν ως παρακαταθήκην, ορίσαντες ότι σεις θα είσθε οι φύλακες αυτών. Επιθυμώ και εγώ τώρα σε συμφωνία με εσάς να κάνω χρήση του λόγου όπως ακριβώς ο νομοθέτης για χάρη του νόμου. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Παθητικός Αόριστος α΄ και β΄ Απόλυτες μτχ Αόριστος β΄ Δευτερεύουσες προτάσεις Θουκυδίδης, Α,89 Ο γ ρ θηνα οι τρ π τοι δε λθον ἱ ὰ Ἀ ῖ ό ῳ ῷ ἦ ἐπὶ τὰ πράγματα ἐν οἷς ηὐξήθησαν. ἐπειδὴ Μῆδοι ἀνεχώρησαν ἐκ τῆς Εὐρώπης νικηθέντες καὶ ναυσὶ καὶ πεζῷ ὑπὸ Ἑλλήνων καὶ οἱ καταφυγόντες αὐτῶν ταῖς ναυσὶν ἐς Μυκάλην διεφθάρησαν, Λεωτυχίδης μὲν ὁ βασιλεὺς τῶν Λακεδαιμονίων, ὅσπερ ἡγεῖτο τῶν ἐν Μυκάλῃ Ἑλλήνων, ἀπεχώρησεν ἐπ' οἴκου ἔχων τοὺς ἀπὸ Πελοποννήσου ξυμμάχους, οἱ δὲ Ἀθηναῖοι καὶ οἱ ἀπὸ Ἰωνίας καὶ Ἑλλησπόντου ξύμμαχοι ἤδη ἀφεστηκότες ἀπὸ βασιλέως ὑπομείναντες Σηστὸν ἐπολιόρκουν Μήδων ἐχόντων, καὶ ἐπιχειμάσαντες εἷλον αὐτὴν ἐκλιπόντων τῶν βαρβάρων, καὶ μετὰ τοῦτο ἀπέπλευσαν ἐξ Ἑλλησπόντου ὡς ἕκαστοι κατὰ πόλεις. Ἀθηναίων δὲ τὸ κοινόν, ἐπειδὴ αὐτοῖς οἱ βάρβαροι ἐκ τῆς χώρας ἀπῆλθον, διεκομίζοντο εὐθὺς ὅθεν ὑπεξέθεντο παῖδας καὶ γυναῖκας καὶ τὴν περιοῦσαν κατασκευήν, καὶ τὴν πόλιν ἀνοικοδομεῖν παρεσκευάζοντο καὶ τὰ τείχη· τοῦ τε γὰρ περιβόλου βραχέα εἱστήκει καὶ οἰκίαι αἱ μὲν πολλαὶ ἐπεπτώκεσαν, ὀλίγαι δὲ περιῆσαν, ἐν αἷς αὐτοὶ ἐσκήνωσαν οἱ δυνατοὶ τῶν Περσῶν. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ἦλθον ἐπὶ τὰ πράγματα : οδηγήθηκαν στις πράξεις ἀφεστηκότες / ἀφίσταμαι : αποστατώ ὑπεξέθεντο / ὑπεκτίθεμαι : μεταφέρω τα υπάρχοντά μου σε τόπο ασφαλή περιοῦσαν κατασκευήν : την κινητή περιουσία περιῆσαν / περίειμι : υπολείπομαι ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 53
  • 54.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να αντικατασταθούν εγκλιτικά τα παρακάτω ρήματα: ηὐξήθησαν, διεφθάρησαν χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή Να κλιθούν στο χρόνο που βίσκονται οι ρηματικοί τύποι: νικηθέντες, ἦλθον οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ἐν οἷς: εμπρόθετος μέσου ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 54
  • 55.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Ἀθηναίων: Γενική περιεχομένου από το κοινόν οἰκίαι αἱ μὲν πολλαὶ, ὀλίγαι δὲ: επιμεριστική παράθεση, σχήμα καθ΄ όλον και μέρος Να αναγνωριστούν συντακτικά όλες οι μετοχές του κειμένου Η δευτερεύουσα πρόταση που ακολουθεί να αποδοθεί με αντίστοιχη μτχ. ἐπειδὴ Μῆδοι ἀνεχώρησαν ἐκ τῆς Εὐρώπης νικηθέντες καὶ ναυσὶ καὶ πεζῷ ὑπὸ Ἑλλήνων …………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Έρχομαι τώρα να εκθέσω τον τρόπον, κατά τον οποίον οι Αθηναίοι ανήλθαν εις την περιωπήν μεγάλης Δυνάμεως. Αφού οι Πέρσαι, νικηθέντες κατά θάλασσαν και κατά ξηράν από τους Έλληνας, απεσύρθησαν από την Ευρώπην, και όσοι απ' αυτούς κατέφυγαν με τον στόλον των εις την Μυκάλην κατεστράφησαν εκεί, ο Λεωτυχίδης, βασιλεύς των Λακεδαιμονίων, ο οποίος ήτο αρχηγός των Ελλήνων εις την Μυκάλην, επέστρεψεν εις τα ίδια με τους Πελοποννησίους συμμάχους. Οι Αθηναίοι, όμως, και όσοι από την Ιωνίαν και τον Ελλήσποντον είχαν ήδη αποσκιρτήσει από τον βασιλέα και είχαν συμμαχήσει με αυτούς, επιμείναντες ήρχισαν να πολιορκούν την Σηστόν, την οποίαν κατείχαν οι Πέρσαι, και διαχειμάσαντες την εκυρίευσαν, εγκαταλειφθείσαν από τους βαρβάρους. Και μετά τούτο απέπλευσαν από τον Ελλήσποντον, έκαστος εις τα ίδια. Οι δε Αθηναίοι, ευθύς μετά την εκκένωσιν της χώρας των από τους βαρβάρους. ήρχισαν να επαναφέρουν οπίσω τα τέκνα και τας γυναίκας και τα περισωθέντα κινητά των πράγματα, από εκεί όπου τα είχαν τοποθετήσει χάριν ασφαλείας, και ητοιμάζοντο διά την ανοικοδόμησιν της πόλεως και των τειχών της. Διότι και από τον περίβολον του τείχους μικρά μόνον τμήματα έμειναν όρθια και αι περισσότεροι οικίαι είχαν ερειπωθή, ολίγαι δε μόνον περιεσώθησαν, εις τας οποίας είχαν καταλύσει οι επιφανέστεροι των Περσών. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Χρονικές αντικαταστάσεις Υποθετικοί λόγοι παραθετικά Πλάγιος λόγος Ξενοφῶντος Ἑλληνικά 5.1. 32-5.1.33 ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 55
  • 56.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Ἀκούοντες οὖν ταῦτα οἱ ἀπὸ τῶν πόλεων πρέσβεις ἀπήγγελλον ἐπὶ τὰς ἑαυτῶν ἕκαστοι πόλεις. καὶ οἱ μὲν ἄλλοι ἅπαντες ὤμνυσαν ἐμπεδώσειν ταῦτα, οἱ δὲ Θηβαῖοι ἠξίουν ὑπὲρ πάντων Βοιωτῶν ὀμνύναι. ὁ δὲ Ἀγησίλαος οὐκ ἔφη δέξασθαι τοὺς ὅρκους, ἐὰν μὴ ὀμνύωσιν, ὥσπερ τὰ βασιλέως γράμματα ἔλεγεν, αὐτονόμους εἶναι καὶ μικρὰν καὶ μεγάλην πόλιν. οἱ δὲ τῶν Θηβαίων πρέσβεις ἔλεγον ὅτι οὐκ ἐπεσταλμένα σφίσι ταῦτ’ εἴη. Ἴτε νῦν, ἔφη ὁ Ἀγησίλαος, καὶ ἐρωτᾶτε· ἀπαγγέλλετε δ’ αὐτοῖς καὶ ταῦτα, ὅτι εἰ μὴ ποιήσουσι ταῦτα, ἔκσπονδοι ἔσονται. οἱ μὲν δὴ ᾤχοντο. ὁ δ’ Ἀγησίλαος διὰ τὴν πρὸς Θηβαίους ἔχθραν οὐκ ἔμελλεν, ἀλλὰ πείσας τοὺς ἐφόρους εὐθὺς ἐθύετο. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ἀ παγγέλλω = αναγγέλλω, διηγούμαι, αναφέρω ὂ μνυμι (και ὀ μνύω) + απαρέμφατο = ορκίζομαι οτι .., διαβεβαιώνω με όρκο οτι.. ἐ μπεδόω- ῶ = τηρώ, διατηρώ ἔ κσπονδος = ο αποκλεισμένος από τις σπονδές, τις συνθήκες ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να αντικατασταθούν χρονικά οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: Ἀκούοντες ἀπήγγελλον ἐμπεδώσειν ἠξίουν ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 56
  • 57.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Να κλιθούν στο χρόνο που βίσκονται οι ρηματικοί τύποι: ὤμνυσαν, Ἴτε οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή Να γράψεις τα παρακάτω παραθετικά όπου βρίσκονται και στους τρεις βαθμούς: μικρὰν, μεγάλην ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ὑπὲρ πάντων: εμπρόθετος της υπεράσπισης ἐπὶ τὰς πόλεις: εμπρόθετος τόπου Να χαρακτηρίσεις τις δυο υποθετικές προτάσεις και να τις μετατρέψεις σε ΑΠΛΗ ΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΛΕΓΟΝΤΟΣ ἐὰν μὴ ὀμνύωσιν αὐτονόμους εἶναι καὶ μικρὰν καὶ μεγάλην πόλιν ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… εἰ μὴ ποιήσουσι ταῦτα ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 57
  • 58.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… Να μετατρέψεις σε ευθύ λόγο τον πλάγιο ο δ τ ν Θηβα ων πρ σβεις λεγον ἱ ὲ ῶ ί έ ἔ ὅτι οὐκ ἐπεσταλμένα σφίσι ταῦτ’ εἴη. ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Αφού άκουσαν λοιπόν αυτά οι πρέσβεις από τις πόλεις, τα ανακοίνωσαν ο καθένας στην πόλη του. Και όλοι οι άλλοι διαβεβαίωσαν με όρκο ότι θα τα τηρήσουν αυτά, οι Θηβαίοι όμως πρόβαλαν την αξίωση να ορκιστούν εκ μέρους όλων των Βοιωτών. Ο Αγησίλαος όμως είπε ότι δε θα δεχθεί τους όρκους, αν δεν ορκισθούν, όπως ακριβώς έλεγε η επιστολή του (Πέρση) βασιλιά, να είναι αυτόνομες και οι μικρές και οι μεγάλες πόλεις. Οι πρέσβεις των Θηβαίων έλεγαν ότι δεν είχαν δοθεί σ' αυτούς τέτοιες οδηγίες. «Πηγαίνετε λοιπόν» είπε ο Αγησίλαος «και ρωτήστε· πέστε τους επίσης και τα εξής, ότι αν δεν κάνουν αυτά, δεν θα συμπεριληφθούν στις συνθήκες». Αυτοί λοιπόν έφυγαν. Ο Αγησίλαος πάλι, εξαιτίας της έχθρας του κατά των Θηβαίων, δεν καθυστέρησε, αλλά αφού έπεισε τους εφόρους, αμέσως πρόσφερε θυσίες. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Αντωνυμίες, επίθετα, Δοτικές, ρήματα απαρέμφατα, μετοχές Λυσίας Ὑπέρ ἀδυνάτου 1-3 Οὐ πολλοῦ δέω χάριν ἔχειν, ὦ βουλή, τῷ κατηγόρῳ, ὅτι μοι παρεσκεύασε τὸν ἀγῶνα τουτονί. πρότερον γὰρ οὐκ ἔχων πρόφασιν ἐφ’ ἧς τοῦ βίου λόγον δοίην, νυνὶ διὰ τοῦτον εἴληφα. καὶ πειράσομαι τῷ λόγῳ τοῦτον μὲν ἐπιδεῖξαι ψευδόμενον, ἐμαυτὸν δὲ βεβιωκότα μέχρι τῆσδε τῆς ἡμέρας ἐπαίνου μᾶλλον ἄξιον ἢ φθόνου· διὰ γὰρ οὐδὲν ἄλλο μοι δοκεῖ παρασκευάσαι τόνδε μοι τὸν κίνδυνον οὗτος ἢ διὰ φθόνον. καίτοι ὅστις τούτοις φθονεῖ οὓς οἱ ἄλλοι ἐλεοῦσι, τίνος ἂν ὑμῖν ὁ τοιοῦτος ἀποσχέσθαι δοκεῖ πονηρίας; εἰ μὲν γὰρ ἕνεκα χρημάτων με συκοφαντεῖ εἰ δ’ ὡς ἐχθρὸν ἑαυτοῦ με τιμωρεῖται, ψεύδεται· διὰ γὰρ τὴν πονηρίαν αὐτοῦ οὔτε φίλῳ οὔτε ἐχθρῷ πώποτε ἐχρησάμην αὐτῷ. ἤδη τοίνυν, ὦ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 58
  • 59.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- βουλή, δῆλός ἐστι φθονῶν, ὅτι τοιαύτῃ κεχρημένος συμφορᾷ τούτου βελτίων εἰμὶ πολίτης. καὶ γὰρ οἶμαι δεῖν, ὦ βουλή, τὰ τοῦ σώματος δυστυχήματα τοῖς τῆς ψυχῆς ἐπιτηδεύμασιν ἰᾶσθαι. εἰ γὰρ ἐξ ἴσου τῇ συμφορᾷ καὶ τὴν διάνοιαν ἕξω καὶ τὸν ἄλλον βίον διάξω, τί τούτου διοίσω; ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ χάριν ἔχω τινί: χρωστώ χάρη σε κάποιον ἀγών, κίνδυνος: δίκη πρόφασις: αιτία, αφορμή τιμωροῦμαι: ζητώ να εκδικηθώ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να ξαναγράψεις τις δυο προτάσεις στον άλλο αριθμό καὶ πειράσομαι τῷ λόγῳ τοῦτον μὲν ἐπιδεῖξαι ψευδόμενον, ἐμαυτὸν δὲ βεβιωκότα μέχρι τῆσδε τῆς ἡμέρας ἐπαίνου μᾶλλον ἄξιον ἢ φθόνου· διὰ γὰρ οὐδὲν ἄλλο μοι δοκεῖ παρασκευάσαι τόνδε μοι τὸν κίνδυνον οὗτος ἢ διὰ φθόνον ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… Να γράψεις τα επίθετα και τις αντωνυμίες που ακολουθούν στις πλάγιες πτώσεις και στα τρία γένη: τοῦτον, ἄξιον, ὅστις, βελτίων Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Γενική Δοτική Αιτιατική Πληθυ- ντικός Γενική Δοτική Αιτιατική Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Γενική Δοτική Αιτιατική Πληθυ- ντικός Γενική Δοτική Αιτιατική Να κλιθούν τα παρακάτω ρήματα στην Έγκλιση που βρίσκονται ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 59
  • 60.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- παρεσκεύασε, δοίην, εἴληφα., φθονεῖ , ἐχρησάμην, εἰμὶ, οἶμαι , διοίσω ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ τούτου: Γενική συγκριτική (σε θέση Αντικειμένου) από ῥ σύγκρισης, διαφοράς, υπεροχής Να αναγνωριστούν συντακτικά όλες οι δοτικές του κειμένου Να αναγνωριστούν συντακτικά όλα τα απαρέμφατα του κειμένου Να αναγνωριστούν συντακτικά όλες οι μετοχές του κειμένου ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 60
  • 61.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Κύριοι βουλευτές, δεν απέχω πολύ από το να χρωστώ ευγνωμοσύνη στον κατήγορο, επειδή μου ετοίμασε αυτή εδώ τη δίκη. Γιατί, ενώ πρωτύτερα δεν είχα αφορμή, με βάση την οποία να λογοδοτήσω για τη ζωή μου, τώρα δα εξαιτίας του έχω πάρει (αφορμή). Και θα προσπαθήσω να σας αποδείξω με το λόγο μου ότι απ' τη μια αυτός λέει ψέματα και απ' την άλλη ότι έχω ζήσει μέχρι σήμερα άξιος πιο πολύ για έπαινο παρά για φθόνο· γιατί, νομίζω πως ετούτος δε μου ετοίμασε για κανένα άλλο λόγο αυτήν εδώ τη δίκη παρά μόνο από φθόνο. Και όμως, όποιος φθονεί αυτούς που οι άλλοι τους λυπούνται, από ποια κακή πράξη σάς φαίνεται ότι ένας τέτοιος θα μπορούσε να απέχει; Γιατί, αν με συκοφαντεί για χρήματα· αν θέλει να με εκδικηθεί ως προσωπικό του εχθρό, λέει ψέματα· γιατί, εξαιτίας της κακίας του, ποτέ μέχρι σήμερα δεν τον είχα ούτε φίλο ούτε εχθρό. Τώρα πια λοιπόν, κύριοι βουλευτές, είναι φανερό ότι με φθονεί γιατί, παρόλο που έχω πέσει σε τέτοια συμφορά, είμαι καλύτερος πολίτης απ' αυτόν. Κι εγώ βέβαια νομίζω, κύριοι βουλευτές, ότι τα σωματικά ελαττώματα πρέπει να τα γιατρεύει κανείς με τα προτερήματα της ψυχής, εύλογα. Γιατί, αν θα έχω και το μυαλό μου όμοιο με τη (σωματική) συμφορά μου και περάσω (έτσι) την υπόλοιπη ζωή μου, σε τι θα διαφέρω απ' αυτόν; ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Ρήματα Κατηγορούμενο Αντωνυμίες, παραθετικά απαρέμφατο Ξενοφῶντος Ἑλληνικά, 6,1,5 ( Ο Φεραίος Ιάσονας μιλάει στον Πολυδάμα από τα Φάρσαλα) Ὅτι μέν, ὦ Πολυδάμα, καὶ ἄκουσαν τὴν ὑμετέραν πόλιν [Φάρσαλον] δυναίμην ἂν παραστήσασθαι ἔξεστί σοι ἐκ τῶνδε λογίζεσθαι. ἐγὼ γάρ, ἔφη, ἔχω μὲν Θετταλίας τὰς πλείστας καὶ μεγίστας πόλεις συμμάχους· κατεστρεψάμην δ’ αὐτὰς ὑμῶν σὺν αὐταῖς τὰ ἐναντία ἐμοὶ στρατευομένων. καὶ μὴν οἶσθά γε ὅτι ξένους ἔχω μισθοφόρους εἰς ἑξακισχιλίους, οἷς, ὡς ἐγὼ οἶμαι, οὐδεμία πόλις δύναιτ’ ἂν ῥᾳδίως μάχεσθαι. ἀριθμὸς μὲν γάρ, ἔφη, καὶ ἄλλοθεν οὐκ ἂν ἐλάττων ἐξέλθοι· ἀλλὰ τὰ μὲν ἐκ τῶν πόλεων στρατεύματα τοὺς μὲν προεληλυθότας ἤδη ταῖς ἡλικίαις ἔχει, τοὺς δ’ οὔπω ἀκμάζοντας· σωμασκοῦσί γε μὴν μάλα ὀλίγοι τινὲς ἐν ἑκάστῃ πόλει· παρ’ ἐμοὶ δὲ οὐδεὶς μισθοφορεῖ, ὅστις μὴ ἱκανός ἐστιν ἐμοὶ ἴσα πονεῖν. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ παρίσταμαι τινά: παίρνω κάποιον με το μέρος μου καταστρέφομαι τινά: υποδουλώνω κάποιον ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 61
  • 62.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- προεληλυθώς τῇ ἡλικίᾳ: περασμένος στα χρόνια οὔπω ἀκμάζων: ο ανήλικος πονῶ: κοπιάζω Να κλιθούν στο χρόνο που βίσκονται οι ρηματικοί τύποι: δυναίμην, οἶσθα, ἔφη(σε Ενεστώτα), ἐξέλθοι οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή Να γράψεις τα επίθετα και τις αντωνυμίες που ακολουθούν στις πλάγιες πτώσεις και στα τρία γένη: πλείστας, οὐδεμία, ἐλάττων, ἱκανός Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Γενική Δοτική Αιτιατική Πληθυ- Γενική Δοτική ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 62
  • 63.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ντικός Αιτιατική Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Γενική Δοτική Αιτιατική Πληθυ- ντικός Γενική Δοτική Αιτιατική ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ στρατευομένων: γενική απόλυτος εναντιωματική μτχ εἰ και ὑμεῖς ἐστρατεύσασθε ὅστις μὴ ἱκανός ἐστιν ἐμοὶ ἴσα πονεῖν: αναφορικο-υποθετική πρόταση του πραγματικού Να αναγνωριστούν συντακτικά όλες οι παρακάτω λέξεις του κειμένου Αν αλλάξουμε το ρήμα εξάρτησης οἶσθα με το ἔλεγεν, τι αλλαγές θα γίνουν στη δευτερεύουσα πρόταση; καὶ μὴν οἶσθά γε ὅτι ξένους ἔχω μισθοφόρους εἰς ἑξακισχιλίους καὶ μὴν ἔλεγεν γε ὅτι ……………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ότι θα μπορούσα, Πολυδάμα, να υποτάξω την πόλη σου Φάρσαλα και χωρίς τη θέλησή της, είναι δυνατόν να το αντιληφθείς απ' τα παρακάτω· εγώ δηλαδή, είπε, έχω συμμάχους μου τις περισσότερες και μεγαλύτερες πόλεις της Θεσσαλίας· και τις κυρίεψα, παρόλο που και εσείς συστρατευτήκατε μαζί τους εναντίον μου. Ασφαλώς γνωρίζεις ακόμη ότι διαθέτω και πάνω από έξι χιλιάδες ξένους μισθοφόρους, τους οποίους, όπως εγώ πιστεύω, καμιά πόλη δε θα μπορούσε εύκολα να τους αντιμετωπίσει. Γιατί κι από αλλού, είπε, δε θα εξεστράτευε (μαζί μου) μικρότερος αριθμός (στρατιωτών)· από τους στρατιώτες των άλλων ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 63 ἄκουσαν Φάρσαλον Θετταλίας ἐμοὶ εἰς ἑξακισχιλίους ταῖς ἡλικίαις ἑκάστῃ πονεῖν
  • 64.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- πόλεων άλλοι είναι ήδη ηλικιωμένοι και άλλοι σχεδόν ανήλικοι· σε κάθε πόλη ασκούνται για τον πόλεμο πάρα πολύ λίγοι· αντίθετα σε μένα δεν υπάρχει κανένας μισθοφόρος που να μη με συναγωνίζεται στους κόπους». ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ρήματα Υποθετικός λόγος Μετατροπές μετοχών Θουκυδίδης Α΄ 85-86 κα μ ν ρχ δαμος τοια ὶ ὁ ὲ Ἀ ί ῦτα εἶπεν· παρελθὼν δὲ Σθενελαΐδας τελευταῖος, εἷς τῶν ἐφόρων τότε ὤν, ἔλεξεν [τοῖς Λακεδαιμονίοις] ὧδε. 'Τοὺς μὲν λόγους τοὺς πολλοὺς τῶν Ἀθηναίων οὐ γιγνώσκω· ἐπαινέσαντες γὰρ πολλὰ ἑαυτοὺς οὐδαμοῦ ἀντεῖπον ὡς οὐκ ἀδικοῦσι τοὺς ἡμετέρους ξυμμάχους καὶ τὴν Πελοπόννησον· καίτοι εἰ πρὸς τοὺς Μήδους ἐγένοντο ἀγαθοὶ τότε, πρὸς δ' ἡμᾶς κακοὶ νῦν, διπλασίας ζημίας ἄξιοί εἰσιν, ὅτι ἀντ' ἀγαθῶν κακοὶ γεγένηνται. ἡμεῖς δὲ ὁμοῖοι καὶ τότε καὶ νῦν ἐσμέν, καὶ τοὺς ξυμμάχους, ἢν σωφρονῶμεν, οὐ περιοψόμεθα ἀδικουμένους οὐδὲ μελλήσομεν τιμωρεῖν· οἱ δ' οὐκέτι μέλλουσι κακῶς πάσχειν. ἄλλοις μὲν γὰρ χρήματά ἐστι πολλὰ καὶ νῆες καὶ ἵπποι, ἡμῖν δὲ ξύμμαχοι ἀγαθοί, οὓς οὐ παραδοτέα τοῖς Ἀθηναίοις ἐστίν, οὐδὲ δίκαις καὶ λόγοις διακριτέα μὴ λόγῳ καὶ αὐτοὺς βλαπτομένους, ἀλλὰ τιμωρητέα ἐν τάχει καὶ παντὶ σθένει. καὶ ὡς ἡμᾶς πρέπει βουλεύεσθαι ἀδικουμένους μηδεὶς διδασκέτω, ἀλλὰ τοὺς μέλλοντας ἀδικεῖν μᾶλλον πρέπει πολὺν χρόνον βουλεύεσθαι. ψηφίζεσθε οὖν, ὦ Λακεδαιμόνιοι, ἀξίως τῆς Σπάρτης τὸν πόλεμον, καὶ μήτε τοὺς Ἀθηναίους ἐᾶτε μείζους γίγνεσθαι μήτε τοὺς ξυμμάχους καταπροδιδῶμεν, ἀλλὰ ξὺν τοῖς θεοῖς ἐπίωμεν ἐπὶ τοὺς ἀδικοῦντας.' ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ τοιαῦτα εἶπεν: μίλησε έτσι παρέρχομαι: ανεβαίνω στο βήμα ἀντιλέγω: αρνούμαι κάτι τιμωρῶ: βοηθώ διακριτέα ἐστί: πρέπει να λύσουμε ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 64
  • 65.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να κλιθούν τα παρακάτω ρήματα στην Έγκλιση που βρίσκονται διδασκέτω, ψηφίζεσθε, προδιδῶμεν, ἐπίωμεν Να αντικατασταθούν εγκλιτικά τα παρακάτω ρήματα: ἐσμέν, σωφρονῶμεν χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή Να αντικατασταθούν χρονικά οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: ἔλεξεν γιγνώσκω περιοψόμεθα πάσχειν Να κλιθεί στο χρόνο που βίσκεται το ρήμα: ἐᾶτε, οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 65
  • 66.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ Να αναγνωρίσεις τους παρακάτω υποθετικούς λόγους: ε πρ ς το ς Μ δους γ νοντο γαθο ἰ ὸ ὺ ή ἐ έ ἀ ὶ, διπλασίας ζημίας ἄξιοί εἰσιν ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… καὶ τοὺς ξυμμάχους, ἢν σωφρονῶμεν, οὐ περιοψόμεθα ἀδικουμένους ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… Οι μτχ παρελθὼν, βλαπτομένους να αναλυθούν σε αντίστοιχες προτάσεις ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Ο Σθενελάδας, εξ άλλου, ένας από τους τότε εφόρους, προχωρήσας εις το βήμα, ωμίλησε προς την συνέλευσιν των Λακεδαιμονίων ως εξής: "Τους μακρούς λόγους των Αθηναίων δεν εννοώ. Διότι, ενώ επήνεσαν πολύ τους εαυτούς των, καθόλου δεν ημφισβήτησαν ότι αδικούν τους συμμάχους μας και την Πελοπόννησον. Και όμως εάν, όπως ισχυρίζονται, συμπεριεφέρθησαν καλώς εναντίον των Περσών, και τώρα κακώς προς ημάς, είναι άξιοι διπλής τιμωρίας, διότι από καλοί μετεβλήθησαν εις κακούς. Ημείς, τουναντίον, είμεθα οι ίδιοι, και τότε και τώρα, και εάν σωφρονούμεν, δεν θα επιτρέψωμεν ν' αδικούνται οι σύμμαχοί μας, ούτε θ' αναβάλωμεν να βοηθήσωμεν αυτούς, αφού ούτε αυτοί ημπορούν ν' αναβάλουν τας ταλαιπωρίας των. Διότι, εάν άλλοι έχουν άφθονα χρήματα και πλοία και ίππους, έχομεν και ημείς γενναίους συμμάχους, τους οποίους οφείλομεν να μη παραδώσωμεν εις χείρας των Αθηναίων. Ούτε πρέπει να ζητούμεν την λύσιν της προς αυτούς διαφοράς διά δικαστικής προσφυγής και διά λόγων, αφού και οι σύμμαχοί μας δεν βλάπτονται απλώς με λόγους, αλλά πρέπει να τους βοηθήσωμεν χωρίς καμμιάν αναβολήν και με όλην μας την δύναμιν. Ούτε πρέπει να μας συμβουλεύουν να χάνωμεν τον καιρόν μας διασκεπτόμενοι, ενώ αδικούμεθα. Τουναντίον εκείνοι, οι οποίοι μελετούν αδικίαν, οφείλουν, προ πάντων, να διασκέπτωνται επί πολύ. Ψηφίσατε λοιπόν, Λακεδαιμόνιοι, υπέρ του πολέμου, αξίως της Σπάρτης, και μήτε εις τους Αθηναίους επιτρέψετε να γίνουν ακόμη μεγαλύτεροι, μήτε τους συμμάχους καταπροδώσετε, αλλά με την βοήθειαν των θεών ας αναλάβωμεν τον αγώνα κατά των αδικούντων". ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Επίθετα Δευτερεύουσες προτάσεις ρήματα Δημοσθένους, Περί Ἁλονήσου, 2-4 ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 66
  • 67.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Φίλιππος γὰρ ἄρχεται μὲν περὶ Ἁλοννήσου λέγων ὡς ὑμῖν δίδωσιν ἑαυτοῦ οὖσαν, ὑμᾶς δὲ οὔ φησι δικαίως αὐτὸν ἀπαιτεῖν· οὐ γὰρ ὑμετέραν οὖσαν οὔτε λαβεῖν οὔτε νῦν ἔχειν. ἔλεγε δὲ καὶ πρὸς ἡμᾶς τοιούτους λόγους, ὅτε πρὸς αὐτὸν ἐπρεσβεύσαμεν, ὡς λῃστὰς ἀφελόμενος ταύτην τὴν νῆσον κτήσαιτο, καὶ προσήκειν αὐτὴν ἑαυτοῦ εἶναι. τοῦτον δὲ τὸν λόγον, ὡς οὐκ ἔστι δίκαιος, οὐ χαλεπόν ἐστιν αὐτοῦ ἀφελέσθαι. ἅπαντες γὰρ οἱ λῃσταὶ τοὺς ἀλλοτρίους τόπους καταλαμβάνοντες καὶ τούτους ἐχυροὺς ποιούμενοι, ἐντεῦθεν τοὺς ἄλλους κακῶς ποιοῦσιν. ὁ δὴ τοὺς λῃστὰς τιμωρησάμενος καὶ κρατήσας οὐκ ἂν δήπου εἰκότα λέγοι, εἰ φαίη, ἃ ἐκεῖνοι ἀδίκως καὶ ἀλλότρια εἶχον, ταῦθ’ ἑαυτοῦ γίγνεσθαι. εἰ γὰρ ταῦτα συγχωρήσετε, τί κωλύει, καὶ εἴ τινα τῆς Ἀττικῆς λῃσταὶ τόπον καταλάβοιεν ἢ Λήμνου ἢ Ἴμβρου ἢ Σκύρου, καί τινες τούτους τοὺς λῃστὰς ἐκκόψαιεν, εὐθὺς καὶ τὸν τόπον τοῦτον, οὗ ἦσαν οἱ λῃσταί, τὸν ὄντα ἡμέτερον, τῶν τιμωρησαμένων τοὺς λῃστὰς γίγνεσθαι; ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ἄ ρχομαι + γενική = κάνω αρχή ἄ ρχομαι + κατηγορηματική μετοχή = αρχίζω να, βρίσκομαι στην αρχή μιας ενέργειας ἀ φαιρ ῶ = παίρνω κάτι από κάποιον, στερώ, εμποδίζω ἐ χυρός, -ά, -όν = οχυρός, οχυρωμένος ἀ λλότριος, -α , -ον = ξένος, παράδοξος, αποξενωμένος ἀ λλοτρίως = παραδόξως ἐ κκόπ τω = αποκόβω, απωθώ, αποκρούω ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να συμπληρώσεις τα κενά με τον σωστό τύπο του επιθέτου που βρίσκεται στην παρένθεση: α) Καὶ οὐ ....................(κακοήθης) ἀλλ’ ....................(εὐήθης) διὰ τὸ μήπω τεθεωρηκέναι πολλὰς πονηρίας, καὶ εὔπιστοι διὰ τὸ μήπω πολλὰ ἐξηπατῆσθαι, καὶ εὐέλπιδες· β) Εἰ γὰρ οἱ μὲν .................(βραδύς) οἱ δὲ .................(ταχύς), οὐδὲν διὰ τοῦτο δεῖ τοὺς μὲν πλεῖον τοὺς δ’ ἔλαττον ἔχειν, ἀλλ’ ἐν τοῖς γυμνικοῖς ἀγῶσιν ἡ τούτων διαφορὰ λαμβάνει τὴν τιμήν. γ) Λίαν ...........................(βαθύς) τὰς φάλαγγας ποιούμεναι αἱ πόλεις κύκλωσιν ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 67
  • 68.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- τοῖς πολεμίοις παρέχοιεν. δ) Τῆς δὲ τοιαύτης ἡδονῆς ....................(ταχύς) ἡ μεταβολή. καὶ ἐρωτικοὶ δ’ οἱ νέοι· ε) Καὶ γὰρ ὁρᾶν στυγνὸς ἦν καὶ τῇ φωνῇ ..............(τραχύς), ἐκόλαζέ τε ἰσχυρῶς, καὶ ὀργῇ ἐνίοτε, ὡς καὶ αὐτῷ μεταμέλειν ἔσθ’ ὅτε. στ) Οὐ γὰρ ἀλλοτρίοις ὑμῖν χρωμένοις παραδείγμασιν, ἀλλ’ οἰκείοις, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, ............................(εὐδαίμων) ἔξεστι γενέσθαι. ζ) Καὶ τοὺς ....................(σώφρων), ὅτι οὐκ ἄδικοι καὶ τοὺς .................(ἀπράγμων) διὰ τὸ αὐτό. Να γράψεις τους παρακάτω τύπους στον άλλο αριθμό: τοῦ εὐθέος, ταῖς ἀδάκρυσι, τῶν διπελεκέων, τῇ πάσῃ, τὰ ἡμίσεα, τοὺς ἰχθυόεντας, τὴν ἑκοῦσαν, τοῖς εὐέλπις, τὰς ἐλεήμονας, τὸν εὐήθη ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… Να κλιθούν τα παρακάτω ρήματα στην Έγκλιση που βρίσκονται ἄρχεται, φησι, ἔλεγε, ἐπρεσβεύσαμεν, κτήσαιτο, φαίη, καταλάβοιεν, ἐκκόψαιεν ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ Να βρεις και να χαρακτηρίσεις τους υποθετικούς λόγους του κειμένου ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 68
  • 69.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… Να αναγνωρίσεις όλες τις μετοχές του κειμένου ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Ο Φίλιππος λοιπόν κατ΄ αρχάς λέει για την Αλόννησο ότι σας τη δίνει ενώ είναι δική του, ισχυρίζεται όμως ότι εσείς δεν τη διεκδικείτε από αυτόν δίκαια. Διότι (ισχυρίζεται) ότι ούτε κατέλαβε ούτε τώρα κατέχει νησί που είναι δικό σας. Έλεγε δε και σε μας, όταν πήγαμε σ΄ αυτόν ως πρέσβεις, τέτοια λόγια/επιχειρήματα, ότι δηλαδή κατέκτησε αυτό το νησί αφού το αφαίρεσε από τους πειρατές, και ότι αρμόζει αυτό να είναι δικό του/ότι δικαιωματικά του ανήκει. Αυτό όμως το επιχείρημα, αφού/επειδή δεν είναι δίκαιο, δεν είναι δύσκολο να του το αναιρέσουμε/ανασκευάσουμε. Διότι όλοι οι πειρατές καταλαμβάνοντας τους ξένους τόπους και χρησιμοποιώντας τους ως οχυρά, από εκεί λεηλατούν τους άλλους. Αυτός λοιπόν που τιμωρεί τους πειρατές και τους υποτάσσει δεν θα μιλούσε βέβαια εύλογα αν ισχυριζόταν ότι γίνονται δικά του αυτά τα οποία εκείνοι κατείχαν άδικα και χωρίς να τους ανήκουν. Διότι εάν αποδεχθείτε αυτά, και εάν καταλάμβαναν οι πειρατές ένα τόπο/μία περιοχή της Αττικής ή της Λήμνου ή της Ίμβρου ή της Σκύρου, και εάν κάποιοι άλλοι εκδίωκαν αυτούς τους πειρατές (ενν. από εκεί) τι εμπόδιο/τι κώλυμα υπάρχει, αμέσως και αυτός ο τόπος, όπου ήταν οι πειρατές, και ο οποίος είναι δικός μας, να γίνει κτήμα αυτών που τιμώρησαν τους πειρατές; ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ρήματα Δευτερεύουσες προτάσεις Ξενοφῶντος Ἀπομνημονεύματα, 1.6.1-4 Ἄξιον δ’ αὐτοῦ καὶ ἃ πρὸς Ἀντιφῶντα τὸν σοφιστὴν διελέχθη μὴ παραλιπεῖν. ὁ γὰρ Ἀντιφῶν ποτε βουλόμενος τοὺς συνουσιαστὰς αὐτοῦ παρελέσθαι προσελθὼν τῷ Σωκράτει παρόντων αὐτῶν ἔλεξε τάδε· Ὦ Σώκρατες, ἐγὼ μὲν ᾤμην τοὺς φιλοσοφοῦντας εὐδαιμονεστέρους χρῆναι γίγνεσθαι· σὺ δέ μοι δοκεῖς τἀναντία τῆς φιλοσοφίας ἀπολελαυκέναι. ζῇς γοῦν οὕτως ὡς οὐδ’ ἂν εἷς δοῦλος ὑπὸ δεσπότῃ διαιτώμενος μείνειε· σῖτά τε σιτῇ καὶ ποτὰ πίνεις τὰ φαυλότατα, καὶ ἱμάτιον ἠμφίεσαι οὐ μόνον ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 69
  • 70.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- φαῦλον, ἀλλὰ τὸ αὐτὸ θέρους τε καὶ χειμῶνος, ἀνυπόδητός τε καὶ ἀχίτων διατελεῖς. καὶ μὴν χρήματά γε οὐ λαμβάνεις, ἃ καὶ κτωμένους εὐφραίνει καὶ κεκτημένους ἐλευθεριώτερόν τε καὶ ἥδιον ποιεῖ ζῆν. εἰ οὖν ὥσπερ καὶ τῶν ἄλλων ἔργων οἱ διδάσκαλοι τοὺς μαθητὰς μιμητὰς ἑαυτῶν ἀποδεικνύουσιν, οὕτω καὶ σὺ τοὺς συνόντας διαθήσεις, νόμιζε κακοδαιμονίας διδάσκαλος εἶναι. καὶ ὁ Σωκράτης πρὸς ταῦτα εἶπε· Δοκεῖς μοι, ὦ Ἀντιφῶν, ὑπειληφέναι με οὕτως ἀνιαρῶς ζῆν, ὥστε πέπεισμαι σὲ μᾶλλον ἀποθανεῖν ἂν ἑλέσθαι ἢ ζῆν ὥσπερ ἐγώ. ἴθι οὖν ἐπισκεψώμεθα τί χαλεπὸν ᾔσθησαι τοῦ ἐμοῦ βίου. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ συνουσιαστής: σύντροφος, μαθητής, οπαδός παραιροῦμαι τινός τι: αφαιρώ από κάποιον κάτι ἀπολαύω: απολαμβάνω κάτι διαιτάω-ῶ: ζω κατά κάποιο τρόπο σ ῖ τ ά τε σιτ ῇ(σιτέομαι-οῦμαι) : τρως φαγητά ο ὕ τω διατίθημι τινά : κάνω κάποιον να φερθεί έτσι ὑπολαμβάνω: (εδώ) θεωρώ, νομίζω ἀ νιαρ ῶ ς : άθλια, βαρετά ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να γράψεις τα πτωτικά του κειμένου στην αριστερή στήλη και δεξιά να τα ξαναγράψεις στην ίδια πτώση, αλλά στον άλλο αριθμό. Να κλιθούν στο χρόνο που βίσκονται οι ρηματικοί τύποι: πέπεισμαι, ἀποθανεῖν οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 70
  • 71.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή Να αντικατασταθούν χρονικά οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: μείνειε ζῆν ὑπειληφέναι ἑλέσθαι ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ὡς οὐδ’ ἂν εἷς δοῦλος ὑπὸ δεσπότῃ διαιτώμενος μείνειε: δευτερεύουσα αναφορική παραβολική πρόταση σε θέση Επεξήγησης στο οὕτως διαιτώμενος: υποθετική μτχ ανάλυση: εἰ διαιτῷτο, οὐκ ἄν μείνειε ΑΠΛΗ ΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΛΕΓΟΝΤΟΣ Να συντάξεις πλήρως την πρόταση: ὥστε πέπεισμαι σὲ μᾶλλον ἀποθανεῖν ἂν ἑλέσθαι ἢ ζῆν ὥσπερ ἐγώ ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 71
  • 72.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Άξιον είναι να μη παραλείψω και τον διάλογον αυτού με τον Αντιφώντα τον σοφιστήν. Όταν δηλαδή κάποτε ο Αντιφών ηθέλησε να αποσπάση απ' αυτού τους μαθητάς του, προσελθών προς τον Σωκράτη παρόντων αυτών είπε τα εξής: Ω Σωκράτη, εγώ μεν ενόμιζα ότι έπρεπεν οι φιλόσοφοι να γίνωνται ευτυχέστεροι· συ δε νομίζω ότι έχεις απολαύσει από την φιλοσοφίαν τα εναντία. Διότι τω όντι ζης όπως δεν θα υπέμενεν ουδείς δούλος ούτως υπό δεσπότην διαιτώμενος· και τροφάς τρώγεις και ποτά πίνεις τα ευτελέστατα και ιμάτιον ενδύεσαι όχι μόνον ευτελές, αλλά και το αυτό και κατά το θέρος και κατά τον χειμώνα και διαρκώς είσαι ανυπόδητος και άνευ χιτώνος. Προσέτι δε και χρήματα δεν λαμβάνεις, τα οποία και όταν τα αποκτώμεν μας ευχαριστούν κι όταν τα έχωμεν ήδη αποκτήσει μας κάμνουν να ζώμεν και ελευθεριώτερον και ευχαριστότερον. Εάν λοιπόν, όπως οι διδάσκαλοι των άλλων έργων αποδεικνύουν τους μαθητάς των μιμητάς εαυτών, ούτω και συ καταστήσης τους μαθητάς σου μιμητάς του εαυτού σου, γνώριζε ότι είσαι διδάσκαλος δυστυχίας. Και ο Σωκράτης απήντησεν εις ταύτα: Νομίζω, ω Αντιφών, ότι έχεις σχηματίσει την γνώμην ότι εγώ ζω τόσον ανιαρώς, ώστε είμαι πεπεισμένος ότι θα προετίμας να αποθάνης μάλλον παρά να ζης όπως εγώ. Εμπρός λοιπόν, ας εξετάσωμεν τι δυσάρεστον έχεις παρατηρήσει εκ του βίου μου. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Πτωτικά Απαρέμφατα μετοχές μετοχές Λυσίας: « Ἑπιτάφιος», 7-9 Ἀδράστου δὲ καὶ Πολυνείκους ἐπὶ Θήβας στρατευσάντων καὶ ἡττηθέντων μάχῃ, οὐκ ἐώντων Καδμείων θάπτειν τοὺς νεκρούς, Ἀθηναῖοι ἡγησάμενοι ἐκείνους μέν, εἴ τι ἠδίκουν, ἀποθανόντας δίκην ἔχειν τὴν μεγίστην, τοὺς δὲ κάτω τὰ αὑτῶν οὐ κομίζεσθαι, ἱερῶν δὲ μιαινομένων τοὺς ἄνω θεοὺς ἀσεβεῖσθαι, τὸ μὲν πρῶτον πέμψαντες κήρυκας ἐδέοντο αὐτῶν δοῦναι τῶν νεκρῶν ἀναίρεσιν, νομίζοντες ἀνδρῶν μὲν ἀγαθῶν εἶναι ζῶντας τοὺς ἐχθροὺς τιμωρήσασθαι, ἀπιστούντων δὲ σφίσιν αὐτοῖς ἐν τοῖς τῶν τεθνεώτων σώμασι τὴν εὐψυχίαν ἐπιδείκνυσθαι· ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ἐκείνους: τους Αργείους τούς δέ κάτω: τους θεούς του Άδη δίκην ἔχω: τιμωρούμαι ἀναίρεσις; περισυλλογή και ταφή των νεκρών ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 72
  • 73.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Να γράψεις τα πτωτικά που ακολουθούν στις πλάγιες πτώσεις και στα τρία γένη: ἐκείνους, μεγίστην, ἀγαθῶν, αὐτοῖς Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Γενική Δοτική Αιτιατική Πληθυ- ντικός Γενική Δοτική Αιτιατική Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Γενική Δοτική Αιτιατική Πληθυ- ντικός Γενική Δοτική Αιτιατική Να κλίνεις τις μετοχές που ακολουθούν όπου βρίσκονται: ἡττηθέντων, , ἐώντων, ἀποθανόντας, μιαινομένων, πέμψαντες Ε Ν Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Π Λ Η Θ Υ Ν Τ Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Να κλίνεις τα ουσιαστικά που ακολουθούν όπου βρίσκονται: μάχῃ, νεκρούς, κήρυκας, ἀνδρῶν, σώμασι Ε Ν Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 73
  • 74.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Π Λ Η Θ Υ Ν Τ Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ στρατευσάντων, ἡττηθέντων: μτχ γενικές απόλυτες χρονικές ἐώντων: μτχ γενική απόλυτος αιτιολογική ἀνδρῶν: γενική Κατηγορηματική της ιδιότητας αναγνωριστούν συντακτικά όλα τα απαρέμφατα του κειμένου Οι παρακάτω μτχ να αναλυθούν σε δευτερεύουσες προτάσεις ἡττηθέντων ……………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………… ἐώντων ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… πέμψαντες ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… νομίζοντες ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… τῶν τεθνεώτων ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Όταν πάλι ο Άδραστος και ο Πολυνείκης εξεστράτευσαν ενάντια στη Θήβα και νικήθηκαν με μάχη, επειδή οι Κάδμειοι δεν επέτρεπαν να θάψουν οι ηττημένοι τους νεκρούς τους, οι Αθηναίοι κρίνοντας ότι εκείνοι ασφαλώς, αν είχαν αδικήσει σε κάτι, είχαν πληρώσει με το θάνατό τους τη μεγαλύτερη ποινή, κι ότι οι κάτω θεοί δεν τιμούνταν με τις πρέπουσες τιμές, και οι θεοί του επάνω κόσμου περιφρονούνταν καθώς μολύνονταν τα ιερά τους, αρχικά, αφού ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 74
  • 75.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- έστειλαν κήρυκες στη Θήβα, συνιστούσαν σ' αυτούς να επιτρέψουν την περισυλλογή και την ταφή των νεκρών, με θεμελιωμένη την άποψή τους ότι γνώρισμα των γενναίων ανδρών είναι να τιμωρούν τους εχθρούς όσο ζουν, ενώ αντίθετα χαρακτηρίζει ανθρώπους που δεν εμπιστεύονται ούτε τους εαυτούς τους η επίδειξη γενναιότητας πάνω στα πτώματα των νεκρών. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Ουσιαστικά Γενική κατηγορηματική επίθετα μετοχές Λυσίας, Ὑπέρ τοῦ ἀδυνάτου, 13,14 Τοσοῦτον δὲ διενήνοχεν ἀναισχυντίᾳ τῶν ἁπάντων ἀνθρώπων, ὥστε ὑμᾶς πειρᾶται πείθειν, τοσούτους ὄντας εἷς ὤν, ὡς οὔκ εἰμι τῶν ἀδυνάτων ἐγώ· καίτοι εἰ τοῦτο πείσει τινὰς ὑμῶν, ὦ βουλή, τί με κωλύει κληροῦσθαι τῶν ἐννέα ἀρχόντων, καὶ ὑμᾶς ἐμοῦ μὲν ἀφελέσθαι τὸν ὀβολὸν ὡς ὑγιαίνοντος, τούτῳ δὲ ψηφίσασθαι πάντας ὡς ἀναπήρῳ; οὐ γὰρ δήπου τὸν αὐτὸν ὑμεῖς μὲν ὡς δυνάμενον ἀφαιρήσεσθε τὸ διδόμενον, οἱ δὲ <θεσμοθέται> ὡς ἀδύνατον ὄντα κληροῦσθαι κωλύσουσιν. ἀλλὰ γὰρ οὔτε ὑμεῖς τούτῳ τὴν αὐτὴν ἔχετε γνώμην, οὔθ᾽ οὗτος <ὑμῖν> εὖ ποιῶν. ὁ μὲν γὰρ ὥσπερ ἐπικλήρου τῆς συμφορᾶς οὔσης ἀμφισβητήσων ἥκει καὶ πειρᾶται πείθειν ὑμᾶς ὡς οὔκ εἰμι τοιοῦτος οἷον ὑμεῖς ὁρᾶτε πάντες· ὑμεῖς δὲ (ὃ τῶν εὖ φρονούντων ἔργον ἐστί) μᾶλλον πιστεύετε τοῖς ὑμετέροις αὐτῶν ὀφθαλμοῖς ἢ τοῖς τούτου λόγοις. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ διαφέρω τινός τινι: ξεπερνώ κάποιον σε κάτι δήπου: βέβαια ἐννέα ἄρχοντες: θεσμοθέται ἀλλ΄ γάρ: αλλά δε θα γίνει αυτό, διότι……. εὖ ποιῶν : και καλά κάνει ἐπίκληρος κόρη: η μοναχοκόρη που κληρονομεί όλη την πατρική περιουσία ἀμφισβητῶ τινός: διεκδικώ κάτι ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 75
  • 76.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Να γράψεις τα πτωτικά του κειμένου στην αριστερή στήλη και δεξιά να τα ξαναγράψεις στην ίδια πτώση, αλλά στον άλλο αριθμό. Να κλίνεις τα πτωτικά που ακολουθούν όπου βρίσκονται: ἀρχόντων, πάντας, ἀδύνατον ὄντα , γνώμην Ε Ν Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Π Λ Η Θ Υ Ν Τ Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Να αντικατασταθούν χρονικά οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: διενήνοχεν ἀφελέσθαι τὸ διδόμενον ὁρᾶτε ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ τῶν ἀδυνάτων, τῶν ἐννέα ἀρχόντων: γενικές κατηγορηματικές διαιρετικές ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 76
  • 77.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Να αναγνωριστούν συντακτικά όλες οι μετοχές του κειμένου Στην πρόταση καὶ τί με κωλύει ὑμᾶς ἐμοῦ μὲν ἀφελέσθαι τὸν ὀβολὸν ὡς ὑγιαίνοντος να μετατρέψεις τη μετοχή σε δευτερεύουσα πρόταση ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… Να γίνει πλήρης σύνταξη της παρακάτω πρότασης: ὑμεῖς δὲ μᾶλλον πιστεύετε τοῖς ὑμετέροις αὐτῶν ὀφθαλμοῖς ἢ τοῖς τούτου λ γοι ό… …………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Και τόσο πολύ έχει ξεπεράσει στην ξεδιαντροπιά όλους τους ανθρώπους, ώστε προσπαθεί, παρόλο που είναι ένας, να πείσει εσάς που είστε τόσοι πολλοί, ότι εγώ δεν είμαι τάχα (ένας) από τους αδυνάτους. Επομένως, αν πείσει σ' αυτό μερικούς από σας, κύριοι βουλευτές, τι με εμποδίζει να κληρωθώ ένας από τους εννέα άρχοντες κι εσείς να μου αφαιρέσετε το χρηματικό βοήθημα, γιατί τάχα είμαι υγιής, και όλοι σας να το δώσετε με την ψήφο σας σ' αυτόν ως ανάπηρο. Δεν είναι δυνατόν να αφαιρέσετε το βοήθημα από το ίδιο πρόσωπο, επειδή τάχα είναι ικανός, κι απ' την άλλη οι θεσμοθέτες να τον εμποδίσουν να κληρωθεί, επειδή είναι αδύνατος. Αλλά, βέβαια, (δε θα γίνει αυτό γιατί) ούτε εσείς έχετε την ίδια γνώμη μ' αυτόν ούτε κι αυτός με σας, και καλά κάνει. Γιατί αυτός, σα να ήταν η συμφορά (μου) επίκληρη κόρη, έχει έρθει για να τη διεκδικήσει και προσπαθεί να πείσει εσάς ότι τάχα δεν είμαι τέτοιος, που όλοι εσείς βλέπετε· εσείς, όμως, (πράγμα που είναι έργο συνετών ανθρώπων) πιστεύετε στα δικά σας μάτια περισσότερο παρά στα λόγια αυτού. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ρήματα Πλάγιος λόγος Λυσίας κατά Ἐρατοσθένους 6-9 Θέογνις γὰρ καὶ Πείσων ἔλεγον ἐν τοῖς τριάκοντα περὶ τῶν μετοίκων, ὡς εἶέν τινες τῇ πολιτείᾳ ἀχθόμενοι· καλλίστην οὖν εἶναι ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 77
  • 78.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- πρόφασιν τιμωρεῖσθαι μὲν δοκεῖν, τῷ δ’ ἔργῳ χρηματίζεσθαι· πάντως δὲ τὴν μὲν πόλιν πένεσθαι τὴν <δ’> ἀρχὴν δεῖσθαι χρημάτων. καὶ τοὺς ἀκούοντας οὐ χαλεπῶς ἔπειθον· ἀποκτιννύναι μὲν γὰρ ἀνθρώπους περὶ οὐδενὸς ἡγοῦντο, λαμβάνειν δὲ χρήματα περὶ πολλοῦ ἐποιοῦντο. ἔδοξεν οὖν αὐτοῖς δέκα συλλαβεῖν, τούτων δὲ δύο πένητας, ἵνα αὐτοῖς ᾖ πρὸς τοὺς ἄλλους ἀπολογία, ὡς οὐ χρημάτων ἕνεκα ταῦτα πέπρακται, ἀλλὰ συμφέροντα τῇ πολιτείᾳ γεγένηται, ὥσπερ τι τῶν ἄλλων εὐλόγως πεποιηκότες. διαλαβόντες δὲ τὰς οἰκίας ἐβάδιζον· καὶ ἐμὲ μὲν ξένους ἑστιῶντα κατέλαβον, οὓς ἐξελάσαντες Πείσωνί με παραδιδόασιν· οἱ δὲ ἄλλοι εἰς τὸ ἐργαστήριον ἐλθόντες τὰ ἀνδράποδα ἀπεγράφοντο. ἐγὼ δὲ Πείσωνα μὲν ἠρώτων εἰ βούλοιτό με σῶσαι χρήματα λαβών. ὁ δ’ ἔφασκεν, εἰ πολλὰ εἴη. εἶπον οὖν ὅτι τάλαντον ἀργυρίου ἕτοιμος εἴην δοῦναι· ὁ δ’ ὡμολόγησε ταῦτα ποιήσειν. ἠπιστάμην μὲν οὖν ὅτι οὔτε θεοὺς οὔτ’ ἀνθρώπους νομίζει, ὅμως δ’ ἐκ τῶν παρόντων ἐδόκει μοι ἀναγκαιότατον εἶναι πίστιν παρ’ αὐτοῦ λαβεῖν. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ τ ῇ πολιτε ίᾳ ἀ χθ ό μενοι : δυσαρεστημένοι με το καθεστώς της πόλης πρόφασις: απολογία, πρόσχημα ἡγοῦμαι περ ὶ ο ὐ δεν ὸ ς : δε με ενδιαφέρει καθόλου ποιοῦμαι περί πολλοῦ: δίνω μεγάλη σημασία διαλαμβάνω τας οἰκίας: μοιράζομαι τα σπίτια ἑστιάω-ῶ: παραθέτω γεύμα ἀνδράποδα: δούλοι πίστιν λαμβάνω παρά τινός: παίρνω ένορκη διαβεβαίωση ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να κλιθούν τα παρακάτω ρήματα στην Έγκλιση που βρίσκονται ἡγοῦντο κατέλαβον παραδιδόασιν ἀπεγράφοντο ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 78
  • 79.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ἠρώτων εἴη ὡμολόγησε ἠπιστάμην Να κλιθούν στο χρόνο που βίσκονται οι ρηματικοί τύποι: πέπρακται, γεγένηται οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ Μετατροπές πλαγίου λόγου σε ευθύ: ἐγὼ δὲ Πείσωνα μὲν ἠρώτων εἰ βούλοιτό με σῶσαι χρήματα λαβών: «βούλῃ σύ σῶσαι με χρήματα λαβών;» ὁ δ᾽ ἔφασκεν (βούλεσθαι σῶσαι με), εἰ πολλὰ εἴη: «εἰ πολλά ἐστί, βούλομαι σῶσαι σε» εἶπον ὅτι τάλαντον ἀργυρίου ἕτοιμος εἴην δοῦναι: «ἕτοιμος εἰμί τάλαντον ἀργυρίου δοῦναι» ὁ δ᾽ ὡμολόγησε ταῦτα ποιήσειν: «ποιήσω ταῦτα» ἠπιστάμην μὲν οὖν ὅτι οὔτε θεοὺς οὔτ᾽ ἀνθρώπους νομίζει: «Πείσων οὔτε θεοὺς οὔτ᾽ ἀνθρώπους νομίζει» ὅμως δ᾽ ἐκ τῶν παρόντων ἐδόκει μοι ἀναγκαιότατον εἶναι πίστιν παρ᾽ αὐτοῦ λαβεῖν: «ἀνάγκη ἐστί πίστιν παρ᾽ αὐτοῦ λαβεῖν» ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 79
  • 80.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Ο Θέογνης και ο Πείσωνας σε μια σύσκεψη των Τριάντα υποστήριξαν σχετικά με τους μετοίκους ότι ήταν ανάμεσά τους μερικοί δυσαρεστημένοι με την πολιτική κατάσταση· είχαν λοιπόν οι Τριάντα μια θαυμάσια πρόφαση να δημιουργήσουν την εντύπωση ότι επιβάλλουν κυρώσεις, στην πράξη όμως να εξοικονομήσουν χρήματα· άλλωστε η πόλη βρισκόταν σε οικονομικό αδιέξοδο, και η κυβέρνηση χρειαζόταν πόρους. Δε δυσκολεύτηκαν να πείσουν το ακροατήριό τους· γι' αυτούς η εκτέλεση ανθρώπων είχε ελάχιστη σημασία, ενώ η εξασφάλιση χρημάτων μεγάλη. Αποφάσισαν λοιπόν να συλλάβουν δέκα μετοίκους, ανάμεσά τους και δύο φτωχούς, για να έχουν και για την περίπτωση των υπολοίπων κάποιο πρόσχημα, ότι τάχα οι ενέργειές τους δεν είχαν οικονομικά κίνητρα, αλλά αποσκοπούσαν στο συμφέρον της πολιτείας ― λες και οποιαδήποτε άλλη από τις πράξεις τους ήταν δικαιολογημένη. Μοίρασαν λοιπόν ανάμεσά τους τα σπίτια και ξεκίνησαν. Εμένα με βρήκαν να έχω τραπέζι σε κάτι φίλους· τους διώχνουν και με παραδίνουν στον Πείσωνα. Οι υπόλοιποι πήγαν στο εργαστήριό μας και άρχισαν να καταγράφουν τους δούλους. Ρώτησα τότε τον Πείσωνα αν ήταν διατεθειμένος να με σώσει παίρνοντας χρήματα· εκείνος είπε ναι, αρκεί να ήταν πολλά. Του είπα ότι ήμουν έτοιμος να δώσω ένα τάλαντο ασημένια νομίσματα· συμφώνησε να το κάνει. Ήξερα, φυσικά, ότι δε φοβάται ούτε θεούς ούτε ανθρώπους, αλλά, κάτω από τις συνθήκες εκείνες, νόμισα ότι ήταν απόλυτη ανάγκη να του αποσπάσω κάποια ένορκη διαβεβαίωση. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Αντικαυαστάσεις ρημάτων Τα μόρια ἄν και ὡς Ξενοφῶντος, Κύρου Ἀνάβασις, Γ Ι 38-42 Καὶ νῦν μὲν οἴομαι ἂν ὑμᾶς μέγα ὠφελῆσαι τὸ στράτευμα, εἰ ἐπιμεληθείητε ὅπως ἀντὶ τῶν ἀπολωλότων ὡς τάχιστα στρατηγοὶ καὶ λοχαγοὶ ἀντικατασταθῶσιν. Ἄνευ γὰρ ἀρχόντων οὐδὲν ἂν οὔτε καλὸν οὔτε ἀγαθὸν γένοιτο ὡς μὲν συνελόντι εἰπεῖν οὐδαμοῦ, ἐν δὲ δὴ τοῖς πολεμικοῖς παντάπασιν. ἡ μὲν γὰρ εὐταξία σῴζειν δοκεῖ, ἡ δὲ ἀταξία πολλοὺς ἤδη ἀπολώλεκεν. ἐπειδὰν δὲ καταστήσησθε τοὺς ἄρχοντας ὅσους δεῖ,ἢν καὶ τοὺς ἄλλους στρατιώτας συλλέγητε καὶ παραθαρρύνητε, οἶμαι ἂν ὑμᾶς πάνυ ἐν καιρῷ ποιῆσαι. νῦν γὰρ ἴσως καὶ ὑμεῖς αἰσθάνεσθε ὡς ἀθύμως μὲν ἦλθον ἐπὶ τὰ ὅπλα, ἀθύμως δὲ πρὸς τὰς φυλακάς· ὥστε οὕτω γ᾽ ἐχόντων οὐκ οἶδα ὅ,τι ἄν τις χρήσαιτο αὐτοῖς, εἴτε νυκτὸς δέοι εἴτε καὶ ἡμέρας. ἢν δέ τις αὐτῶν τρέψῃ τὰς γνώμας, ὡς μὴ τοῦτο μόνον ἐννοῶνται, τί πείσονται, ἀλλὰ καὶ τι ποιήσουσι, πολὺ εὐθυμότεροι ἔσονται. ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 80
  • 81.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ παντάπασιν (επίρρημα) = εντελώς ὡ ς συνελόν τι ε ἰ πε ῖ ν = για να μιλήσω σύντομα ( απόλυτο απαρέμφατο) καθίσταμαι το ὺ ς ἄ ρχοντας = (δι)ορίζω άρχοντες, αρχηγούς συλλέγω = συναθροίζω, συγκεντρώνω παραθαρρύνω = ενθαρρύνω ἔ ρχομαι ἐ π ὶ τ ὰ ὅ πλα = έρχομαι στο στρατόπεδο ἐ ννοέω- ῶ = διαννοούμαι, συλλογίζομαι, θυμάμαι ἐ ννοέω- ῶ + γενι κή = παρατηρώ ἐ ννοέω- ῶ + απαρέμφατο = έχω στο νου μου να ἐ ννοέομαι-ο ῦ μαι = σκέφτομαι ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να γίνει παραθετική αντικατάσταση στους επιρρηματικούς και τους επιθετικούς τύπους του κειμένου. Να γίνει χρονική αντικατάσταση στους παρακάτω ρηματικούς τύπους του κειμένου: ἀπολώλεκεν καταστήσησθε αἰσθάνεσθε πείσονται ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 81
  • 82.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Να γίνει εγκλιτική αντικατάσταση στους παρακάτω ρηματικούς τύπους του κειμένου: ἐπιμεληθείητε, ἀντικατασταθῶσιν, γένοιτο, συλλέγητε, οἶδα χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή Να κλιθεί ο συγκριτικός βαθμός των παρακάτω επιθέτων και στα τρία γένη: καλὸν, ἀθυμότερον ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 82
  • 83.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Ονομαστ Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Πληθυ- ντικός Ονομαστ Γενική Δοτική Αιτιατική κλητική ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ Να αναγνωριστούν συντακτικά οι παρακάτω τύποι του κειμένου: ἂν ὠφελῆσαι, ἀγαθὸν, ὡς συνελόν, εἰπεῖν, σῴζειν, ἐχόντων, αὐτοῖς Να εντοπιστούν και να χαρακτηριστούν τα είδη του μορίου ἄν και του μορίου ὡς. ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… Να χαρακτηριστεί και να συνταχθεί η πρόταση: ὅ,τι ἄν τις χρήσαιτο αὐτοῖς ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Και στην παρούσα περίσταση νομίζω πως θα ωφελήσετε πολύ το στρατό αν φροντίσετε για να οριστούν, όσο το δυνατό γρηγορότερα άλλοι στρατηγοί και λοχαγοί σε αντικατάσταση εκείνων που έχουν σκοτωθεί. Γιατί χωρίς αρχηγούς δεν μπορεί να γίνει τίποτα ούτε ωραίο ούτε καλό, για να μιλήσω σύντομα, σε καμία περίπτωση, ιδίως δε στις πολεμικές επιχειρήσεις αυτό αποκλείεται εντελώς. Γιατί η μεν πειθαρχία φαίνεται πως σώζει, ενώ η έλλειψη πειθαρχίας έχει καταστρέψει ως τώρα πολλούς. Αλλά αφού ορίσετε όσους αρχηγούς πρέπει, εάν συγκεντρώσετε ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 83
  • 84.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- και τους άλλους στρατιώτες και τους ενθαρρύνετε, νομίζω ότι θα ενεργήσετε πολύ σωστά στην παρούσα περίσταση. Διότι τώρα ίσως και εσείς αντιλαμβάνεστε πόσο απρόθυμα ήρθαν στο στρατόπεδο, πόσο απρόθυμα και στις φρουρές (ενν. πήγαν). Επομένως καθώς βρίσκονται σ΄ αυτή την κατάσταση (ενν. αυτοί οι άνδρες) δεν γνωρίζω σε τι θα μπορούσε κανείς να τους χρησιμοποιήσει είτε χρειαστεί κατά τη νύχτα είτε και κατά την ημέρα. Αν όμως κάποιος μεταστρέψει τις σκέψεις τους, για να μην σκέφτονται μόνο αυτό, τι δηλαδή θα πάθουν αλλά και τι θα κάνουν, θα έχουν πολύ καλύτερη διάθεση. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Κλίση ρημάτων Δευτερεύουσες προτάσεις αντικαταστάσεις Πλάτων, Ἀπολογία Σωκράτη 18 Μὴ θορυβεῖτε, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, ἀλλ' ἐμμείνατέ μοι οἷς ἐδεήθην ὑμῶν, μὴ θορυβεῖν ἐφ' οἷς ἂν λέγω ἀλλ' ἀκούειν. καὶ γάρ, ὡς ἐγὼ οἶμαι, ὀνήσεσθε ἀκούοντες. μέλλω γὰρ οὖν ἄττα ὑμῖν ἐρεῖν καὶ ἄλλα ἐφ' οἷς ἴσως βοήσεσθε. ἀλλὰ μηδαμῶς ποιεῖτε τοῦτο. εὖ γὰρ ἴστε, ἐάν με ἀποκτείνητε τοιοῦτον ὄντα οἷον ἐγὼ λέγω, οὐκ ἐμὲ μείζω βλάψετε ἢ ὑμᾶς αὐτούς. ἐμὲ μὲν γὰρ οὐδὲν ἂν βλάψειεν οὔτε Μέλητος οὔτε Ἄνυτος - οὐδὲ γὰρ ἂν δύναιτο - οὐ γὰρ οἴομαι θεμιτὸν εἶναι ἀμείνονι ἀνδρὶ ὑπὸ χείρονος βλάπτεσθαι. ἀποκτείνειε μεντἂν ἴσως ἢ ἐξελάσειεν ἢ ἀτιμώσειεν. ἀλλὰ ταῦτα οὗτος μὲν ἴσως οἴεται καὶ ἄλλος τίς που μεγάλα κακά, ἐγὼ δ' οὐκ οἴομαι, ἀλλὰ πολὺ μᾶλλον ποιεῖν ἃ οὑτοσὶ νῦν ποιεῖ, ἄνδρα ἀδίκως ἐπιχειρεῖν ἀποκτεινύναι. νῦν οὖν, ὦ ἄνδρες Ἀθη- ναῖοι, πολλοῦ δέω ἐγὼ ὑπὲρ ἐμαυτοῦ ἀπολογεῖσθαι, ὥς τις ἂν οἴοιτο, ἀλλὰ ὑπὲρ ὑμῶν, μή τι ἐξαμάρτητε περὶ τὴν τοῦ θεοῦ δόσιν ὑμῖν ἐμοῦ καταψηφισάμενοι. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ἐμμένω: μένω πιστός ὀνίναμαι: ωφελούμαι ἐξελαύνω: εκδιώκω ἀτιμόω-ῶ: στερώ από κάποιον τα πολιτικά του δικαιώματα πολλοῦ δέω: πολύ απέχω ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 84
  • 85.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να γράψεις τα παρακάτω παραθετικά όπου βρίσκονται και στους τρεις βαθμούς: μείζω, ἀδίκως, χείρονος, πολὺ, μᾶλλον, ἀμείνονι Να αντικατασταθούν χρονικά οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: ἐμμείνατέ ἀποκτείνειε οἴεται ἐξελάσειεν Να κλιθεί στο χρόνο που βίσκεται το ρήμα : ἐδεήθην οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 85
  • 86.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Να κλιθούν τα παρακάτω ρήματα στην Έγκλιση που βρίσκονται θορυβεῖτε ἀποκτείνητε οἶμαι ἐμμείνατέ Να κλιθούν τα παρακάτω ρήματα στην Έγκλιση που βρίσκονται βλάψειεν δύναιτο ἀποκτείνειε οἴοιτο ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ἀκούοντες: υποθετική μτχ ανάλυση: ἄν ἀκούητε, ὀνήσεσθε ΠΡΟΣΔΟΚΩΜΕΝΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Μη θορυβείτε, άντρες Αθηναίοι, και κάντε μου τη χάρη που σας ζήτησα, να μη κάνετε θόρυβο με αυτά που θα σας πω, αλλά να με ακούτε· γιατί πιστεύω πως θα έχετε κάποια ωφέλεια με αυτά που θα ακούσετε. Πρόκειται να σας πω και μερικά άλλα που ίσως να βάλετε τις φωνές· σε καμιά περίπτωση όμως μην αντιδράσετε έτσι. Καταλάβετέ το καλά: αν με καταδικάσετε σε θάνατο, επειδή είμαι τέτοιος που παρουσιάστηκα μπροστά σας, θα βλάψετε περισσότερο τον εαυτό σας παρά εμένα. Γιατί εμένα δεν θα μπορούσε να με βλάψει ούτε ο Μέλητος ούτε ο Άνυτος, επειδή δεν έχουν τη δύναμη να το κάνουν· γιατί δεν πιστεύω πως είναι θεμιτό τον καλύτερο άνθρωπο να τον βλάπτει ο χειρότερος. Μπορεί ίσως να τον εξοντώσει ή να τον στείλει εξορία ή να του στερήσει τα πολιτικά του δικαιώματα· αλλά αυτά ίσως ο ίδιος ή κάποιος άλλος να τα θεωρεί βέβαια μεγάλα κακά, εγώ όμως όχι ― πιο πολύ κακό είναι να κάνει κανείς αυτά που κάνει τούτος εδώ, να επιδιώκει δηλαδή να θανατώσει άδικα έναν άνθρωπο. Αυτή τη στιγμή, άντρες Αθηναίοι, δεν απολογούμαι για τον εαυτό μου, όπως θα μπορούσε να φανταστεί κανείς, αλλά για σας, μη τύχει και προσβάλλετε το δώρο του θεού καταδικάζοντάς με σε θάνατο. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Κλίση ρημάτων δοτική ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 86
  • 87.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Θουκυδίδης, Γ, 56, 1-5 Θηβα οι δ πολλ μ ν κα ῖ ὲ ὰ ὲ ὶ ἄλλα ἡμᾶς ἠδίκησαν, τὸ δὲ τελευταῖον αὐτοὶ ξύνιστε, δι᾿ ὅπερ καὶ τάδε πάσχομεν. πόλιν γὰρ αὐτοὺς τὴν ἡμετέραν καταλαμβάνοντας ἐν σπονδαῖς καὶ προσέτι ἱερομηνίᾳ ὀρθῶς τε ἐτιμωρησάμεθα κατὰ τὸν πᾶσι νόμον καθεστῶτα, τὸν ἐπιόντα πολέμιον ὅσιον εἶναι ἀμύνεσθαι, καὶ νῦν οὐκ ἂν εἰκότως δι᾿ αὐτοὺς βλαπτοίμεθα. εἰ γὰρ τῷ αὐτίκα χρησίμῳ ὑμῶν τε καὶ ἐκείνων πολεμίῳ τὸ δίκαιον λήψεσθε, τοῦ μὲν ὀρθοῦ φανεῖσθε οὐκ ἀληθεῖς κριταὶ ὄντες, τὸ δὲ ξυμφέρον μᾶλλον θεραπεύοντες. καίτοι εἰ νῦν ὑμῖν ὠφέλιμοι δοκοῦσιν εἶναι, πολὺ καὶ ἡμεῖς καὶ οἱ ἄλλοι Ἕλληνες μᾶλλον τότε ὅτε ἐν μείζονι κινδύνῳ ἦτε. νῦν μὲν γὰρ ἑτέροις ὑμεῖς ἐπέρχεσθε δεινοί, ἐν ἐκείνῳ δὲ τῷ καιρῷ, ὅτε πᾶσι δουλείαν ἐπέφερεν ὁ βάρβαρος, οἵδε μετ᾿ αὐτοῦ ἦσαν. καὶ δίκαιον ἡμῶν τῆς νῦν ἁμαρτίας, εἰ ἄρα ἡμάρτηταί τι, ἀντιθεῖναι τὴν τότε προθυμίαν· καὶ μείζω τε πρὸς ἐλάσσω εὑρήσετε καὶ ἐν καιροῖς οἷς σπάνιον ἦν τῶν Ἑλλήνων τινὰ ἀρετὴν τῇ Ξέρξου δυνάμει ἀντιτάξασθαι. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ἱερομηνία: ιερή περίοδος του μήνα το αὐτίκα χρήσιμον: το προσωρινό συμφέρον λαμβάνω τό δίκαιον τῷ χρησίμῳ: κρίνω για το δίκαιο σύμφωνα με το συμφέρον ἀντιτίθημι: αντιπαραβάλλω ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να κλιθούν στο χρόνο που βίσκονται οι ρηματικοί τύποι: ξύνιστε, καθεστῶτα, ἐπιόντα, λήψεσθε, φανεῖσθε, ἀντιθεῖναι οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 87
  • 88.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 88
  • 89.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Να αναγνωριστούν συντακτικά όλες οι δοτικές του κειμένου ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ "Οι Θηβαίοι, αντιθέτως, και άλλας πολλάς αδικίας διέπραξαν εναντίον μας, και την τελευταίαν αυτήν, την οποίαν οι ίδιοι γνωρζετε και η οποία είναι η αιτία της παρούσης δυστυχίας μας. Διότι, όταν επεχείρουν να καταλάβουν την πόλιν μας εν καιρώ ειρήνης, και μάλιστα εις ημέραν εορτάσιμον, και δικαίως τους ετιμωρήσαμεν, σύμφωνα με τα γενικώς κρατούντα, κατά τα οποία νόμιμον είναι ν' αποκρούη κανείς εκείνον που επέρχεται ως εχθρός, και δεν είναι δίκαιον να πάθωμεν σήμερον εξ αιτίας των. Διότι εάν κρίνετε περί του δικαίου, επί τη βάσει του παρόντος συμφέροντός σας και της εναντίον μας εχθρότητος εκείνων, θέλετε αποδειχθή όχι αληθείς κριταί του ορθού, αλλά δούλοι μάλλον του υλικού συμφέροντος. Μολονότι, εάν νομίζετε, ότι οι Θηβαίοι σας είναι σήμερον χρήσιμοι, πολύ περισσότερον χρήσιμοι υπήρξαμεν ημείς και οι άλλοι Έλληνες τότε, όταν ευρίσκεσθε εις μεγαλύτερον κίνδυνον. Διότι σήμερον μεν επέρχεσθε τρομεροί εναντίον άλλων, τότε όμως, που ο βάρβαρος ηπείλει την ελευθερίαν όλων των Ελλήνων, αυτοί ετάχθησαν με το μέρος του. Και δίκαιον είναι προς το σημερινόν σφάλμα μας, και αν τυχόν διεπράχθη τοιούτον, ν' αντισταθμισθή ο ζήλος που εδείξαμεν τότε και θα εύρετε ότι ο ζήλος υπήρξε μεγαλύτερος από το σφάλμα, και ότι εδείχθη εις περιστάσεις, κατά τας οποίας ολίγοι ήσαν οι Έλληνες που αντέτασσαν την ανδρείαν των κατά της δυνάμεως του Ξέρξου. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Επίθετα παραθετικά Επιρρηματικοί προσδιορισμοί Ξενοφών, Ἱέρων, 5, 1-3 Χαλεπὸν δ’ ἐρῶ σοι καὶ ἄλλο πάθημα, ὦ Σιμωνίδη, τῶν τυράννων. γιγνώσκουσι μὲν γὰρ οὐδὲν ἧττον τῶν ἰδιωτῶν τοὺς ἀλκίμους τε καὶ σοφοὺς καὶ δικαίους. τούτους δ’ ἀντὶ τοῦ ἄγασθαι φοβοῦνται, τοὺς μὲν ἀνδρείους, μή τι τολμήσωσι τῆς ἐλευθερίας ἕνεκεν, τοὺς δὲ σοφούς, μή τι μηχανήσωνται, τοὺς δὲ δικαίους, μὴ ἐπιθυμήσῃ τὸ πλῆθος ὑπ’ αὐτῶν προστατεῖσθαι. ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 89
  • 90.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ὅταν δὲ τοὺς τοιούτους διὰ τὸν φόβον ὑπεξαιρῶνται, τίνες ἄλλοι αὐτοῖς καταλείπονται χρῆσθαι ἀλλ’ ἢ οἱ ἄδικοί τε καὶ ἀκρατεῖς καὶ ἀνδραποδώδεις; οἱ μὲν ἄδικοι πιστευόμενοι, διότι φοβοῦνται ὥσπερ οἱ τύραννοι τὰς πόλεις μήποτε ἐλεύθεραι γενόμεναι ἐγκρατεῖς αὐτῶν γένωνται, οἱ δ’ ἀκρατεῖς τῆς εἰς τὸ παρὸν ἐξουσίας ἕνεκα, οἱ δ’ ἀνδραποδώδεις, διότι οὐδ’ αὐτοὶ ἀξιοῦσιν ἐλεύθεροι εἶναι. χαλεπὸν οὖν καὶ τοῦτο τὸ πάθημα ἔμοιγε δοκεῖ εἶναι, τὸ ἄλλους μὲν ἡγεῖσθαι ἀγαθοὺς ἄνδρας, ἄλλοις δὲ χρῆσθαι ἀναγκάζεσθαι. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ἄλκιμος: γενναίος ἄγαμαι: θαυμάζω, εκτιμώ ὑπεξαιροῦμαι: εξοντώνω, απομακρύνω ἀκρατής: ανήθικος, ακόλαστος ἀνδραπόδης: δουλικός, δουλοπρεπής πιστεύομαι: θεωρούμαι έμπιστος ἐγκρατής γίγνομαι τινός: εξουσιάζω κάποιον ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να γράψεις τα ουσιαστικά και τα επίθετα του κειμένου στην αριστερή στήλη και δεξιά να τα ξαναγράψεις στην ίδια πτώση, αλλά στον άλλο αριθμό. Να γράψεις τα επίθετα που ακολουθούν στις πλάγιες πτώσεις και στα τρία γένη: δικαίους, σοφούς, ἀκρατεῖς , ἐλεύθεραι Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Γενική ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 90
  • 91.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Ενικός Δοτική Αιτιατική Πληθυ- ντικός Γενική Δοτική Αιτιατική Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Γενική Δοτική Αιτιατική Πληθυ- ντικός Γενική Δοτική Αιτιατική Να ξαναγράψεις την παρακάτω περίοδο στον άλλο αριθμό: χαλεπὸν οὖν καὶ τοῦτο τὸ πάθημα ἔμοιγε δοκεῖ εἶναι, τὸ ἄλλους μὲν ἡγεῖσθαι ἀγαθοὺς ἄνδρας, ἄλλοις δὲ χρῆσθαι ἀναγκάζεσθαι ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… Να γράψεις τα παρακάτω παραθετικά όπου βρίσκονται και στους τρεις βαθμούς ἧττον, σοφοὺς, δικαίους, ἐγκρατεῖς , χαλεπὸν ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ Να αναγνωριστούν συντακτικά όλοι οι επιρρηματικοί προσδιορισμοί του κειμένου ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 91
  • 92.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Θα σου πω, Σιμωνίδη, και ένα άλλο δυσάρεστο πάθημα τυράννων. Αυτοί ξέρουν πολύ καλά και τους γενναίους και τους σοφούς και τους δίκαιους πολίτες, αλλά αντί να τους εκτιμούν τους φοβούνται· άλλους ―τους ανδρείους― μήπως και αποτολμήσουν κάτι για χάρη της ελευθερίας τους, άλλους δε, τους σοφούς, μήπως μηχανευτούν κάτι εναντίον τους και τέλος, τους δίκαιους, μήπως επιθυμήσει ο λαός να τον κυβερνήσουν αυτοί. Όταν όλους αυτούς τους απομακρύνουν από φόβο, ποιοι άλλοι απομένουν για να τους χρησιμοποιήσουν, παρά οι άδικοι, οι ανήθικοι και οι δουλοπρεπείς; Οι άδικοι προσελκύουν την εμπιστοσύνη των τυράννων γιατί κι αυτοί φοβούνται, όπως οι τύραννοι, μήπως η πόλη κάποια μέρα γίνει ελεύθερη και ασκήσει πάνω τους την εξουσία της. Τους ανήθικους τους εμπιστεύονται γιατί δεν ενδιαφέρονται παρά για την παρούσα εξουσία, ενώ τους δουλοπρεπείς τους θέλουν γιατί ούτε για τον εαυτό τους δεν διεκδικούν την ελευθερία. Πιστεύω, λοιπόν, πως και τούτο το πάθημα είναι δυσάρεστο, δηλαδή αυτούς που τους θεωρείς ως χρηστούς άνδρες να μη μπορείς να τους χρησιμοποιήσεις κι αυτούς που δεν εκτιμάς ν' αναγκάζεσαι να τους χρησιμοποιείς. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Ουσιαστικά, Υποθετικές μτχ παραθετικά Γενική, αιτιατική Λυσίας, Κατά Αγοράτου 3 – 4 Ἐγώ οὖν, ἄνδρες δικασταί, δίκαιον καί ὅσιον ἡγοῦμαι εἶναι καὶ ἐμοί καὶ ὑμῖν ἅπασι τιμωρεῖσθαι καθ’ ὅσον ἕκαστος δύναται, καὶ ποιοῦσι ταῦτα νομίζω ἡμῖν καὶ παρά θεῶν καὶ παρ’ ἀνθρώπων ἄμεινον ἄν γίγνεσθαι. Δεῖ δ’ ὑμᾶς, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, ἐξ ἀρχῆς τῶν πραγμάτων ἁπάντων ἀκοῦσαι, ἵν’ εἰδῆτε πρῶτον μὲν ᾧ τρόπῳ ὑμῖν ἡ δημοκρατία κατελύθη καὶ ὑφ’ ὅτου, ἔπειτα ᾧ τρόπῳ οἱ ἄνδρες ὑπ’ Ἀγοράτου ἀπέθανον, καὶ δὴ ὅ,τι ἀποθνῂσκειν μέλλοντες ἐπέσκηψαν· ἅπαντα γὰρ ταῦτα ἀκριβῶς ἄν μαθόντες ἥδιον καὶ ὁσιώτερον Ἀγοράτου τουτουί καταψηφίζοισθε. Ὅθεν οὖν ἡμεῖς τε ῥᾷστα διδάξομεν καὶ ὑμεῖς μαθήσεσθε, ἐντεῦθεν ὑμῖν ἄρξομαι διηγεῖσθαι. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ δίκαιος: ο σύμφωνος με τον ανθρώπινο νόμο ὅσιος: : ο σύμφωνος με το θείο νόμο παρά θε ῶ ν κα ὶ παρ’ ἀ νθρώπων : από μέρους των θεών και των ανθρώπων ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 92
  • 93.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ἐπισκήπτω: αναθέτω, παραγγέλνω, αφήνω εντολή καταψηφίζομαι τινός: καταδικάζω κάποιον ὅθεν: από το σημείο από το οποίο διδάσκω: διαφωτίζω ἐ ντε ῦ θεν : από εκεί, από το σημείο αυτό ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να κλίνεις τα ουσιαστικά που ακολουθούν: δικασταί, θεῶν, ἄνδρες, πραγμάτων, δημοκρατία Ε Ν Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Π Λ Η Θ Υ Ν Τ Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Να γράψεις τα παρακάτω παραθετικά όπου βρίσκονται και στους τρεις βαθμούς δίκαιον, ὅσιον, ἄμεινον, ἥδιον, ῥᾷστα Να κλιθούν στο χρόνο που βίσκονται οι ρηματικοί τύποι: δύναται, μαθόντες οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 93
  • 94.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ποιοῦσι: υποθετική μτχ, διότι βρίσκεται δίπλα στο δοξαστικό ρήμα νομίζω ανάλυση: εἰ ποιοῖμεν ἡμεῖς, ἄν γίγνεσθαι (πλάγιος λόγος από το νομίζω) ΑΠΛΗ ΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΛΕΓΟΝΤΟΣ εἰ ποιοῖμεν ἡμεῖς, ἄν γένοιτο (ευθύς λόγος) ΑΠΛΗ ΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΛΕΓΟΝΤΟΣ μαθόντες: υποθετική μτχ, διότι βρίσκεται δίπλα στη δυνητική έγκλιση ἄν καταψηφίζοισθε ανάλυση: εἰ μάθοιτε, ἄν καταψηφίζοισθε ΑΠΛΗ ΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΛΕΓΟΝΤΟΣ Να αναγνωριστούν συντακτικά όλες οι γενικές του κειμένου Να αναγνωριστούν συντακτικά όλες οι αιτιατικές του κειμένου ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Εγώ, λοιπόν, άνδρες δικαστές, νομίζω ότι είναι σύμφωνο με τους ανθρώπινους και τους θείους νόμους και για μένα και για όλους εσάς να τιμωρήσετε (τον Αγόρατο) όσο μπορεί ο καθένας· και αν κάνουμε αυτά, νομίζω ότι και από μέρους των θεών και από μέρους των ανθρώπων θα είναι καλύτερα για μας. Πρέπει όμως, άνδρες Αθηναίοι, να ακούσετε από την αρχή όλα τα πράγματα, για να γνωρίζετε πρώτα – πρώτα με ποιο τρόπο καταλύθηκε για σας η δημοκρατία και από ποιον, έπειτα με ποιον τρόπο οι άνδρες θανατώθηκαν εξαιτίας του Αγόρατου και μάλιστα τι εντολές άφησαν, όταν θανατώνονταν. Γιατί, αν μάθετε ακριβώς όλα αυτά, με περισσότερη ευχαρίστηση και ευσέβεια θα καταδικάσετε αυτόν εδώ τον Αγόρατο. Από το σημείο από το οποίο, λοιπόν, και εμείς ευκολότατα θα διαφωτίσουμε και εσείς θα μάθετε, από εκεί θα αρχίσω να διηγούμαι. ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 94
  • 95.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ρήματα Άνάλυση μετοχών Πλάγιος λόγος Θουκυδίδης Α΄ 87-88 Τοια τα λ ξας πεψ φιζεν α τ ς φορος ῦ έ ἐ ή ὐ ὸ ἔ ὢν ἐς τὴν ἐκκλησίαν τῶν Λακεδαιμονίων. ὁ δέ (κρίνουσι γὰρ βοῇ καὶ οὐ ψήφῳ) οὐκ ἔφη διαγιγνώσκειν τὴν βοὴν ὁποτέρα μείζων, ἀλλὰ βουλόμενος αὐτοὺς φανερῶς ἀποδεικνυμένους τὴν γνώμην ἐς τὸ πολεμεῖν μᾶλλον ὁρμῆσαι ἔλεξεν 'ὅτῳ μὲν ὑμῶν, ὦ Λακεδαιμόνιοι, δοκοῦσι λελύσθαι αἱ σπονδαὶ καὶ οἱ Ἀθηναῖοι ἀδικεῖν, ἀναστήτω ἐς ἐκεῖνο τὸ χωρίον,' δείξας τι χωρίον αὐτοῖς, 'ὅτῳ δὲ μὴ δοκοῦσιν, ἐς τὰ ἐπὶ θάτερα.' ἀναστάντες δὲ διέστησαν, καὶ πολλῷ πλείους ἐγένοντο οἷς ἐδόκουν αἱ σπονδαὶ λελύσθαι. προσκαλέσαντές τε τοὺς ξυμμάχους εἶπον ὅτι σφίσι μὲν δοκοῖεν ἀδικεῖν οἱ Ἀθηναῖοι, βούλεσθαι δὲ καὶ τοὺς πάντας ξυμμάχους παρακαλέσαντες ψῆφον ἐπαγαγεῖν, ὅπως κοινῇ βουλευσάμενοι τὸν πόλεμον ποιῶνται, ἢν δοκῇ. καὶ οἱ μὲν ἀπεχώρησαν ἐπ' οἴκου διαπραξάμενοι ταῦτα, καὶ οἱ Ἀθηναίων πρέσβεις ὕστερον ἐφ' ἅπερ ἦλθον χρηματίσαντες· ἡ δὲ διαγνώμη αὕτη τῆς ἐκκλησίας, τοῦ τὰς σπονδὰς λελύσθαι, ἐγένετο ἐν τῷ τετάρτῳ καὶ δεκάτῳ ἔτει τῶν τριακοντουτίδων σπονδῶν προκεχωρηκυιῶν, αἳ ἐγένοντο μετὰ τὰ Εὐβοϊκά. ἐψηφίσαντο δὲ οἱ Λακεδαιμόνιοι τὰς σπονδὰς λελύσθαι καὶ πολεμητέα εἶναι οὐ τοσοῦτον τῶν ξυμμάχων πεισθέντες τοῖς λόγοις ὅσον φοβούμενοι τοὺς Ἀθηναίους μὴ ἐπὶ μεῖζον δυνηθῶσιν, ὁρῶντες αὐτοῖς τὰ πολλὰ τῆς Ἑλλάδος ὑποχείρια ἤδη ὄντα. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ἐπιψηφίζω =ψῆφον ἐπάγω: θέτω σε ψηφοφορία διαγιγνώσκω: διακρίνω χρηματίζω: διαπραγματεύομαι διαγνώμη: απόφαση ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 95
  • 96.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Να κλιθούν τα παρακάτω ρήματα στην Έγκλιση που βρίσκονται ἐπεψήφιζεν κρίνουσι ἔφη ἔλεξεν δοκοῦσι ἀναστήτω διέστησαν ποιῶνται Να αντικατασταθούν εγκλιτικά τα παρακάτω ρήματα: ἀπεχώρησαν, ἦλθον, ἐγένετο χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ Οι παρακάτω μετοχές να χαρακτηριστούν και να αντικατασταθούν από τις αντίστοιχες δευτερεύουσες προτάσεις ὢν, δείξας, πεισθέντες , ὁρῶντες ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 96
  • 97.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… Να μετατρέψεις σε ευθύ τους παρακάτω πλάγιους λόγους οὐκ ἔφη διαγιγνώσκειν τὴν βοὴν ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… εἶπον ὅτι σφίσι μὲν δοκοῖεν ἀδικεῖν οἱ Ἀθηναῖοι ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Αφού ωμίλησεν ο Σθενελάδας, έθεσε το ζήτημα εις την ψήφον της συνελεύσεως των Λακεδαιμονίων υπό την ιδιότητά του ως εφόρου. Αλλ' επειδή η απόφασις λαμβάνεται διά βοής και όχι διά ψήφου, ο Σθενελάδας εδήλωσεν ότι δεν διακρίνει ποία βοή είναι μεγαλυτέρα, και επιθυμών να εξωθήση αυτούς περισσότερον προς πόλεμον διά φανεράς εκδηλώσεως της γνώμης των, είπε: "Όσοι από σας, Λακεδαιμόνιοι, φρονείτε ότι έχει παραβιασθή η Τριακονταετής συνθήκη και ότι οι Αθηναίοι αδικούν, σηκωθήτε και σταθήτε εις το μέρος εκείνο" (και έδειξεν ωρισμένον μέρος), "όσοι δε πάλιν φρονείτε το εναντίον εις το άλλο μέρος". Εσηκώθησαν τότε και εχωρίσθησαν εις δύο, και εκείνοι, οι οποίοι έκριναν ότι είχε παραβιασθή η συνθήκη, ήσαν πολύ περισσότεροι. Προσκαλέσαντες, ως εκ τούτου, τους συμμάχους, ανεκοίνωσαν ότι αυτοί μεν θεωρούν ότι οι Αθηναίοι αδικούν, αλλ' ότι επιθυμούν να συγκαλέσουν όλους τους συμμάχους και να θέσουν το ζήτημα εις την ψήφον των, ώστε ο πόλεμος, εάν ψηφισθή, να είναι αποτέλεσμα κοινής αποφάσεως. Και οι μεν παρόντες σύμμαχοι, αφού κατέληξαν εις τας αποφάσεις αυτάς, ανεχώρησαν εις τα ίδια, ακολούθως δε και οι Αθηναίοι, αφού εξετέλεσαν την αποστολήν, διά την οποίαν είχαν έλθει. Η απόφασις αυτή της συνελεύσεως περί της διαρρήξεως της Τριακονταετούς συνθήκης έγινε το δέκατον τέταρτον έτος μετά την κατόπιν του Ευβοϊκού πολέμου συνομολόγησίν της. Οι Λακεδαιμόνιοι εψήφισαν ότι η συνθήκη είχε παραβιασθή και ότι επεβάλλετο ο πόλεμος, όχι τόσον παρασυρθέντες από τους λόγους των συμμάχων, όσον εκ φόβου μήπως η δύναμις των Αθηναίων αυξηθή έτι μάλλον, διότι έβλεπαν ότι το μεγαλύτερον μέρος της Ελλάδος ήτον ήδη υποχείριον εις αυτούς. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Αόριστος β΄ Ανάλυση μτχ πτωτικά απαρέμφατο Άνδοκίδου Περί τῶν μυστηρίων Λόγοι, 106-107 ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 97
  • 98.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ἵνα δὲ εἰδῆτε, ὦ ἄνδρες, ὅτι τὰ πεποιημένα ὑμῖν εἰς ὁμόνοιαν οὐ κακῶς ἔχει, ἀλλὰ τὰ προσήκοντα καὶ τὰ συμφέροντα ὑμῖν αὐτοῖς ἐποιήσατε, βραχέα βούλομαι καὶ περὶ τούτων εἰπεῖν. οἱ γὰρ πατέρες οἱ ὑμέτεροι γενομένων τῇ πόλει κακῶν μεγάλων, ὅτε οἱ τύραννοι μὲν εἶχον τὴν πόλιν, ὁ δὲ δῆμος ἔφευγε, νικήσαντες μαχόμενοι τοὺς τυράννους ἐπὶ Παλληνίῳ, στρατηγοῦντος Λεωγόρον τοῦ προπάππου τοῦ ἐμοῦ καὶ Χαρίου οὗ ἐκεῖνος τὴν θυγατέρα εἶχεν, ἐξ ἧς ὁ ἡμέτερος ἦν πάππος, κατελθόντες εἰς τὴν πατρίδα τοὺς μὲν ἀπέκτειναν, τῶν δὲ φυγὴν κατέγνωσαν, τοὺς δὲ μένειν ἐν τῇ πόλει ἐάσαντες ἠτίμωσαν. ὕστερον δὲ ἡνίκα βασιλεὺς ἐπεστράτευσεν ἐπὶ τὴν Ἑλλάδα, γνόντες τῶν συμφορῶν τῶν ἐπιουσῶν τὸ μέγεθος καὶ τὴν παρασκευὴν τὴν βασιλέως, ἔγνωσαν τούς τε φεύγοντας καταδέξασθαι καὶ τοὺς ἀτίμους ἐπιτίμους ποιῆσαι καὶ κοινὴν τήν τε σωτηρίαν καὶ τοὺς κινδύνους ποιήσασθαι. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ὁ δ ῆ μος ἔ φευγε : οι δημοκρατικοί εξορίζονταν κατελθόντες ε ἰ ς τ ὴ ν πατρίδα : αφού επέστρεψαν στην πατρίδα από την εξορία τ ῶ ν δ ὲ φυγ ὴ ν κατέγνωσαν : τους δε καταδίκασαν σε εξορία τούς τε φεύγοντας καταδέξασθαι : να επαναφέρουν τους εξόριστους το ὺ ς ἀ τίμους ἐ πιτίμους ποι ῆ σαι : να αποδώσουν τα πολιτικά δικαιώματα σε αυτούς που τα είχαν στερηθεί ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να γράψεις τα ουσιαστικά τα επίθετα και τις αντωνυμίες του κειμένου στην αριστερή στήλη και δεξιά να τα ξαναγράψεις στην ίδια πτώση, αλλά στον άλλο αριθμό. ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 98
  • 99.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Να κλιθούν στο χρόνο που βίσκονται οι ρηματικοί τύποι: νικήσαντες, γνόντες οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή Να αντικατασταθούν χρονικά οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: εἶχον ἔφευγε κατέγνωσαν ποιῆσαι ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ Οι παρακάτω μτχ να αναλυθούν σε αντίστοιχες δευτερεύουσες προτάσεις τὰ πεποιημένα ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… νικήσαντες ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… στρατηγοῦντος ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… γνόντες ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 99
  • 100.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Να αναγνωριστούν συντακτικά όλα τα απαρέμφατα του κειμένου ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Και για να γνωρίζετε, κύριοι δικαστές, ότι αυτά που έχουν γίνει από εσάς σχετικά με την ομόνοια δεν βλάπτουν, αλλά κάνατε εκείνα που έπρεπε και αυτά που σας συνέφεραν, θέλω για αυτά να μιλήσω με συντομία. Οι πατέρες οι δικοί σας, λοιπόν, όταν συνέβησαν μεγάλες συμφορές στην πόλη, τότε που οι τύραννοι κατείχαν την πόλη και οι δημοκρατικοί εξορίζονταν, αφού νίκησαν τους τυράννους σε μάχη κοντά στο Παλλήνιο, όταν τότε στρατηγός ήταν ο Λεωγόρας, ο προπάππος μου, και ο Χαρίας, του οποίου εκείνος είχε παντρευτεί τη θυγατέρα, από την οποία καταγόταν ο δικός μας πάππος, όταν επανήλθαν στην πατρίδα από την εξορία, άλλους καταδίκασαν σε εξορία και από άλλους στέρησαν τα πολιτικά τους δικαιώματα, αφού πρώτα τους επέτρεψαν να παραμείνουν στην πόλη. Και ύστερα από αυτά, όταν ο βασιλιάς εξεστράτευσε εναντίον της Ελλάδας, αφού αντιλήφτηκαν το μέγεθος των συμφορών που έρχονταν και την πολεμική προετοιμασία του βασιλιά, αποφάσισαν να δεχτούν πίσω στην πατρίδα τους εξόριστους και να δώσουν πολιτικά δικαιώματα σε αυτούς που τα είχαν στερηθεί και να κάνουν κοινή και τη σωτηρία και τους κινδύνους. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Αντωνυμία Δευτερεύουσες προτάσεις επίθετο Λυσίας, κατά Ἀγοράτου ἐνδείξεως, 15-16 ὁρῶντες δὲ οὗτοι οἱ ἄνδρες ὀνόματι μὲν εἰρήνην λεγομένην, τῷ δ’ ἔργῳ τὴν δημοκρατίαν καταλυομένην, οὐκ ἔφασαν ἐπιτρέψειν ταῦτα γενέσθαι, οὐκ ἐλεοῦντες, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, τὰ τείχη, εἰ πεσεῖται, οὐδὲ κηδόμενοι τῶν νεῶν, εἰ Λακεδαιμονίοις παραδοθήσονται (οὐδὲν γὰρ αὐτοῖς τούτων πλέον ἢ ὑμῶν ἑκάστῳ προσῆκεν), ἀλλ’ αἰσθόμενοι ἐκ τοῦ τρόπου τούτου τὸ ὑμέτερον πλῆθος καταλυθησόμενον, οὐδ’, ὥς φασί τινες, οὐκ ἐπιθυμοῦντες εἰρήνην γίγνεσθαι, ἀλλὰ βουλόμενοι βελτίω ταύτης εἰρήνην τῷ δήμῳ τῷ Ἀθηναίων ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 100
  • 101.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ποιήσασθαι. ἐνόμιζον δὲ δυνήσεσθαι, καὶ ἔπραξαν ἂν ταῦτα, εἰ μὴ ὑπ’ Ἀγοράτου τουτουὶ ἀπώλοντο. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ κηδόμενοι τῶν νεῶν : ενδιαφέρονταν για το στόλο ἑκάστῳ προσῆκεν : έπρεπε( ανήκε ) στον καθένα ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να κλιθούν στην έγκλιση που βρίσκονται τα παρακάτω ρήματα: ἔφασαν, πεσεῖται, ἐνόμιζον, ἔπραξαν , ἀπώλοντο Να κλιθούν και στα τρία γένη οι λέξεις: ἑκάστῳ, βελτίω αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Ονομαστ. Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Πληθυ- ντικός Ονομαστ. Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ Να αναγνωριστεί η πρόταση εἰ πεσεῖται ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… Να αναγνωριστεί ο υποθετικός λόγος και να ξαναγραφτεί στην ΑΟΡΙΣΤΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ καὶ ἔπραξαν ἂν ταῦτα, εἰ μὴ ὑπ’ Ἀγοράτου τουτουὶ ἀπώλοντο ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 101
  • 102.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Βλέποντας, λοιπόν, αυτοί οι άνδρες ότι αυτό ήταν ειρήνη μόνο κατ' όνομα ενώ στην ουσία καταλυόταν η δημοκρατία, είπαν ότι δε θα επιτρέψουν να γίνουν αυτά, όχι βέβαια, άνδρες Αθηναίοι, διότι λυπούνταν για τα τείχη μήπως πέσουν ούτε διότι ενδιαφέρονταν για το στόλο μήπως παραδοθεί στους Λακεδαιμονίους (γιατί, τίποτε από αυτά δεν ανήκε περισσότερο σε εκείνους παρά στον καθένα σας) αλλά διότι καταλάβαιναν ότι μ' αυτόν τον τρόπο θα καταλυθεί η δημοκρατία, ούτε (όπως ισχυρίζονται μερικοί) διότι δεν επιθυμούσαν να γίνει η ειρήνη αλλά επειδή επιθυμούσαν να συνάψουν ειρήνη για το λαό των Αθηναίων πολύ καλύτερη από αυτήν. Και πίστευαν ότι θα τα καταφέρουν και θα τα πραγματοποιούσαν, αν δε φονεύονταν από αυτόν εδώ τον Αγόρατο. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Κλίση μτχ Αντικαταστάσεις ρημάτων Επιρρηματικοί προσδιορισμοί Ισοκράτους Πλαταϊκός, 1-3 Εἰδότες ὑμᾶς, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, καὶ τοῖς ἀδικουμένοις προθύμως βοηθεῖν εἰθισμένους καὶ τοῖς εὐεργέταις μεγίστην χάριν ἀποδιδόντας, ἥκομεν ἱκετεύσοντες μὴ περιιδεῖν ἡμᾶς εἰρήνης οὔσης ἀναστάτους ὑπὸ Θηβαίων γεγενημένους. πολλῶν δ’ ἤδη πρὸς ὑμᾶς καταφυγόντων καὶ διαπραξαμένων ἅπανθ’ ὅσων ἐδεήθησαν, ἡγούμεθα μάλισθ’ ὑμῖν προσήκειν περὶ τῆς ἡμετέρας πόλεως ποιήσασθαι πρόνοιαν· οὔτε γὰρ ἂν ἀδικώτερον οὐδένας ἡμῶν εὕροιτε τηλικαύταις συμφοραῖς περιπεπτωκότας, οὔτ’ ἐκ πλείονος χρόνου πρὸς τὴν ὑμετέραν πόλιν οἰκειότερον διακειμένους. ἔτι δὲ τοιούτων δεησόμενοι πάρεσμεν ἐν οἷς κίνδυνος μὲν οὐδεὶς ἔνεστιν, ἅπαντες δ’ ἄνθρωποι νομιοῦσιν ὑμᾶς πειθομένους ὁσιωτάτους καὶ δικαιοτάτους εἶναι τῶν Ἑλλήνων. Εἰ μὲν οὖν μὴ Θηβαίους ἑωρῶμεν ἐκ παντὸς τρόπου παρεσκευασμένους πείθειν ὑμᾶς, ὡς οὐδὲν εἰς ἡμᾶς ἐξημαρτήκασι, διὰ βραχέων ἂν ἐποιησάμεθα τοὺς λόγους· ἐπειδὴ δ’ εἰς τοῦθ’ ἥκομεν ἀτυχίας ὥστε μὴ μόνον ἡμῖν εἶναι τὸν ἀγῶνα πρὸς ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 102
  • 103.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- τούτους, ἀλλὰ καὶ τῶν ῥητόρων πρὸς τοὺς δυνατωτάτους, οὓς ἀπὸ τῶν ἡμετέρων αὑτοῖς οὗτοι παρεσκευάσαντο συνηγόρους, ἀναγκαῖον διὰ μακροτέρων δηλῶσαι περὶ αὐτῶν. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ Περιορῶ τινά + κατηγ. Μτχ: ανέχομαι να.., υπομένω να.. ἀνάστατος: πρόσφυγας ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να κλιθούν οι παρακάτω μτχ και στα τρία γένη: εἰδότες, διδόντας, φυγόντων, πεπτωκότας Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Ονομαστ Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Πληθυ- ντικός Ονομαστ Γενική Δοτική Αιτιατική κλητική Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Ονομαστ Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Πληθυ- ντικός Ονομαστ Γενική Δοτική Αιτιατική κλητική Να αντικατασταθούν χρονικά οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: ἐδεήθησαν ἡγούμεθα εὕροιτε πάρεσμεν ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 103
  • 104.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- νομιοῦσιν ἑωρῶμεν ἐποιησάμεθα παρεσκευάσαντο Να αντικατασταθούν εγκλιτικά τα παρακάτω ρήματα: ἐδεήθησαν, πάρεσμεν, εὕροιτε, ἐποιησάμεθα χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 104
  • 105.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ Να αναγνωρίσεις όλους τους επιρρηματικούς προσδιορισμούς του κειμένου ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Πολίτες των Αθηνών, επειδή ξέρομε ότι συνηθίζετε, και τους αδικουμένους πρόθυμα να βοηθάτε και στους ευεργέτες σας ν' ανταποδίδετε με το παραπάνω την ευεργεσία τους, ήλθαμε για να σας παρακαλέσωμε να μη μείνετε αδιάφοροι βλέποντας πως οι Θηβαίοι, αν και είναι ειρήνη, εν τούτοις κατέλαβαν την πατρίδα μας και μας έδιωξαν. Κι' αφού πολλοί ως τώρα κατέφυγαν σε σας και πέτυχαν ολ' αυτά για τα οποία σας παρεκάλεσαν, νομίζομε πως για τη δική μας την πόλη αξίζει να ενδιαφερθήτε πολύ περισσότερο. Γιατ' ειν' αδύνατο να βρήτε ανθρώπους που έχουν πάθει, πιο άδικα από μας, τόσο μεγάλες συμφορές ή που να έχουν προς την πόλη σας φιλικές διαθέσεις περισσότερο καιρό απ' όσο έχομ' εμείς. Κι' εκτός αυτού, έχουμ' έλθει για να σας ζητήσωμε πράγματα τέτοια, στα οποία δεν υπάρχει κανείς κίνδυνος. Ίσα–ίσα μάλιστα, εάν τα δεχθήτε, ολ' οι άνθρωποι θα πιστέψουν πως εσείς είσθε οι πιο ευσεβείς και οι πιο δίκαιοι απ' όλους τους Έλληνας. Αν λοιπόν τώρα δεν εβλέπαμε πως οι Θηβαίοι είναι με κάθε τρόπο προετοιμασμένοι για να σας πείσουν πως δε μας έκαμαν κανένα κακό, θα προσπαθούσαμε να σας πούμε λίγα μόνο λόγια. Επειδή όμως η ατυχία μας έφθασε σε τέτοιο σημείο, ώστε να μην αγωνιζώμεθα προς τούτους (τους Θηβαίους), αλλά και προς τους πιο δυνατούς ρήτορας, τους οποίους αυτοί με τα δικά μας χρήματα τους έκαμαν συνηγόρους των, ειν' ανάγκη να μιλήσωμε γι' αυτά διεξοδικώτερα. ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 105
  • 106.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Αἰσχίνου, κατά Κτησιφῶντος 1-8 Τὴν μὲν παρασκευὴν ὁρᾶτε, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, καὶ τὴν παράταξιν ὅση γεγένηται, καὶ τὰς κατὰ τὴν ἀγορὰν δεήσεις, αἷς κέχρηνταί τινες ὑπὲρ τοῦ τὰ μέτρια καὶ τὰ συνήθη μὴ γίγνεσθαι ἐν τῇ πόλει: ἐγὼ δὲ πεπιστευκὼς ἥκω πρῶτον μὲν τοῖς θεοῖς, δεύτερον δὲ τοῖς νόμοις καὶ ὑμῖν, ἡγούμενος οὐδεμίαν παρασκευὴν μεῖζον ἰσχύειν παρ' ὑμῖν τῶν νόμων καὶ τῶν δικαίων. Ἐβουλόμην μὲν οὖν, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, καὶ τὴν βουλὴν τοὺς πεντακοσίους καὶ τὰς ἐκκλησίας ὑπὸ τῶν ἐφεστηκότων ὀρθῶς διοικεῖσθαι, καὶ τοὺς νόμους οὓς ἐνομοθέτησεν ὁ Σόλων περὶ τῆς τῶν ῥητόρων εὐκοσμίας ἰσχύειν, ἵνα ἐξῆν πρῶτον μὲν τῷ πρεσβυτάτῳ τῶν πολιτῶν, ὥσπερ οἱ νόμοι προστάττουσι, σωφρόνως ἐπὶ τὸ βῆμα παρελθόντι ἄνευ θορύβου καὶ ταραχῆς ἐξ ἐμπειρίας τὰ βέλτιστα τῇ πόλει συμβουλεύειν, δεύτερον δ' ἤδη καὶ τῶν ἄλλων πολιτῶν τὸν βουλόμενον καθ' ἡλικίαν χωρὶς καὶ ἐν μέρει περὶ ἑκάστου γνώμην ἀποφαίνεσθαι: οὕτω γὰρ ἄν μοι δοκεῖ ἥ τε πόλις ἄριστα διοικεῖσθαι, αἵ τε κρίσεις ἐλάχισται γίγνεσθαι. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ὅ ση γεγένηται : σε τι βαθμό έχει φτάσει παράταξις: κομματική ομάδα, φατρία μέτρια: δίκαια, λογικά συνήθη: νόμιμα, καθιερωμένα από την παράδοση οἱ ἐφεστηκότες: οι προεδρεύοντες χωρ ὶ ς κα ὶ ἐ ν μέρει : χωριστά και με τη σειρά του κρίσεις: δίκες ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να κλιθούν στο χρόνο που βίσκονται οι ρηματικοί τύποι: γεγένηται, πεπιστευκὼς ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 106
  • 107.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή Να κλίνεις τα πτωτικά που ακολουθούν όπου βρίσκονται: δεήσεις, συνήθη, ἄνδρες, ἐκκλησίας, ῥητόρων Ε Ν Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Π Λ Η Θ Υ Ν Τ Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ Να χαρακτηριστούν οι επιρρηματικοί προσδιορισμοί του κειμένου ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 107
  • 108.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Αθηναίοι, βλέπετε την προετοιμασία(που έχει γίνει) και τις φατρίες, σε τι βαθμό έχουν φτάσει, και τις παρακλήσεις στην αγορά που ορισμένοι τις χρησιμοποιούν για να μην εφαρμοστούν στην πόλη τα λογικά και τα νόμιμα. Εγώ έχω έρθει πιστεύοντας κατ΄ αρχάς στους θεούς, έπειτα στους νόμους και σε σας, διότι θεωρώ πως καμιά προετοιμασία δεν έχει μεγαλύτερη δύναμη σε σας από τους νόμους και το δίκαιο. Επιθυμούσα βέβαια, Αθηναίοι, να διοικούνται με σωστό τρόπο από τους προεδρεύοντες και η Βουλή των πεντακοσίων και η Εκκλησία του Δήμου, επίσης επιθυμούσα να ισχύουν οι νόμοι που νομοθέτησε ο Σόλωνας για τους καλούς τρόπους των ρητόρων, ώστε να είναι δυνατόν καταρχάς ο πιο μεγάλος σε ηλικία από τους πολίτες, όπως ακριβώς το ορίζουν οι νόμοι, αφού ανέβη στο βήμα, χωρίς θόρυβο και φασαρία, να δώσει από την εμπειρία του στους πολίτες με σωφροσύνη τις πιο καλές συμβουλές, και στη συνέχεια όποιος από τους υπόλοιπους πολίτες το θέλει με βάση την ηλικία, χωριστά και με τη σειρά του, να εκφέρει την άποψή του. Με αυτόν τον τρόπο φαίνεται σε μένα πως θα διοικούνταν άριστα η πόλη και έτσι θα αποφεύγονταν οι πολλές δίκες. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ αντωνυμίες μετοχές Λυσίας, Δήμου καταλύσεως ἀπολογία, 1-3 Ὑμῖν μὲν πολλὴν συγγνώμην ἔχω, ὦ ἄνδρες δικασταί,ἀκούουσι τοιούτων λόγων καὶ ἀναμιμνῃσκομένοις τῶν γεγενημένων, ὁμοίως ἅπασιν ὀργίζεσθαι τοῖς ἐν ἄστει μείνασι· τῶν δὲ κατηγόρων θαυμάζω, οἳ ἀμελοῦντες τῶν ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 108
  • 109.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- οἰκείων τῶν ἀλλοτρίων ἐπιμέλονται, εἰ σαφῶς εἰδότες τοὺς μηδὲν ἀδικοῦντας καὶ τοὺς πολλὰ ἐξημαρτηκότας ζητοῦσι ὑμᾶς πείθειν περὶ ἁπάντων ἡμῶν τὴν γνώμην ταύτην ἔχειν. εἰ μὲν οὖν οἴονται, ὅσα ὑπὸ τῶν τριάκοντα γεγένηται τῇ πόλει, ἐμοῦ κατηγορηκέναι, ἀδυνάτους αὐτοὺς ἡγοῦμαι λέγειν· οὐδὲ γὰρ πολλοστὸν μέρος τῶν ἐκείνοις πεπραγμένων εἰρήκασιν· εἰ δὲ ὡς ἐμοί τι προσῆκον περὶ αὐτῶν ποιοῦνται τοὺς λόγους, ἀποδείξω τούτους μὲν ἅπαντα ψευδομένους, ἐμαυτὸν δὲ τοιοῦτον ὄντα οἷόσπερ ἂν τῶν ἐκ Πειραιῶς [ὁ] βέλτιστος ἐν ἄστει μείνας ἐγένετο. δέομαι δ’ ὑμῶν, ὦ ἄνδρες δικασταί, μὴ τὴν αὐτὴν γνώμην ἔχειν τοῖς συκοφάνταις. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ σ υγγνώμην ἔ χω τινι τι = συγχωρώ, δικαιολογώ σε κάποιον κάτι ή να θαυμ ά ζω + γενική = απορώ με κάποιον ἐ πιμ έ λομαι (και ἐ πιμελο ῦ μαι) + γενική = φροντίζω κάποιον ή κάτι ἐ ξαμαρτάνω = κάνω σφάλμα, αδικώ, αμαρτάνω κατηγορ ῶ + αιτιατική + γενική = κατηγορώ κάποιον για κάτι προσήκει τι τινί (προσωπικό) = ταιριάζει κάτι σε κάποιον ο ἱ προσήκοντες = οι συγγενείς τ ὸ προσ ῆ κον = το καθήκον ἔ χω τ ὴ ν α ὐ τ ὴ ν γνώμην τινι = έχω την ίδια γνώμη με κάποιον ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να γράψεις τους ονοματικούς τύπους που ζητούνται: δικασταί: κλητική ενικού ἄστει: δοτική πληθυντικού και γενική ενικού πολλὰ: αιτιατική ενικού σε αρσενικό και ουδέτερο και να αντικατασταθεί ο τύπος στους βαθμούς παράθεσης. κατηγόρων: δοτική ενικού γνώμην: αιτιατική πληθυντικού ἅπαντα: γενική πληθυντικού, δοτική ενικού του ίδιου γένους και γενική ενικού στο θηλυκό γένος βέλτιστος: αιτιατική πληθυντικού στο συγκριτικό βαθμό και να σχηματισθούν τα παραθετικά του επιρρήματος. συκοφάνταις: γενική ενικού και πληθυντικού …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 109
  • 110.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… Να γράψεις τους ρηματικούς τύπους που ζητούνται: ἀκούουσι: β΄ ενικό οριστικής παρακειμένου ἀναμιμνῃσκομένοις: γ΄ πληθυντικό ευκτικής παθητικού αορίστου μείνασι: απαρέμφατο του ίδιου χρόνου ἀμελοῦντες: β΄ ενικό προστακτικής ενεστώτα μέσης φωνής εἰδότες: α΄ πληθυντικό οριστικής παρατατικού ἡγοῦμαι: β΄ πληθυντικό υποτακτικής ενεστώτα πεπραγμένων: γ΄ ενικό προστακτικής του αορίστου ἐγένετο: απαρέμφατο του ίδιου χρόνου …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… Να αναγνωριστούν και να γραφεί ο άλλος αριθμός των παρακάτω αντωνυμιών του κειμένου. Ὑμῖν ἐκείνοις τοιούτων τούτους ταύτην οἷόσπερ αὐτοὺς ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 110
  • 111.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ Να εντοπίσεις και να χαρακτηρίσεις τις μετοχές του κειμένου. Να χαρακτηρίσεις συντακτικά τις παρακάτω λέξεις του κειμένου: ὀργίζεσθαι, πολλὰ, ὑπὸ τῶν τριάκοντα, ἀδυνάτους, λέγειν, ἐκείνοις, ἔχειν, τοῖς συκοφάνταις Να χαρακτηρίσεις την πρόταση που εκφέρεται με το ρήμα «ζητοῦσι». ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 111
  • 112.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Σας δικαιολογώ, κύριοι δικαστές, που οργίζεσθε όμοια με όλους όσους (εναντίον όλων όσων) παρέμειναν στην πόλη, διότι ακούτε τέτοια λόγια, και θυμάστε όσα συνέβησαν (τότε)· απορώ όμως με τους κατηγόρους οι οποίοι ενώ παραμελούν τις ιδιωτικές τους υποθέσεις ασχολούνται με τις ξένες, διότι αν και γνωρίζουν πολύ καλά εκείνους που καθόλου δεν αδίκησαν (δεν διέπραξαν καμία αδικία) και εκείνους που διέπραξαν πολλές αδικίες, επιζητούν να σας πείσουν να έχετε αυτή τη γνώμη για όλους εμάς. Εάν μεν λοιπόν νομίζουν ότι έχουν κατηγορήσει εμένα για όλα όσα διαπράχθηκαν από τους Τριάκοντα εναντίον της πόλης , τους θεωρώ ανίκανους (ότι είναι ανίκανοι) να μιλήσουν (να τα πουν)· διότι ούτε το ελάχιστο μέρος όσων διαπράχθηκαν από εκείνους δεν έχουν αναφέρει· εάν όμως μιλούν γι αυτά, διότι κατά τη γνώμη τους κάτι σχετίζεται με μένα, θα αποδείξω αφενός ότι αυτοί ψεύδονται σε όλα, και αφετέρου ότι εγώ είμαι τέτοιος ακριβώς που θα ήταν ο καλύτερος δημοκρατικός, εάν τότε έμενε στην πόλη. Σας ικετεύω λοιπόν, κύριοι δικαστές, να μην έχετε την ιδία γνώμη με τους συκοφάντες. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Κλίση μετοχών Ανάλυση μετοχών Ξενοφῶντος Κύρου Ἀνάβασις, 2,1,16-19 ἐγώ σε, ὦ Φαλῖνε, ἄσμενος ἑόρακα, οἶμαι δὲ καὶ οἱ ἄλλοι πάντες· σύ τε γὰρ Ἕλλην εἶ καὶ ἡμεῖς τοσοῦτοι ὄντες ὅσους σὺ ὁρᾷς· ἐν τοιούτοις δὲ ὄντες πράγμασι συμβουλευόμεθά σοι τί χρὴ ποιεῖν περὶ ὧν λέγεις. σὺ οὖν πρὸς θεῶν συμβούλευσον ἡμῖν ὅ τι σοι δοκεῖ κάλλιστον καὶ ἄριστον εἶναι, καὶ ὅ σοι τιμὴν οἴσει εἰς τὸν ἔπειτα χρόνον [ἀνα]λεγόμενον, ὅτι Φαλῖνός ποτε πεμφθεὶς παρὰ βασιλέως κελεύσων τοὺς Ἕλληνας τὰ ὅπλα παραδοῦναι συμβουλευομένοις συνεβούλευσεν αὐτοῖς τάδε. οἶσθα δὲ ὅτι ἀνάγκη λέγεσθαι ἐν τῇ Ἑλλάδι ἃ ἂν συμβουλεύσῃς. ὁ δὲ Κλέαρχος ταῦτα ὑπήγετο βουλόμενος καὶ αὐτὸν τὸν παρὰ βασιλέως πρεσβεύοντα συμβουλεῦσαι μὴ παραδοῦναι τὰ ὅπλα, ὅπως εὐέλπιδες μᾶλλον εἶεν οἱ Ἕλληνες. Φαλῖνος δὲ ὑποστρέψας παρὰ τὴν δόξαν αὐτοῦ εἶπεν˙ ἐγώ, εἰ μὲν τῶν μυρίων ἐλπίδων μία τις ὑμῖν ἐστι σωθῆναι πολεμοῦντας βασιλεῖ, συμβουλεύω μὴ παραδιδόναι τὰ ὅπλα· εἰ δέ τοι μηδεμία σωτηρίας ἐστὶν ἐλπὶς ἄκοντος βασιλέως, συμβουλεύω σᾐζεσθαι ὑμῖν ὅπῃ δυνατόν. ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 112
  • 113.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ τοσοῦτοι: τόσοι πολλοί ὑπάγομαι: παρασύρω, πείθω με τέχνασμα ὑποστρέφω: ξεφεύγω με ελιγμό ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να γράψεις τα παρακάτω παραθετικά όπου βρίσκονται και στους τρεις βαθμούς: ἄριστον, κάλλιστον Να κλιθούν οι μτχ: ὄντες, , πεμφθεὶς, κελεύσων , βουλόμενος , ὑποστρέψας, πολεμοῦντας Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Ονομαστ Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Πληθυ- ντικός Ονομαστ Γενική Δοτική Αιτιατική κλητική Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Ονομαστ Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Πληθυ- ντικός Ονομαστ Γενική Δοτική Αιτιατική κλητική Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Ονομαστ Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 113
  • 114.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Πληθυ- ντικός Ονομαστ Γενική Δοτική Αιτιατική κλητική ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ Η μτχ ὄντες να αναλυθεί σε αντίστοιχη δευτερεύουσα πρόταση ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… Η μτχ λεγόμενον να αναλυθεί σε αντίστοιχη δευτερεύουσα πρόταση ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… Η μτχ πεμφθεὶς να αναλυθεί σε αντίστοιχη δευτερεύουσα πρόταση ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… Η μτχ κελεύσων να αναλυθεί σε αντίστοιχη δευτερεύουσα πρόταση ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… Η μτχ πρεσβεύοντα να αναλυθεί σε αντίστοιχη δευτερεύουσα πρόταση ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ «Εγώ, Φαλίνε, σε είδα με χαρά, όπως, νομίζω, και όλοι οι άλλοι. Γιατί κι εσύ είσαι Έλληνας κι εμείς, όσους βλέπεις εδώ. Τώρα βρισκόμαστε σε μια κρίσιμη περίσταση και γι' αυτό σου ζητούμε τη συμβουλή σου, τι πρέπει να κάμουμε γι' αυτά που μας λες. Συμβούλεψέ μας λοιπόν, για όνομα των θεών, εκείνο που σου φαίνεται πως είναι καλύτερο και ωφελιμότερο και που θα σε τιμά στις μελλούμενες εποχές. Γιατί ποτέ δε θα πάψουν να λένε, πως κάποτε έστειλε ο βασιλιάς το Φαλίνο με διαταγή στους Έλληνες να παραδώσουν τα όπλα τους κι όταν αυτοί του ζήτησαν τη γνώμη του, τους έδωσε τούτη δω τη συμβουλή. Και ξέρεις, ότι αναγκαστικά θα διαδοθούν στην Ελλάδα οι συμβουλές που θα μας δώσεις». Ο Κλέαρχος μ' αυτά προσπαθούσε να τον φέρει στη δική του γνώμη, γιατί ήθελε κι ο ίδιος ο απεσταλμένος του βασιλιά να τους συμβουλέψει να μην παραδώσουν τα όπλα, για να έχουν περισσότερο θάρρος οι Έλληνες. Ο Φαλίνος όμως ξέφυγε με τρόπο και, αναπάντεχα για τον Κλέαρχο, είπε: «Αν στις άπειρες ελπίδες υπάρχει για σας μια να σωθείτε πολεμώντας το βασιλιά, τότε σας συμβουλεύω να μην παραδώσετε τα όπλα. Αν όμως δεν υπάρχει καμιά ελπίδα σωτηρίας χωρίς τη θέληση του βασιλιά, τότε σας συμβουλεύω να προσπαθήσετε να γλιτώσετε με όποιο τρόπο μπορέσετε» ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 114
  • 115.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Ρήματα Μετοχές επίθετα Ονοματικοί προσδιορισμοί Πλάτωνος, Γοργίας, 483 b - d Ἀλλ’ οἶμαι οἱ τιθέμενοι τοὺς νόμους οἱ ἀσθενεῖς ἄνθρωποί εἰσιν καὶ οἱ πολλοί. πρὸς αὑτοὺς οὖν καὶ τὸ αὑτοῖς συμφέρον τούς τε νόμους τίθενται καὶ τοὺς ἐπαίνους ἐπαινοῦσιν καὶ τοὺς ψόγους ψέγουσιν· ἐκφοβοῦντες τοὺς ἐρρωμενεστέρους τῶν ἀνθρώπων καὶ δυνατοὺς ὄντας πλέον ἔχειν, ἵνα μὴ αὐτῶν πλέον ἔχωσιν, λέγουσιν ὡς αἰσχρὸν καὶ ἄδικον τὸ πλεονεκτεῖν, καὶ τοῦτό ἐστιν τὸ ἀδικεῖν, τὸ πλέον τῶν ἄλλων ζητεῖν ἔχειν· ἀγαπῶσι γὰρ οἶμαι αὐτοὶ ἂν τὸ ἴσον ἔχωσιν φαυλότεροι ὄντες. διὰ ταῦτα δὴ νόμῳ μὲν τοῦτο ἄδικον καὶ αἰσχρὸν λέγεται, τὸ πλέον ζητεῖν ἔχειν τῶν πολλῶν, καὶ ἀδικεῖν αὐτὸ καλοῦσιν· ἡ δέ γε οἶμαι φύσις αὐτὴ ἀποφαίνει αὐτό, ὅτι δίκαιόν ἐστιν τὸν ἀμείνω τοῦ χείρονος πλέον ἔχειν καὶ τὸν δυνατώτερον τοῦ ἀδυνατωτέρου. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ τίθεμαι νόμον = νομοθετώ ὁ , ἡ ἀ σθενής, τ ὸ ἀ σθεν ὲ ς = αδύναμος, ασήμαντος, πτωχός ψέγω τιν ὰ = κατηγορώ, κατακρίνω κάποιον (ψόγος = κατηγορία) ἐ ρρωμένος (ως επίθετο) = δυνατός, υγιής πλεονεκτέω - ῶ τινος (προσώπου ή πράγματος) = υπερέχω κάποιου, έχω περισσότερα από κάποιον πλεονεκτέω - ῶ (αμετάβατο) = είμαι πλεονέκτης ἀ ποφαίνω τι = αποδεικνύω, φανερώνω, παρουσιάζω κάτι ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να αντικατασταθούν χρονικά οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 115
  • 116.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- τίθενται ἔχειν ἐπαινοῦσιν ὄντας Να αντικατασταθούν χρονικά οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: λέγεται ἀποφαίνει καλοῦσιν οἶμαι Να κλιθεί η προστακτική του ενεστώτα και του αορίστου και η οριστική του παρατατικού των παρακάτω ρημάτων του κειμένου, στη φωνή που ζητείται: α) ἀγαπῶσι, στην ενεργητική φωνή, β) ἐπαινοῦσιν, στη μέση φωνή. Να γίνει εγκλιτική αντικατάσταση στο χρόνο που βρίσκονται, των παρακάτω ρηματικών τύπων του κειμένου, στο πρόσωπο και στη φωνή που ζητείται: ἐκφοβοῦντες: β΄ ενικό μέσης φωνής, γ΄ πληθυντικό μέσης φωνής. πλεονεκτεῖν: γ΄ ενικό ενεργητικής φωνής, β΄ πληθυντικό ενεργητικής φωνής. ἀγαπῶσι: β΄ ενικό και γ΄πληθυντικό και στις δυο φωνές. χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 116
  • 117.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- απαρέμφατο μετοχή χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή Να γραφούν οι τύποι που ζητούνται: ὄντας:γ΄ ενικό πρόσωπο, οριστικής μέλλοντα, της ίδιας φωνής. λέγουσιν: β΄ενικό πρόσωπο, προστακτικής αορίστου β΄, της ίδιας φωνής. ἀποφαίνει: γ΄ πληθυντικό πρόσωπο, οριστικής μέλλοντα, της ίδιας φωνής. ἔχωσιν: β΄ πληθυντικό πρόσωπο, της ευκτικής του ίδιου χρόνου, της ίδιας φωνής. ἀδικεῖν: γενική πληθυντικού, του αρσενικού γένους της μετοχής, του αντίστοιχου χρόνου, της ίδιας φωνής. ζητεῖν: β΄ενικό πρόσωπο, προστακτικής του ίδιου χρόνου, της άλλης φωνής. ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… Να γράψεις τα επίθετα που ακολουθούν στις πλάγιες πτώσεις και στα τρία γένη: ἐρρωμενεστέρους, φαυλότεροι,ἀμείνω, χείρονος ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 117
  • 118.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Γενική Δοτική Αιτιατική Πληθυ- ντικός Γενική Δοτική Αιτιατική Αριθμός πτώση αρσενικό θηλυκό ουδέτερο αρσενικό θηλυκό ουδέτερο Ενικός Γενική Δοτική Αιτιατική Πληθυ- ντικός Γενική Δοτική Αιτιατική : Να γραφούν οι άλλοι βαθμοί των παρακάτω τύπων, στη μορφή που βρίσκονται: πλέον ἀμείνω δυνατώτερον ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ Να γίνει αναγνώριση των παρακάτω μετοχών του κειμένου και να αναλυθούν σε δευτερεύουσες προτάσεις: οἱ τιθέμενοι, ὄντας, ὄντες ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… Να γίνει συντακτική αναγνώριση των παρακάτω τύπων του κειμένου: τοὺς ἐπαίνους, τῶν ἀνθρώπων, ἔχειν, ἀδικεῖν (αὐτὸ καλοῦσιν), τοῦ χείρονος ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 118
  • 119.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Να εντοπιστούν και να αναγνωριστούν οι ομοιόπτωτοι ονοματικοί προσδιορισμοί του κειμένου. ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Αλλά, νομίζω, αυτοί που θεσπίζουν νόμους είναι οι αδύναμοι άνθρωποι και η πλειοψηφία. Σύμφωνα λοιπόν με τους ίδιους και το συμφέρον τους, και νομοθετούν και αποδίδουν επαίνους και διατυπώνουν κατηγορίες· εκφοβίζοντας τους πιο ισχυρούς ανθρώπους και όσους είναι σε θέση να πλεονεκτούν, για να μην υπερέχουν απέναντί τους, λένε πως τάχα είναι αισχρό και άδικο το να έχουν περισσότερα και (ότι) αυτό είναι η αδικία, δηλαδή το να επιδιώκει κανείς να πλεονεκτεί έναντι των άλλων. Γιατί αυτοί, νομίζω, είναι ευχαριστημένοι αν έχουν ίσα δικαιώματα (ενν. με τους δυνατούς) αν και είναι κατώτεροι. Γι αυτούς τους λόγους λοιπόν κατά συνθήκη θεωρείται αισχρό και άδικο αυτό, το να επιδιώκει δηλαδή κανείς να έχει περισσότερα από τους πολλούς, και το ονομάζουν αυτό αδικία. Όμως, νομίζω, η ίδια η φύση αποδεικνύει αυτό, ότι δηλαδή είναι δίκαιο να υπερέχει ο καλύτερος έναντι του χειρότερου και ο πιο δυνατός έναντι του πιο αδύνατου. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Ρήματα πτωτικά Προσδιορισμοί Ενεργητική και παθητική σύνταξη Λυσίου, Κατὰ Ἀγοράτου, 93-95 Ἐνθυμεῖσθε δ’, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι,ὅπως μὴ πάντων ἔργον σχετλιώτατον ἐργάσησθε. Εἰ γὰρ ἀποψηφιεῖσθε Ἀγοράτου τουτουί, οὐ μόνον τοῦτο διαπράττεσθε, ἀλλὰ καὶ ἐκείνων τῶν ἀνδρῶν, οὓς ὁμολογεῖτε ὑμῖν εὔνους εἶναι,ἅμα τῇ αὐτῇ ψήφῳ ταύτῃ θάνατον καταψηφίζεσθε· ἀπολύοντες γὰρ τὸν αἴτιον ὄντα ἐκείνοις τοῦ θανάτου οὐδὲν ἄλλο γιγνώσκετε ἢ ἐκείνους δικαίως ὑπὸ τούτου τεθνηκέναι. Καὶ οὕτως ἂν δεινότατα πάντων πάθοιεν, εἰ οἷς ἐπέσκηπτον ἐκεῖνοι ὡς φίλοις οὖσι τιμωρεῖν ὑπὲρ αὑτῶν, οὗτοι ὁμόψηφοι κατ’ ἐκείνων τῶν ἀνδρῶν τοῖς τριάκοντα γενήσονται. Μηδαμῶς, ὦ ἄνδρες δικασταί, πρὸς θεῶν Ὀλυμπίων, μήτε τέχνῃ μήτε μηχανῇ μηδεμιᾷ θάνατον ἐκείνων τῶν ἀνδρῶν ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 119
  • 120.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- καταψηφίσησθε, οἳ πολλὰ κἀγαθὰ ὑμᾶς ποιήσαντες δι' αὐτὰ ταῦτα ὑπὸ τῶν τριάκοντα καὶ Ἀγοράτου τουτουὶ ἀπέθανον. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ἐ νθυμέομαι-ο ῦ μαι = αναλογίζομαι, σκέφτομαι σχέτλιος, -α, -ον = άθλιος, ελεεινός ἀ ποψηφίζομαί τινος = αθωώνω κάποιον με ψήφο ὁ μολογέω – ῶ τιν ὶ = συμφωνώ με κάποιον ε ὔ νους = ευμενής, φιλικός, ευνοϊκός καταψηφίζομαί τινος τι = καταδικάζω κάποιον σε κάτι ἐ πισκήπτω τιν ὶ = αφήνω εντολή σε κάποιον, παραγγέλνω, στηρίζω τιμωρ ῶ τιν ὰ = τιμωρώ κάποιον για εκδίκηση, εκδικούμαι κάποιον, τιμωρ ῶ τιν ὶ = βοηθώ, υπερασπίζω κάποιον ἡ τέχνη = το τέχνασμα ἡ μηχαν ὴ = ο δόλος, η (ψεύτικη) δικαιολογία ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να γίνει χρονική αντικατάσταση στους τύπους που ζητούνται ἀποψηφιεῖσθε διαπράττεσθε πάθοιεν ποιήσαντες Να κλιθεί η προστακτική του ενεστώτα και η οριστική του μέλλοντα των παρακάτω ρηματικών τύπων: καταψηφίσησθε οὖσι Να γίνει εγκλιτική αντικατάσταση στην ίδια φωνή: ἀποψηφιεῖσθε, στο ίδιο πρόσωπο και στον ίδιο χρόνο. καταψηφίσησθε, στο β΄ ενικό του μέλλοντα και του αορίστου. ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 120
  • 121.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή Να γραφεί ο τύπος που ζητείται για τους παρακάτω ρηματικούς τύπους του κειμένου: ἐργάσησθε: γ΄ πληθυντικό, οριστικής παρακειμένου οὖσι: β΄ ενικό, ευκτικής μέλλοντα καταψηφίσησθε: β΄ πληθυντικό, ευκτικής μέλλοντα, στην άλλη φωνή ὁμολογεῖτε: γ΄ ενικό, προστακτικής ενεστώτα, στην άλλη φωνή ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… Να γραφεί ο ίδιος τύπος στον άλλο αριθμό: Ἐνθυμεῖσθε, εὔνους, οὖσι, οἷς, ὄντα, πάντων, ὑμῖν, τοῦτο, οὐδὲν, ἀνδρῶν, ψήφῳ, μηχανῇ, μηδεμιᾷ Να γραφεί ο τύπος της μετοχής των παρακάτω ρηματικών τύπων του κειμένου που ζητείται: Ἐνθυμεῖσθε: γενική πληθυντικού, του αρσενικού γένους, της μετοχής του ίδιου χρόνου, στην ίδια φωνή ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 121
  • 122.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ἀποψηφιεῖσθε: δοτική ενικού, του θηλυκού γένους, της μετοχής του ίδιου χρόνου, στην ίδια φωνή καταψηφίσησθε: αιτιατική ενικού, του ουδετέρου γένους, της μετοχής του μέλλοντα, στην άλλη φωνή εἶναι: γενική πληθυντικού, του αρσενικού γένους, της μετοχής του ίδιου χρόνου, στην ίδια φωνή ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ Να αναγνωριστούν συντακτικά οι παρακάτω προσδιορισμοί του κειμένου: σχετλιώτατον, ἐκείνων, τοῖς τριάκοντα, τουτουὶ ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… Να γίνει πλήρης συντακτική αναγνώριση των προτάσεων του κειμένου που εκφέρονται με τα ρήματα: ἐργάσησθε, ὁμολογεῖτε, γενήσονται ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… Να αναγνωριστούν συντακτικά οι παρακάτω ονοματικοί τύποι του κειμένου: ἔργον, τοῦτο, θάνατον, φίλοις, τέχνῃ ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 122
  • 123.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Να αναγνωριστούν οι παρακάτω μετοχές του κειμένου και να γίνει η ανάλυσή τους σε ισοδύναμη δευτερεύουσα πρόταση: τὸν ὄντα, ὡς οὖσι ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… «οἳ πολλὰ κἀγαθὰ ὑμᾶς ποιήσαντες διὰ ταῦτα ὑπὸ τῶν τριάκοντα καὶ Ἀγοράτου τουτουὶ ἀπέθανον»: Να μετατραπεί η παθητική σύνταξη σε ενεργητική. ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Σκεφθείτε όμως, άνδρες Αθηναίοι, πώς να μην διαπράξετε την αθλιότερη πράξη από όλες. Γιατί, αν αθωώσετε αυτόν εδώ τον Αγόρατο, δεν κάνετε μόνο αυτό, αλλά και εκείνους τους άνδρες, που παραδέχεστε ότι ήταν φιλικοί σε σας, συγχρόνως με αυτή την ίδια ψήφο τούς καταδικάζετε σε θάνατο. Γιατί, αθωώνοντας αυτόν που είναι υπαίτιος για το θάνατο εκείνων, δεν αποφασίζετε τίποτε άλλο παρά ότι εκείνοι δίκαια καταδικάστηκαν σε θάνατο από αυτόν. Και έτσι θα πάθουν τη χειρότερη ατίμωση από όλες, αν αυτοί, στους οποίους άφηναν εκείνοι την εντολή να εκδικηθούν για χάρη τους γιατί ήταν κατά τη γνώμη τους φίλοι τους, ψηφίσουν εναντίον εκείνων των ανδρών όμοια με τους τριάντα τυράννους. Σε καμιά περίπτωση, άνδρες δικαστές, στο όνομα των Ολύμπιων θεών, μήτε με τέχνασμα μήτε με καμία δικαιολογία μην καταδικάσετε σε θάνατο εκείνους τους άνδρες, οι οποίοι, αν και έκαναν πολλές και μεγάλες ευεργεσίες σε σας, γι αυτές τις ίδιες θανατώθηκαν από τους τριάντα τυράννους και από αυτόν εδώ τον Αγόρατο. ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 123
  • 124.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Ρήματα Δευτερεύουσες προτάσεις πτωτικά δοτική Ξενοφῶντος Κύρου Ἀνάβασις, 1,3,3-6 ἄνδρες στρατιῶται, μὴ θαυμάζετε ὅτι χαλεπῶς φέρω τοῖς παροῦσι πράγμασιν. ἐμοὶ γὰρ ξένος Κῦρος ἐγένετο καί με φεύγοντα ἐκ τῆς πατρίδος τά τε ἄλλα ἐτίμησε καὶ μυρίους ἔδωκε δαρεικούς· οὓς ἐγὼ λαβὼν οὐκ εἰς τὸ ἴδιον κατεθέμην ἐμοὶ οὐδὲ καθηδυπάθησα, ἀλλ᾽ εἰς ὑμᾶς ἐδαπάνων. καὶ πρῶτον μὲν πρὸς τοὺς Θρᾷκας ἐπολέμησα, καὶ ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος ἐτιμωρούμην μεθ᾽ ὑμῶν, ἐκ τῆς Χερρονήσου αὐτοὺς ἐξελαύνων βουλομένους ἀφαιρεῖσθαι τοὺς ἐνοικοῦντας Ἕλληνας τὴν γῆν. ἐπειδὴ δὲ Κῦρος ἐκάλει, λαβὼν ὑμᾶς ἐπορευόμην, ἵνα εἴ τι δέοιτο ὠφελοίην αὐτὸν ἀνθ᾽ ὧν εὖ ἔπαθον ὑπ᾽ ἐκείνου. ἐπεὶ δὲ ὑμεῖς οὐ βούλεσθε συμπορεύεσθαι, ἀνάγκη δή μοι ἢ ὑμᾶς προδόντα τῇ Κύρου φιλίᾳ χρῆσθαι ἢ πρὸς ἐκεῖνον ψευσάμενον μεθ᾽ ὑμῶν εἶναι. εἰ μὲν δὴ δίκαια ποιήσω οὐκ οἶδα, αἱρήσομαι δ᾽ οὖν ὑμᾶς καὶ σὺν ὑμῖν, ὅ τι ἂν δέῃ πείσομαι. καὶ οὔποτε ἐρεῖ οὐδεὶς ὡς ἐγὼ Ἕλληνας ἀγαγὼν εἰς τοὺς βαρβάρους, προδοὺς τοὺς Ἕλληνας τὴν τῶν βαρβάρων φιλίαν εἱλόμην, ἀλλ᾽ ἐπεὶ ὑμεῖς ἐμοὶ οὐ θέλετε πείθεσθαι, ἐγὼ σὺν ὑμῖν ἕψομαι καὶ ὅ τι ἂν δέῃ πείσομαι. νομίζω γὰρ ὑμᾶς ἐμοὶ εἶναι καὶ πατρίδα καὶ φίλους καὶ συμμάχους, καὶ σὺν ὑμῖν μὲν ἂν οἶμαι εἶναι τίμιος ὅπου ἂν ὦ. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ φεύγω ἐκ τῆς πατρίδος : εξορίζομαι από την πατρίδα κατατίθεμαι : αποταμιεύω καθηδυπαθέω-ῶ : ασωτεύω τίμιος : τιμημένος ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 124
  • 125.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να κλίνεις τα πτωτικά που ακολουθούν όπου βρίσκονται: στρατι ῶται, πράγμασιν, φεύγοντα, λαβὼν, γῆν Ε Ν Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Π Λ Η Θ Υ Ν Τ Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Να ξαναγράψεις την παρακάτω περίοδο στον άλλο αριθμό: νομίζω γὰρ ὑμᾶς ἐμοὶ εἶναι καὶ πατρίδα καὶ φίλους καὶ συμμάχους, καὶ σὺν ὑμῖν μὲν ἂν οἶμαι εἶναι τίμιος ὅπου ἂν ὦ. ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… Να αντικατασταθούν χρονικά οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: λαβὼν ἀφαιρεῖσθαι πείσομαι ἕψομαι ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 125
  • 126.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Να αναγνωριστούν συντακτικά όλες οι δοτικές του κειμένου Να χαρακτηριστούν οι αναφορικο-υποθετικές προτάσεις: εἴ τι δέοιτο και ὅπου ἂν ὦ ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Στρατιώτες, μην απορείτε που αγανακτώ για την παρούσα κατάσταση. Γιατί ο Κύρος έγινε φίλος μου από φιλοξενία και ως προς τα άλλα με τίμησε, όταν εγώ ήμουν εξόριστος από την πατρίδα, και μου έδωσε δέκα χιλιάδες δαρεικούς. Και αυτούς αφού εγώ τους πήρα, δεν τους αποταμίευσα για δική μου προσωπική χρήση, ούτε τους δαπάνησα σε ηδονές και πολυτέλειες, αλλά τους ξόδεψα για σας. Πρώτα λοιπόν πολέμησα εναντίον των Θρακών, και τους τιμώρησα με τη δική σας τη βοήθεια για χάρη της Ελλάδας, εκδιώκοντάς τους από τη Χερσόνησο, γιατί ήθελαν να αφαιρέσουν από τους Έλληνες που έμεναν εκεί τη γη τους. Και όταν ο Κύρος με καλούσε, πήγαινα έχοντάς σας μαζί μου, για να τον υποστηρίξω, αν χρειαζόταν κάτι, σε αντάλλαγμα των ευεργεσιών που έλαβα από εκείνον. Επειδή όμως εσείς δε θέλετε να πορευτείτε πλέον μαζί μου, είμαι υποχρεωμένος ή να κάνω χρήση της φιλίας του Κύρου, αφού προδώσω εσάς, ή να είμαι μαζί σας, αφού διαψεύσω εκείνον. Δε γνωρίζω βέβαια αν θα πράξω δίκαια, αλλά θα προτιμήσω εσάς και μαζί σας θα πάθω ό,τι και αν χρειαστεί. Και ποτέ δε θα πει κανείς ότι τάχα εγώ, αφού οδήγησα Έλληνες εναντίον των βαρβάρων, προτίμησα τη φιλία των βαρβάρων, αφού πρόδωσα τους Έλληνες, εγώ όμως θα πορευτώ μαζί σας και θα υποστώ ό,τι και αν παραστεί ανάγκη, επειδή εσείς δε θέλετε να υπακούτε σε μένα. Θεωρώ λοιπόν ότι εσείς είστε για μένα και πατρίδα και φίλοι και σύμμαχοι, και μαζί σας βέβασια νομίζω ότι μπορώ να είμαι τιμημένος όπου και αν βρεθώ. ΘΕΩΡΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ Κλιτά μέρη του λόγου Ονοματικοί προσδιορισμοί Δημοσθένους, περί τῶν ἐν Χερρονήσῳ, 90,1 ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 126
  • 127.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- δει μέν, νδρες θηνα οι, τούς λέγοντας παντας ἔ ὦ ἄ Ἀ ῖ ἅ μήτε πρός ἔχθραν ποιεῖσθαι λόγον μηδένα μήτε πρός χάριν, ἀλλ΄ ὅ βέλτιστον ἕκαστος ἡγεῖτο, τοῦτ΄ ἀποφαίνεσθαι, ἄλλως τε καί περί κοινῶν πραγμάτων καί μεγάλων ὑμῶν βουλευομένων˙ ἐπεί δέ ἔνιοι τά μέν φιλονικίᾳ, τά δ΄ ᾑτινιδήποτ΄ αἰτίᾳ προάγονται λέγειν, ὑμᾶς, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, τούς πολλούς δεῖ πάντα τἄλλ΄ ἀφελόντας, ἅ τῇ πόλει νομίζετε συμφέρειν, ταῦτα καί ψηφίζεσθαι καί πράττειν. ἡ μέν οὖν σπουδή περί τῶν ἐν Χερρονήσῳ πραγμάτων ἐστί καί τῆς στρατείας, ἥν ἑνδέκατον μῆνα τουτονί Φίλιππος ἐν Θράκῃ ποιεῖται˙ τῶν δέ λόγων οἱ πλεῖστοι περί ὧν Διοπείθης πράττει καί μέλλει ποιεῖν εἴρηνται, ἐγώ δ΄ ὅσα μέν τις αἰτιᾶταί τινα τούτων, οὕς κατά τούς νόμους ἐφ΄ ὑμῖν ἐστιν, ὅταν βούλησθε, κολάζειν, κἄν ἤδη δοκῇ κἄν ἐπισχοῦσιν περί αὐτῶν σκοπεῖν ἐγχωρεῖν ἡγοῦμαι, καί οὐ πάνυ δεῖ περί τούτων οὔτ΄ἔμ΄ οὔτ΄ ἄλλον οὐδέν΄ ἰσχυρίζεσθαι. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ἀποφαίνομαι: εκφράζω τη γνώμη μου βουλεύομαι: συσκέφτομαι προάγομαι +τελικό απαρέμφατο: παρακινούμαι να κάνω κάτι σπουδή: ενδιαφέρον αἰτιῶμαι τινά τι: κατηγορώ κάποιον για κάτι ἐπί ἐμοί ἐστι + τελικό απαρέμφατο: είναι στο χέρι μου να…. ἐπέχω: αναβάλλω για αργότερα ἰσχυρίζομαι: (εδώ) επιμένω ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να ξαναγράψεις την παρακάτω περίοδο του κειμένου στον άλλο αριθμό ὑμᾶς, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, τούς πολλούς δεῖ πάντα τἄλλ΄ ἀφελόντας, ἅ τῇ πόλει νομίζετε συμφέρειν, ταῦτα καί ψηφίζεσθαι καί πράττειν ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 127
  • 128.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Να γίνει πλήρης σύνταξη της παρακάτω περιόδου μ ς, νδρες θηνα οι, τούς πολλούς ὑ ᾶ ὦ ἄ Ἀ ῖ δεῖ πάντα τἄλλ΄ ἀφελόντας, ἅ τῇ πόλει νομίζετε συμφέρειν, ταῦτα καί ψηφίζεσθαι καί πράττειν ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Αθηναίοι, θα έπρεπε όλοι οι ρήτορες να μην ομιλήσουν για να καλλιεργήσουν ούτε την έχθρα ούτε την εύνοια, αλλά ο καθένας να πει τη γνώμη του για αυτό που θεωρεί ως σπουδαιότερο˙ άλλωστε εσείς συζητάτε για σημαντικά και μεγάλα ζητήματα. Επειδή όμως ορισμένοι παρακινούνται να μιλήσουν για κάποια θέματα εξαιτίας της φιλονικίας και για άλλα για οποιονδήποτε λόγο, εσείς, Αθηναίοι, ο λαός, αφού αφήσετε όλα τα άλλα στην άκρη, να αποφασίσετε και να κάνετε αυτά που θεωρείτε ότι συμφέρουν την πόλη. Πρέπει να δείξετε ενδιαφέρον για τα ζητήματα της Χερσονήσου και για την εκστρατεία που εδώ και ένδεκα μήνες πραγματοποιεί στη Θράκη αυτός ο Φίλιππος. Έχουν ειπωθεί τα πιο πολλά από τα επιχειρήματα σχετικά με τα οποία ενεργεί και πρόκειται να ενεργήσει ο Διοπείθης και εγώ για όσα κάποιος κατηγορεί κάποιον από αυτούς, τους οποίους σύμφωνα με τους νόμους είναι στο χέρι σας , όταν το θέλετε, να τιμωρείτε, και τώρα αμέσως αν σας φαίνεται καλό, και αργότερα, αφού περιμένετε, για αυτά θεωρώ ότι πρέπει κανείς να εξετάζει και κανένας να μην επιμένει περισσότερο για τέτοια ζητήματα, ούτε εγώ ούτε άλλος. ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 128
  • 129.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 129
  • 130.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ – ΑΣΚΗΣΗ Α Λυσίας , ὑπέρ τῶν τοῦ Νικίου ἀδελφοῦ , 6 Καί οὐ πολλῷ χρόνῳ ὕστερον Νικήρατος, ἀνεψιός ὤν ἐμός καί υἱός Νικίου, εὔνους ὤν τῷ ὑμετέρῳ πλήθει, συλληφθείς ὑπό τῶν τριάκοντα ἀπέθανεν, οὔτε γένει οὔτε οὐσίᾳ οὔθ΄ ἡλικίᾳ δοκῶν ἀνάξιος εἶναι τῆς πολιτείας μετασχεῖν˙ ἀλλά τοιαῦτα ἐνομίζετο τά ὑπάρχοντα αὐτῷ πρός τό ὑμέτερον πλῆθος εἶναι καί διά τούς προγόνους καί αὐτόν, ὥστε οὐκ ἄν ποθ΄ ἑτέρας ἐπιθυμῆσαι πολιτείας. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ἀνεψιός = ξάδελφος εὔνους = φιλικά διακείμενος πλῆθος = δημοκρατικός λαός ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 130
  • 131.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- πολιτεία = πολίτευμα μετέχω τῆς πολιτείας = συμμετέχω στα κοινά ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ 1. Να αναγνωριστούν συντακτικά όλες οι δοτικές του κειμένου 2. Να αναγνωριστούν συντακτικά όλα τα απαρέμφατα του κειμένου ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να κλιθούν όπου βρίσκονται τα πτωτικά: ὤν, υἱός, πλήθει, αὐτόν, οὐσίᾳ Ε Ν Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Π Λ Η Θ Υ Ν Τ Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 131
  • 132.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ – ΑΣΚΗΣΗ Β Λυσίας , ὑπέρ τῶν τοῦ Νικίου ἀδελφοῦ , 6 Καί οὐ πολλῷ χρόνῳ ὕστερον Νικήρατος, ἀνεψιός ὤν ἐμός καί υἱός Νικίου, εὔνους ὤν τῷ ὑμετέρῳ πλήθει, συλληφθείς ὑπό τῶν τριάκοντα ἀπέθανεν, οὔτε γένει οὔτε οὐσίᾳ οὔθ΄ ἡλικίᾳ δοκῶν ἀνάξιος εἶναι τῆς πολιτείας μετασχεῖν˙ ἀλλά τοιαῦτα ἐνομίζετο τά ὑπάρχοντα αὐτῷ πρός τό ὑμέτερον πλῆθος εἶναι καί διά τούς προγόνους καί αὐτόν, ὥστε οὐκ ἄν ποθ΄ ἑτέρας ἐπιθυμῆσαι πολιτείας. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ἀνεψιός = ξάδελφος εὔνους = φιλικά διακείμενος πλῆθος = δημοκρατικός λαός πολιτεία = πολίτευμα μετέχω τῆς πολιτείας = συμμετέχω στα κοινά ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 132
  • 133.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 1. Να αναγνωριστούν συντακτικά όλες οι γενικές του κειμένου 2. Να αναγνωριστούν συντακτικά όλες οι μετοχές του κειμένου ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Να κλιθούν όπου βρίσκονται τα πτωτικά: μετέρ ὑ ῳ, συλληφθείς, γένει, ἡλικίᾳ, ἑτέρας Ε Ν Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική Π Λ Η Θ Υ Ν Τ Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 133
  • 134.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ – ΑΣΚΗΣΗ Α Ισοκράτης , Ἐπιστολαί, Ι, Διονυσίῳ &5-7 ( Ο Ισοκράτης γράφει στο Διονύσιο Α΄, τύραννο των Συρακουσών, τον κολακεύει, αποβλέποντας στη συμφιλίωση των Ελλήνων ) Λέγειν δέ μέλλω περί μεγάλων πραγμάτων καί περί ὧν οὐδενί τῶν ζώντων ἀκοῦσαι μᾶλλον ἤ σοί προσήκει. Καί μή νόμιζε με προθύμως οὕτω σε παρακαλεῖν, ἵνα γένῃ συγγράμματος ἀκροατής˙ οὐ γάρ οὔτ΄ ἐγώ τυγχάνω φιλοτίμως διακείμενος πρός τάς ἐπιδείξεις οὔτε σύ λανθάνεις ἡμᾶς ἤδη πλήρης ὤν τῶν τοιούτων. Πρός δέ τούτοις κἀκεῖνο πᾶσι φανερόν, ὅτι τοῖς μέν ἐπιδείξεως δεομένοις αἱ πανηγύρεις ἁρμόττουσιν, ἐκεῖ γάρ ἄν τις ἐν πλείστοις τήν αὐτοῦ δύναμιν διασπείρειε, τοῖς δέ διαπράξασθαί τι βουλομένοις πρός τοῦτον διαλεκτέον, ὅστις τάχιστα μέλλει τάς πράξεις ἐπιτελεῖν τάς ὑπό τοῦ λόγου δηλωθείσας. Εἰ μέν οὖν μιᾷ τινι τῶν πόλεων εἰσηγούμην, πρός τούς ἐκείνης προεστῶτας τούς λόγους ἄν ἐποιούμην˙ ἐπειδή δ΄ ὑπέρ τῆς τῶν Ἑλλήνων σωτηρίας παρεσκεύασμαι συμβουλεύειν, πρός τίν΄ ἄν δικαιότερον διαλεχθείην ἤ πρός τόν πρωτεύοντα τοῦ γένους καί μεγίστην ἔχοντα δύναμιν; ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 134
  • 135.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ λανθάνεις ἡμᾶς πλήρης ὤν = μου διαφεύγει της προσοχής ότι είσαι πλήρης εἰσηγοῦμαι + δοτική = συμβουλεύω ποιοῦμαι τους λόγους = ομιλώ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ Να μετατρέψεις τον παρακάτω υποθετικό λόγο σε ΑΟΡΙΣΤΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΕ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ και σε ΑΠΛΗ ΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΛΕΓΟΝΤΟΣ: Εἰ μέν οὖν μιᾷ τινι τῶν πόλεων εἰσηγούμην, πρός τούς ἐκείνης προεστῶτας τούς λόγους ἄν ἐποιούμην ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ 1. Να αντικατασταθούν εγκλιτικά τα παρακάτω ρήματα: νόμιζε, διαλεχθείην χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή 2. Να κλιθεί στο χρόνο που βίσκεται το ρήμα: γένῃ οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 135
  • 136.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 3. Να αντικατασταθούν χρονικά οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: ἀκοῦσαι λανθάνεις ἐπιδείξεις τυγχάνω ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ …………………………………………………………………… …………………………………………………………………… …………………………………………………………………… …………………………………………………………………… …………………………………………………………………… …………………………………………………………………… …………………………………………………………………… …………………………………………………………………… …………………………………………………………………… …………………………………………………………………… …………………………………………………………………… …………………………………………………………………… …………………………………………………………………… …………………………………………………………………… …………………………………………………………………… …………………………………………………………………… …………………………………………………………………… …………………………………………………………………… …………………………………………………………………… …………………………………………………………………… …………………………………………………………………… ……………………………………………………… ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 136
  • 137.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ – ΑΣΚΗΣΗ Β Ισοκράτης , Ἐπιστολαί, Ι, Διονυσίῳ &5-7 ( Ο Ισοκράτης γράφει στο Διονύσιο Α΄, τύραννο των Συρακουσών, τον κολακεύει, αποβλέποντας στη συμφιλίωση των Ελλήνων ) Λέγειν δέ μέλλω περί μεγάλων πραγμάτων καί περί ὧν οὐδενί τῶν ζώντων ἀκοῦσαι μᾶλλον ἤ σοί προσήκει. Καί μή νόμιζε με προθύμως οὕτω σε παρακαλεῖν, ἵνα γένῃ συγγράμματος ἀκροατής˙ οὐ γάρ οὔτ΄ ἐγώ τυγχάνω φιλοτίμως διακείμενος πρός τάς ἐπιδείξεις οὔτε σύ λανθάνεις ἡμᾶς ἤδη πλήρης ὤν τῶν τοιούτων. Πρός δέ τούτοις κἀκεῖνο πᾶσι φανερόν, ὅτι τοῖς μέν ἐπιδείξεως δεομένοις αἱ πανηγύρεις ἁρμόττουσιν, ἐκεῖ γάρ ἄν τις ἐν πλείστοις τήν αὐτοῦ δύναμιν διασπείρειε, τοῖς δέ διαπράξασθαί τι βουλομένοις πρός τοῦτον διαλεκτέον, ὅστις τάχιστα μέλλει τάς πράξεις ἐπιτελεῖν τάς ὑπό τοῦ λόγου δηλωθείσας. Εἰ μέν οὖν μιᾷ τινι τῶν πόλεων εἰσηγούμην, πρός τούς ἐκείνης προεστῶτας τούς λόγους ἄν ἐποιούμην˙ ἐπειδή δ΄ ὑπέρ τῆς τῶν Ἑλλήνων σωτηρίας παρεσκεύασμαι συμβουλεύειν, πρός τίν΄ ἄν δικαιότερον διαλεχθείην ἤ πρός τόν πρωτεύοντα τοῦ γένους καί μεγίστην ἔχοντα δύναμιν; ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ λανθάνεις ἡμᾶς πλήρης ὤν = μου διαφεύγει της προσοχής ότι είσαι πλήρης εἰσηγοῦμαι + δοτική = συμβουλεύω ποιοῦμαι τους λόγους = ομιλώ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 137
  • 138.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Να μετατρέψεις τον παρακάτω υποθετικό λόγο σε ΠΡΟΣΔΟΚΩΜΕΝΟ και σε ΑΟΡΙΣΤΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ: Ε μέν ο ἰ ὖν μιᾷ τινι τῶν πόλεων εἰσηγούμην, πρός τούς ἐκείνης προεστῶτας τούς λόγους ἄν ἐποιούμην ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ 1. Να αντικατασταθούν εγκλιτικά τα παρακάτω ρήματα: νόμιζε, διαλεχθείην χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή 2. Να κλιθεί στο χρόνο που βίσκεται το ρήμα: γένῃ οριστική υποτακτική ευκτική προστακτική Απρμφ μετοχή 3. Να αντικατασταθούν χρονικά οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: ἀκοῦσαι λανθάνεις ἐπιδείξεις τυγχάνω ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 138
  • 139.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ – ΑΣΚΗΣΗ Λυσίας , πρός Σίμωνα, 46, 48 χοιμι δ΄ ν καί λλα πολλά ε πε ν περί τούτου, Ἔ ἄ ἄ ἰ ῖ ἀλλ΄ ἐπειδή παρ΄ ὑμῖν οὐ νόμιμόν ἐστι ἔξω τοῦ πράγματος λέγειν, ἐκείνων ἐνθυμεῖσθε˙ οὗτοί εἰσιν οἱ βίᾳ εἰς τήν ἡμετέραν οἰκίαν εἰσιόντες, οὗτοι οἱ διώκοντες, ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 139
  • 140.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ο τοι ο βί κ τ ς δο συναρπάζοντες ὗ ἱ ᾳ ἐ ῆ ὁ ῦ ἡμᾶς. Ὧν ὑμεῖς μεμνημένοι τά δίκαια ψηφίζεσθε, καί μή περιίδητε ἐκ τῆς πατρίδος ἀδίκως ἐκπεσόντα, ὑπέρ ἧς ἐγώ πολλούς κινδύνους κεκινδύνευκα καί πολλάς λειτουργίας λελειτούργηκα, καί κακοῦ μέν αὐτῇ οὐδενός αἴτιος γεγένημαι, οὐδέ τῶν ἐμῶν προγόνων οὐδείς, ἀγαθῶν δέ πολλῶν˙ ὥστε δικαίως ἄν ὑφ΄ ὑμῶν καί ὑπό τῶν ἄλλων ἐλεηθείην, οὐ μόνον εἴ τι πάθοιμι ὧν Σίμων βούλεται, ἀλλά καί ὅτι ἠναγκάσθην ἐκ τοιούτων πραγμάτων εἰς τοιούτους ἀγῶνας καταστῆναι. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ἔχω + απαρέμφατο = μπορώ να ....... νόμιμο = συνήθεια, έθιμο, σωστό περιορῶ = παραβλέπω, επιτρέπω, ανέχομαι, περιμένω ἐκπίπτω = ξεπέφτω, εξορίζομαι λειτουργῶ = εκτελώ δημόσια καθήκοντα ἀγών = συνέλευση, δίκη ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ 1. Να αναγνωριστούν συντακτικά όλοι οι εμπρόθετοι προσδιορισμοί 2. Να αναγνωριστούν συντακτικά οι λέξεις: εἰπεῖν λέγειν βίᾳ ἐκπεσόντα κινδύνους λειτουργίας ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ 1. Να αντικατασταθούν εγκλιτικά τα παρακάτω ρήματα: ἔχοιμι, ἔστιν, ἐνθυμεῖσθε, περιίδητε χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 140
  • 141.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- απαρέμφατο μετοχή χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή χρόνος οριστική υποτακτική ευκτική Προστακτική απαρέμφατο μετοχή 2. Να αντικατασταθούν χρονικά οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: ἔχοιμι εἰπεῖν ἔστιν ε ἰσιόντες διώκοντες περιίδητε ἐκπεσόντα πάθοιμι ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 141
  • 142.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… …………………………………………………………………… Διαγώνισμα Α΄ Τετραμήνου Ἰσοκράτης , Πανηγυρικός, 73-74 Καί μηδείς οἰέσθω με ἀγνοεῖν ὅτι καί Λακεδαιμόνιοι περί τούς καιρούς τούτους πολλῶν ἀγαθῶν αἴτιοι τοῖς Ἕλλησι κατέστησαν˙ ἀλλά διά τοῦτο καί μᾶλλον ἐπαινεῖν ἔχω τήν πόλιν, ὅτι τοιούτων ἀνταγωνιστῶν τυχοῦσα τοσοῦτον αὐτῶν διήνεγκεν. Βούλομαι δι΄ ὀλίγῳ μακρότερα περί τοῖν πολέοιν εἰπεῖν καί μή ταχύ λίαν παραδραμεῖν, ἵν΄ ἀμφοτέρων ἡμῖν ὑπομνήματα γένηται, τῆς τε προγόνων ἀρετῆς καί τῆς πρός τούς βαρβάρους ἔχθρας˙ καίτοι με οὐ λέληθεν, ὅτι χαλεπόν ἐστι ὕστατον ἐπελθόντα λέγειν περί πραγμάτων πάλαι προκατειλημμένων καί περί ὧν οἱ μάλιστα δυνηθέντες τῶν πολιτῶν εἰπεῖν ἐπί τοῖς δημοσίᾳ θαπτομένοις πολλάκις εἰρήκασιν˙ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ διαφέρω τινός: ξεπερνώ κάποιον παρατρέχω το πράγμα: προσπερνώ μια υπόθεση ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 142
  • 143.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Α. Να μεταφραστεί το κείμενο ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… Μονάδες (10) Β.1. Να γραφούν οι παρακάτω λέξεις στον άλλο αριθμό Μονάδες (2,5) οἰέσθω γένηται τούς καιρούς λέληθεν Β.2. Να αντικατασταθούν χρονικά οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: διήνεγκεν παραδραμεῖν λέληθεν εἰρήκασιν Μονάδες (2,5) Γ.1. Να αναγνωριστεί και να συνταχθεί πλήρως η παρακάτω πρόταση ὅτι τοιούτων ἀνταγωνιστῶν τυχοῦσα τοσοῦτον αὐτῶν διήνεγκεν …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 143 το ςῖλ Ἕ λησι ἐπελθόντα τήν πόλιν δυνηθέντες τυχοῦσα τοῖς θαπτομένοις
  • 144.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… Μονάδες (2,5) Γ.2. Να αναγνωριστούν συντακτικά οι παρακάτω λέξεις: ἀγαθῶν: τοῖς Ἕλλησι: διά τοῦτο: πρός τούς βαρβάρους: τῶν πολιτῶν: Μονάδες (2,5) καλή επιτυχία ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ - ΑΣΚΗΣΗ Λυσίας , Ἐπιτάφιος & 27-29 Ξέρξης καταφρονήσας μέν τῆς Ἑλλάδος, ἐψευσμένος δέ τῆς ἐλπίδος, ἀτιμαζόμενος δέ τῷ γεγενημένῳ, ἀχθόμενος δέ τῇ συμφορᾷ, ὀργιζόμενος δέ τοῖς αἰτίοις, ἀπαθής δ΄ ὤν κακῶν καί ἄπειρος ἀνδρῶν ἀγαθῶν, δεκάτῳ ἔτει παρασκευασάμενος χιλίαις μέν καί διακοσίαις ναυσίν ἀφίκετο, τῆς δέ πεζῆς στρατιᾶς οὕτως ἄπειρον τό πλῆθος ἦγεν, ὥστε καί τά ἔθνη τά μετ΄ αὐτοῦ ἀκολουθήσαντα πολύ ἄν ἔργον εἴη καταλέξαι˙ τό δέ μέγιστον σημεῖον τοῦ πλήθους˙ ἐξόν γάρ αὐτῷ χιλίαις ναυσί διαβιβάσαι κατά τό στενώτατον τοῦ Ἑλλησπόντου τήν πεζήν στρατιάν ἐκ τῆς Ἀσίας εἰς τήν Εὐρώπην οὐκ ἠθέλησεν ἡγούμενος τήν διατριβήν αὑτῷ πολλήν ἔσεσθαι˙ ἀλλ΄ ὑπεριδών καί τά φύσει πεφυκότα καί τά θεῖα πράγματα καί τάς ἀνθρωπίνας διανοίας ὁδόν μέν διά τῆς θαλάσσης ἐποιήσατο, πλοῦν δέ διά τῆς γῆς ἠνάγκασε γενέσθαι, ζεύξας μέν τόν Ἑλλήσποντον, διορύξας δέ τόν Ἄθω. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ἐψευσμένος τῆς ἐλπίδος = που δημιουργήθηκε επί Δαρείου για την κατάληψη της Ελλάδας ἀχθόμενος = (ἄχθομαι=στεναχωριέμαι) ἀπαθής= ο μη παθών ὑπεριδών= καταφρονών ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ 1. Να κάνεις πλήρη αναγνώριση του αποσπάσματος: «ἐξόν γάρ αὐτῷ χιλίαις……………… πολλήν ἔσεσθαι» ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 144
  • 145.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ἐξόν: αὐτῷ: χιλίαις: ναυσί: διαβιβάσαι: κατά τό στενώτατον: τοῦ Ἑλλησπόντου: τήν πεζήν: τήν στρατιάν: ἐκ τῆς Ἀσίας: εἰς τήν Εὐρώπην: οὐκ ἠθέλησεν: ἡγούμενος: τήν διατριβήν: αὑτῷ: πολλήν: ἔσεσθαι: (Μον. 3) 2. Να μετατρέψεις στο απόσπασμα «ἀλλ΄ ὑπεριδών καί τά φύσει πεφυκότα καί τά θεῖα πράγματα καί τάς ἀνθρωπίνας διανοίας ὁδόν μέν διά τῆς θαλάσσης ἐποιήσατο» την αιτιολογική μετοχή ὑπεριδών σε δευτερεύουσα πρόταση …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………… (Μον. 2) ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ 1. Να κλιθούν στο χρόνο που βρίσκονται οι παρακάτω ρηματικοί τύποι: ἐψευσμένος, ἀφίκετο Χρόνος: Οριστική Υποτακτική Ευκτική Προστακτική Απαρέμφατο Μετοχή Χρόνος: Οριστική Υποτακτική Ευκτική Προστακτική Απαρέμφατο Μετοχή (Μον. 2) 2. Να αντικαταστήσεις χρονικά τους παρακάτω ρηματικούς τύπους ἀφίκετο ἦγεν καταλέξαι ὑπεριδών ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 145
  • 146.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- (Μον. 2) 3. Να κλιθούν στις πλάγιες πτώσεις τα παρακάτω πτωτικά: λπίδος, α ἐ ἰτίοις, ἀπαθής, ἀνδρῶν, ἔτει Ε Ν Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Γενική Δοτική Αιτιατική Π Λ Η Θ Υ Ν Τ Ι Κ Ο Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ο Σ Γενική Δοτική Αιτιατική (Μον. 1) ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 146
  • 147.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………… (Μον. 10) Ξενοφῶντος Ἑλληνικά 7,5.26-27 Τούτων δὲ πραχθέντων τοὐναντίον ἐγεγένητο οὗ ἐνόμισαν πάντες ἄνθρωποι ἔσεσθαι. συνεληλυθυίας γὰρ σχεδὸν ἁπάσης τῆς Ἑλλάδος καὶ ἀντιτεταγμένων, οὐδεὶς ἦν ὅστις οὐκ ᾤετο, εἰ μάχη ἔσοιτο, τοὺς μὲν κρατήσαντας ἄρξειν, τοὺς δὲ κρατηθέντας ὑπηκόους ἔσεσθαι· ὁ δὲ θεὸς οὕτως ἐποίησεν ὥστε ἀμφότεροι μὲν τροπαῖον ὡς νενικηκότες ἐστήσαντο, νεκροὺς δὲ ἀμφότεροι μὲν ὡς νενικηκότες ὑποσπόνδους ἀπέδοσαν, νενικηκέναι δὲ φάσκοντες ἑκάτεροι οὔτε χώρᾳ οὔτε πόλει οὔτ’ ἀρχῇ οὐδέτεροι οὐδὲν πλέον ἔχοντες ἐφάνησαν ἢ πρὶν τὴν μάχην γενέσθαι· συνεληλυθυίας: από συνέρχομαι= συγκεντρώνομαι ἀντιτεταγμένων:από ἀντιτάττομαι= παρατάσσομαι απέναντι Γ. Να γράψετε τη μετάφραση του κειμένου Μονάδες 20 Γ.1. Να γράψετε τους ζητούμενους τύπους για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου. α) τούτων: γεν. πληθ. πραχθέντων: ονομ. εν. τῆς Ἑλλάδος : δοτ. Εν. ὑπηκόους: δοτ. Πληθ. πόλει: αιτ. εν. β) πραχθέντων: β΄ εν. ευκτ. παθητ. Αορ. ἐνόμισαν: α΄ πληθ. ευκτ. μέλλ. συνεληλυθυίας: γ΄ εν. προστ. αορ. Β΄ κρατήσαντας : απαρέμφ. Ενεστ. ἐστήσαντο: β΄ εν. οριστ. Παρατ. Μονάδες 10 Γ.2.α) Να γίνει πλήρης συντακτική ανάλυση των παρακάτω λέξεων, φράσεων. τούτων, πραχθέντων, ἁπάσης, ὡς νενικηκότες, ὑποσπόνδους β) Ο υποθετικός λόγος «εἰ μάχη ἔσοιτο, τοὺς μὲν κρατήσαντας ἄρξειν» να γραφεί στο μη πραγματικό και στο προσδοκώμενο. Μονάδες 10 ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 147
  • 148.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Κύρου Ἀνάβασις Ξενοφῶντος, 3.2. 10-11 Ἐτύγχανον λέγων ὅτι πολλαὶ καὶ καλαὶ ἐλπίδες ἡμῖν εἶεν σωτηρίας. πρῶτον μὲν γὰρ ἡμεῖς μὲν ἐμπεδοῦμεν τοὺς τῶν θεῶν ὅρκους, οἱ δὲ πολέμιοι ἐπιωρκήκασί τε καὶ τὰς σπονδὰς παρὰ τοὺς ὅρκους λελύκασιν. οὕτω δ’ ἐχόντων εἰκὸς τοῖς μὲν πολεμίοις ἐναντίους εἶναι τοὺς θεούς, ἡμῖν δὲ συμμάχους, οἵπερ ἱκανοί εἰσι καὶ τοὺς μεγάλους ταχὺ μικροὺς ποιεῖν καὶ τοὺς μικροὺς κἂν ἐν δεινοῖς ὦσι σῴζειν εὐπετῶς, ὅταν βούλωνται. Λεξιλόγιο ἐμπεδοῦμεν τούς ὅρκους= κρατούμε τους όρκους εὐπετῶς= εύκολα Α. Να μεταφράσεις το κείμενο Μονάδες 20 Β. α. Να γράψεις τους ζητούμενους τύπους για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου: ἐτύγχανον: το απαρέμφατο Αορίστου β΄ λέγων: το β΄ πληθυντικό Παρατατικού εἶεν: το α΄πληθυντικό της Υποτακτικής στον ίδιο χρόνο ἐχόντων: όπου βρίσκεται στον Παρακείμενο ποιεῖν: τη μετοχή στη Γενική Ενικού του αρσενικού, στον ίδιο χρόνο Μονάδες 5 Β. β. Να γράψεις τους ζητούμενους τύπους για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου: ἐλπίδες: τη δοτική ενικού ἡμῖν: την αιτιατική πληθυντικού οἱ πολέμιοι: τη γενική ενικού τοὺς μεγάλους: όπου βρίσκεται, στους άλλους βαθμούς παραθετικού δεινοῖς: την ονομαστική πληθυντικού Μονάδες 5 Γ.α. Να αναγνωρίσεις συντακτικά τις παρακάτω λέξεις: λέγων, ἡμῖν, σωτηρίας, εἶναι, ἡμῖν Μονάδες 5 Γ.β. Να αναγνωρίσεις και να χαρακτηρίσεις συντακτικά την παρακάτω πρόταση του κειμένου: ὅταν βούλωνται. Μονάδες 5 ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 148
  • 149.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελίδα Ξενοφών, Κυνηγετικός ΧΙΙΙ, 1-5 3 Πλάτων, Πολιτεία Α΄ 328 ε΄ 6 Λυσίας, Περί δήμου καταλύσεως απολογία & 21-24 8 ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 149
  • 150.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Ξενοφών , Κύρου Ἀνάβασις ΙΙΙ, 29-32 12 Δημοσθένης, κατ΄ Ἀριστογείτονος Α, 15-16 16 Θουκυδίδης, βιβλίο Α, & 10. 1-2 19 Δημοσθένης, περί τοῦ στεφάνου, 233, 25 22 Πλάτων, Γοργίας 456 d-e 25 Ξενοφών, Ιέρων 3, 5-9 28 Ξενοφών, Κύρου Παιδεία, Α, 4, 3-4 31 Θουκυδίδης, Ιστορία Η 75, 1-4 34 Ξενοφών, Κύρου Ἀνάβασις Ε,VI, 3-7 37 Δημοσθένης, κατά Ἀριστογείτονος Β, 25-27 40 Πλάτων, Μενέξενος 247 Α-C 43 Θουκυδίδης, βιβλίο VII, 72 46 Λυσίας , Ἐπιτάφιος & 27-29 49 Δημοσθένης, Περί στεφάνου & 169-171 52 Αἰσχίνης, κατά Τιμάρχου, 6-8 ; 55 Θουκυδίδης, Α,89 58 Ξενοφῶντος Ἑλληνικά 5.1. 32-5.1.33 61 Λυσίας Ὑπέρ ἀδυνάτου 1-3 64 Ξενοφῶντος Ἑλληνικά, 6,1,5 67 Θουκυδίδης Α΄ 85-86 70 Δημοσθένους, Περί Ἁλονήσου, 2-4 73 Ξενοφῶντος Ἀπομνημονεύματα, 1.6.1-4 76 Λυσίας: « Ἑπιτάφιος», 7-9 79 Λυσίας, Ὑπέρ τοῦ ἀδυνάτου, 13,14 82 Λυσίας κατά Ἐρατοσθένους 6-9 85 Ξενοφῶντος, Κύρου Ἀνάβασις, Γ Ι 38-42 88 Πλάτων, Ἀπολογία Σωκράτη 18 92 Θουκυδίδης, Γ, 56, 1-5 95 Ξενοφών, Ἱέρων, 5, 1-3 98 Λυσίας, Κατά Αγοράτου 3 – 4 101 Θουκυδίδης Α΄ 87-88 104 Άνδοκίδου Περί τῶν μυστηρίων Λόγοι, 106-107 107 Λυσίας, κατά Ἀγοράτου ἐνδείξεως, 15-16 110 Ισοκράτους Πλαταϊκός, 1-3 112 Αἰσχίνου, κατά Κτησιφῶντος 1-8 116 Λυσίας, Δήμου καταλύσεως ἀπολογία, 1-3 119 Ξενοφῶντος Κύρου Ἀνάβασις, 2,1,16-19 123 Πλάτωνος, Γοργίας, 483 b – d 126 Λυσίου, Κατὰ Ἀγοράτου, 93-95 131 Ξενοφῶντος Κύρου Ἀνάβασις, 1,3,3-6 136 Δημοσθένους, περί τῶν ἐν Χερρονήσῳ, 90,1 139 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ Λυσίας, ὑπέρ τῶν τοῦ Νικίου ἀδελφοῦ , 6 143 Ισοκράτης, Ἐπιστολαί, Ι, Διονυσίῳ &5-7 147 Λυσίας, πρός Σίμωνα, 46, 48 153 Ἰσοκράτης, Πανηγυρικός, 73-74 156 Λυσίας , Ἐπιτάφιος & 27-29 158 Ξενοφῶντος Ἑλληνικά 7,5.26-27 161 Κύρου Ἀνάβασις Ξενοφῶντος, 3.2. 10-11 162 ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 150
  • 151.
    ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΑΙΑΕΛΛΗΝΙΚΑ ------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 151