1. ปริมาณ หน่วยวัดทางรังสี และการประเมินการได้รับ
รังสี
โดย
กิตติศักดิ์ ชัยสรรค์
สำนักสนับสนุนกำรกำกับดูแลควำมปลอดภัยจำกพลังงำนปรมำณู
สำนักงำนปรมำณูเพื่อสันติ

2. หน่ วยทางรังสี
Activity (กัมมันตภาพ) คือ การสลายของสารกัมมันตรังสี ต่อ
หน่ วยเวลา
- Becquerel (Bq) : การสลายของสารกัมมันตรังสี ต่อ
1 วินาที >> Disintegretion per second (dps)
- Curi (Ci) : การสลายของเรเดียมโดยประมาณ 1 g
1 Ci = 3.7 x 1010 Bq

3. หน่ วยทางรังสี (ต่ อ)
Exposure คือ หน่ วยวัดปริมาณรังสี ที่ทาให้ อากาศแตกตัวเป็ น
ไอออนเกิดประจุไฟฟ้ า
- c/kg
- Roentgen (R) : 1 R = 2.58 x 10-4 c/kg

4. หน่ วยทางรังสี (ต่ อ)
Absorb Dose (ปริมาณรังสี ดูดกลืน) คือ ปริมาณพลังงานที่
วัตถุดูดกลืนไว้ เมือได้ รับรังสี
่
- Gy
- rad : 1 rad = 1 x 10-2 Gy

5. หน่ วยทางรังสี (ต่ อ)
Equivalent Dose (ปริ มาณรั งสี สมมูล) คือ ผลรวมของ
ปริมาณรังสี ดูดกลืนในเนือเยือหรืออวัยวะใด ๆ ของมนุษย์
้ ่
- Sv : Sv = Gy x wR
- rem : 1 rem = 1 x 10-2 Sv

6. หน่ วยทางรังสี (ต่ อ)
wR ชนิดของรังสี และช่ วงพลังงาน
Radiation Weighting
Factor (wR)
แอลฟาทุกพลังงาน 20
บีตาทุกพลังงาน 1
แกมมาและเอกซเรย์ ทุกพลังงาน 1
นิวตรอน:
<10 keV 5
10 keV to 100 keV 10
> 100 keV to 2 MeV 20
> 2 MeV to 20 MeV 10
> 20 MeV 5

7. การประเมินการได้ รับรังสี
จากข้ อแนะนาของทบวงการพลังงานปรมาณูระหว่ างประเทศ
(The IAEA Basic Safety Standards, BSS) ผู้ปฏิบัติงานในบริเวณ
ที่ควบคุมทุกคน ต้ องได้ รับการตรวจวัดปริ มาณรั งสี อย่ างเหมาะสม
เพียงพอ และหากไม่ มีการตรวจวัดปริ มาณรั งสี บุคคล ก็ต้องมีการ
ประเมินการได้ รับปริ มาณรั งสี จากการตรวจวัดรั งสี ในบริ เวณที่มี
การปฏิบัตงาน
ิ

8. การวัดปริมาณรังสี บุคคล
- การตรวจวั ด ปริ ม าณรั ง สี จ ากต้ น ก าเนิ ด รั ง สี ที่ อ ยู่ ภ ายนอก
ร่ างกาย (External dosimetry)
- การตรวจวั ด ปริ ม าณรั ง สี จ ากสารกั ม มั น ตรั ง สี ที่ อ ยู่ ภ ายใน
ร่ างกาย (Internal dosimetry)

9. การวัดปริมาณรังสี บุคคลแบบ External dosimetry
- เครื่องวัดรังสีแบบอ่านค่าได้ทนที (Active Monitoring)
ั
- เครื่องวัดรังสี ที่ต้องผ่ านกระบวนการเพืออ่ านค่ า (Passive Monitoring)
่

10. เครื่องวัดรังสี แบบอ่านค่ าได้ ทันที (Active Monitoring)

11. เครื่องวัดรังสี แบบอ่านค่ าได้ ทันที (Active Monitoring)

12. เครื่องวัดรังสี ที่ต้องผ่ านกระบวนการเพืออ่านค่ า
่
(Active Monitoring)

13. เกณฑ์ กาหนดปริมาณรังสีที่มีผลต่ อร่ างกาย
ที่ยอมให้ ได้ รับทั่วร่ างกาย
กลุ่มบุคคล ปริ มาณรังสี ที่มีผลต่อร่ างกาย (mSv/y)
ประชาชนทั่วไป 1
ผู้ปฏิบัตงานทางรังสี
ิ 20 (โดยเฉลียในเวลา 5 ปี ต่ อเนื่อง)
่
50 (ในปี หนึ่งปี ใด)
Ref : ICRP Publication 60

14. เกณฑ์ กาหนดปริมาณรังสีที่มีผลต่ อร่ างกาย
ที่ยอมให้ ได้ รับทั่วร่ างกายของประชาชน
1 mSv 1 year 1 day 1 mSv
x x =
1 year 365 day 24 hour 1 x 365 x 24 hour
0.001 mSv/hour

15. เกณฑ์ กาหนดปริมาณรังสีที่มีผลต่ อร่ างกาย
ที่ยอมให้ ได้ รับทั่วร่ างกายของประชาชน
20 mSv 1 year 1 week 1 day 20 mSv
x x x =
1 year 50 week 5 day 8 hour 1 x 50 x 5 x 8 hour
0.01 mSv/hour

16. ขอบคณครั บ
ุ