Αρχαία Τεχνολογία Πολέμου
Της Α’ Λυκείου

ΟΝΟΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΩΝ
Βαςιλειάδησ Βαςίλησ
Βούρβαχησ Δημήτριοσ
Θεοτοκάσ Ιωάννησ
Αρχαία ελληνικά όπλα
Αςπίδα:

Η αζπίδα είλαη ην αξραηόηεξν ακπληηθό όπιν. Η

κνξθή ηεο θαζώο θαη ε θαηαζθεπή ηεο ήηαλ δηαθνξεηηθή από ηόπν
ζε ηόπν θαη από ρξόλν ζε ρξόλν. Η θιαζζηθή αζπίδα είλαη κηα
ζηξνγγπιή μύιηλε ιεθάλε. Γελ ππάξρνπλ γσλίεο, θαζώο απηέο
πξνζζέηνπλ βάξνο, εκπνδίδνπλ ηελ νξαηόηεηα, ελώ ππάξρεη θαη ν
θίλδπλνο λα κπιερηνύλ ζηελ παλνπιία. Υπάξρεη έλαο δεξκάηηλνο
πιεθηόο ηκάληαο, από ηνλ νπνίν θαη ηελ θξαηάεη ν ρξήζηεο ηεο.
Γελ έρεη θάπνην ζηαζεξό κήθνο, αληηζέησο απηό θαζνξίδεηαη από
ην κήθνο ηνπ βξαρίνλα ηνπ ρξήζηε ηεο. Σην θάησ κέξνο ηεο
θξέκεηαη έλα ύθαζκα, ην νπνίν πξνζηαηεύεη ηα πόδηα από ηα βέιε.

Παλνπιία: Η παλνπιία απνηεινύηαλ από:
Τν ζώξαθα: Απνηειείηαη από ην ζηήζνο θαη ηελ πιάηε, κε
ραξαθηή ή αλάγιπθε απόδνζε ηεο αλαηνκίαο. Ήηαλ θηηαγκέλνο
από νξείραιθν. Αξγόηεξα, εκθαλίζηεθε ν κεηαιιηθόο ζώξαθαο, ν
νπνίνο δηαδέρηεθε ην θσδνλόζρεκν ηύπν. Ο αλαηνκηθόο ζώξαθαο
δηαηεξείηαη έσο ην δεύηεξν ηέηαξην ηνπ 5νπ αηώλα, ελώ ήδε από ηα
κέζα ηνπ 6νπ αηώλα είρε αξρίζεη λα αληηθαζηζηάηαη από ην
ιηλνζώξαθα, ν νπνίνο ήηαλ θαη ειαθξύηεξνο.
Τν θξάλνο: Τν θξάλνο είλαη ην ηξίην βαζηθό ζηνηρείν ηεο
παλνπιίαο. Υπάξρνπλ δύν κνξθέο θξάλνπο:
1) Τν ηιιπξηθό, ην νπνίν αθήλεη ην πξόζσπν ειεύζεξν.
2) Τν θνξηλζηαθό, ην νπνίν αθήλεη ειεύζεξα κόλν ην ζηόκα θαη
ηα κάηηα, ελώ ηε κύηε πξνζηαηεύεη ην επηξξίλην.

Τόμν: Τν ηόμν είλαη έλα αξραίν όπιν πνπ απνηειείηαη από κηα
βέξγα, ζηηο άθξεο ηεο νπνίαο είλαη δεκέλε κηα ρνξδή
από ζρνηλί ή λεύξν. Η ρνξδή ηεληώλεηαη θαη απειεπζεξώλεηαη
απόηνκα ηελ θαηάιιειε ζηηγκή, δίλνληαο βίαηε ώζεζε ζην βέινο,
πνπ ην θάλεη λα πεηάμεη πξνο ηνλ ζηόρν. Η δπλακηθή ελέξγεηα από
ην ηέλησκα ηεο ρνξδήο κεηαβηβάδεηαη θαηά ηε ζύληνκε
απειεπζέξσζε ηεο ρνξδήο ζην βέινο. Τν ηόμν θαηαζθεπάδεηαη
ζπλήζσο από μύιν θαξπδηάο, θηειηάο ή κπακπνύ, αιιά θαη από
κέηαιιν ή θέξαην.
Βέινο: Τν βέινο ήηαλ έλα όπιν ην νπνίν εθηνμεπόηαλ κε ηε
ρξήζε ηνπ ηόμνπ. Τν κέγεζνο ηνπ βέινπο πνηθίιεη αλάινγα κε ηελ
ρξνληθή πεξίνδν. Απνηειείηαη από:
Τν αθόληην: Δίλαη ην βαζηθό δνκηθό ζηνηρείν ηνπ βέινπο θαη είλαη
θαηαζθεπαζκέλν από ειαθξύ μύιν ή κπακπνύ.
Τελ αηρκή: Η αηρκή είλαη ην βαζηθό ιεηηνπξγηθό κέξνο ηνπ βέινπο
θαη δηαδξακαηίδεη ην κεγαιύηεξν ξόιν ζηελ επίηεπμε ηνπ ζθνπνύ
ηνπ. Τα απιά βέιε έρνπλ σο αηρκή ηελ αθνληζκέλε άθξε ηνπ
άμνλα, αιιά ηα πην εμειηγκέλα θέξνπλ μερσξηζηή αηρκή πνπ είλαη
θαηαζθεπαζκέλε από κέηαιιν, θέξαην ή θάπνην άιιν ζθιεξό
πιηθό.

Τν θηέξσκα: Τν θηέξσκα απνηειείηαη από κηθξά πηεξύγηα, πνπ
βξίζθνληαη ζην πίζσ κέξνο ηνπ βέινπο, θαη εμαζθαιίδεη ηελ
ζηαζεξόηεηα ηνπ βέινπο θαηά ηελ πηήζε.

Τν μίθνο: Ο μίθνο ήηαλ αξραίν ειιεληθό όπιν. Ήηαλ ην
θύξην πνιεκηθό όπιν. Τν ρξεζηκνπνηνύζαλ ηόζν ζε θάζεην όζν
θαη ζε νξηδόληην ρηύπεκα. Ο θιαζζηθόο μίθνο ήηαλ δίθνπν ζπαζί
κε ιάκα κήθνπο 50-60 εθαηνζηώλ. Η δηαηνκή ηνπ έρεη ζρήκα
ειιείςεσο ή ξόκβνπ, ελώ ε κύηε ηνπ ήηαλ πνιύ αηρκεξή.
Οη πξώηνη μίθνη ήηαλ θαηαζθεπαζκέλνη από κπξνύληδν, ελώ
αξγόηεξα ρξεζηκνπνηήζεθε ζίδεξνο. Ο μίθνο θξεκόηαλ θάησ από
ηνλ αξηζηεξό ώκν. Έκπαηλε ζε ρξήζε ζηελ κάρε από θνληά, αθνύ
πξώηα αρξεζηεπόηαλ ην δόξπ.
Σάξηζα: Η ζάπιζα ήηαν ένα δόπς μεγάλος μήκοςρ και ηο βαζικό
επιθεηικό όπλο ηηρ μακεδονικήρ θάλαγγαρ. Η ζάπιζα ήηαν
καηαζκεςαζμένη από ζκληπό ξύλο κπανιάρ. Χαπακηηπιζηικό ηηρ
ζάπιζαρ ήηαν ηο μεγάλο μήκορ ηηρ.

Καηαπέιηεο: Ο θαηαπέιηεο ήηαλ έλα από ηα θπξηόηεξα
βαξέα όπια θαηά ηελ αξραηόηεηα, δεκηνύξγεκα ηνπ Γηνλύζηνπ ησλ
Σπξαθνπζώλ. Δθηόμεπε ιίζηλα βιήκαηα. Αζρνιήζεθαλ κε ηε
βειηίσζή ηνπ θνξπθαίνη κεραληθνί, έηζη ώζηε λα θηάλεη λα ξίρλεη
κεγάια βιήκαηα (έσο 78 θηιά) ζε απόζηαζε πάλσ από 150 κέηξα.
Έπεηηα, εκθαλίζηεθε θαη ε βαιίζηα, έλα κνληέιν θαηαπέιηε κε δύν
βξαρίνλεο, πνπ έξηρλε ηόζν βιήκαηα, όζν θαη βέιε.
Ναυτικός πόλεμος
Τξηήξεο: Η ηξηήξεο, ην θαηεμνρήλ όπιν ηνπ θιαζζηθνύ
λαπηηθνύ, ήηαλ έλα επέιηθην, καθξόζηελν κε κήθνο πεξίπνπ 33 έσο
37 κέηξα, πιάηνο 3,50 κέηξα θαη ύςνο 2,10 κέηξα πάλσ από ην
θύκα. Ήηαλ έλα ζθάθνο ειαθξηάο θαηαζθεπήο, ην νπνίν δύγηδε 45
ηόλνπο. Δίρε θσπειαηηθή κεραλή κε ηελ θηλεηήξηα δύλακε 170
θσπειαηώλ. Ωο θαηαζθεπή ήηαλ εμαηξεηηθά απιή κε βαζηθά
ζηνηρεία ηε δξύηλε ηξόπηδα θαη ηξεηο δσζηήξεο πνπ εληζρύνληαη θαη
ζπγθξαηνύληαη κε ρνληξά νξηδόληηα ζρνηληά, ηα ππνδώκαηα. Τν
ζθαξί ζηεξεώλνπλ κπξνζηά θαη πίζσ δύν εγθάξζηα νξηδόληηα
δνθάξηα πνπ πξνεμέρνπλ ζηα πιάγηα. Τν κπξνζηηλό, από όπνπ
θξέκεηαη ε άγθπξα, νλνκάδεηαη επσηίδεο, ελώ ην πίζσ-πάλσ ζην
νπνίν ζηεξεώλνληαη ηα πεδάιηα, νλνκάδεηαη ζξαλύο. Σηα εγθάξζηα
απηά δνθάξηα είλαη εγθαηεζηεκέλνο ν εμώζηεο πνπ ηξέρεη ζε όιν
ην κήθνο ησλ δύν πιεπξώλ ηνπ πινίνπ. Η πιώξε θνζκείηαη κε ην
αθξνζηόιηνλ θαη ζηα πιάγηα κε ηνπο νθζαικνύο. Οη ηξηήξεηο ήηαλ
αλνηρηέο. Δθηόο από ηα ηθξία, ηηο δύν πιαηθόξκεο ζηελ πιώξε θαη
ζηελ πξύκλε, όπνπ ήηαλ εγθαηεζηεκέλνη νη αμησκαηηθνί θαη ηελ
νξνθή ηεο παξεμεηξεζίαο πνπ ιεηηνπξγνύζε σο έλαο δηάδξνκνο
θαηά κήθνο ησλ δύν πιεπξώλ ηνπ πινίνπ, ζπλέδεε ηα δύν ηθξία θαη
ρξεζίκεπε γηα ηελ εγθαηάζηαζε 10 νπιηηώλ. Τν ζθάθνο ήηαλ
αθάιππην. Η ηξηήξεο θηλείηαη κε θνππηά θαη κε παληά. Τα παληά
ρξεζηκνπνηνύληαλ κόλν ζηελ πνξεία ή θαηά ηελ απνρώξεζε από
ηνλ ρώξν ηεο λαπκαρίαο. Οη 170 θσπειάηεο ήηαλ εγθαηεζηεκέλνη
ζε ηξεηο επάιιειεο ζεηξέο, ζε κηθξή απόζηαζε ν έλαο πάλσ από
ηνλ άιιν. Απηνί ηεο επάλσ ζεηξάο, νη 62 ζξαλίηαη, θάζνληαλ ζε
πάγθνπο ζηνλ εμώζηε ηεο παξεμεηξαζίαο, ιίγν ρακειόηεξα θαη
πξνο ην εζσηεξηθό ηνπ πινίνπ. Πάλσ ζηνπο δπγνύο θάζνληαλ νη
54 δύγηνη. Τέινο, ζην ακπάξη ηνπ πινίνπ, νη 54 ζαιάκηνη
πξνζηάηεπαλ από ηα θύκαηα ηα αζθώκαηα (δεξκάηηλα θαιύκκαηα
ησλ παξαζύξσλ ηνπ ζαιάκνπ κε κηα νπή γηα ην θνππί). Τνπο
θσπειάηεο δηεύζπλε ν θειεπζηήο ή ηξηήξαπινο θξαηνύζε ηνλ
ξπζκό ηεο θσπειαζίαο.
Βηβιηνγξαθία
Βηθηπαίδεηα:
http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CE%B1%CF%84%CE%B7%CE%B3%CE%BF%CF%81%CE
%AF%CE%B1:%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B1%CE%AF%CE%B1_%CE%B5%CE%BB%CE%BB
%CE%B7%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AC_%CF%8C%CF%80%CE%BB%CE%B1

Δγθπθινπαίδεηα: Ιζηνξίεο ησλ Διιήλσλ
Δθδόζεηο “Γνκή”

τεχνολογία του πολέμου στην αρχαία ελλάδα

  • 1.
    Αρχαία Τεχνολογία Πολέμου ΤηςΑ’ Λυκείου ΟΝΟΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΩΝ Βαςιλειάδησ Βαςίλησ Βούρβαχησ Δημήτριοσ Θεοτοκάσ Ιωάννησ
  • 2.
    Αρχαία ελληνικά όπλα Αςπίδα: Ηαζπίδα είλαη ην αξραηόηεξν ακπληηθό όπιν. Η κνξθή ηεο θαζώο θαη ε θαηαζθεπή ηεο ήηαλ δηαθνξεηηθή από ηόπν ζε ηόπν θαη από ρξόλν ζε ρξόλν. Η θιαζζηθή αζπίδα είλαη κηα ζηξνγγπιή μύιηλε ιεθάλε. Γελ ππάξρνπλ γσλίεο, θαζώο απηέο πξνζζέηνπλ βάξνο, εκπνδίδνπλ ηελ νξαηόηεηα, ελώ ππάξρεη θαη ν θίλδπλνο λα κπιερηνύλ ζηελ παλνπιία. Υπάξρεη έλαο δεξκάηηλνο πιεθηόο ηκάληαο, από ηνλ νπνίν θαη ηελ θξαηάεη ν ρξήζηεο ηεο. Γελ έρεη θάπνην ζηαζεξό κήθνο, αληηζέησο απηό θαζνξίδεηαη από ην κήθνο ηνπ βξαρίνλα ηνπ ρξήζηε ηεο. Σην θάησ κέξνο ηεο θξέκεηαη έλα ύθαζκα, ην νπνίν πξνζηαηεύεη ηα πόδηα από ηα βέιε. Παλνπιία: Η παλνπιία απνηεινύηαλ από: Τν ζώξαθα: Απνηειείηαη από ην ζηήζνο θαη ηελ πιάηε, κε ραξαθηή ή αλάγιπθε απόδνζε ηεο αλαηνκίαο. Ήηαλ θηηαγκέλνο από νξείραιθν. Αξγόηεξα, εκθαλίζηεθε ν κεηαιιηθόο ζώξαθαο, ν νπνίνο δηαδέρηεθε ην θσδνλόζρεκν ηύπν. Ο αλαηνκηθόο ζώξαθαο δηαηεξείηαη έσο ην δεύηεξν ηέηαξην ηνπ 5νπ αηώλα, ελώ ήδε από ηα κέζα ηνπ 6νπ αηώλα είρε αξρίζεη λα αληηθαζηζηάηαη από ην ιηλνζώξαθα, ν νπνίνο ήηαλ θαη ειαθξύηεξνο.
  • 3.
    Τν θξάλνο: Τνθξάλνο είλαη ην ηξίην βαζηθό ζηνηρείν ηεο παλνπιίαο. Υπάξρνπλ δύν κνξθέο θξάλνπο: 1) Τν ηιιπξηθό, ην νπνίν αθήλεη ην πξόζσπν ειεύζεξν. 2) Τν θνξηλζηαθό, ην νπνίν αθήλεη ειεύζεξα κόλν ην ζηόκα θαη ηα κάηηα, ελώ ηε κύηε πξνζηαηεύεη ην επηξξίλην. Τόμν: Τν ηόμν είλαη έλα αξραίν όπιν πνπ απνηειείηαη από κηα βέξγα, ζηηο άθξεο ηεο νπνίαο είλαη δεκέλε κηα ρνξδή από ζρνηλί ή λεύξν. Η ρνξδή ηεληώλεηαη θαη απειεπζεξώλεηαη απόηνκα ηελ θαηάιιειε ζηηγκή, δίλνληαο βίαηε ώζεζε ζην βέινο, πνπ ην θάλεη λα πεηάμεη πξνο ηνλ ζηόρν. Η δπλακηθή ελέξγεηα από ην ηέλησκα ηεο ρνξδήο κεηαβηβάδεηαη θαηά ηε ζύληνκε απειεπζέξσζε ηεο ρνξδήο ζην βέινο. Τν ηόμν θαηαζθεπάδεηαη ζπλήζσο από μύιν θαξπδηάο, θηειηάο ή κπακπνύ, αιιά θαη από κέηαιιν ή θέξαην.
  • 4.
    Βέινο: Τν βέινοήηαλ έλα όπιν ην νπνίν εθηνμεπόηαλ κε ηε ρξήζε ηνπ ηόμνπ. Τν κέγεζνο ηνπ βέινπο πνηθίιεη αλάινγα κε ηελ ρξνληθή πεξίνδν. Απνηειείηαη από: Τν αθόληην: Δίλαη ην βαζηθό δνκηθό ζηνηρείν ηνπ βέινπο θαη είλαη θαηαζθεπαζκέλν από ειαθξύ μύιν ή κπακπνύ. Τελ αηρκή: Η αηρκή είλαη ην βαζηθό ιεηηνπξγηθό κέξνο ηνπ βέινπο θαη δηαδξακαηίδεη ην κεγαιύηεξν ξόιν ζηελ επίηεπμε ηνπ ζθνπνύ ηνπ. Τα απιά βέιε έρνπλ σο αηρκή ηελ αθνληζκέλε άθξε ηνπ άμνλα, αιιά ηα πην εμειηγκέλα θέξνπλ μερσξηζηή αηρκή πνπ είλαη θαηαζθεπαζκέλε από κέηαιιν, θέξαην ή θάπνην άιιν ζθιεξό πιηθό. Τν θηέξσκα: Τν θηέξσκα απνηειείηαη από κηθξά πηεξύγηα, πνπ βξίζθνληαη ζην πίζσ κέξνο ηνπ βέινπο, θαη εμαζθαιίδεη ηελ ζηαζεξόηεηα ηνπ βέινπο θαηά ηελ πηήζε. Τν μίθνο: Ο μίθνο ήηαλ αξραίν ειιεληθό όπιν. Ήηαλ ην θύξην πνιεκηθό όπιν. Τν ρξεζηκνπνηνύζαλ ηόζν ζε θάζεην όζν θαη ζε νξηδόληην ρηύπεκα. Ο θιαζζηθόο μίθνο ήηαλ δίθνπν ζπαζί κε ιάκα κήθνπο 50-60 εθαηνζηώλ. Η δηαηνκή ηνπ έρεη ζρήκα ειιείςεσο ή ξόκβνπ, ελώ ε κύηε ηνπ ήηαλ πνιύ αηρκεξή. Οη πξώηνη μίθνη ήηαλ θαηαζθεπαζκέλνη από κπξνύληδν, ελώ αξγόηεξα ρξεζηκνπνηήζεθε ζίδεξνο. Ο μίθνο θξεκόηαλ θάησ από ηνλ αξηζηεξό ώκν. Έκπαηλε ζε ρξήζε ζηελ κάρε από θνληά, αθνύ πξώηα αρξεζηεπόηαλ ην δόξπ.
  • 5.
    Σάξηζα: Η ζάπιζαήηαν ένα δόπς μεγάλος μήκοςρ και ηο βαζικό επιθεηικό όπλο ηηρ μακεδονικήρ θάλαγγαρ. Η ζάπιζα ήηαν καηαζκεςαζμένη από ζκληπό ξύλο κπανιάρ. Χαπακηηπιζηικό ηηρ ζάπιζαρ ήηαν ηο μεγάλο μήκορ ηηρ. Καηαπέιηεο: Ο θαηαπέιηεο ήηαλ έλα από ηα θπξηόηεξα βαξέα όπια θαηά ηελ αξραηόηεηα, δεκηνύξγεκα ηνπ Γηνλύζηνπ ησλ Σπξαθνπζώλ. Δθηόμεπε ιίζηλα βιήκαηα. Αζρνιήζεθαλ κε ηε βειηίσζή ηνπ θνξπθαίνη κεραληθνί, έηζη ώζηε λα θηάλεη λα ξίρλεη κεγάια βιήκαηα (έσο 78 θηιά) ζε απόζηαζε πάλσ από 150 κέηξα. Έπεηηα, εκθαλίζηεθε θαη ε βαιίζηα, έλα κνληέιν θαηαπέιηε κε δύν βξαρίνλεο, πνπ έξηρλε ηόζν βιήκαηα, όζν θαη βέιε.
  • 6.
    Ναυτικός πόλεμος Τξηήξεο: Ηηξηήξεο, ην θαηεμνρήλ όπιν ηνπ θιαζζηθνύ λαπηηθνύ, ήηαλ έλα επέιηθην, καθξόζηελν κε κήθνο πεξίπνπ 33 έσο 37 κέηξα, πιάηνο 3,50 κέηξα θαη ύςνο 2,10 κέηξα πάλσ από ην θύκα. Ήηαλ έλα ζθάθνο ειαθξηάο θαηαζθεπήο, ην νπνίν δύγηδε 45 ηόλνπο. Δίρε θσπειαηηθή κεραλή κε ηελ θηλεηήξηα δύλακε 170 θσπειαηώλ. Ωο θαηαζθεπή ήηαλ εμαηξεηηθά απιή κε βαζηθά ζηνηρεία ηε δξύηλε ηξόπηδα θαη ηξεηο δσζηήξεο πνπ εληζρύνληαη θαη ζπγθξαηνύληαη κε ρνληξά νξηδόληηα ζρνηληά, ηα ππνδώκαηα. Τν ζθαξί ζηεξεώλνπλ κπξνζηά θαη πίζσ δύν εγθάξζηα νξηδόληηα δνθάξηα πνπ πξνεμέρνπλ ζηα πιάγηα. Τν κπξνζηηλό, από όπνπ θξέκεηαη ε άγθπξα, νλνκάδεηαη επσηίδεο, ελώ ην πίζσ-πάλσ ζην νπνίν ζηεξεώλνληαη ηα πεδάιηα, νλνκάδεηαη ζξαλύο. Σηα εγθάξζηα απηά δνθάξηα είλαη εγθαηεζηεκέλνο ν εμώζηεο πνπ ηξέρεη ζε όιν ην κήθνο ησλ δύν πιεπξώλ ηνπ πινίνπ. Η πιώξε θνζκείηαη κε ην αθξνζηόιηνλ θαη ζηα πιάγηα κε ηνπο νθζαικνύο. Οη ηξηήξεηο ήηαλ αλνηρηέο. Δθηόο από ηα ηθξία, ηηο δύν πιαηθόξκεο ζηελ πιώξε θαη ζηελ πξύκλε, όπνπ ήηαλ εγθαηεζηεκέλνη νη αμησκαηηθνί θαη ηελ νξνθή ηεο παξεμεηξεζίαο πνπ ιεηηνπξγνύζε σο έλαο δηάδξνκνο θαηά κήθνο ησλ δύν πιεπξώλ ηνπ πινίνπ, ζπλέδεε ηα δύν ηθξία θαη ρξεζίκεπε γηα ηελ εγθαηάζηαζε 10 νπιηηώλ. Τν ζθάθνο ήηαλ αθάιππην. Η ηξηήξεο θηλείηαη κε θνππηά θαη κε παληά. Τα παληά ρξεζηκνπνηνύληαλ κόλν ζηελ πνξεία ή θαηά ηελ απνρώξεζε από ηνλ ρώξν ηεο λαπκαρίαο. Οη 170 θσπειάηεο ήηαλ εγθαηεζηεκέλνη ζε ηξεηο επάιιειεο ζεηξέο, ζε κηθξή απόζηαζε ν έλαο πάλσ από ηνλ άιιν. Απηνί ηεο επάλσ ζεηξάο, νη 62 ζξαλίηαη, θάζνληαλ ζε πάγθνπο ζηνλ εμώζηε ηεο παξεμεηξαζίαο, ιίγν ρακειόηεξα θαη πξνο ην εζσηεξηθό ηνπ πινίνπ. Πάλσ ζηνπο δπγνύο θάζνληαλ νη 54 δύγηνη. Τέινο, ζην ακπάξη ηνπ πινίνπ, νη 54 ζαιάκηνη πξνζηάηεπαλ από ηα θύκαηα ηα αζθώκαηα (δεξκάηηλα θαιύκκαηα ησλ παξαζύξσλ ηνπ ζαιάκνπ κε κηα νπή γηα ην θνππί). Τνπο θσπειάηεο δηεύζπλε ν θειεπζηήο ή ηξηήξαπινο θξαηνύζε ηνλ ξπζκό ηεο θσπειαζίαο.
  • 8.