1. Монгол угсаатны удам гарал
Гүйцэтгэсэн: Даваадорж
Даваа
Банзрагч
Болор-Ууган
Баянбаатар

2. Монголчуудын гарал үүслийн тухай асуудлыг түүхийн
шинжлэх ухаан гүйцэд шийдвэрлэж чадаагүй хэвээр
байна. Гэвч сурвалж бичгийн мэдээ сэлт, эртний
судлалын зарим олдвор болон ардын уламжлагдсан
домог зэргийг үндэслэн бас ч гэж өгүүлэн тогтоож
болно. “Монголын нууц товчоо”, Рашид-ад-Диний,
Судрын чуулган зэрэг зохиолд монголын удам угсаатны
тухай өгүүлэхдээ аман түүхийг ашигласан байдаг.

3. Алунгоо эхийн тавдугаар хөвгүүн боржигин овгийн
Боданчар мунхаг байгуулсан улсаа “Монгол” хэмээн
нэрлэж тэрээр “хан” цолтой байсан гэж өгүүлдэг.
Боданчарыг монгол сурвалж бичгүүд “мон хан”
хэмээн тэмдэглэсэн байдаг.МЭӨ язгуур монголчууд
түрэг хэлтэн овог аймгуудадцохилдон хүн амын
олонх нь алагдаж зөвхөн нохос, хиан(хиад) хоѐроор
толгойлуулсан хоѐр тэргүүлэх яс буюу ястан үлдэж
нутаг орноосоо дүрвэн зайлж эргүнэ- кун химээх
газарт хүрч нуугдан нутаглажээ. Эргүнэ- кун эргэн
тойрон ой модоор хүрээлэгдсэн их л давчуухан
бөглүү газар бөгөөд ганцхан зөрөг зам нэвтрэн
ордог.
Монголчууд ийм газар 400 гаруй жил
нутаглан суужээ.

4. Энэ жилүүдэд хүн ам нь өсч 2 гол яснаас
салбарлан нукуз (нохос) , урайнхайд ,хонгирад
,ихрэс ,олхонуд ,элжигин, арлут, сүлдэс, баяуд зэрэг
20 гаруй овог үүсэн хэмээдэг.

5. Эрдэмтэн
Лю
Жэнсо
монгочууд Эргүнэ кунгаас
гарж ирэхдээ 70 салбар овог
болон өргөжсөн гэж хэлдэг.
Энэ овгуудыг ерөнхийд нь
дарилгин монгол гэжээ.
Дарилгин
монголчуудын
дотор хамгийн нэр нөлөөтэй
нь
Бүртэ-чино
байжээ.
Бүртэ-чино-ын
дараа
түүний хүү Батцагаан гол
монголыг захирсан бас “
хан” цолтой байжээ. Бүртэчиноос Чингис хаан хүртэл
24 үе уламжилсан гэж “
Нууц
товчоо”-нд
тэмдэглэдэг.

6. Батцагаан ханы дараах
монгол
аймгийн
зонхилогчид нь түүний
шууд угсаатны Тамача ,
Хоричар Мэргэн,Уужим
буурал, Саль Хачау,Их
нүдэн Шинсочи, Харчу
нар байсан. Харчугийн
хөвгүүн
Боржигидай
мэргэнээс монгол аймаг
дотор тодорхой шинэ үе
эхэлжээ.
Боржигидай
мэргэний
гэргий
Монголжин
гоогоос
төрсөн Торголжин баяны
хатан Борогчин гоо гэж
байжээ.
Борогчин
гоогоос Дува сохор Добу
мэргэн 2 хүү төржээ.

7. Добу мэргэн язгуур монголын
ханы суурь дарилгин
монголоос нирун монголд шилжсэн юм . Чухам ингэж
алунгоогийн ариун нуруунас гарсан гэх домогтой
нирунчуудын дотор 3 нь ялгавар байсан нь Алунгоогоос
Хабул хааныг хүртлэх үеийг нийтэд нь нирун,хабул хааны
6 хөвгүүн ,дүү нар үр ач нарын үеэс ¬Есүгэй баатар
хүртэлхийг нирун хиад есүгээ баатраас Чингэс хаан
тэргүүнтэн болон түүний хөвгүүдийн удам угсааг хиад
боржигин хэмээн нэрлэдэг.

8. Алунгоогийн
дээрх
3
хөвгүүний
нэрээр
хатагин,салжиуд,боржигин 3 гол овог үүссэн
түүхтэй. Боданчир боржигин овогыг үндэслэн 16
овог салбар гарчээ. Монгол угсаатны бүрэлдэхэд
өмнөх 1дүгээр ботид өгүүлсэн эртний монгол
угсаатны олон овог аймаг (хүннү,сяньби,тай, жужан,
хятан ) оролцон явсан нь үнэн юм.