ยุทธศาสตร์การต่างประเทศยุคใหม่ และความสัมพันธ์ระหว่างไทย-จีน

2
รายงานถอดความ (Transcript)
ยุทธศาสตร์การต่างประเทศยุคใหม่ และความสัมพันธ์
ระหว่างไทยและจีน
ผู้นำเสนอหลัก
ศาสตราจารย์พิเศษ ดร. สุรเกียรติ์ เสถียรไทย
ดร. สวี ปู้
ศาสตราจารย์ ดร. จูเฟิง
คุณกวี จงกิจถาวร
ท่านหนิง ฟู่ขุย
ท่านวิบูลย์ คูสกุล
ศาสตราจารย์ ดร. ซ่ง เต๋อซิง
พลเอกสุรสิทธิ์ ถนัดทาง
รำยงำนฉบับนี้ถอดควำมจำกเวทีวิชำกำร เรื่อง "ยุทธศำสตร์กำรต่ำงประเทศยุคใหม่ และควำมสัมพันธ์ระหว่ำง
ไทยและจีน" จัดโดย สถำบันคลังปัญญำด้ำนยุทธศำสตร์ชำติ, ศูนย์วิจัยยุทธศำสตร์ไทย-จีน สำนักงำนกำรวิจัย
แห่งชำติ, มหำวิทยำลัยเทคโนโลยีป้องกันประเทศ สำธำรณรัฐประชำชนจีน และมหำวิทยำลัยหนำนจิง เมื่อ
วันที่ 12 พฤศจิกำยน พ.ศ. 2565 (กำรประชุมออนไลน์)
บรรณาธิการ: ยุวดี คำดกำรณ์ไกล
ผู้ช่วยบรรณาธิการ: ณัฐธิดำ เย็นบำรุง
อานวยการผลิตโดย: สถำบันคลังปัญญำด้ำนยุทธศำสตร์ชำติ
ปีที่เผยแพร่: มกรำคม พ.ศ. 2566
www.klangpanya.in.th
ที่อยู่
สถาบันคลังปัญญาด้านยุทธศาสตร์ชาติ
อำคำร The Line Phahon-Pradipat ถนนประดิพัทธิ์ แขวงสำมเสนใน เขตพญำไท กทม. 10400

3
คานา
เมื่อวันที่ 12 พฤศจิกำยน พ.ศ. 2565 เวลำ 09.30-15.30 น. สถำบันคลังปัญญำด้ำนยุทธศำสตร์ชำติ
และศูนย์วิจัยยุทธศำสตร์ไทย-จีน สำนักงำนกำรวิจัยแห่งชำติ ร่วมกับ มหำวิทยำลัยเทคโนโลยีป้องกันประเทศ
แห่งสำธำรณรัฐประชำชนจีน และมหำวิทยำลัยหนำนจิง จัดเวทีวิชำกำรไทย-จีน เรื่อง "ยุทธศาสตร์การ
ต่างประเทศยุคใหม่ และความสัมพันธ์ระหว่างไทย-จีน" ณ ห้องประชุม ศูนย์ศึกษำยุทธศำสตร์ สถำบัน
วิชำกำรป้องกันประเทศ โดยกล่ำวปำฐกถำเป็นภำษำไทย และจะมีล่ำมแปลจำกภำษำไทยเป็นภำษำจีน กำร
จัดประชุมใช้รูปแบบเวทีวิชำกำรออนไลน์ผ่ำนแอปพลิเคชัน ZOOM ระหว่ำงห้องประชุมฝ่ำยไทยกับห้อง
ประชุมฝ่ำยจีน โดยมีนักคิด นักยุทธศำสตร์ นักวิชำกำร อดีตเอกอัครรำชทูต เข้ำร่วมบรรยำย
สถำนกำรณ์โลกในปัจจุบันมีควำมผันผวนเป็นอย่ำงมำกและมีควำมเปลี่ยนแปลงที่รวดเร็ว โดยเฉพำะ
ควำมเปลี่ยนแปลงในทำงเศรษฐกิจ และควำมขัดแย้งของประเทศมหำอำนำจที่มีจีนและสหรัฐฯ เป็นตัวแสดง
สำคัญในทำงกำรเมือง ในขณะที่สหรัฐฯ เริ่มอ่อนแอลงและอยู่ในสภำวะตกต่ำ จีนก็ผงำดขึ้นมำจนมีเศรษฐกิจที่
ทัดเทียมกันกับสหรัฐฯ สภำพกำรณ์เช่นนี้ได้ก่อให้เกิดควำมเปลี่ยนแปลงต่อดุลแห่งอำนำจระหว่ำงจีนและ
สหรัฐฯ ในอำณำบริเวณต่ำงๆ ของโลก อีกทั้ง จีนก็กำลังจะมีกำรจัดตั้งคณะผู้บริหำรประเทศชุดใหม่ในเดือน
ตุลำคมนี้ ย่อมส่งผลต่อกำรกำหนดนโยบำยต่ำงประเทศของไทยอย่ำงหลีกเลี่ยงไม่ได้ คำถำมที่เกิดขึ้นก็คือ กำร
ต่ำงประเทศจำเป็นต้องได้รับกำรทบทวนใหม่หรือไม่ อะไรคือปัจจัยสำคัญของกำรดำเนินกำรต่ำงประเทศยุค
ใหม่ แล้วนโยบำยกำรต่ำงประเทศของไทยนั้นควรจะดำเนินไปอย่ำงไร เพื่อให้เกิดควำมกระจ่ำงต่อประเด็น
คำถำมดังกล่ำว ทีมงำนจำกหน่วยงำนทั้งสำมสถำบันทั้งของไทยและจีน จึงได้กำหนดจัดเวทีวิชำกำร เรื่อง
ยุทธศำสตร์กำรต่ำงประเทศยุคใหม่ และควำมสัมพันธ์ระหว่ำงไทย-จีนขึ้น
ในกำรนี้ สถำบันคลังปัญญำด้ำนยุทธศำสตร์ชำติ ได้จัดทำรำยงำนสรุปและถอดควำมเนื้อหำเวที
วิชำกำรครั้งนี้ขึ้นเพื่อเผยแพร่ควำมรู้สู่ผู้กำหนดและตัดสินใจเชิงนโยบำย ภำคส่วนต่ำง ๆ นิสิตนักศึกษำ และ
ประชำชนทั่วไปที่สนใจกำรกำหนดยุทธศำสตร์กำรต่ำงประเทศยุคใหม่ และควำมสัมพันธ์ระหว่ำงไทย-จีน ในยุค
ที่อำนำจโลก มีควำมซับซ้อน และกำลังเปลี่ยนแปลงนี้
สถาบันคลังปัญญาด้านยุทธศาสตร์ชาติ

4
สารบัญ
หน้า
คานา 3
เกริ่นนา
ศำตรำจำรย์ ดร.หวัง โป 7
ยุทธศาสตร์การต่างประเทศยุคใหม่
ศำสตรำจำรย์พิเศษ ดร. สุรเกียรติ์ เสถียรไทย 9
ความสัมพันธ์ระหว่างไทยกับจีน
Paradigm การสร้างประชาคมที่มีอนาคตร่วมกันของเอเชีย
ดร. สวี ปู้ 27
การสร้างความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ
ด้วยวิถีของเอเชีย (Asia Way)
ศำสตรำจำรย์ ดร. จูเฟิง 30
ความสัมพันธ์ระหว่างไทยและจีนแบบห้าเหลี่ยม
คุณกวี จงกิจถำวร 34
การสร้างความสัมพันธ์ระหว่างจีนและไทย
ให้ก้าวสู่ระดับที่สูงขึ้น
ท่ำนหนิง ฟู่ขุย 42

5
สถานภาพของจีนวันนี้ : การยอมรับและความคาดหวัง
ท่ำนวิบูลย์ คูสกุล 48
การพัฒนาคุณภาพของจีน
กับการเสริมสร้างความร่วมมือระหว่างจีนกับอาเซียน
ศำสตรำจำรย์ ดร. ซ่ง เต๋อซิง 54
การทูตเชิงป้องกัน (Defense Diplomacy)
แบบไม่ใช้กาลังป้องกัน
พลเอกสุรสิทธิ์ ถนัดทำง 57
กล่าวปิด
ดร.หู ซิง 62
ดร.วิภำรัตน์ ดีอ๋อง 63

7
และความสัมพันธ์ระหว่างไทยและจีน
กล่าวเปิด
ศาตราจารย์ ดร.หวัง โป
รองอธิกำรวิทยำลัยควำมสัมพันธ์ระหว่ำงประเทศ
มหำวิทยำลัยเทคโนโลยีป้องกันประเทศ สำธำรณรัฐประชำชนจีน
เรียนท่ำนศำสตรำจำรย์พิเศษ ดร. สุรเกียรติ เสถียรไทย อดีตรองนำยกรัฐมนตรีและอดีตรัฐมนตรีกำร
ต่ำงประเทศที่เคำรพ ดร. สี ปู้ เลขำธิกำรศูนย์ศึกษำควำมคิด Xi Jinping ด้ำนกำรทูต ท่ำนวิทยำกรและ
ผู้เข้ำร่วมสัมมนำทุกท่ำน ก่อนอื่น วิทยำลัยควำมสัมพันธ์ระหว่ำงประเทศ มหำวิทยำลัยเทคโนโลยีป้องกัน
ประเทศ สำธำรณรัฐประชำชนจีน ขอยินดีต้อนรับทุกท่ำนเข้ำสู่งำนสัมมนำครั้งนี้ ภำยใต้หัวข้อ “ยุทธศำสตร์
กำรต่ำงประเทศยุคใหม่ และควำมสัมพันธ์ระหว่ำงไทยและจีน”
ทั้งไทยและจีนเป็นประเทศเพื่อนบ้ำนที่ดี มีมิตรสัมพันธ์นับเป็นพันปี เมืองหนำนจิงซึ่งเป็นเมืองเก่ำแก่
ได้ประจักษ์เป็นสักขีพยำนของกำรพัฒนำควำมสัมพันธ์ระหว่ำงไทย-จีน จูหยวนจำง จักรพรรดิองค์แรกของ
รำชวงศ์หมิงถือว่ำสยำมซึ่งคือประเทศไทยในปัจจุบันนี้เป็นหนึ่งในประเทศที่ไม่ส่งทหำรไปรบ และสำมำรถตั้ง
โรงเรียนเพื่อผลิตบุคลำกรด้ำนกำรแปลภำษำต่ำงประเทศ ซึ่งภำษำไทยถือว่ำเป็นภำษำที่เก่ำแก่ที่สุดที่จีนได้เปิด
สอนในฐำนะที่เป็นภำษำต่ำงประเทศ เจ้อเหอ นักเดินเรือทำงทะเล ออกเดินทำงจำกหนำนจิง นำกองทัพเรือ
พำณิชย์ เพื่อที่จะเจริญควำมสัมพันธ์กับประเทศต่ำงๆ ในเอเซียตะวันออกเฉียงใต้ ซึ่งประเทศไทยก็มีสถำนที่
หรือโบรำณสถำนที่สะท้อนให้เห็นถึงควำมสัมพันธ์ไทย-จีน โดยทั้งไทยและจีนมีกำรสถำปนำควำมสมัพันธ์

8
ทำงกำรฑูตเมื่อ ค.ศ. 1975 ทำให้ทั้งสองประเทศมีควำมสัมพันธ์ที่ดีต่อมำ สำมำรถทำให้จีน-ไทย ไม่ใช่คนอื่น
ไกลและเป็นพี่น้องกันมำ หยั่งรำกลึกในใจประชำชนทั้งสองประเทศ
ควำมสัมพันธ์ระหว่ำงไทย-จีนเป็นต้นแบบของควำมสัมพันธ์ที่มีระบบสังคมแตกต่ำงกัน ตั้งแต่เดือน
เมษำยน ค.ศ. 2012 ทั้งจีนและไทยพัฒนำควำมสัมพันธ์เป็นหุ้นส่วนควำมร่วมมืออย่ำงรอบด้ำนซึ่งปีนี้ครบรอบ
10 ปี โดย 10 ปีที่ผ่ำนมำ ควำมสัมพันธ์ระหว่ำงไทย-จีนมีกำรพัฒนำอย่ำงต่อเนื่อง มีควำมเชื่อใจไว้วำงใจทำง
กำรเมือง เศรษฐกิจกำรค้ำมีกำรยกระดับสูงขึ้น ไม่นำนมำนี้กำรประชุมสมัชชำพรรคคอมมิวนิสต์จีน ครั้งที่ 20
ได้เปิดกำรประชุมอย่ำงประสบควำมสำเร็จ ในที่ประชุมได้ชี้แจงให้เห็นว่ำใน 10 ปีที่ผ่ำนมำ ประเทศจีนได้
ดำเนินนโยบำยต่ำงประเทศในฐำนะที่เป็นประเทศใหญ่และสร้ำงประชำคมที่มีอนำคตร่วมกันของมนุษยชำติ
ส่งเสริมและพิทักษ์ ควำมเสมอภำค ควำมยุติธรรมเพื่อที่จะสร้ำงควำมสัมพันธ์ระหว่ำงประเทศในยุคสมัยใหม่
สำมำรถที่จะครอบคลุมเครือข่ำยระหว่ำงประเทศต่ำงๆ ในขณะเดียวกัน สำมำรถที่จะผลักดัน
ธรรมำภิบำลโลก ส่งเสริมควำมร่วมมือในกำรป้องกันและต่อต้ำนโรคระบำดโควิด 19 ซึ่งได้รับกำรชื่นชมจำก
นำนำประเทศ ผลสำเร็จทำงกำรฑูตที่ได้รับนี้ ย่อมที่จะแยกไม่ออกระหว่ำงประเทศไทยและประเทศอื่นๆ กำร
ชิงไหวชิงพริบ แก่งแย่งชิงดีชิงเด่น ซึ่งสถำนกำรณ์ก็มีกำรเปลี่ยนแปลงอย่ำงผันผวนและประสบควำมท้ำทำย
หลำกหลำย ประเทศไทยในฐำนะที่เป็นประเทศริเริ่มก่อตั้งอำเซียน มีขนำดเศรษฐกิจเป็นอันดับสองในอำเซียน
เป็นหุ้นส่วนสำคัญของประเทศจีน ประเทศไทยได้แสดงบทบำทสำคัญในเวทีโลก ในอำทิตย์หน้ำประเทศไทยก็
ได้เป็นเจ้ำภำพกำรจัดประชุมเอเปคด้วย
เมื่อเผชิญกับสิ่งที่ไม่แน่นอนหรือปัจจัยที่เป็นควำมเสี่ยงหรือสถำนกำรณ์ที่ผันผวน ทั้งไทยและจีนควร
จะจับมือกันอย่ำงไรเพื่อที่จะเอำชนะปัญหำอุปสรรค ซึ่งเป็นประเด็นที่สำคัญที่เรำต้องคิดหำวิธีแก้ไขปัญหำ
เพื่อที่จะพัฒนำควำมสัมพันธ์ไทยและจีนเข้ำสู่อีกระดับหนึ่ง ซึ่งวันนี้วิทยำกรทั้งไทยและจีนได้มีกำรจัดสัมมนำ
เพื่อที่จะหำรือยุทธศำสตร์กำรต่ำงประเทศยุคใหม่และควำมสัมพันธ์ระหว่ำงประเทศ กำรประชุมในวันนี้จะเป็น
เวทีที่ดีในกำรส่งเสริมวิชำกำรทั้งสองประเทศ สร้ำงควำมเข้ำใจกันและกัน และสนับสนุนส่งเสริมกิจกรรม
ระหว่ำงประเทศ เพื่อที่จะพัฒนำควำมสัมพันธ์ระหว่ำงไทยจีนเข้ำสู่อีกระดับหนึ่ง
หวังเป็นอย่ำงยิ่งว่ำกำรแพร่ระบำดของโควิด 19 จะผ่ำนพ้นไปอย่ำงรวดเร็ว เพื่อให้สำมำรถประชุม
แบบ Face to Face ในสุดท้ำยขอให้กำรประชุมวันนี้ประสบควำมสำเร็จทุกประกำร ขอให้มิตรภำพไทยจีน
ยั่งยืนสถิตสถำพรต่อไป ขอขอบพระคุณครับ

9
ปาฐกถา โดย
ศาสตราจารย์พิเศษ ดร. สุรเกียรติ์ เสถียรไทย
อดีตรองนำยกรัฐมนตรี และอดีตรัฐมนตรีว่ำกำรกระทรวงกำรต่ำงประเทศ
เรียนท่ำนศำสตรำจำรย์ ดร. หวังโป รองอธิกำรวิทยำลัยควำมสัมพันธ์ระหว่ำงประเทศ มหำวิทยำลัย
เทคโนโลยีป้องกันประเทศ ของสำธำรณรัฐประชำชนจีน เรียนคุณยุวดี คำดกำรณ์ไกล, ดร. หยูฉวิน, ดร. สี ปู้
ประธำนศูนย์ศึกษำควำมคิด ของท่ำนประธำนำธิบดี Xi Jinping ด้ำนกำรต่ำงประเทศ ท่ำนวิทยำกร
ผู้ทรงคุณวุฒิทุกท่ำน ท่ำนศำสตรำจำรย์ ดร. จูเฟิง, คุณกวี จงกิจถำวร, ท่ำนเอกอัครรำชฑูต หนิงฟูขุย, ท่ำนเอก
อัครรำชฑูต วิบูลย์ คูสกูล, ศำสตรำจำรย์ ดร. ซ่งเต๋งซิง และท่ำนพลเอกสุรสิทธิ์ ถนัดทำง ผมมีควำมยินดีเป็น
อย่ำงยิ่งที่ได้มีส่วนร่วมในกำรแลกเปลี่ยนควำมคิดเห็นกับท่ำนผู้มีเกียรติในวันนี้
ในหัวข้อที่ได้รับมอบหมำยมำเป็นหัวข้อ ยุทธศาสตร์การต่างประเทศยุคใหม่ ในกำรสัมมนำ
ยุทธศำสตร์กำรต่ำงประเทศยุคใหม่และควำมสัมพันธ์ไทย-จีน ในส่วนของผมคงจะเน้นไปที่ยุทธศำสตร์กำร
ต่ำงประเทศยุคใหม่เป็นหลัก ว่ำควรเป็นอย่ำงไร
ปัจจัยที่กาหนดยุทธศาสตร์การต่างประเทศยุคใหม่ : การต่างประเทศที่อยู่ภายใต้ Global
Mega Trend
แนวโน้มใหญ่ของโลกประการที่ 1 คือ สังคมสูงอายุ (Aging Society)
ถ้ำเรำพูดกันในประเทศเอเชียก็จะเห็นได้ว่ำมีประเทศจีน ญี่ปุ่น สิงคโปร์ และไทย เป็นประเทศที่ถือว่ำ
เข้ำสู่สังคมผู้สูงอำยุ สำหรับประเทศไทยนั้นไม่ใช่เป็น Aging Society แต่เป็น Age Society แล้ว ซึ่งมีผลกระทบ

10
ต่อนโยบำยเศรษฐกิจในประเทศ ประเทศจีนเองก็มี Silver-Haired Economy ญี่ปุ่นก็มีวิธีที่จะเพิ่มภำษีและ
เอำเงินของภำษีที่เพิ่มขึ้นมำดูแลผู้สูงอำยุ สิงคโปร์ก็มีวิธีกำรที่ผู้สูงอำยุที่ยังเข้มแข็ง มีสติปัญญำดีให้เข้ำมำใน
ตลำดแรงงำน สังคมสูงอำยุก็จะมีผลกระทบต่อนโยบำยเศรษฐกิจระหว่ำงประเทศพอสมควร เพรำะนักลงทุน
ระหว่ำงประเทศเมื่อมองเข้ำมำแทนที่จะเห็นประเทศไทยเป็นประเทศที่มีประชำกร 70 ล้ำนคน Economy of
Scale ก็จะลดลง ก็ถือกันว่ำผู้สูงอำยุมักไม่ค่อยใช้เงิน มักไม่เป็น Spender จะลงทุนอะไรที่มีควำมมั่นคง ลงทุนใน
Fix Income มำกกว่ำที่จะลงทุนในอะไรที่มีกำรเก็งกำไรและก็เป็นคนที่ไม่ค่อยจับจ่ำยใช้สอย (อันนี้ไม่จริง
สำหรับทุกคน แต่ส่วนใหญ่เป็นแบบนั้นตำมกำรศึกษำที่มีมำ) เพรำะฉะนั้น ต้องไปดูว่ำแต่ละประเทศเป็นแบบ
นั้นหรือไม่ หรือมีผลกระทบต่อนโยบำยเศรษฐกิจของประเทศนั้นหรือไม่ จะมีผลกระทบต่อ Productivity ผลิต
ภำพ ในกำรผลิตต่ำงๆ หรือมีผลกระทบต่อกำรส่งออกหรือไม่ อย่ำงไร
แนวโน้มใหญ่ของโลกประการที่ 2 สังคมที่มีชนชั้นกลางมากยิ่งขึ้น (Middle-class)
เห็นได้ชัดจำกประเทศในเอเชียไม่ว่ำจะเป็นประเทศไทย เวียดนำม ลำว กัมพูชำ อินโดนีเซีย จีน
ฟิลิปปินส์ อินเดีย ก็มี Middle-Class มีชนชั้นกลำงเพิ่มมำกขึ้น พฤติกรรมในกำรอุปโภค บริโภคของชนชั้น
กลำง กำรจับจ่ำยใช้สอย กำรดำรงชีวิตต่ำงๆ ก็เปลี่ยนแปลงไป
แนวโน้มใหญ่ของโลกประการที่ 3 สังคมการเป็นเมือง (Urbanization)
ในประเทศจีน ไทย เวียดนำม อินโดนิเซีย อินเดีย ก็จะเห็นเมืองใหญ่ๆ เต็มไปหมด จะเห็นกำรทำธุรกิจ
ต่ำงๆ เปลี่ยนไป ร้ำนค้ำสะดวกก็มีมำกขึ้นเป็นดอกเห็ด ร้ำนชำ ร้ำนขำยของโชห่วย ที่ขำยตำมชนบทก็ได้เปลี่ยน
สภำพไปเป็นร้ำนค้ำสะดวก กำรทำธุรกิจต่ำงๆ ก็เปลี่ยนแปลงไปเป็น Consumer Society เป็นสังคมแห่งกำร
บริโภคมำกขึ้น
แนวโน้มใหญ่ของโลกประการที่ 4 สังคมที่เน้นความมั่นคงทางพลังงาน ความมั่นคงทางอาหาร
และสุขภาพ (Energy, Food and Health Security)
Global Mega Trend ในสองสำมปีที่ผ่ำนมำ เรำได้พูดกันว่ำ Energy Security อำจจะมีควำมสำคัญ
น้อยลง ในแง่ Fossil Fuel เรำก็หันไปเน้นในเรื่องพลังงำนสะอำด แต่ว่ำพอช่วง Pandemic ของช่วงโควิดนั้น ก็
จะเห็นได้ว่ำเรื่อง Health Security คือควำมมั่นคงทำงสำธำรณสุข ควำมมั่นคงทำงสุขภำพมีควำมสำคัญขึ้น
ในช่วงโควิด 19 เรำจะเห็นว่ำควำมสำคัญของควำมร่วมมือระหว่ำงประเทศเปลี่ยนแปลงไปอย่ำงมำก ถ้ำจะ
เทียบกับสมัยช่วงไข้หวัดซำร์ส ช่วงนั้นผมเป็นรัฐมนตรีว่ำกำรกระทรวงกำรต่ำงประเทศ เรำจะเห็นเลยว่ำหำก
เรำจะร่วมกันแก้ไขปัญหำไข้หวัดซำร์สได้ เรำต้องมีควำมร่วมมือระหว่ำงประเทศ เรำได้จัดกำรประชุมผู้นำ
ประเทศอำเซียน 10 ประเทศ โดยมีเวลำล่วงหน้ำแค่ 7 วัน และทุกท่ำนที่เป็นหัวหน้ำรัฐบำลมำเองทั้งหมด ไม่มี
ส่งผู้แทนเลย ประเทศจีนประสบปัญหำในเรื่องไข้หวัดซำร์ส เรำก็ได้ใช้กรอบอำเซียนบวกหนึ่ง ท่ำน
นำยกรัฐมนตรีเวิน เจียเป่ำ ซึ่งเพิ่งเป็นนำยกรัฐมนตรีได้ไม่นำน ประมำณ 48 วัน ก็มำร่วมประชุม และตกลงกัน
ว่ำเรำจะมีมำตรกำรอย่ำงไร มีกำรคัดกรองอย่ำงไร ที่ชำยแดน ไม่ว่ำจะเป็นรถไฟ ทำงเรือ ทำงเครื่องบิน หรือ

11
ทำงรถยนต์ โดยจะมีมำตรกำรคัดกรองภำยในประเทศอย่ำงไร ร่วมมือกันอย่ำงไร และเรำก็สำมำรถจบเรื่องของ
ไข้หวัดซำร์สได้ภำยในเวลำ 60 วัน
แน่นอนว่ำโควิด 19 เป็นเรื่องที่ใหญ่กว่ำมำก แต่สิ่งที่อยำกจะชี้ให้เห็นก็คือว่ำ กำรต่ำงประเทศในช่วง
นั้นกับกำรต่ำงประเทศในช่วงโควิด เมื่อช่วงต้นของโควิดแตกต่ำงกันมำก ช่วงต้นของโควิดนั้นแทนที่จะมีควำม
ร่วมมือระหว่ำงประเทศ แต่ต่ำงฝ่ำยต่ำงใช้นโยบำยดูแลตนเอง บำงประเทศก็ปิดพรมแดน บำงประเทศก็กึ่งปิด
กึ่งไม่ปิด บำงประเทศก็ไม่ให้ส่งออก PPE บำงประเทศก็ไม่ให้ส่งออกหน้ำกำกอนำมัย หำหน้ำกำกอนำมัยกันวุ่นใน
ทั่วภูมิภำค บำงประเทศก็ไม่ให้ส่งเครื่องช่วยหำยใจ มีกำรแย่งเครื่องช่วยหำยใจ แย่ง PPE ที่ขนไปแล้ว
เครื่องบินไปหยุดในสนำมบินต่ำงๆ นอกภูมิภำคนี้ก็เกิดขึ้นมำแล้ว ใช้ระยะเวลำนำนพอสมควร องค์กำรอนำมัย
โลก WHO เอง ด้วยควำมเคำรพครับ ก็ไม่สำมำรถออกมำตรกำรอะไรที่เป็นที่เชื่อถือได้มำกเท่ำที่ควร ผมยังจำ
ได้ในช่วงแรกที่ถกเถียงกันว่ำคนที่เป็นโควิดต้องใส่หน้ำกำกและคนที่ไม่เป็นต้องใส่หรือไม่ องค์กำรอนำมัยโลกก็
ยังบอกว่ำใส่เฉพำะคนที่เป็น
ฉะนั้น ในประเทศไทยตอนต้น ตอนแรกๆ ใครที่ใส่หน้ำกำก คนก็คิดว่ำเป็น แต่ในที่สุดสองเดือนผ่ำน
ไปองค์กำรอนำมัยโลกก็ให้ใส่ทั้งคนที่เป็นและคนที่ไม่เป็น เพรำะฉะนั้น ควำมห่วงใยในเรื่องของ Health
Security จึงเป็นเรื่องสำคัญมำกว่ำทำอย่ำงไรที่จะให้มีวัคซีนที่เพียงพอ ทำอย่ำงไรที่จะให้ประเทศที่มีรำยได้
น้อย ประเทศกำลังพัฒนำ ประเทศด้อยพัฒนำมี Access ที่สำมำรถเข้ำถึงวัคซีนได้เท่ำเทียมกับประเทศที่มั่นคง
ทำอย่ำงไรที่ PPE จะเพียงพอ ทำอย่ำงไรที่ Surgical Mark จะมีเพียงพอ เพรำะฉะนั้น Debate ในเวทีระหว่ำง
ประเทศก็จะเน้นในเรื่องของ Global Health Governance เรื่องธรรมำภิบำลในเรื่องของสำธำรณสุขโลก ไปดู
ว่ำระบบพหุภำคีนิยมที่มีสหประชำชำติเป็นศูนย์กลำงจะสำมำรถเข้ำมำดูแลเรื่องนี้ได้หรือไม่ ในช่วงต้นๆ หลำย
ท่ำนคงจำได้คณะมนตรีควำมมั่นคงแห่งสหประชำชำติ ก็มีกำรอภิปรำยและ Debate กันพอสมควร สำมำรถที่
จะหยิบยกเรื่อง Pandemic เรื่องโรคระบำดเข้ำมำพิจำรณำได้ มีหรือไม่ ก็มีกำรตีควำมกัน มีกำรเถียงกันว่ำ
เรื่องโรคระบำด Pandemic เป็น Peace Security หรือเปล่ำ เป็นเรื่องสันติภำพและเรื่องของควำมมั่นคงหรือ
เปล่ำ เป็น Threat เป็นกำรคุกคำมสันติภำพและควำมมั่นคงหรือเปล่ำ ซึ่งคนทั่วไปก็บอกว่ำมันเป็นสิ่งที่กระทบ
ควำมมั่นคงกับสันติภำพอย่ำงมำก ในขณะเดียวกันก็มีกำร Debate กันอยู่มำก ก่อนที่ UN จะสำมำรถหำ
มำตรกำรมำช่วยโลกได้ในช่วงนั้น
ตัวผมเองต้องชื่นชมประธำนำธิบดี สี จิ้ง ผิง ที่ท่ำนไม่รออะไรทั้งสิ้น ท่ำน Reach Out ท่ำนยื่นมือไป
ประชุมออนไลน์กับประธำนสหภำพยุโรป ทั้งประธำนคณะมนตรีและประธำนสหภำพยุโรปคุยกับผู้นำของ
แอฟริกำ ท่ำนนำยกบ้ำง ท่ำนหวังอี้บ้ำง คุยกับผู้นำอำเซียน กับผู้นำ GCC คุยกับผู้นำ SAARC คุยกับผู้นำลำติน
อเมริกำ แลกเปลี่ยนข้อมูลกันเพื่อดูว่ำเรำจะช่วยกันในเรื่องของวัคซีน ในเรื่องของสุขอนำมัยอย่ำงไร รวมทั้งเรำ
จะช่วยกันแลกเปลี่ยนข้อมูลในเรื่องของกำรวิจัย ในเรื่องของวัคซีน และในเรื่องกำรป้องกันโรคอย่ำงไร พอช่วง
โควิดผ่ำนไปสักระยะหนึ่ง โลกก็เริ่มให้ควำมสำคัญกับผลิตภัณฑ์ยำหรือกึ่งยำกึ่งอำหำร สมุนไพรที่สำมำรถ
ต่อต้ำนไวรัสได้ สมุนไพรที่สำมำรถพลิกฟื้นสุขภำพร่ำงกำยได้ เพรำะเป็นอุตสำหกรรมในประเทศและระหว่ำง
ประเทศที่มีควำมสำคัญ ผมอยำกจะเน้นให้เห็นว่ำสังคมที่เน้นพลังงำน อำหำร สุขภำพ และคร่อมระหว่ำง

12
Food and Health Security อย่ำงที่ผมได้เรียนไปเมื่อสักครู่นี้ จึงกลำยเป็นแนวโน้มใหญ่แม้กระทั่งโควิดได้
ผ่ำนพ้นไปแล้ว
ทำไมเรื่องอำหำรจึงมีควำมสำคัญขึ้นมำ เพรำะช่วงโควิด 19 นั้น บำงประเทศตัดสินใจปิดพรมแดน
บำงประเทศไม่ได้มีอำหำรอย่ำงเพียงพอมำกมำยอย่ำงประเทศไทยหรือประเทศจีน เขำเดือดร้อนมำก ผมยังจำ
ได้องค์กรกำรค้ำโลก WTO และก็ FAO (Food and Agriculture Organization) ได้ออกมำเรียกร้อง
แถลงกำรณ์เลยว่ำกำรปิดพรมแดนเป็นเดือน ประเทศที่เขำไม่มีอำหำร ไม่มี Food Security เขำเดือดร้อน
ค่อนข้ำงมำก
Energy เรำนึกว่ำโลกเดินไปสู่ Green Energy ได้อย่ำงมำกมำยพอสมควร ในช่วงหลังกำรประชุม COP
26 แต่ช่วงหลังสงครำมรัสเซีย ยูเครน เกิดกำร Sanction คว่ำบำตรทำงเศรษฐกิจขึ้นมำ ทำให้ยุโรปเกิดกำรขำด
พลังงำน เพรำะฉะนั้น จะต้องไปหำพลังงำนทำงเลือกว่ำจะต้องทำอย่ำงไรจะไม่ซื้อจำกรัสเซีย ไปหำแก๊ส
ธรรมชำติ ไปหำแม้กระทั่งถ่ำนหิน ไปหำ Fossil Fuel มำกขึ้น เพรำะฉะนั้น แนวโน้มที่จะเดินเข้ำสู่เศรษฐกิจสี
เขียว เลยทำให้สงสัยว่ำถ้ำจะเดินสู่เศรษฐกิจสีเขียว หรือในช่วงปีข้ำงหน้ำนี้ จะต้องเดินเข้ำสู่เศรษฐกิจที่สีไม่ค่อย
เขียวด้วย
แนวโน้มใหญ่ของโลกประการที่ 5 คือ สังคมนวัตกรรม (The Age of Innovation)
ท่ำนผู้มีเกียรติที่เคำรพ ท่ำนทรำบดีอยู่แล้วว่ำ The Age of Innovation Technology Disruption
ภำยใต้ The Fourth Industry Revolution คือกำรปฏิบัติอุตสำหกรรมครั้งที่ 4 หรือยุคดิจิทัลที่เรำเรียกกัน
มันมีควำมสำคัญและทำให้ประเทศ เศรษฐกิจ สังคมทั้งหลำย เชื่อมโยงกันอย่ำงแยกไม่ออก ซึ่งก็ต้องยอมรับว่ำ
กำรต่ำงประเทศนั้น ต้องอยู่ภำยใต้ยุคของ The Age of Innovation Technology ซึ่ง Innovation ไม่ว่ำจะ
เป็นเรื่องของทำงลบ Cyber Security หรือว่ำทำงบวก ว่ำทำอย่ำงไรที่ประเทศต่ำงๆ จะร่วมมือกันทำงด้ำน
เทคโนโลยี เพื่อมำช่วย SME วิสำหกิจขนำดกลำงขนำดย่อมในประเทศ เพื่อเอำมำช่วยคนในประเทศที่อำจจะ
ก้ำวไม่ทันรถไฟของเทคโนโลยี ทำอย่ำงไรที่จะให้เกิดกระบวนกำรที่เรียกว่ำ Lifelong Learning กำรศึกษำ
ตลอดชีวิต ซึ่งเป็นบุคลิกกำรศึกษำในยุค 4.0 ในยุคดิจิทัลเทคโนโลยี ทำอย่ำงไรที่จะมีผู้รู้จำกในประเทศไม่พอ
อำจจะต้องมำจำกต่ำงประเทศที่จะมำช่วย Re skills, Up skill, New skill ฝึกทักษะใหม่ๆ ให้กับบุคลำกรใน
ประเทศ เพรำะว่ำยุค 4.0 นั้น คนที่จบปริญญำตรีมำ 5-6 ปีที่แล้ว ก็อำจจะตกขบวนรถไฟทำงเทคโนโลยีได้
เพรำะว่ำเมื่อ 5-6 ปี ยังไม่มีกำรเรียนกำรสอนเรื่อง Internet of Thing อินเตอร์เน็ตทุกสรรพสิ่ง ไม่มีในเรื่อง
ของ AI (Artificial intelligence) หรือปัญญำประดิษฐ์ ไม่มีอีกหลำยๆ เรื่อง
เพรำะฉะนั้น คนหนุ่มสำวก็อำจจะก้ำวไม่ทันเทคโนโลยีเหล่ำนั้นก็ได้ ก็ต้องมีกระบวนกำรในกำรปรับ
ซึ่งหลำยประเทศอำจจะทำด้วยกระบวนกำรของตัวเองไม่เพียงพอ ประเทศไทยอำจจะทำด้วยตัวเองไม่เพียงพอ
อำจจะต้องพึ่งประเทศจีน สิงคโปร์ อำจจะต้องพึ่งในอีกหลำยๆ ประเทศในภูมิภำคและนอกภูมิภำคที่จะส่ง
ผู้เชี่ยวชำญ ซึ่งตอนนี้ก็โชคดีที่สะดวกขึ้นในกำรทำ Re skills, Up skill สำมำรถทำออนไลน์ได้ ก็อำจจะต้อง
เชื่อมโยงกัน เพรำะฉะนั้น เรื่องพวกนี้กลำยเป็นเรื่องของกำรต่ำงประเทศว่ำเรำจะ Reach Out เข้ำถึงประเทศ
ต่ำงๆ ที่เก่งทำงด้ำน Internet of Thing จีนเก่งทำงด้ำน Artificial Intelligence เรำจะ Reach ไปที่

13
มหำวิทยำลัยชิงหัวในด้ำนไหน เรำจะ Reach ไปที่มหำวิทยำลัยนั้นนี้อย่ำงไร แล้วเอำเข้ำมำอย่ำงไร
กระทรวงศึกษำธิกำรในต่ำงประเทศก็เข้มแข็งกันอยู่ก็พยำยำมปรับตัวกัน แต่กระทรวงกำรต่ำงประเทศก็ต้อง
น้อมเอำเรื่องกำรศึกษำมำเป็นส่วนหนึ่งของกำรต่ำงประเทศที่จะดูว่ำเรำจะร่วมมืออย่ำงไร ไปเชื่อมโยงอย่ำงไร
ช่วยหำองค์ควำมรู้อย่ำงไรเพื่อดึงประเทศเหล่ำนั้นเข้ำมำ รวมทั้งประเทศในตะวันตกไม่ว่ำจะเป็นอเมริกำหรือ
ยุโรปด้วย
แนวโน้มใหญ่ของโลกประการที่ 6 สังคมที่ห่วงใยสิ่งแวดล้อม (Climate Change)
ปัญหำ Climate Change เป็นวิกฤตทำงด้ำนภูมิอำกำศ ให้ควำมห่วงใยต่อสิ่งแวดล้อมมำกขึ้น ให้ควำม
ห่วงใยต่อ Sustainable Development Goals 17 ข้อ เป้ำหมำยกำรพัฒนำที่ยั่งยืนของสหประชำชำติมำก
ยิ่งขึ้น และก็มีควำมร่วมมือที่จะเดินเข้ำไปสู่ Green Economy หรือเศรษฐกิจสีเขียว ให้ควำมสำคัญกับเรื่อง
Net-Zero ให้ควำมสำคัญกับเรื่อง Carbon Neutrality แล้วก็ดูว่ำเมื่อให้ควำมสำคัญ Commit กันแล้ว ไม่ว่ำ
จะเป็น ค.ศ. 2030, 2050, 2065 แล้วแต่ว่ำประเทศไหนจะ Commit ไว้เท่ำไร ก็ต้องนับหนึ่งว่ำถ้ำจะไปให้ถึง
วันนั้น วันนี้จะต้องทำอะไรบ้ำง บำงอันเรำอำจจะไม่มีองค์ควำมรู้ ไม่มีเทคโนโลยีที่เพียงพอก็ต้องพึ่งพำประเทศ
อื่นมำช่วยเรำ เพื่อให้เรำเดินเข้ำสู่คำร์บอนเครดิตได้ เพื่อให้เรำเดินเข้ำสู่ Carbon Neutrality ได้ เพื่อให้เรำเดิน
เข้ำสู่ Net-Zero ได้ ช่วยทั้งภำครัฐ ช่วยทั้งภำคเอกชน เรียนรู้ซึ่งกันและกันว่ำมำตรกำรทำงด้ำนภำษี กำรให้
มูลเหตุจูงใจทำงด้ำนภำษี Tax Disincentive เพียงพอหรือไม่ กำรรณรงค์เพียงพอหรือไม่ ประเทศต่ำงๆ ทำ
อะไรกัน เรียนรู้ซึ่งกันและกัน กำรต่ำงประเทศจึงต้องเป็นกำรต่ำงประเทศที่มีควำมรู้ควำมเข้ำใจ มียุทธศำสตร์
ในด้ำนควำมร่วมมือของกำรเปลี่ยนแปลงในภูมิอำกำศ หรือควำมร่วมมือเพื่อกำรพัฒนำประเทศไปสู่เศรษฐกิจสี
เขียว
แนวโน้มใหญ่ของโลกประการที่ 7 สังคมที่ห่วงใยโรคระบาด (Pandemic)
กำรต่ำงประเทศที่อยู่ภำยใต้แนวโน้มของโลกอีกประกำร คือ สังคมที่ห่วงใยโรคระบำด (Pandemic)
แน่นอนว่ำมีเดลต้ำ โอไมครอน และกำลังจะมีไวรัสต่ำงๆ เข้ำมำเกี่ยวข้องขึ้นไปเรื่อยๆ โลกจึงมีควำมห่วงใยเรื่อง
โรคระบำด ประเทศจีนก็ยังมีควำมห่วงใยเรื่องโควิด 19 ถึงแม้ว่ำเมื่อสองวันนี้จะมีกำรผ่อนคลำยมำตรกำร
Guarantine กำรกักตัว แต่นโยบำย Zero COVID ก็ยังเป็นนโยบำยที่มีควำมสำคัญ ซึ่งก็กระทบกับกำร
ท่องเที่ยวในประเทศไทย กระทบกับกำรท่องเที่ยวในภูมิภำคที่ประชำชนคนจีนยังมำไม่ได้ และก็กระทบกับกำร
ท่องเที่ยวในประเทศจีนเอง เพรำะว่ำคนที่อยำกไปเที่ยวในประเทศจีนที่มีสิ่งสวยงำมก็ยังไปไม่ได้ เพรำะต้องถูก
กักตัวเป็นเวลำนำน ถึงแม้ตอนนี้จะลดลงมำเหลือ 5 วัน แล้วก็ตำม เพรำะฉะนั้น เรื่อง Pandemic เรื่อง
สำธำรณสุขจึงกลำยมำเป็นส่วนสำคัญของนโยบำยกำรต่ำงประเทศ ในช่วงโควิด 19 นโยบำยกำรต่ำงประเทศที่
สำคัญมำกๆ ที่อยู่แนวหน้ำ คือ นโยบำยเรื่องสำธำรณสุข จะได้วัคซีนจำกที่ไหน เร็วหรือช้ำ จะได้วัคซีนจำกยุโรป
หรือของอเมริกำ หรือของจีนหรือของประเทศไหน มีกำรผลิตวัคซีนที่ไหน ลงทุนที่ไหน จะได้หน้ำกำกอนำมัย
PPE ที่ไหน จะร่วมมือกับประเทศอะไรในกำรวิจัยเพิ่มเติม จะพัฒนำสมุนไพรให้ดูแลเรื่องโรคระบำดได้อย่ำงไร

14
เพรำะฉะนั้น เรื่องกำรสำธำรณสุขเลยกลำยเป็นปัจจัยสำคัญของกำรต่ำงประเทศ และผมก็ยังเชื่อว่ำ
กำรสำธำรณสุข ควำมห่วงใยเรื่อง Pandemic ควำมห่วงใยเรื่องสิ่งแวดล้อมและกำรที่จะต้องเดินให้ทันต่อ
นวัตกรรมที่กำลังมำใหม่ 3-4 เรื่องนี้ กลำยเป็น Part and Parcel เป็นส่วนประกอบที่สำคัญ เป็นส่วนหนึ่งซึ่ง
กันและกันของนโยบำยกำรต่ำงประเทศของทุกประเทศ ที่อำจจะไม่เคยมีมิติเหล่ำนี้มำก่อนในอดีตเมื่อ 10 ปีที่
แล้ว
ปัจจัยที่กาหนดยุทธศาสตร์การต่างประเทศยุคใหม่ : การต่างประเทศที่เกี่ยวโยงกับค่านิยม
ระหว่างประเทศ
ปัจจัยที่สองที่กำหนดนโยบำยกำรต่ำงประเทศยุคใหม่ คือ กำรต่ำงประเทศที่เกี่ยวโยงกับค่ำนิยม
ระหว่ำงประเทศ ค่ำนิยมเหล่ำนี้เป็นค่ำนิยมที่มีอยู่แล้ว แต่ในช่วงที่ผ่ำนมำก็มีหลำยมิติ มีควำมสำคัญเพิ่มมำกขึ้น
ประการที่ 1 ค่านิยมในเรื่องประชาธิปไตย
ถึงแม้ว่ำหลำยประเทศจะมีกำร Debate ว่ำ ประชำธิปไตยหมำยถึงอะไรบ้ำง บำงประเทศก็บอกเป็น
ประชำธิปไตยเต็มใบ บำงประเทศก็บอกเป็นประชำธิปไตยครึ่งใบ ยังไม่สมบูรณ์ บำงประเทศอำจจะถูกประเทศ
ตะวันตกบอกว่ำยังไม่ใช่ประชำธิปไตย แต่เขำบอกเขำคือประชำธิปไตยแบบของเขำ เรำจะมีประชำธิปไตยกี่
แบบ ที่น่ำห่วงใย คือ ประชำธิปไตยเป็นควำมสำคัญก็จริงแต่หลำยประเทศก็ใช้ค่ำนิยมที่เกี่ยวกับประชำธิปไตย
นั้นเป็นเหตุผลในกำรเข้ำมำแทรกแซงในกิจกำรภำยในของประเทศ เหตุผลที่จะเข้ำมำแบ่งแยกโลกกับค่ำย
ประชำธิปไตยกับค่ำยที่ไม่ใช่ประชำธิปไตย ซึ่งควำมคิดเห็นส่วนตัว คิดว่ำเป็นสิ่งที่อันตรำยเป็นอย่ำงยิ่ง แทนที่
เรำจะร่วมมือกันส่งเสริมให้ทุกประเทศให้ควำมสำคัญกับประชำธิปไตยในแง่ที่ว่ำให้แต่ละประเทศดูแล
ประชำชน ให้ประชำชนมีสิทธิมีเสียง ในกำรแสดงควำมคิดเห็น มีส่วนร่วมในกำรแสดงควำมคิดเห็นในนโยบำย
ของรัฐมำกกว่ำที่จะมำดูรูปแบบว่ำท่ำนเป็นประชำธิปไตยอย่ำงไร แน่นอนว่ำท่ำนผู้ทรงคุณวุฒิคงจะนำประเด็น
นี้มำถกเถียงกันต่อไป แต่ว่ำเรำก็คงหลีกเลี่ยงที่จะไม่ยอมรับประชำธิปไตย Democracy ไม่ได้ โดยเฉพำะ
ประธำนำธิบดีโจ ไบเดน พรรคเดโมแครต เข้ำมำเป็นรัฐบำลของสหรัฐอเมริกำ ก็ยอมให้ควำมสำคัญกับ
ประชำธิปไตยมำกขึ้นเป็นพิเศษ ซึ่งนั้น ก็ไม่ใช่สิ่งที่เสียหำย แต่สิ่งที่ต้องห่วงใยก็คือว่ำจะนำค่ำนิยมในเรื่องของ
ประชำธิปไตยมำใช้ในหรือซ่อนอยู่ในนโยบำยกำรต่ำงประเทศอย่ำงไร และเรำควรจะ Handle เรื่องนี้อย่ำงไร
ประการที่ 2 หลักธรรมาธิบาล
ในเรื่องของ Global Governance หรือ Good Governance เรื่องนี้เป็นเรื่องที่สำคัญมำก เรื่อง
Anti-Corruption หลักนิติธรรม Rule of Law เรื่องกำรบริหำรประเทศชำติอย่ำงโปร่งใส ซึ่งแต่ละประเทศก็มี
มำตรกำรต่ำงๆ เหล่ำนี้ แล้วแต่ละประเทศภำครัฐ ภำคเอกชนระหว่ำงประเทศก็ให้ควำมสำคัญมำกขึ้นเป็น
ลำดับ ประเทศที่เขำจะไปลงทุน ประเทศที่เขำจะไปค้ำขำยด้วยมีควำมโปร่งใส มี Transparency แค่ไหน มี
หลักนิติธรรมแค่ไหน มีกระบวนกำรยุติธรรมเป็นที่เชื่อถือได้หรือไม่ มี Corruption แต่รัฐบำลให้ควำมสำคัญกับ
กำรขจัด Corruption กำรฉ้อรำษฎร์บังหลวงหรือไม่

15
ประการที่ 3 สิทธิมนุษยชน
สิทธิมนุษยชนกลำยเป็นค่ำนิยมระหว่ำงประเทศที่ทวีควำมสำคัญขึ้น ที่มีผลเป็นปัจจัยเข้ำมำมีบทบำท
ในกำรต่ำงประเทศ เพรำะฉะนั้น สิทธิมนุษยชนเป็นเรื่องสำคัญและก็เป็นเรื่องของทุกประเทศที่จะต้องให้
ควำมสำคัญ แต่เรื่องนี้เป็นเรื่องที่มีควำมลำบำกขึ้นในกำรต่ำงประเทศ เพรำะส่วนหนึ่งหลำยประเทศก็ใช้เวทีพหุ
ภำคี ไม่ว่ำจะเป็นคณะมนตรีแห่งสิทธิมนุษยชนสหประชำชำติก็ดี ไม่ว่ำจะเป็นเวทีของนำนำชำติ เวทีของ NGO
หรือจะเป็นกำรประชุมระหว่ำงประเทศ ไม่ว่ำจะกลุ่มอะไรก็ตำมก็จะมีกำรหยิบยกเรื่องสิทธิมนุษยชนขึ้นมำว่ำ
ประเทศนั้นมีระดับสิทธิมนุษยชนขนำดไหน บำงประเทศถึงขนำดที่ว่ำจะไม่ไปลงทุนหรือค้ำขำยกับประเทศที่ไม่
ดำเนินกำรที่จะดูแลสิทธิมนุษยชน แต่ขณะเดียวกันเรำก็ต้องยอมรับว่ำบำงประเทศที่มีกำรละเมิดสิทธิมนุษยชน
อย่ำงมำก ที่เรียกว่ำเป็น Gross and Systematic Violation of Human Rights
ผมคงจะพูดตรงนี้ได้ อย่ำงประเทศเพื่อนบ้ำนไทยเอง เช่น ประเทศเมียนมำ กำรที่เกิดขึ้นมำในช่วงปี
ครึ่งที่ผ่ำนมำก็เป็นสิ่งที่เรำไม่เข้ำไปแทรกแซง หลักของอำเซียน หลักของกฎหมำยระหว่ำงประเทศก็มีอยู่ชัดเจน
ว่ำ ถ้ำกำรละเมิดสิทธิมนุษยชนมันเกิดขึ้นอย่ำงร้ำยแรง และเกิดขึ้นอย่ำง Systematic และมีกำรใช้อำวุธ
สงครำมทำร้ำยพลเมือง ทำร้ำยประชำชน ประเด็นนั้นมันยุติกำรเป็นเรื่องภำยในประเทศ มันพ้นเรื่องของกำร
ถูกแทรกแซงภำยในประเทศ อำเซียนตั้งแต่ก่อตั้งถ้ำเรำไปดูถ้อยแถลงของประธำนอำเซียนวันนั้นที่เป็นประเทศ
บูรไน ตั้งแต่วันที่มีรัฐประหำรในเมียนมำ เรำบอกไม่แทรกแซงก็จริง แต่ในถ้อยแถลงของประธำนก็ได้บอกไว้เลย
ว่ำขอให้เคำรพควำมเป็นอิสระในกำรเคลื่อนไหวของคน ขอให้เคำรพประชำธิปไตย ขอให้เคำรพสิทธิมนุษยชน
และทุกวันนี้เรำก็ยังเรียกร้องในเรื่องนี้
เพรำะฉะนั้น เรื่องสิทธิมนุษยชนก็ยังเป็นเรื่องค่ำนิยมที่มีควำมสำคัญขึ้น บำงประเทศก็เอำเรื่องสิทธิ
มนุษยชนเข้ำมำแทรกแซงในกิจกำรภำยในจริงๆ เข้ำมำเป็นส่วนหนึ่งของเครื่องมือในกำรเจรจำระหว่ำงประเทศ
ก็เป็นส่วนหนึ่งของนโยบำยต่ำงประเทศในบำงประเทศ แต่ในขณะเดียวกันมันก็มีควำมจำเป็นที่เรำต้องร่วมมือ
กันเพื่อให้บำงประเทศสำมำรถรักษำระดับสิทธิมนุษยชนให้อยู่ในระดับที่ดีได้
ประเทศจีนเองก็ให้ควำมสำคัญกับสิทธิมนุษยชนอย่ำงมำก เรำมักจะเห็นว่ำประเทศตะวันตกบำง
ประเทศบอกว่ำประเทศจีนจะต้องเพิ่มระดับในกำรดูแลสิทธิมนุษยชน ทั้งที่จริงผมเห็นว่ำจีนก็มีพัฒนำกำรใน
ทำงบวกมำโดยตลอด สมัยที่ผมเป็นรัฐมนตรีว่ำกำรกระทรวงกำรต่ำงประเทศ เรำเป็นสมำชิกของกรรมำธิกำร
สิทธิมนุษยชน (Human Rights Commission) มีบอกว่ำควรลงมติต่อต้ำนในเรื่องนั้นนี้ แต่พอมำดูเข้ำจริงๆ
แล้วจีนเป็นสมำชิกของอนุสัญญำที่เกี่ยวข้องกับสิทธิมนุษยชนมำกกว่ำประเทศในตะวันตกหลำยประเทศ ณ วัน
นั้นมำกกว่ำสหรัฐอเมริกำด้วยซ้ำ ผมก็ดีใจเมื่อได้เห็นว่ำวันที่ 9 กันยำยน 2021 จีนได้ประกำศแผนสิทธิ
มนุษยชนแห่งชำติ ปี 2021-2025 มีกำรพูดถึงสิทธิมนุษยชนทั้ง 8 ส่วน ไม่ว่ำจะเป็นสิทธิทำงเศรษฐกิจ สิทธิทำง
สังคมและวัฒนธรรม สิทธิพลเมืองและสิทธิทำงกำรเมือง สิทธิด้ำนสิ่งแวดล้อม กำรคุ้มครองสิทธิและ
ผลประโยชน์เฉพำะกลุ่ม กำรศึกษำและวิจัยสิทธิมนุษยชน กำรเข้ำมีส่วนร่วมในธรรมำภิบำล สิทธิมนุษยชนทั่วโลก
และจีนก็บอกว่ำจะเข้ำร่วมกระบวนกำรสิทธิมนุษยชนอย่ำงสร้ำงสรรค์
ประกำรที่หนึ่ง จีนจะปฏิบัติตำมพันธกรณีด้ำนสิทธิมนุษยชนระหว่ำงประเทศอย่ำงจริงจัง
ประกำรที่สอง จีนจะเข้ำร่วมในกำรทำงำนขององค์กรสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชำชำติอย่ำงลึกซึ้ง

16
ประกำรที่สำม จีนจะดำเนินกำรเจรจำและควำมร่วมมือทำงสิทธิมนุษยชนเชิงสร้ำงสรรค์
ประกำรที่สี่ จีนจะมีส่วนร่วมอย่ำงลึกซึ้งในธรรมำภิบำลสิทธิมนุษยชนระหว่ำงประเทศ
ซึ่งแสดงให้เห็นว่ำแม้กระทั่งประเทศจีนก็ได้ให้ควำมสำคัญกับค่ำนิยมระหว่ำงประเทศในเรื่องสิทธิ
มนุษยชนและแสดงให้โลกได้เห็นว่ำจีนได้ให้ควำมสำคัญกับเรื่องนี้อย่ำงไร
ประการที่ 4 ค่านิยมการพัฒนาที่ยั่งยืนและการดูแลสิ่งแวดล้อม
ในเรื่องของกำรดูแลสิ่งแวดล้อม ESG เป็นเรื่องที่สำคัญมำก E คือ Environment, S คือ Social, G คือ
Governance คือต้องดูแลสิ่งแวดล้อม ต้องดูแลสังคม และต้องดูแลธรรมำภิบำล ภำคเอกชนเองใช้ ESG เป็น
ตัววัดว่ำบริษัทนั้นน่ำลงทุนหรือไม่ ตลำดหลักทรัพย์ประเทศไทยก็มีเกณฑ์ บริษัทนี้ได้ ESG B+ พอขึ้นมำเป็น A-
A A+ หุ้นเขำก็ขึ้นทันที ธนำคำรใหญ่ๆ ทั้งในประเทศและระหว่ำงประเทศก็ต้องมีมำตรฐำนว่ำ คนหรือบริษัท
ที่มำกู้เงิน กิจกำรของเขำมี ESG หรือไม่ เพรำะถ้ำธนำคำรให้กู้กับบริษัทที่ทำลำยสิ่งแวดล้อม ผู้ถือหุ้นธนำคำรก็
จะมำจี้ธนำคำรว่ำทำอย่ำงนั้นได้อย่ำงไร และก็จะไม่ลงทุนให้ธนำคำรนั้น กองทุนใหญ่ทั่วโลกของปู่ Warren
Buffett ก็ดี ดูว่ำจะลงทุนอย่ำงไรในตลำดหลักทรัพย์ บริษัทนั้นๆ มีระดับ ESG อย่ำงไร เพรำะฉะนั้น ในเรื่อง
ของกำรพัฒนำที่ยั่งยืน ดูแลสิ่งแวดล้อม ถึงแม้ยังไม่มีกฎหมำยโดยเฉพำะ ESG มำบังคับ แต่ผลบังคับมันเกิดขึ้น
จำกระบบเศรษฐกิจระหว่ำงประเทศด้วยตัวเอง
เพรำะฉะนั้น ปัจจัยที่กล่ำวมำข้ำงต้นทั้ง 4 ข้อ จึงเป็นเรื่องที่เป็นปัจจัยในกำรต่ำงประเทศยุคใหม่ ใน
กำรต่ำงประเทศยุคปัจจุบันนี้เป็นอย่ำงมำก และทั้ง 4 ข้อนี้ไม่ได้แยกออกจำกกันโดดๆ ทั้งประชำธิปไตย
หลักธรรมำภิบำล สิทธิมนุษยชน และกำรพัฒนำที่ยั่งยืน มีปฏิสัมพันธ์ซึ่งกันและกันอยู่ตลอดเวลำ ต้องอำศัย
ควำมว่องไว ควำมทันโลก ควำมชำญฉลำดที่สำมำรถ Integrate บูรณำกำรนโยบำยกำรต่ำงประเทศเรื่องต่ำงๆ
เหล่ำนี้เข้ำไปได้เพื่อให้เป็นกำรต่ำงประเทศที่เกิดผลประโยชน์กับประเทศของตนเอง เกิดผลประโยชน์และควำม
สงบสุข สันติภำพกับภูมิภำค
ปัจจัยที่กาหนดยุทธศาสตร์การต่างประเทศยุคใหม่ : การต่างประเทศที่อยู่ภายใต้การ
เปลี่ยนแปลงของระเบียบโลกทางเศรษฐกิจ
ปัจจัยที่กำหนดยุทธศำสตร์กำรต่ำงประเทศ เรื่องที่ 3 ซึ่งเป็นเรื่องใหญ่ คือ กำรต่ำงประเทศที่ขึ้นอยู่กับ
ภำยนอก ขึ้นอยู่กับเศรษฐกิจ เนื่องจำก International Economic Order เริ่มเปลี่ยนมำนำนแล้ว เปลี่ยนมำก
ขึ้นเรื่อยๆ และเรำปฏิเสธไม่ได้เลยว่ำระเบียบโลกทำงเศรษฐกิจนั้น เป็นเรื่องของนโยบำยต่ำงประเทศที่จะต้อง
เข้ำมำดูแล ไม่ใช่เรื่องของกระทรวงพำณิชย์ ไม่ใช่เรื่องของกระทรวงอุตสำหกรรม แต่เป็นเรื่องของทุกกระทรวง
ที่ต้องเอำมำหล่อหลอมเอำมำรวมกัน เพรำะฉะนั้น กำรต่ำงประเทศในควำมหมำยของผมไม่ใช่เรื่องของ
กระทรวงกำรต่ำงประเทศเท่ำนั้น แต่เป็นกำรที่ต้องบูรณำกำรทุกองคำพยพภำยในประเทศขึ้นมำกำหนดจุดยืน
ของกำรต่ำงประเทศให้ได้ไม่ว่ำจะเป็นบำงช่วงเป็นเรื่องของกำรสำธำรณสุขสำคัญ บำงช่วงเป็นเรื่องของ

17
สิ่งแวดล้อม บำงช่วงเป็นเรื่องของกำรพัฒนำเทคโนโลยี บำงช่วงเป็นเรื่องของกำรพัฒนำสังคม บำงช่วงเป็นเรื่อง
ของสันติภำพ ในที่สุดโลกปัจจุบันทุกเรื่องที่กล่ำวกันมำมันเกี่ยวโยงกัน มันมี Interaction มีปฏิสัมพันธ์กันหมด
เศรษฐกิจจากพหุภาคีนิยมสู่ภูมิภาคนิยม
อันแรกที่คิดว่ำระบบโลกเปลี่ยนมำสักพักคือ มีกำรเคลื่อนจำก “เศรษฐกิจจำกพหุภำคีนิยมสู่ภูมิภำค
นิยม” กำรให้ควำมสำคัญต่อองค์กำรกำรค้ำโลก (WTO) ที่มีกำรเจรจำกำรค้ำ กำรลงทุนทรัพย์สินทำงปัญญำ
และอื่นๆ 100 กว่ำประเทศนั้นคลำยควำมสำคัญลงไป แต่เดินเข้ำสู่ภูมิภำคนิยม ที่เรียกกันว่ำ Regionalism
ที่เรำเห็นก็คือ อำเซียน มีเป้ำหมำยของประชำคมอำเซียน ใน ค.ศ. 2015 มีกำรเปิดเสรีให้แก่กัน 5
ประเภท ไม่ว่ำจะเป็นกำรค้ำ ธุรกิจกำรบริกำร ในเรื่องของ Flow of Capital ซึ่งเปิดเสรีขึ้นบ้ำง และแรงงำนที่มี
ทักษะ
นอกจำกอำเซียนแล้ว กลุ่มประเทศลุ่มแม่น้ำโขงเอง ก็มีควำมร่วมมือค่อนข้ำงมำก พูดถึงเมียนมำ ไทย
ลำว กัมพูชำ และจีน เรำมีกรอบความร่วมมือ ACMECs มีควำมร่วมมือกัน 6 ด้ำน ระหว่ำงประเทศ เมียนมำ
ลำว กัมพูชำ และไทย ริเริ่มในสมัยค.ศ. 2002-2003 ตอนนั้นผมยังเป็นรัฐมนตรีว่ำกำรกระทรวงกำร
ต่ำงประเทศอยู่และเดินมำจนถึงปัจจุบันนี้
นอกจำกนั้นแล้ว เรำยังมีควำมร่วมมือทำงเศรษฐกิจในอนุลุ่มแม่น้ำโขง GMS ก็มีจีน และ ADB ธนำคำร
พัฒนำแห่งเอเชียเป็นโต้โผในเรื่องของกำรให้ Funding
เรำมีกรอบความร่วมมือแม่โขง-ล้านช้างที่จีนให้ควำมร่วมมือเพิ่มขึ้น กัมพูชำ ลำว เวียดนำม ไทย ก็
เข้ำไปมีส่วนร่วม จำได้ว่ำท่ำนนำยกหลี่ เค่อเฉียง ได้เชิญทุกท่ำนไปประชุม Boao Forum for Asia อยู่ปีหนึ่งที่
บนเกำะไหหลำ
เรำมีความร่วมมือ Japan-Mekong River Cooperation ญี่ปุ่นก็มำร่วมมือ ก็มีทุกประเทศหมดไม่
มีจีนและเรำก็มีกรอบความร่วมมือ Mekong-US Partnership ที่สหรัฐมำให้ควำมร่วมมือกับประเทศลุ่ม
แม่น้ำโขงแต่ไม่มีจีน และเมื่อตอนที่ประเทศไทยเป็นประธำนอำเซียน เกำหลีใต้ ก็มำขอมีกรอบความร่วมมือ
กับประเทศลุ่มแม่น้าโขง Mekong - ROK Cooperation แต่ไม่มีจีน (ภำพที่ 1)
เพรำะฉะนั้น ตรงนี้เรำก็จะเห็นว่ำถึงแม้เป็นควำมร่วมมือภูมิภำคนิยม ซึ่งเคลื่อนออกมำจำกพหุภำคี
นิยมแต่ก็มีกลิ่นอำยของเศรษฐกิจกำรเมืองอยู่ตรงนั้น มีกลิ่นอำยที่จะพยำยำมไม่ให้จีนเข้ำมำมีส่วนร่วมในทุกเวที
มีกลิ่นอำยของกำรแข่งขันกันของมหำอำนำจ มี Super Power, Major Power หรือ Competition แฝงอยู่

18
ภำพที่ 1 กรอบควำมร่วมมือในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
ที่มำ สุรเกียรติ เสถียรไทย, 2565
ภูมิภาคนิยมที่ใหญ่ขึ้นมำอีกอัน เป็นพหุภำคีแบบร้อยกว่ำประเทศ ก็คือ RCEP (Regional
Comprehensive Economic Partnership) ที่มีอยู่ 16 ประเทศ อำเซียน 10 ประเทศ อินเดีย จีน เกำหลี
ใต้ ออสเตรเลีย ญี่ปุ่น นิวซีแลนด์ เวลำนี้ 15 ประเทศก็ On Board เขตเศรษฐกิจเสรีที่ใหญ่ที่สุดในขณะนี้ก็หวัง
ว่ำอินเดียจะเข้ำมำร่วมด้วย
CPTTP (Comprehensive and Progressive Agreement for Trans-Pacific Partnership)
ซึ่งเกิดจำก PTPP สมัยท่ำนประธำนำธิบดีบำรัค โอบำมำ แต่ต่อมำท่ำนประธำนำธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ก็ไม่เอำ
ประเทศที่เหลือเลยไปทำให้ควำมร่วมมือนี้ Comprehensive มำกยิ่งขึ้น Progressive ขึ้น ครอบคลุมขึ้น
ก้ำวหน้ำขึ้น เขำเรียกว่ำ CPTTP จีนเองก็สมัครที่จะเป็น Member ของ CPTTP ประเทศไทยก็ยัง Debate กัน
อยู่ว่ำจะเข้ำหรือไม่เข้ำ
ในขณะเดียวกันก็มี FTAAP (Free-trade Agreement of the Asia Pacific) ท่ำนประธำนำธิบดี
สีจิ้งผิง พูดเอำไว้ในสมัยประธำนำธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ เรำก็ดูกันว่ำ RCEP มีจีนไม่มีอเมริกำ TPP (Trans-Pacific
Strategic Economic. Partnership Agreement) มีอเมริกำไม่มีจีน ท่ำนประธำนำธิบดีสีจิ้นผิง บอกว่ำทำไม
เรำไม่เอำมำรวมกันเลยตั้งแต่ประเทศเอเซียแปซิฟิก เม็กซิโก แคนำดำ เอำมำรวมกันเลย เป็น Free-trade
Agreement of the Asia Pacific ใน ค.ศ. 2022 ขณะนี้ประเทศไทยเป็นประธำนกำรประชุมเอเปคก็ได้มีเรื่อง
นี้เป็นสำระ เป็นผลลัพธ์อันหนึ่ง ก็คืออยำกให้มีกำรริเริ่มในกำรเจรจำ มี Fresh Conversation ริเริ่มกรอบใน
กำรเจรจำ Free-trade Area ในเอเชีย
นอกจำกนั้น เรำก็มีเวทีสำคัญคือ ACD (Asia Cooperation Dialogue) ริเริ่ม ค.ศ. 2002 ต้อง
ขอบคุณจีนย้อนหลัง เพรำะจีนก็ให้กำรสนับสนุน ACD มำตั้งแต่ต้น เป็นควำมร่วมมือ Pan Asia มำตั้งแต่ต้น
ประเทศอื่น ภูมิภำคอื่น ลำตินอเมริกำก็มี OAS (Organization of American States) แอฟริกำก็มี African
Union ประเทศในหมู่เกำะแฟซิฟิกก็มี Pacific Island Forum ประเทศในหมู่เกำะแคริเบียนก็คือ CARICOM
(Caribbean Community) แต่ว่ำเอเชียมีสองอย่ำง มีอนุภูมิภำคของเอเชีย มี SAARC มี GCC มี ASEAN+3

19
แล้วก็มี intra ASEAN คือเอเปคอำเซียนแปซิฟิก เอเชียแปซิฟิก และก็มีเอเชียกับยุโรปเรียกว่ำ ASEM แต่ Pan
Asia นี่ไม่มี เพรำะฉะนั้น เรำก็คิดกันว่ำเรำควรมีควำมร่วมมือทำงเศรษฐกิจ Pan Asia โดยใช้ควำมสมัครใจใน
Comfort Level ใช้หลักสร้ำง Strength Out of Diversity
Asia ไม่เหมือนกัน แตกต่ำงทั้งกำรเมือง กำรปกครองศำสนำ วัฒนธรรม เชื้อชำติ แต่ทำอย่ำงไรที่เรำ
จะเอำควำมหลำกหลำยเหล่ำนั้นมำสร้ำงให้เป็นพลัง จนถึงทุกวันนี้เริ่มต้นมี 18 ประเทศ ในปัจจุบันมี 30 กว่ำ
ประเทศ เรำมำร่วมมือใน ACD มีควำมร่วมมืออยู่ 20 โครงกำร และแต่ละประเทศก็เป็น Prime Movers
ในแต่ละเรื่อง ตอนนี้เรำ Group เข้ำมำเป็น 6 Pillars ทำงด้ำนกำยภำพ วิทยำศำสตร์และเทคโนโลยี กำรศึกษำ
Food Energy and Water Security มีเรื่องของ tourism และเรื่องของ Sustainable Development ก็ถือ
ว่ำทันมัยพอสมควร
กล่ำวโดยสั้นๆ คือว่ำเศรษฐกิจพหุภำคีนิยมในหลำยๆ เรื่อง เริ่มเดินเข้ำสู่ภูมิภำคนิยม น้อยประเทศบ้ำง
มำกประเทศบ้ำง แต่ไม่ใช่ 100 กว่ำประเทศ
การเงินเพื่อการพัฒนา : จากธนาคารโลกและสาขา สู่องค์กรใหม่
กำรเปลี่ยนแปลงของโลกทำงเศรษฐกิจอีกเรื่อง คือ “กำรเงินเพื่อกำรพัฒนำ : จำกธนำคำรโลกและ
สำขำสู่องค์กรใหม่” เมื่อ ค.ศ. 2014 ประเทศ BRICS มีรัสเซีย อินเดีย จีน แอฟริกำใต้ บรำซิล ก็ตั้ง New
Development Bank (ธนำคำรเพื่อกำรพัฒนำแห่งใหม่) ขึ้นมำ เพรำะบอกธนำคำรโลกไม่เพียงพอที่จะช่วย
ปรับปรุงโครงสร้ำงพื้นฐำนประเทศในเอเชีย และต่อมำจีนก็ได้ริเริ่ม AIIB ธนำคำรเพื่อกำรลงทุนโครงสร้ำง
พื้นฐำนเอเชีย (Asia Infrastructure and Investment Bank) ซึ่งในวันที่จีนมีเศรษฐกิจใหญ่เป็นอันดับสองของ
โลก ณ วันนั้นที่เสนอสิ่งเหล่ำนี้ขึ้นมำ ถ้ำเป็น 20 ปีที่แล้ว ผมเชื่อว่ำสถำบัน World Bank Asian
Development Bank คงไม่พอใจ แต่สถำนกำรณ์โลกเปลี่ยนไปมำก เมื่อมีกำรเสนอ BRICS และ AIIB
ธนำคำรโลกมองว่ำยิ่งมีมำกก็ดี เพรำะเอเชียยังขำดเงินทุนในเรื่องของกำรลงทุนเพื่อพัฒนำโครงสร้ำงพื้นฐำน
เพรำะฉะนั้น กำรเงินเพื่อกำรพัฒนำ ก็เคลื่อนจำกองค์กรโลกมำสู่องค์กรใหม่มำนำนแล้ว
ในเรื่องเสถียรภำพทำงกำรเงิน : จำกกองทุนกำรเงินระหว่ำงประเทศสู่องค์กรใหม่ หลังวิกฤตต้มยำกุ้ง
พ.ศ. 2540 จีน เกำหลีใต้ และญี่ปุ่นก็เข้ำมำประชุมกันที่จังหวัดเชียงใหม่ เรียกกันว่ำ CMIM (Chiang Mai
Initiative Multilateralisation) ควำมคิดริเริ่มเชียงใหม่ เรำมำเป็นแบงค์ชำติให้กัน เวลำถูกเก็งกำไรค่ำเงิน
ประเทศไทยช่วงนั้นแย่ไปเลย เรำมำเป็น Bilateral Swap Arrangement เป็นกำรร่วมมือทวิภำคี พอให้กันไป
แบบทวิภำคีก็เกิดเป็นใยแมงมุม ก็เกิดเป็นพหุภำคีระหว่ำง 13 ประเทศ เรียกว่ำ Chang Mai Initiative
Multilateralization มีกองทุน Reserve Pool 240 Billion US dollar ซึ่งทำให้คนที่มำเก็งกำไรค่ำเงินของ
13 ประเทศนี้ต้องคิดหนัก เวลำนี้สำนักงำนตั้งที่ประเทศมำเลเซีย เพรำะมีประเทศจีนที่มีเงินสำรองสูงที่สุด
ตั้งอยู่ด้วย มีประเทศญี่ปุ่น เกำหลีใต้ สิงคโปร์รวมอยู่ด้วย
กล่ำวสั้นๆ คือเสรีภำพทำงกำรเงินเคลื่อนเข้ำสู่องค์กรใหม่ ยุโรปเองถึงแม้ไม่ได้เรียก IMF ของยุโรป
เพรำะสมัยที่นำยกรัฐมนตรีชำวญี่ปุ่น ซำกะระ จะตั้งขึ้นมำก็ถูกโจมตีให้ออกจำกตำแหน่ง เพรำะฉะนั้น เรำก็ตั้ง
ให้มันเรียกยำกๆ สำหรับผมคิดว่ำมันคล้ำยๆ Asian Monetary Fund

20
ยุโรปเขำก็ตั้งขึ้นมำชื่อ EFSF (European Financial Stability Facility) เป็นองค์กรที่ดูแลเสถียรภำพ
ทำงกำรเงินของยุโรป ศำสตรำจำรย์โจเซฟ นักเศรษฐศำสตร์ รำงวัลโนเบล ได้บอกว่ำ CMIM เป็นสถำปัตยกรรม
กำรทำงกำรเงินใหม่ของเอเชีย
บทบำทของเงินหยวนก็มีควำมเปลี่ยนแปลงไปค่อนข้ำงมำก เงินหยวนได้รับควำมเห็นชอบจำก IMF ให้
เป็นเงินสำรองระหว่ำงประเทศ ให้เข้ำไปอยู่ใน Special Drawing Rights เดิมอยู่ประมำณ 10 เปอร์เซ็นต์ 1
สิงหำคม ค.ศ. 2022 ขยำยขึ้นไป 12.28 เปอร์เซ็นต์ USD มำกที่สุด EUR รองลงมำ แต่เงิน RMB ก็ได้สัดส่วนที่
สูงกว่ำ JPY และสูงกว่ำ GBP เงินหยวนยังเป็นเงินสกุลที่ใช้กำรค้ำระหว่ำงประเทศ ถึงแม้ว่ำจีนจะยังไม่อยำกให้
คนถือเงินหยวนนอกประเทศมำกนัก แต่ก็ค่อยๆ ขยับขึ้นไปที่ใช้เงินหยวนในกำรค้ำขำยขยับขึ้นไป 3.2 % เป็นที่
สี่ของโลก
ควำมเปลี่ยนแปลงและระเบียบโลกที่เริ่มขยับอีก ก็คือ “กำรพยำยำมสร้ำงสกุลเงินสำรองระหว่ำง
ประเทศใหม่” ถึงแม้ RMB จะเข้ำไปอยู่ Special Drawing Rights ซึ่งเป็นตะกร้ำสำหรับประเทศ IMF แต่จำก
สงครำมยูเครนกับรัสเซีย ประเทศ BRICS เริ่มประชุมกัน ผู้นำคุยว่ำลองไปศึกษำดูว่ำเรำจะมีตะกร้ำเงินของ
BRICS บรำซิล รัสเซีย อินเดีย จีน แอฟริกำใต้แทน Special Drawing Rights หรือไม่ แม้ไม่ง่ำย แต่เริ่มคิด
เริ่มทำแล้ว เพื่อป้องกันกำรถูกคว่ำบำตรทำงเศรษฐกิจ
ระบบกำรชำระเงินระหว่ำงประเทศ กำลังจะเริ่มจำก Swift ไปสู่ Non-Dollar Settlement พอรัสเซีย
ถูกคว่ำบำตรในเรื่อง Swift ก็มีหลำยประเทศเริ่มมองแล้วว่ำ ถ้ำเกิดมีควำมสัมพันธ์ที่ไม่เป็นมิตรกับสหรัฐและถูก
ยึดเงินสำรองถูกห้ำมค้ำขำยผ่ำนระบบ Swift จะทำอย่ำงไร เมื่อ ค.ศ. 2015 จีนได้เคยพัฒนำ Cross-Border
Interbank Payment System (CIPs) เพื่อให้เป็นทำงเลือกจำก Swift มำถึงเวลำนี้ ค.ศ. 2022 โลกให้ควำม
สนใจว่ำทำอย่ำงไรที่จะพัฒนำ CIPs ให้เจริญก้ำวหน้ำขึ้นไปเรื่อยๆ ในกรณีที่ถูกคว่ำบำตรโดย Swift
เพรำะฉะนั้น ระบบกำรเงินระหว่ำงประเทศกำลังเคลื่อนไปสู่เวทีใหม่ ยังไม่รู้ว่ำจะไปได้แค่ไหน ยังไม่รู้ว่ำ CIPs
จะเดินไปได้ไกลแค่ไหน แต่ได้เดินมำแล้ว โดนถูกผลักดันด้วยประเทศต่ำงๆ มำกเกินไป ไม่ได้ถูกโปรโมทโดยจีนเอง
โปรโมทโดยคนอื่น
กำรให้บริกำรทำงกำรเงิน จำกเดิมเป็น Digital Finance มี Finance Company ให้บริกำรทำงกำรเงิน
โดยใช้เทคโนโลยี เรียกว่ำ Fin Tech Financial Technology ในขณะเดียวกันก็มี Tech Fin ด้วย คือบริษัท
Technology ไม่ได้ตั้งใจจะทำเรื่องกำรบริกำรทำงกำรเงิน แต่ว่ำมีข้อมูลเยอะมำก ไม่ว่ำจะเป็น Wechat,
Taobao มีข้อมูลมำกขนำดนี้เป็น Big Data เป็น Big Data Analytic ด้วย ก็เลยเอำกำรบริกำรทำงกำรเงิน
เสริมเข้ำไป ไม่ว่ำจะเป็นกำรประกันภัย กำรออมเงิน กำรชำระเงิน เพรำะฉะนั้น ระเบียบโลกมันเลยเปลี่ยนไปมี
ทั้ง Fin Tech และ Tech Fin แต่ Fin Tech และ Tech Fin ยังผ่ำนตัวกลำง ยังผ่ำนธนำคำร ธนำคำรชำติ
ธนำคำรแต่ละประเทศอยู่ก็เลยมีคนรุ่นใหม่มำคิดระบบ Block chain ขึ้นมำ Bitcoin Crypto Currency
แต่ทำงรัฐศำสตร์ผมเรียกว่ำเป็น Decentralization คือเป็นกำรกระจำยอำนำจไม่ต้องผ่ำนตัวกลำง
ค้ำขำยกันได้เลยไม่ว่ำจะเป็น Forex Exchange Rate fund หรือเป็น Asset ซึ่งเวลำนี้ก็กำลังมีปัญหำอยู่ หลำย
วันมำนี้เพิ่งมีปัญหำกับ Platform อันหนึ่ง ก็ดูต่อไปว่ำจะเป็นอย่ำงไร แต่ว่ำไม่ผ่ำนธนำคำรกลำง ไม่ผ่ำน
Central bank แต่แบงค์ชำติสวีเดนกับแบงค์ชำติจีน ต้องชื่นชมว่ำเก่งมำก แทนที่จะไปห้ำมในเรื่อง Block

21
chain เลยเอำ Block Chain Technology และคนเหล่ำนี้ เข้ำมำทำงำนร่วมกับธนำคำรกลำง และก็เริ่มออก
Central Bank Digital Currency ขึ้น มี Digital Yuan ธนำคำรกลำง ธนำคำรแห่งประเทศไทยก็กำลังทำ
Sandbox เรื่องนี้อยู่ เป็น Baht Digital ที่จะช่วยนักธุรกิจ เพรำะเรำกำลังทำ Sandbox กับฮ่องกงอยู่ว่ำจะทำ
อย่ำงไร ว่ำเรำจะ Settle ทำ Resettlement กำรทำค่ำเงินอย่ำงไร ของจีนกับของสวีเดนอำจจะทำไปไกล
มำกกว่ำนั้น หลำยประเทศกำลังเริ่มตำมเรื่องนี้เข้ำมำ ฉะนั้น ในเวทีที่ปรึกษำของบริษัทใหญ่ที่เผอิญผมเป็น
สมำชิกของคณะที่ปรึกษำ ก็มีกำรศึกษำเหล่ำนี้อยู่ในยุโรปว่ำเมื่อ CBCD เกิดขึ้นมำกๆ จำกหลำยประเทศ แล้ว
กำรดำเนินกำรทำงกำรเงิน โลกของกำรเงิน จะเดินไปทำงไหน แปลว่ำอะไร ก็คือว่ำเมื่อมีสงครำมรัสเซียกับ
ยูเครนขึ้นมำ หลำยประเทศเริ่มอยำกหันไปใช้ดิจิทัลหยวนมำกขึ้น ดิจิทัลหยวนกลับมีควำมสำคัญมำกขึ้นกว่ำที่
จีนคิดไว้ จะไปทำงนั้นหรือเปล่ำ พวกนี้เป็นสิ่งที่เปลี่ยนแปลงและมีผลต่อกำรต่ำงประเทศทั้งสิ้น
การแข่งขันทางด้านยุทธศาสตร์ทางเศรษฐกิจ ระหว่างจีน อเมริกา รัสเซีย อังกฤษ ยุโรป
ออสเตรเลีย
ประกำรถัดไป ที่ระเบียบโลกทำงเศรษฐกิจมันเปลี่ยน มำจำกกำรแข่งขันทำงด้ำนยุทธศำสตร์ทำง
เศรษฐกิจ ระหว่ำงจีน อเมริกำ รัสเซีย อังกฤษ ยุโรป ออสเตรเลีย ที่มำจำกควำมคิดริเริ่มใหม่ๆ กำรหำเพื่อน
ใหม่ๆ จีนมีควำมคิดริเริ่มมำกมำย แต่ที่ใหญ่ คือ BRI (Belt and Road Initiative) ที่โลกเริ่มมี De
Globalization ผมเรียกว่ำเป็น “โลกำภิวัตน์เป็นเศษเสี้ยว” เป็น Fragmented Globalization เพรำะว่ำ
สหรัฐอเมริกำ แยกเศรษฐกิจกำรค้ำ Technology ระหว่ำงจีนกับอเมริกำ เพรำะฉะนั้น กำรลงทุนธุรกิจก็ไม่หมุน
ตำมโลก อะไรที่ Globalization จีนกับอเมริกำ อเมริกำกับจีนก็สะดุดลง ก็เป็นโลกำภิวัตน์เป็นเศษเสี้ยวเป็น
Fragmented Globalization เวลำประชุม BOAO ผมพูดหลำยครั้งว่ำ BRI (Belt and Road Initiative) เป็น
ตัวที่กำหนดเอำไว้เลย ว่ำ Globalization ต้องเดินหน้ำต่อไป เพรำะ BRI เป็นตัวเชื่อมทั้งในด้ำน Physical และ
Digital ให้กับประเทศตั้งเกือบร้อยประเทศที่เข้ำมำมีส่วนร่วมในเรื่อง Belt and Road Initiative ที่มีทั้ง
กำยภำพและทำงดิจิทัลนะครับ ไม่ใช่กำยภำพอย่ำงเดียว
Pan-Beibu Gulf Cooperation ยุทธศำสตร์ที่จีนมอบหมำยให้กวำงตุ้ง กวำงสี ไห่หนำน เชื่อมโยงกับ
อำเซียน ยุทธศำสตร์หนึ่งแกนสองปีก ผมคิดว่ำเป็นยุทธศำสตร์ที่สำคัญและมียุทธศำสตร์ที่อำเซียนต้องให้
ควำมสำคัญ และให้ควำมสนใจว่ำจะร่วมมือกับสำมมณฑลนี้อย่ำงไรนะครับ เพรำะฉะนั้น เรำก็เห็นได้ชัดว่ำ
ยุทธศำสตร์กับอำเซียนเป็นทวิยุทธศำสตร์ เป็น Pan-Beibu Gulf Cooperation ผสมกับยุทธศำสตร์ที่ยูนนำน
ที่จะเชื่อมโยงกับเมียนมำแล้วก็กับประเทศไทย แต่ที่ผมคิดว่ำน่ำสนใจมำกๆ เลยที่ ท่ำนประธำนำธิบดีสีจิ้นผิงได้
พูดในปีนี้ คือ Global Security นี้เชื่อถือได้ ควำมคิดริเริ่มทำงด้ำนควำมมั่นคงของโลกซึ่งมีอะไรดีๆ อยู่ในนั้น
เยอะ ซึ่งผมคิดว่ำมันเป็นควำมเปลี่ยนแปลงที่มีนัยยะน่ำสนใจ กำรที่ไม่ทำอะไรโดยใช้เอกนิยม ไม่ใช่ Unilateral
Action กำรที่ให้ควำมสำคัญต่อระบบพหุภำคี เพรำะฉะนั้น ที่สำคัญมำกคือ Global Development Initiative
ที่ท่ำนประธำนำธิบดีสีจิ้นผิงพูดถึงเรำร่วมมือกันแล้วทั้งนั้น จีนก่อตั้งกลุ่มประเทศ 51 ประเทศขึ้นมำ ประเทศ
ไทยก็รวมอยู่ด้วยว่ำ เรำจะช่วยประเทศที่ยำกจนประเทศที่ยังด้อยพัฒนำให้เขำเดินเข้ำไปสู่เป้ำหมำยกำรพัฒนำ
อย่ำงยั่งยืนทั้งสิบเจ็ดเป้ำหมำยได้อย่ำงไร

22
จีนได้เริ่มที่จะตั้งกองทุนเชื่อมกับสหประชำชำติเพื่อที่จะไปช่วยกระบวนกำรปรับตัวของกำรผลิตให้เป็น
Green Economy เป็น Green Technology ให้กับประเทศที่ยังขำดเงินทุนแต่พร้อมที่จะเดินเข้ำสู่เศรษฐกิจสี
เขียวได้ ผมคิดว่ำนี่เป็นเป็นควำมคิดริเริ่มที่ที่น่ำชื่นชมเป็นอย่ำงยิ่ง แต่ผมมีควำมรู้สึกว่ำประเทศในอำเซียนเอง
ประเทศในเอเชียเองหรือประเทศในโลกเอง ยังไม่ได้เข้ำลงไปดู แล้วไม่เข้ำใจว่ำ Global Development
Initiative คืออะไร แล้วควรจะบูรณำกำรเข้ำมำเป็นส่วนหนึ่ง ไม่ใช่เอำตำมจีน แต่ขอที่เป็นข้อดีของแต่ละ
ประเทศ เรำควรจะเอำบูรณำกำรเข้ำมำเป็นส่วนหนึ่งของ Foreign Policy ของกำรกำหนดจุดยืนทำงเศรษฐกิจ
กำรกำหนดจุดยืนทำงต่ำงประเทศ ของประเทศต่ำงๆ รวมถึงประเทศไทย
สหรัฐอเมริกำก็มีอะไรใหม่ๆขึ้นมำเยอะนะครับ คือเรื่อง Build Black Better World (B3W) ซึ่งเป็น
นโยบำยที่จะอัดเงินเข้ำไปช่วยเศรษฐกิจในสหรัฐฯ มำช่วย Indo-Pacific Region แนวคิดเรื่อง Indo-Pacific
Region ก็เกิดขึ้นนะครับ หลำยคนก็ถำมว่ำอินโดแปซิฟิกหมำยถึงอะไร หลำยประเทศในอำเซียน อย่ำงประเทศ
ไทย เรำสนับสนุน Indo-Pacific Region เรำก็ไม่ได้ขัดข้องอะไร แล้วสหรัฐก็สร้ำง Quad ควำมร่วมมือด้ำน
ควำมมั่นคงของประเทศมหำอำนำจทั้ง 4 ได้แก่ สหรัฐอเมริกำ ญี่ปุ่น อินเดีย และออสเตรเลียจับมือกัน ซึ่งท่ำน
ประธำนำธิบดีโจ ไบเดน ก็เดินต่อในเรื่องของ Quad คือกำรร่วมมือกัน 4 ประเทศแล้วก็ผลักดันในเรื่องของ
Indo-Pacific หลำยคนก็บอกว่ำ Indo-Pacific ไม่ได้มีเนื้อในเลย ไม่เห็นเหมือน Belt and Road ไม่เห็นเหมือน
Pan-Beibu ไม่เห็นเหมือนเรื่องต่ำงๆที่จีนริเริ่มขึ้นมำ มียุทธศำสตร์แล้ว มีนโยบำย มี Action Plan มี
งบประมำณ ทำไมของอเมริกำแปลว่ำอะไร อเมริกำก็เลยบอกว่ำฉันไม่เข้ำแล้ว CPTPP ฉันจะเสนอ Indo-
Pacific Economic Framework (กรอบควำมร่วมมือทำงเศรษฐกิจอินโดแปซิฟิก) ขึ้นมำ
สหรัฐฯ ส่งรัฐมนตรีพำณิชย์มำเมื่อปลำยปีที่แล้ว มำที่สิงคโปร์แล้วก็มำเลเซีย เมื่อต้นปีนี้ท่ำน
ประธำนำธิบดีโจ ไบเดน ก็ไปประกำศที่ญี่ปุ่นกับเกำหลีใต้ เชิญประเทศต่ำงๆ อำเซียนก็มี 7 ประเทศเข้ำไปร่วม
ใน Indo-Pacific Economic Framework เห็นไหมว่ำระเบียบโลกเศรษฐกิจเปลี่ยน เพรำะว่ำมหำอำนำจอันดับ
หนึ่ง อันดับสองมีแนวคิดใหม่ๆ เข้ำมำ แต่ไม่ใช่แนวคิดที่พูดถึง WTO นะครับ ไม่ใช่แนวคิดที่พูดถึงควำมร่วมมือ
ทำงเศรษฐกิจในกรอบของสหประชำชำติ ในกรอบของพหุภำคีนิยมอย่ำงเดิม เป็นแนวคิดใหม่ๆที่ขึ้นมำ ซึ่งก็มี
ทั้งข้อดีและก็มีทั้งข้องงๆ นะครับ สหรัฐเองก็ Approach ประเทศในหมู่เกำะแปซิฟิกเรียกว่ำ Partner in the
Blue Pacific (PBP) อันนี้ก็เห็นชัดเจนว่ำเป็นกำรที่ตอบสนองต่อกำรที่จีนเข้ำไปมีควำมสัมพันธ์ที่ดีกับประเทศ
อะไรก็ตำมใน Pacific ดังนั้น กำรแข่งขันยุทธศำสตร์เลยทำให้มีอะไรใหม่ๆขึ้นมำ ซึ่งมันเป็นกำรจัดระเบียบโลก
ทำงเศรษฐกิจไปทีละนิด ทีละนิด ทีละนิดนั้น แล้วถ้ำเกิดประเทศต่ำงๆ เช่น ประเทศไทยไม่รู้ตัวและติดตำม
เรื่องพวกนี้ชัดเจน เรำก็จะวำงจุดยืนด้ำนกำรต่ำงประเทศในยุคใหม่ลำบำก
รัสเซียเองก็ไม่ได้อยู่นิ่งครับ ประธำนำธิบดีปูติน ก็เสนอหลักนิยมใหม่ด้ำนกำรต่ำงประเทศของรัสเซีย
ขึ้นมำ บอกโลกเวลำนี้จะไม่เป็นโลกสองขั้ว ไม่เป็น Bipolarity จะเป็น Multipolarity จะมีผู้นำหลำยขั้ว และ
รัสเซียจะสนับสนุนประเทศต่ำงๆ ที่ไม่ได้อยู่ในค่ำยตะวันตกให้ได้ทำงำนร่วมกัน ซึ่งนี่ก็น่ำสนใจ จะมีพลังแค่ไหน
หรือไม่มีก็แล้วแต่ ออสเตรเลีย อังกฤษ อเมริกำจับมือกันออก Quad 4 ประเทศที่ต้ำนจีน แต่ผมตั้งคำถำมได้ว่ำ
มันจะเป็น Quad Minus หรือเปล่ำ

23
สงครำมรัสเซียกับยูเครนจะเห็นได้ชัดเจนว่ำ อินเดียเริ่มโหวตต่ำงๆ ต่ำงจำกประเทศ Quad ด้วยกัน
เริ่มโหวตหลำยอย่ำงเหมือนกับประเทศจีน เพรำะควำมสัมพันธ์ระหว่ำงอินเดียกับกับรัสเซีย ผมชอบที่รัฐมนตรี
ต่ำงประเทศอินเดียพูดว่ำ คนตะวันตกบอกว่ำต้อง Sanction ในเรื่องของพลังงำน อย่ำไปซื้อพลังงำน
จำกรัสเซีย อินเดียบอกว่ำแต่รัสเซียจะขำยพลังงำนให้รำคำถูก ก็อย่ำไปซื้อ ท่ำนรัฐมนตรีต่ำงประเทศอินเดีย
บอกว่ำยุโรปต้องหยุดคิดสักทีว่ำปัญหำของยุโรปคือปัญหำของทุกคน คือ Have to Stop Thinking The
European Problem is My Problem. ปัญหำของอินเดียคือเป็นประเทศยำกจนแล้วเขำต้องกำรพลังงำน
รำคำถูก ในขณะที่พลังงำนรำคำขึ้น แล้วพอพลังงำนสูงขึ้น Inflation ก็สูงขึ้น
การต่างประเทศท่ามกลางผลลบทางเศรษฐกิจจากรัสเซีย-ยูเครน และการคว่าบาตรทางเศรษฐกิจ
ประกำรถัดไปที่ระเบียบโลกเปลี่ยนก็คือ กำรต่ำงประเทศนั้นกลำยเป็นกำรต่ำงประเทศที่มีผลหรือ
ท่ำมกลำงผลลบทำงเศรษฐกิจ ในสงครำมรัสเซียยูเครนและกำรคว่ำบำตร ผมเรียกว่ำเป็น Atomic Economic
Sanction ที่รุนแรงมำกที่สุดตั้งแต่สงครำมโลกครั้งที่สองเป็นต้นมำ ที่เรำได้พูดกันไปแล้ว กระทบต่อระบบ
กำรเงินอย่ำงไร กระทบระบบกำรค้ำระหว่ำงประเทศอย่ำงไร กระทบรำคำพลังงำนอย่ำงไร หลำยประเทศใน
โลกเจอ Inflation ที่มำจำกต้นทุนสูงขึ้น ดอกเบี้ยขึ้น เพื่อดูแลเงินฟ้อ ซึ่งก็ไม่รู้ว่ำดูแลได้หรือเปล่ำ
อเมริกำ เขำดูแลได้เพรำะเขำมำจำก Demand ที่เป็น Inflation ที่มำจำกเศรษฐกิจดี เพรำะว่ำสหรัฐก็
ออกจำกโควิดก่อนแล้ว เขำก็มี QE เข้ำไป เวลำนี้ก็ต้องเปลี่ยนจำก QE เป็น QT ไปแล้ว เพรำะขึ้นดอกเบี้ยเพื่อ
กดเบรก เหยียบคันเร่งนำนเกินไปก็กดเบรก แต่อย่ำงประเทศไทย เรำก็เปิดประเทศวันที่ 1 มิถุนำยน พ.ศ.
2565 Inflation ขึ้นเสียแล้ว ยังไม่มี demand อะไรเลย จะเหยียบเบรกเลยสตำร์ทเครื่องปั๊บเหยียบเบรกเลย ก็
ไม่ต้องไปไหน แต่จะไม่ขึ้นดอกเบี้ยเลยก็ไม่ได้ เพรำะว่ำก็มีส่วนทำให้เงินไหลออกเวลำที่ดอกเบี้ยสหรัฐและยุโรป
ขึ้นตำมแผนกันไป ซึ่งตอนนี้ก็ชัดเจนแล้ว เรำต้องเอำ Inflation ให้อยู่ ถึงแม้จะเข้ำสู่ Recession ก็ตำม ยุโรปก็
ประกำศและอังกฤษก็ประกำศแล้วว่ำหน้ำหนำวนี้เป็นจุดเริ่มของ Recession เศรษฐกิจตกต่ำ เศรษฐกิจถดถอย
ดังนั้น ปีหน้ำ Inflation จะลดลง เงินเฟ้อจะลดลง แต่เงินในกระเป๋ำน้อยลง เศรษฐกิจจะถดถอย เศรษฐกิจจะ
ถอยหลัง เศรษฐกิจจะตกต่ำ
“พลังงาน” เองก็มีปัญหำ อย่ำงที่ผมเรียนในตอนต้น นโยบำยพลังงำนระหว่ำงประเทศจำกเดิมที่เป็น
New Normal ประเทศไทยก็จะพูดกันถึงเรื่อง BCG นะครับ ประเทศอื่นเขำก็พูดกันถึง ESG แต่มันจะกลับไป
Old normal หรือเปล่ำ แล้วระบบเศรษฐกิจไม่เปลี่ยนแปลง และน่ำสนใจมำกคือว่ำ กำรต่ำงประเทศไปอยู่
ท่ำมกลำงควำมคิดใหม่ๆ ของมหำอำนำจและภำคเอกชน เป็นทำงเลือกที่ไม่คุ้นเคย ไม่ใช่ภูมิภำคนิยม ไม่ใช่
ควำมคิดริเริ่มที่เป็น initiative ใหม่ๆ แข่งกัน แต่มันเกิดขึ้นเพรำะอะไรก็ไม่รู้ ผมจะไม่ขยำยเรื่องนะครับ แต่ขอ
พูดสองเรื่องเท่ำนั้น
เรื่องแรก คือ เรื่องความมั่นคงในด้านห่วงโซ่อุปทาน (Supply-Chain Security) Supply Chain ทำ
ให้ต้นทุนลดลง ประเทศทั้งหลำยต้องกำรที่จะ Diversify ต้องกำรที่จะกระจำย กำรที่จะเลือกซื้อสินค้ำเพื่อให้ได้
ต้นทุนที่ต่ำด้วยสเกลที่ดีที่สุด แต่เวลำนี้เมื่อเกิดปัญหำ Disruption เกิดขึ้น ปัญหำนโยบำย Decoupling
เกิดขึ้นจำกสหรัฐอเมริกำ หลำยประเทศเริ่มคิดที่จะพึ่งตัวเอง (Localization) มำกขึ้น

24
จีนจัดทำ Dual Circulation ก็ดี จัดทำนโยบำยจำกกำรประชุมพรรคฯ ก็ดี และกรณี G20 ก็ดี ถึงแม้
จะให้ควำมสำคัญกับกำรต่ำงประเทศ แต่ก็ให้ควำมสำคัญกับเศรษฐกิจในประเทศและ Local Technology
มำกขึ้น ถ้ำจีนเน้น Localization มำกขึ้น ผลต่อ Supply-chain Security ของเอเชียคืออะไร สหรัฐอเมริกำ
พยำยำมทำ Decoupling แยกกำรค้ำ กำรเงิน กำรลงทุน เทคโนโลยี ระหว่ำงจีนกับอเมริกำ ซึ่งมีตัวอย่ำง
เยอะแยะมำกมำยนะครับ เอกชนก็บ่นมำก อเมริกำก็เลยใช้นโยบำยใหม่ว่ำ เขำเป็น Manage Decoupling คือ
ยังแยกอยู่ แต่แยกแบบจะบริหำรจัดกำรหน่อย บริหำรจัดกำรอย่ำงไร บริหำรจัดกำรแบบ Friend Shoring ใคร
เป็นเพื่อนก็จะค้ำกับคนนั้น ใครไม่เป็นเพื่อนก็ไม่ค้ำกับคนนั้น ก็ยังเป็น Fragmented Globalization อยู่ แต่
เป็นกำรต่ำงประเทศที่เป็นเศษเสี้ยวอยู่ ดังนั้น เป็นกำรต่ำงประเทศที่เป็น Manage Decoupling, Friend
Shoring เป็นทำงเลือกที่ประเทศทั้งหลำยไม่คุ้นเคย ประเทศไทยก็ไม่คุ้นเคย
Energy Security ยังจะ Green อยู่หรือ Not So Green ประเทศไทยให้ควำมสำคัญในเรื่องของ
Green Economy ในขณะเดียวกันก็มีคนมำถำมบอกว่ำกำรประชุมเอเปคปีนี้ เรำเชิญซำอุดิอำระเบียมำเป็น
แขกของประธำน ในขณะที่ซำอุดิอำระเบียก็ผลิตน้ำมัน ผลิต Fossil Fuel แล้วในกำรประชุมเอเปค เรำก็
พยำยำมคุยกันในเรื่องของ Sustainable ในเรื่องของ Green Economy ส่งสัญญำณอะไรบ้ำง
เรื่องที่สอง ว่ำด้วยทางด้านระเบียบโลกทางการเมือง ซึ่งก็เปลี่ยนแปลง แน่นอนที่สุด ประกำรแรก
กำรแข่งขัน การขัดแย้งระหว่างมหาอานาจจีน-สหรัฐฯ จีนอำจจะไม่ได้ตั้งใจจะไปแข่งขันให้เกิดอะไรขึ้น
เพียงแต่จีนมีควำมคิดริเริ่มใหม่ๆ แต่สหรัฐและตะวันตกนั้นพยำยำมมีควำมคิดริเริ่มมีอะไรใหม่ๆ ขึ้นมำ พูดง่ำยๆ
ตรงไปตรงมำก็คือ เพื่อมำต้ำนจีน เช่น Indo – Pacific Framework ถ้ำจะให้มองอย่ำงวิชำกำร มองจำกคนที่
เคยมีประสบกำรณ์ในกำรต่ำงประเทศ ก็เห็นชัดเจนว่ำเป็นสิ่งที่พยำยำมจะเข้ำมำต้ำนยุทธศำสตร์ BRI และก็
ต้ำนข้อเสนอใหม่ๆ เพื่อกำรพัฒนำที่เป็นประโยชน์กับเอเชีย
ควำมเปลี่ยนแปลงระเบียบโลกอีกประกำรหนึ่ง มำจำกความพยายามในการแบ่งกลุ่มประชาธิปไตย
กับเผด็จการ ซึ่งผมคิดว่ำอันนี้น่ำเป็นห่วงมำก พยำยำมบอกว่ำควำมขัดแย้งกันตรงนั้นตรงนี้เป็นควำมขัดแย้ง
ระหว่ำงประชำธิปไตยกับเผด็จกำร แล้ววันนี้ Democratic กับ Authoritarian Government ในเรื่องที่เป็น
Hotspot ตรงนี้ A Hotspot B Hotspot C แยกประเทศออกเป็นสองกลุ่ม ซึ่งผมคิดว่ำนั่นอันตรำย เพรำะ
หลำยประเทศที่ตะวันตกเรียกว่ำเผด็จกำร เขำก็ไม่ได้เป็นเผด็จกำรแบบที่ตะวันตกพูดถึง บำงประเทศที่
ตะวันตกร่วมมือด้วยก็ไม่ได้เป็นประเทศที่เป็นประชำธิปไตยแบบตะวันตกพูดถึง และจะมีประโยชน์อะไรในกำร
แบ่งแบบนี้
การต่างประเทศเรากาลังอยู่ภายใต้ระเบียบโลกที่เปลี่ยนไป เพรำะอยู่ท่ามกลางความอ่อนแอของ
ระบบพหุภาคีที่มีสหประชาชาติเป็นศูนย์กลาง เรำเห็นได้ชัดเจนในเรื่องสงครำมรัสเซียยูเครน ในเรื่องเมียนมำ
คณะมนตรีควำมมั่นคงแห่งสหประชำชำติทำงำนแทบไม่ได้เลย เพรำะมี Veto Power ของ 5 ประเทศ สมัชชำ
ใหญ่สหประชำชำติ UNGA ออกข้อมติอะไรมำได้เยอะแยะมำกมำย แต่กฎบัตรของสหประชำชำติเป็นเพียง
คำแนะนำ ไม่มีผลผูกพันอะไร

25
บทบำทของเลขำธิกำรสหประชำชำติอ่อนแอลงอย่ำงมำกในเรื่องรัสเซีย คือ ยูเครนเรำกลับไปเห็น
ประธำนำธิบดีของตุรกีเข้ำมำเจรจำเรื่องนั้นเรื่องนี้ เห็นบทบำทของประธำนำธิบดีฝรั่งเศส เป็นครั้งเป็นครำว
บทบำทของคนโน้นคนนี้เข้ำมำช่วยเจรจำ แม้กระทั่งประธำนำธิบดีอินโดนีเซียที่ไปเยือนมอสโกและเคียฟ ไป
เจรจำกับทั้งโวโลดีมีร์ เซเลนสกี และวรำดิเมีย ปูติน แล้วก็พูด แล้วบทบำทอะไรต่ำงๆ ก็เปลี่ยนไป เป็นระเบียบ
โลกทำงกำรเมืองที่เปลี่ยนไป กำรต่ำงประเทศท่ำมกลำงสงครำมรัสเซียกับยูเครน เป็นกำรเปลี่ยนภูมิรัฐศำสตร์
โลกที่สำคัญ กำรโหวตใน UNGA เปลี่ยนเยอะมำก อำเซียนก็แตกไปเลย โหวตหรือออกเสียงไม่เหมือนกัน มีกำร
ปรับขั้ว มีกำรรวมกลุ่มประเทศที่ไม่นิยมตะวันตก
การต่างประเทศในยุคใหม่ยังเป็นการกลับมาของประเทศที่อยู่ภายใต้ความตึงเครียดเรื่องเกาะ
ไต้หวัน ตั้งแต่สหรัฐฯ ส่งประธำนสภำฯ มำเยือนเกำะไต้หวัน ซึ่งไม่เคยมำเยือนก่อนแล้ว จีนก็ต้องแสดงให้เห็น
ถึงควำมที่ไม่พอใจเป็นกำรขัดหลักนโยบำยจีนเดียว ก็มีกำร Sanction มีกำรซ้อมรบ ซึ่งก็มีผลกระทบทำงด้ำน
เศรษฐกิจกำรเมือง
การต่างประเทศยุคใหม่เป็นการต่างประเทศที่เริ่มมีตัวใหม่ขึ้นมาแล้ว กลับมำใหม่อีก ในสมัยที่ผม
เป็นรัฐมนตรีต่ำงประเทศมีเรื่องความตึงเครียดในคาบสมุทรเกาหลี มำก วันนี้กลับคืนมำใหม่ มีกำรยิงจรวดกัน
ไปเป็นสิบลูกแล้ว มีกำรตอบโต้กันระหว่ำงเกำหลีเหนือเกำหลีใต้ อเมริกำก็บอกว่ำถ้ำทำอะไรเกำหลีใต้ก็จะต้อง
เกิดสงครำม
แล้วก็สำหรับประเทศในอำเซียนและประเทศไทยและประเทศจีนด้วย การต่างประเทศยุคใหม่
กลายเป็นการต่างประเทศที่ถูกกระทบจากการรัฐประหารและการละเมิดสิทธิมนุษยชนในเมียนมา อำเซียน
ถูกกดดัน ประเทศไทยถูกกดดัน สหประชำชำติก็กดดัน โลกก็กดดันให้ Sanction ประเทศไทยก็ถูกกดดันให้
Sanction ในเรื่องพลังงำนกับเมียนมำ
กำรต่ำงประเทศปัจจัยที่ห้ำที่กำหนดยุทธศำสตร์คือ การต่างประเทศที่อยู่ท่ามกลางวิกฤติทาง
ภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม ภัยต่ำงๆที่เกิดขึ้น อุทกภัย วำตภัย กำรสูญเสียควำมหลำกหลำยทำงชีวภำพ ที่มีผล
จำก Climate Crisis เหล่ำนี้ อย่ำงที่ผมเรียนไปตอนต้น กลำยเป็นปัจจัยของนโยบำยต่ำงประเทศในกำรหำ
ควำมร่วมมือแม้กระทั่งในเรื่องของหมอกควัน PM 2.5 ก็เป็นเรื่องของกำรต่ำงประเทศไปแล้ว เพรำะเรำต้อง
ร่วมมือกับเมียนมำและลำว เพรำะว่ำถ้ำเรำไม่มีกำรเผำอะไรเลย แต่ประเทศเพื่อนบ้ำนเผำ หรือประเทศเพื่อน
บ้ำนเขำไม่เผำ แต่เรำเผำมันก็เดือดร้อนเหมือนกันนะครับ
การต่างประเทศท่ามกลางปัญหาของด้านสาธารณสุขยังไม่หยุดนะครับ เรำพูดกันถึง Reform ของ
Global Health Governance , กำรประชุม Boao Forum for Asia ก็จัดในเรื่องของ Global Health
Governance ไปหลำยครั้ง ซึ่งผมก็มีส่วนรวม เรำควรจะเดินเข้ำสู่ Global Health Governance อย่ำงไร
เพรำะโรคระบำดจะมีอะไรขึ้นมำอีกเยอะแยะ

26
ยุทธศาสตร์การต่างประเทศยุคใหม่ ภายใต้ VUCA World
ฉะนั้น ที่กล่ำวมำข้ำงต้นจึงเป็นกำรต่ำงประเทศภำยใต้ VUCA World ที่ต่อเนื่องมำนำน VUCA
World เป็นโลกที่มี Volatility (ควำมผันผวน) Uncertainty (ควำมไม่แน่นอน) Complexity (ควำม
สลับซับซ้อน๗ Ambiguity (ควำมคลุมเครือ) ที่มีมิติของเศรษฐกิจ กำรเมือง สังคม สิ่งแวดล้อม สำธำรณสุข
และเทคโนโลยี เข้ำมำมีปฏิสัมพันธ์กันอย่ำงแยกไม่ออก ท่ำนผู้มีเกียรติที่เคำรพครับ สรุปยุทธศำสตร์กำร
ต่ำงประเทศยุคใหม่นั้น กำรเมืองระหว่ำงประเทศไร้ระเบียบ ในด้ำนภูมิรัฐศำสตร์เปลี่ยนแปลง เศรษฐกิจ
ระหว่ำงประเทศกำลังจัดระเบียบใหม่ เพรำะฉะนั้น ทุกประเทศกำลังเดินเข้ำสู่ New World Order เรำจึงต้อง
มี New Engagement ต้องกำร New Look Diplomacy ต้องมี New Domestic Reform โดยเรำจะ Engage
กับโลกอย่ำงไร Engage กับมหำอำนำจอย่ำงไร Engage กับภูมิภำคอย่ำงไร
1. เรำต้องกำรผู้กาหนดนโยบายการต่างประเทศที่รู้ถึงความเปลี่ยนแปลง สำมำรถเข้ำใจภูมิสังคม
โลก เข้ำใจภูมิเศรษฐกิจโลก เข้ำใจภูมิรัฐศำสตร์โลก เข้ำใจภูมิยุทธศำสตร์โลก เรำกำลังเข้ำสู่ New Order ใช่
ไหม ต้องมี New Paradigms มีกระบวนทัศน์ใหม่ใช่ไหม ต้องเป็น New Engagement ใช่ไหม ต้องมีกำรทูต
แบบใหม่หรือเปล่ำ เป็น New Thinking on Economic Recovery ใช่ไหม
2. ผมคิดว่ำเรำต้องรู้ว่ำ “ผลประโยชน์ของประเทศไทย” อยู่ที่ไหน คนมักจะถำมว่ำจะเลือกประเทศ
ไหน ผมก็มักจะบอกว่ำ เรำไม่เลือกประเทศไหน เรำต้องดูว่ำผลประโยชน์ของไทยคือที่ไหน
3. เรำต้องเข้าใจยุทธศาสตร์ของมิตรประเทศ ด้วยควำมเคำรพจำกทุกท่ำนนะครับ ผมยังคิดว่ำ
องคำพยพสำคัญๆของไทย ผมดีใจที่วันนี้มีกำรจัดสัมมนำเรื่องนี้ เริ่มมีสถำบันคลังปัญญำด้ำนยุทธศำสตร์ชำติ
เข้ำมำ มีสถำบันวิทยำลัยเทคโนโลยีป้องกันประเทศ สำธำรณรัฐประชำชนจีนเข้ำมำ เรำต้องเข้ำใจยุทธศำสตร์
ของมิตรประเทศเรำโดยเฉพำะจีนอย่ำงลึกซึ้งมำกกว่ำนี้
4. บูรณาการนโยบายต่างๆ ไม่ว่ำจะเป็นเรื่องสำธำรณสุข เรื่อง SME เรื่องเทคโนโลยี เรื่องสิ่งแวดล้อม
เรื่องพลังงำน เข้ามาเป็นนโยบายต่างประเทศ ต้องเป็นนโยบำยต่ำงประเทศที่หลำกมิติและรอบด้ำน ต้อง
Multidimensional แล้วต้องบูรณำกำรกันเป็นนโยบำยต่ำงประเทศของไทยให้ได้
5. ประกำรสุดท้ำย สำหรับกำรสัมมนำในวันนี้ที่เป็นเรื่องของยุทธศำสตร์ด้ำนต่ำงประเทศยุคใหม่และ
ควำมสัมพันธ์ไทยจีน ผมคิดว่ำเรำต้องรักษาและพัฒนาความสัมพันธ์ทางยุทธศาสตร์ไทย-จีนที่มันลึกซึ้งมำก
ลึกซึ้งมำกจริงๆ และมีควำมสัมพันธ์ทุกมิติ ทั้งวัฒนธรรม เศรษฐกิจ สังคม กำรเมือง เรำเป็นพี่เป็นน้องกัน เป็น
บ้ำนใกล้เรือนเคียงกัน แม้ไม่ได้เชื่อมโยงด้วยพรมแดน แต่เชื่อมโยงด้วยสำยเลือดและแม่น้ำ ควำมสัมพันธ์ทุกมิติ
ระหว่ำงไทยและจีนที่เดินมำอย่ำงยำวนำน เรำจะรักษำอนุรักษ์ และพัฒนำขึ้นไป เพื่อกำรกินดีอยู่ดี เพื่อ
สันติภำพของทั้งสองประเทศ และของภูมิภำคได้อย่ำงไร อันนี้ผมก็คิดว่ำเป็นสิ่งที่ผมจะต้องช่วยกันคิดอย่ำง
จริงจังครับ ขอบคุณครับ

27
ความสัมพันธ์ระหว่างไทยกับจีน
Paradigm การสร้างประชาคมที่มีอนาคตร่วมกันของเอเชีย
ปาฐกถาโดย
ดร. สี ปู้
ประธำนสถำบันวิจัยระหว่ำงประเทศของจีน
และเลขำธิกำรศูนย์ศึกษำควำมคิด Xi Jinping ด้ำนกำรทูต
วันนี้ ข้ำพเจ้ำจะพูดเรื่องความสัมพันธ์ระหว่างไทยจีน Paradigm การสร้างประชาคมที่มีอนาคต
ร่วมกันของเอเชียครับ ก่อนอื่นต้องขอขอบพระคุณ คณะมหำวิทยำลัยเทคโนโลยีป้องกันประเทศ สำธำรณรัฐ
ประชำชนจีน รวมไปถึง สถำบันปัญญำคลังปัญญำด้ำนยุทธศำสตร์ชำติ และศูนย์วิจัยยุทธศำสตร์ไทยจีน รู้สึก
เป็นเกียรติอย่ำงสูงที่ได้มีโอกำสพูดคุยแลกเปลี่ยนควำมคิดต่ำงๆ กับท่ำนวิทยำกรวิชำกำร โดยเฉพำะเพื่อน
เก่ำแก่หลำยท่ำน ข้ำพเจ้ำรู้สึกมีควำมยินดีเป็นอย่ำงยิ่ง ข้ำพเจ้ำดำรงตำแหน่งเป็นเอกอัครทูตจีนประจำอำเซียน
ซึ่งข้ำพเจ้ำก็ตระหนักว่ำควำมสัมพันธ์ระหว่ำงจีนกับอำเซียนมีควำมสำคัญอย่ำงยิ่ง ควำมร่วมมือระหว่ำงจีนและ
ไทยก็เป็นส่วนสำคัญของควำมร่วมมือจีนและอำเซียน วันนี้ประทับใจที่ได้ฟังปำฐกถำพิเศษของศำตรำจำรย์
พิเศษ ดร. สุรเกียรติ์ เสถียรไทย ได้พูดถึงยุทธศำสตร์กำรต่ำงประเทศ และควำมสัมพันธ์ไทยจีนอย่ำงรอบด้ำน
อย่ำงที่เรำเข้ำใจ ประชำชนทั้งสองประเทศมีควำมผูกพัน เป็นพี่เป็นน้อง หลำยปีที่ผ่ำนมำภำยใต้กำร
ชี้นำของผู้นำทั้งสองฝ่ำย มีควำมไว้เนื้อเชื่อใจกันทำงกำรเมือง และกำรรังสรรค์นโยบำยหนึ่งแถบหนึ่งเส้นทำง
(BRI) ประสบผลสำเร็จ ในช่วงที่มีกำรแพร่ระบำดของ Covid-19 ประชำชนทั้งสองประเทศยังมีกำรให้ควำม
ช่วยเหลือซึ่งกันและกันเสมือนลงเรือลำเดียวกัน ทำให้จีนไทยใช่อื่นไกลเป็นพี่น้องกันได้รับกำรพัฒนำอีกระดับ
หนึ่ง ซึ่งปีนี้เป็นปีที่ครบรอบ 10 ปีของควำมสัมพันธ์หุ้นส่วนควำมร่วมมือยุทธศำสตร์อย่ำงรอบด้ำน ทั้งสองฝ่ำย
ตกลงหรือมีฉันทำมติที่จะขับเคลื่อนอนำคตร่วมกันของประชำคมที่มีควำมเสถียรภำพ ที่มีควำมมั่นคง และกำร
พัฒนำที่ยั่งยืน

28
ควำมร่วมมือระหว่ำงจีน-ไทย ซึ่งเป็นส่วนสำคัญของควำมร่วมมืออำเซียน กำรขยำยและลงลึกควำม
ร่วมมือระหว่ำงจีน-ไทย ซึ่งจะเป็นประโยชน์ในกำรพัฒนำควำมร่วมมือระหว่ำงจีนกับอำเซียน ควำมร่วมมือ
ระหว่ำงจีนกับอำเซียนซึ่งถือว่ำ เป็นทิศทำงและเป็นสำระสำคัญของนโยบำยกำรต่ำงประเทศของจีนในประเทศ
ต่ำงๆ ในภูมิภำคอำเซียน ถือว่ำมีบทบำทสำคัญในกำรสร้ำงสรรค์หนึ่งแถบหนึ่งเส้นทำง ซึ่งจีนก็ให้กำรสนับสนุน
ให้อำเซียนมีบทบำทสำคัญในภูมิภำค
ในเดือนพฤศจิกำยน ค.ศ. 2021 ประธำนำธิบดีสีจิ้นผิงร่วมประชุมกับผู้นำของอำเซียนผ่ำนวิดีทัศน์
เพื่อเข้ำร่วมกำรสัมมนำในกำรรำลึกควำมสัมพันธ์จีนและอำเซียนแบบเป็นคู่สนทนำครบรอบ 30 ปี ในที่ประชุม
ท่ำนประธำนำธิบดีสีจิ้นผิงได้มีข้อเสนอแนะที่จะสร้ำงบ้ำนเมืองที่สวยงำม ที่มีสันติ สงบสุข เจริญรุ่งเรือง ใน
ขณะเดียวกัน ท่ำนจะนำเอำควำมริเริ่มกำรพัฒนำระดับโลกไปสู่กำรปฏิบัติ สร้ำงควำมสำมัคคีในกำรป้องกัน
และกำรต่อสู้กับโรคระบำด COVID-19 และฟื้นฟูเศรษฐกิจหลังยุคโควิด ซึ่งภำยใต้กำรชี้นำของผู้นำทั้งสอง
ประเทศ ทั้งจีนทั้งอำเซียนมีโอกำสในกำรขยำยควำมร่วมมือ ในขณะเดียวกัน ก็ต้องตระหนักได้ว่ำประเทศต่ำงๆ
ก็ยังเผชิญกับควำมท้ำทำยหลำกหลำยมำกมำย เรำก็ต้องเสริมสร้ำงควำมไว้เนื้อเชื่อใจ เน้นกำรพัฒนำเป็นแกน
นำในกำรส่งเสริมควำมสัมพันธ์ระหว่ำงประเทศต่ำงๆ โดยเฉพำะอยำกจะให้ประเทศต่ำงๆ สำมำรถที่จะก้ำวข้ำม
กำรแพร่ระบำดของโควิด 19
ในขณะเดียวกันก็มีหลำยประเทศก็จะใช้ควำมคิดแบบสงครำมเย็น มีกำรกีดกันกำรค้ำเหล่ำนี้ เป็นต้น
ซึ่งเรำจะใช้ค่ำนิยมในกำรตัดสินประเทศต่ำงๆ ว่ำอยู่ในกลุ่มหรือค่ำยควำมคิดแบบไหน ซึ่งถือว่ำอันนี้เป็นควำม
ท้ำทำย เพรำะเอำควำมคิดแบบสงครำมเย็น เอำควำมคิดแบบ NATO เพื่อครอบงำในภูมิภำคเอเชีย
ควำมร่วมมือระหว่ำงอำเซียนมีควำมเข้มแข็งเติบโตอย่ำงต่อเนื่องกันมำ อย่ำงที่ได้กล่ำวไปว่ำ ช่วงนี้ก็
ถือว่ำเป็นยุคของเอเชียที่ได้พัฒนำขึ้น ในมิติเศรษฐกิจและสังคม ขณะเดียวกันก็ต้องมองอนำคตอำเซียนจะเดิน
ไปทำงไหนครับ จะมีควำมสมัครสมำนสำมัคคีหรือจะแตกแยกครับ ดังนั้น เรำต้องมีวิสัยทัศน์ที่มองกำรณ์ไกล
แน่นอน เรำต้องยึดมั่นในหลักกำรในกำรสร้ำงควำมเจริญรุ่งเรือง ในประวัติศำสตร์มีหลำยประเทศเคยเป็น
ศูนย์กลำงของโลก ซึ่งในตอนนี้เอเชียและอำเซียนเปิดประตูกว้ำงสู่โลกภำยนอกครับ ตอนนี้ขนำดเศรษฐกิจ
อำเซียนและขนำดเศรษฐกิจของเอเชียมีสัดส่วนเพิ่มมำกขึ้นของ GDP ในโลก ถือว่ำตอนนี้ก็เป็นยุคของเอเชีย
และควำมพยำยำมของประชำชนในเอเชียซึ่งมีประชำกรมีจำนวนมำก มีตลำดที่กว้ำง เรำก็ไม่เคยคิดว่ำจะไปไล่
ตำมใครหรือจะไปทดแทนใคร เพียงแต่ว่ำอยำกจะให้ประชำชนมีชีวิตควำมเป็นอยู่ที่ดีครับ ฉะนั้น เรำก็ต้องมีจิต
วิญญำณเปิดกว้ำง ยอมรับควำมแตกต่ำง ซึ่งก็เป็น DNA ของเอเชียอยู่แล้ว เอเชียก็ประสบควำมสำเร็จ
มหัศจรรย์ในกำรพัฒนำเศรษฐกิจ ในกำรประชุม G20 ที่บันดุง ประเทศอินโดนีเซีย เอเชียก็มีภูมิปัญญำที่จะ
เสนอข้อเสนอแนะว่ำ “กำรแสวงหำจุดร่วม สงวนจุดต่ำง” ซึ่งเป็นภูมิปัญญำของเอเชีย ในขณะที่เรำเปิดกว้ำง
กับยอมรับควำมแตกต่ำง ได้สร้ำงสิ่งมหัศจรรย์ในด้ำนเศรษฐกิจและกำรพัฒนำเศรษฐกิจ
ในช่วงปีที่ผ่ำนมำ ท่ำนประธำนำธิบดีสีจิ้นผิงได้เสนอควำมคิดริเริ่มควำมมั่นคงระดับโลก ก็ถือว่ำเป็น
แผนกำรพัฒนำของจีนที่มีคุณูปกำรต่อโลกในกำรแก้ไขปัญหำหรือควำมท้ำทำยในขณะนี้ครับ อันนี้ถือเป็น
กระบวนทัศน์ในกำรพัฒนำที่ยั่งยืนของจีน เรำยึดมั่นในหลักกำรกำรพัฒนำอย่ำงสันติ และเคำรพซึ่งกันและกัน
ยึดมั่นในหลักกำรที่จะมีกำรเจรจำกับประเทศต่ำงๆ เพื่อกำรแก้ไขปัญหำหรือควำมขัดแย้งต่ำงๆ ซึ่งเรำก็ควร

29
ส่งเสริมค่ำนิยมของเอเชีย ส่งเสริมควำมรู้สึกที่ดีระหว่ำงประชำชนในเอเชียด้วยกัน เรำอยำกจะบรรลุฉันทำมติ
หรือแสวงหำควำมร่วมมือ และเผยแพร่ค่ำนิยมแบบเอเชีย เรำต้องละทิ้งควำมคิดแบบเกมผลรวมเป็นศูนย์ หรือ
Zero Sum Game เรำต้องให้ควำมสำคัญในเรื่องของควำมร่วมมือเพื่อได้ประโยชน์ทุกฝ่ำยหรือ WIN-WIN
ในช่วงที่ผ่ำนมำ ที่ประเทศจีนได้มีกำรจัดประชุมสมัชชำพรรคคอมมิวนิสต์จีนครั้งที่ 20 ในกำรประชุม
ครั้งนี้ ประเทศจีนได้กำหนดเป้ำหมำยของกำรพัฒนำในอนำคต เรำให้ควำมชัดเจนในทิศทำงและเส้นทำงกำร
พัฒนำของจีน และหลักกำรพัฒนำของจีน จีนอยากจะบรรลุความทันสมัยแบบจีน ซึ่งทำงรัฐบำลจีนได้
ตัดสินใจเลือกควำมทันสมัยแบบจีน อยำกจะทำให้ประเทศที่มีประชำกรมำกที่สุดในโลกสำมำรถที่จะบรรลุ
ควำมทันสมัยแบบจีน ร่ำรวยไปด้วยกันไปพร้อมกัน แสวงหำอำรยธรรมทำงด้ำนวัตถุและอำรยธรรมทำงด้ำน
จิตใจ แสวงหำควำมอยู่ร่วมกันอย่ำงกลมกลืนระหว่ำงมนุษย์กับธรรมชำติ และนี่คือควำมทันสมัยแบบจีน
เรำกำหนดทิศทำงที่ชัดเจนในฐำนะที่เป็นประเทศกำลังพัฒนำที่ใหญ่ที่สุด และเป็นสมำชิกของเอเชีย
ประเทศจีนจะยึดมั่นในหลักกำรกำรพัฒนำอย่ำงสันติ เพื่อพัฒนำควำมสัมพันธ์ที่ดีกับประเทศเพื่อนบ้ำน และ
เคำรพซึ่งกันและกันสู่กำรปฏิบัติ แสวงหำควำมร่วมมือกับประเทศไทยและประเทศอื่นๆ ในอำเซียน สร้ำง
ควำมสัมพันธ์หุ้นส่วนที่ดีเพื่อที่จะสร้ำงบ้ำนเมืองสวยงำม ที่มีควำมเจริญที่สันติสงบสุข ที่มีควำมสวยงำม ถือเป็น
กำรบันทึกประวัติศำสตร์หน้ำใหม่ของประวัติศำสตร์ครับ ขอขอบคุณทุกท่ำนครับ

30
การสร้างความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ
ด้วยวิถีของเอเชีย (Asia Way)
ศาสตราจารย์ ดร. จูเฟิง
คณบดี คณะควำมสัมพันธ์ระหว่ำงประเทศ มหำวิทยำลัยนำนกิง
และที่ปรึกษำของกระทรวงต่ำงประเทศ สำธำรณรัฐประชำชนจีน
เรียนคุณยุวดี คำดกำรณ์ไกล เรียนพลเอกสุรสิทธิ์ ถนัดทำง และนักวิชำกำร ผู้ทรงคุณวุฒิทุกท่ำนครับ
วันนี้รู้สึกเป็นเกียรติและดีใจอย่ำงยิ่งที่ได้รับเชิญเป็นวิทยำกรพูดคุยเกี่ยวกับควำมมั่นคงในเอเชียแปซิฟิก
โดยเฉพำะในเอเชียตะวันออก และควำมสัมพันธ์ระหว่ำงไทยและจีนจะมีบทบำทอย่ำงไรต่อกำรส่งเสริมกำร
พัฒนำควำมสัมพันธ์ที่ดีในภูมิภำคนี้ ซึ่งผมจะขอพูดตรงๆ ไปว่ำควำมสัมพันธ์ระหว่ำงจีนกับอเมริกำเกิดกำร
เปลี่ยนแปลงในลักษณะเชิงคุณภำพ จำกเดิมเป็นกำรเปลี่ยนแปลงในลักษณะเชิงปริมำณ ซึ่งเมื่อ 50 ปีที่แล้ว
ประธำนำธิบดีของสหรัฐอเมริกำเคยเยือนจีน ทำให้ควำมสัมพันธ์ระหว่ำงจีนกับสหรัฐอเมริกำมีกำรคลี่คลำยและ
มีกำรสถำปนำควำมสัมพันธ์เมื่อ 50 ปีที่แล้ว
ทัศนะและมุมมองของผมเป็นแบบนี้ครับ เมื่อ 50 ปีที่แล้ว กำรสถำปนำควำมสัมพันธ์ระหว่ำงจีนกับ
สหรัฐอเมริกำทำให้เกิดกำรเปลี่ยนแปลงในระดับโลก ในสมัยนั้นประธำนำธิบดีสหรัฐอเมริกำ มำเยือน
สำธำรณรัฐประชำชนจีน ได้มีกำรพูดคุยกับท่ำนประธำนเหมำเจ๋อตุงด้วย ทำให้สถำนกำรณ์มีกำรคลี่คลำยและมี
กำรพัฒนำ ในช่วง 50 ปีที่ผ่ำนมำ เศรษฐกิจของจีนก็มีกำรเติบโตด้วยอำศัยกำลังของจีนเอง ตั้งแต่ ค.ศ. 1979
ซึ่งเป็นปีที่สถำปนำควำมสัมพันธ์ระหว่ำงจีนกับอเมริกำ และเป็นปีที่ประเทศจีนประกำศกำรเปิดประเทศ เป็น
นิมิตหมำยที่ดีที่ท่ำนเติ้งเสี่ยวผิงได้มีกำรพูดคุยควำมสัมพันธ์ระหว่ำงจีนกับอเมริกำ และมีกำรตัดสินใจในกำร
เลือกยุทธศำสตร์กำรต่ำงประเทศที่เหมำะสม ซึ่งมีควำมแตกต่ำงจำกสมัยท่ำนประธำนเหมำเจ๋อตุงก่อนที่จะมี

31
สถำปนำควำมสัมพันธ์ทำงกำรทูตระหว่ำงจีนกับอเมริกำ หลังจำก ค.ศ. 1979 กำรพัฒนำเศรษฐกิจเป็น
สำระสำคัญของกำรต่ำงประเทศระหว่ำงจีนกับสหรัฐอเมริกำ
ในทุกวันนี้อเมริกำก็เปลี่ยนสีหน้ำ แล้วก็พลิกโฉมกับประเทศจีน ท่ำนทั้งหลำยก็จะสังเกตได้ว่ำกำร
ประชุมสมัชชำพรรคคอมมิวนิสต์ครั้งที่ 20 ที่ผ่ำนมำ ประธำนำธิบดีสีจิ้งผิงได้มีกำรทำรำยงำนในที่ประชุม ซึ่งมี
เนื้อหำที่ครอบคลุมอย่ำงรอบด้ำน ท่ำนก็ได้ชี้ให้เห็นชัดว่ำเมื่อสหรัฐอเมริกำมีกำรเปลี่ยนนโยบำย ประเทศจีน
ควรจะมีมำตรกำรในกำรรับมืออย่ำงไร ท่ำนสีจิ้นผิงก็บอกชัดเจน
หนึ่ง จีนมีกำรวิเครำะห์สถำนกำรณ์ในขณะนี้ว่ำค่อนข้ำงจะมีควำมรุนแรง แล้วก็ผันผวน ซึ่งเป็น
ช่วงเวลำที่ค่อนข้ำงจะเป็นวิกฤต เรำต้องมีกำรตัดสินใจอย่ำงชำญฉลำด
สอง จีนควรจะมีปฏิกิริยำมีมำตรกำรอย่ำงไร ในที่ประชุมสมัชชำพรรคคอมมิวนิสต์ครั้งที่ 20 จีนเน้นว่ำ
กำรพัฒนำยังเป็นยุทธศำสตร์ เป็นเป้ำหมำยยุทธศำสตร์ที่สำคัญที่สุดของประเทศจีน อันนี้ก็มีกำรแสดงที่ชัดเจน
จีนไม่อยำกจะไปทำสงครำมเย็นกับอเมริกำ จีนไม่ประสงค์ที่จะไปแข่งกับอเมริกำ เรำไม่ประสงค์ให้
ควำมสัมพันธ์ระหว่ำงจีนกับอเมริกำมีควำมขัดแย้ง เผชิญหน้ำ จีนยังคงเน้นไปที่กำรพัฒนำ กำรพัฒนำเป็น
ภำรกิจสำคัญของจีน
สาม ในรำยงำนกำรประชุมสมัชชำฯ ครั้งที่ 20 จีนก็พูดชัดเจน จีนควรจะตัดสินใจเลือกเส้นทำงอย่ำงไร
จีนเลือก “ความทันสมัยแบบจีน” ควำมทันสมัยแบบจีนนำเสนอโดยท่ำนโจวอินไหลในทศวรรษที่ 1970 เป็น
ครั้งแรก ในทศวรรษที่ 1980 จีนมีคำขวัญ “สี่ทันสมัย” ท่ำนทั้งหลำยต้องเข้ำใจประวัติศำสตร์ควำมเป็นมำของ
ประวัติศำสตร์จีนในช่วง 30-40 ปีที่ผ่ำนมำ เป้ำหมำยควำมทันสมัยก็ถือว่ำเป็นเป้ำหมำยที่ตรงไปตรงมำที่คนจีน
ยึดถือมำกที่สุดในช่วง 30 ปีที่ผ่ำนมำ เป้ำหมำยยุทธศำสตร์หรือเป้ำหมำยสี่ทันสมัยซึ่งเป็นกำรผสมผสำน
ระหว่ำงตะวันออกหรือตะวันตก นั่นก็คือทำให้จีนเข้ำไปเป็นส่วนหนึ่งของโลก จีนต้องเปิดประเทศดำเนิน
นโยบำยปฏิรูปแล้วก็เปิดประเทศ ถึงแม้เรำเน้นทันสมัยแบบจีน แต่ในโลกทุกวันนี้ ยุทธศำสตร์ที่สำคัญหรือกำร
ตัดสินใจสำหรับประเทศจีนนั้นก็คือ แนวควำมคิดของผู้บริหำรของจีน ก็คือไม่ว่ำสหรัฐอเมริกำจะมีกำร
เปลี่ยนแปลงนโยบำยอย่ำงไรต่อจีนก็แล้วแต่ แต่กำรเข้ำไปเป็นส่วนหนึ่งของโลกของประเทศจีนคงไม่มีกำร
เปลี่ยนแปลง
สี่ ในกำรประชุมสมัชชำฯ ครั้งที่ 20 ที่ผ่ำนมำยังมีสำระสำคัญประกำรที่ 4 คือเวลำเผชิญหน้ำกับควำม
ท้ำทำยในภูมิภำคเอเชียแปซิฟิก จีนต้องมีมำตรกำรในกำรรับมือคือกำรพัฒนำควรควบคู่กับควำมมั่นคง เรำควร
จะมีกำรวำงแผนแบบบูรณำกำรระหว่ำงกำรพัฒนำและกำรรักษำควำมมั่นคงของจีนและของภูมิภำคด้วย คือที่
จีนได้เน้นควำมรับผิดชอบด้ำนควำมมั่นคงยังไม่เคยปรำกฏมำก่อน
ดังนั้น เมื่อเผชิญกับควำมกดดันจำกยุทธศำสตร์ของอเมริกำที่ดำเนินกำรอยู่ในขณะนี้ แนวควำมคิด
ยุทธศำสตร์ของจีนมีควำมชัดเจน มีดังนี้
1. จีนจะเน้นการพัฒนาและความทันสมัยนี้ อันนี้เป็นกำรตัดสินใจเลือกอย่ำงชำญฉลำดของจีน
ควำมทันสมัยของจีนซึ่งแยกไม่ออกจำกโลกภำยนอก จีนจะดำเนินกำรเปิดประเทศแล้วก็มีกำร
ปฏิรูป ผลักดันเศรษฐกิจระบบกลไกกำรตลำด แล้วก็ผลักดันควำมร่วมมือกับเข้ำไปเป็นส่วนหนึ่ง
ของโลก

32
2. จีนปฏิเสธที่จะไปทาสงครามในรูปแบบต่างๆ นานา ไม่ว่ำจะเป็นสงครำมเย็นหรืออะไรก็ตำม ใน
ยุทธศำสตร์อินโดแปซิฟิกของอเมริกำมีเป้ำหมำยที่ชัดเจน คือ ทำสงครำมเย็นในกำรสกัดกั้นกำร
ผงำดของจีน รวมไปถึงสกัดห่วงโซ่อุปทำน รวมไปถึงสงครำมเทคโนโลยีของจีน เป็นต้น แต่จุดยืน
ของจีนค่อนข้ำงชัดเจน จีนไม่ยินดีไม่ยินยอมที่จะเข้ำไปเป็นส่วนร่วมในสงครำมเย็นกับอเมริกำ จีน
ไม่ยินดีที่จะเห็นว่ำในโลกทุกวันนี้แบ่งเป็น 2 ค่ำย 3 ค่ำย ดังนั้น จีนปฏิเสธแนวควำมคิดสงครำมเย็น
ของสหรัฐอเมริกำ เวลำเผชิญกำรกดดันจำกสงครำมกำรค้ำของอเมริกำ แต่จีนนั้นมีจุดยืนที่ชัดเจน
ต้องดำเนินนโยบำยตำมกระแสโลกำภิวัตน์ กระบวนกำรกำรรวมกลุ่มภูมิภำค
3. จีนมีควำมชัดเจน แต่ถ้ำอเมริกำอยำกจะไปทำร้ำยผลประโยชน์หลักของประเทศจีน จีนจะไม่ยอม
จีนถอยไม่ได้แม้แต่หนึ่งก้าว อย่ำงเช่น ปัญหำไต้หวัน ก็เป็นประเด็นที่สำคัญที่จะกลำยเป็น
เครื่องมือที่อเมริกำจะสกัดกั้นกำรขึ้นมำของจีน เนื่องจำกว่ำอเมริกำเปลี่ยนนโยบำยที่มีต่อจีน เมื่อ
วันที่ 13 ธันวำคม ค.ศ. 1979 จีนกับอเมริกำมีกำรเจรจำเพื่อที่จะสถำปนำควำมสัมพันธ์ทำงกำรทูต
ด้วยกัน ซึ่งตอนนั้นเรำต่ำงก็เห็นและบอกชัดเจนว่ำไต้หวันเป็นส่วนหนึ่งของจีน อย่ำงไรก็แล้วแต่
มันก็ยังเป็นปัญหำทำงประวัติศำสตร์ เมื่ออเมริกำเปลี่ยนนโยบำยต่ำงประเทศที่มีต่อจีน ดังนั้น
ไต้หวันก็ยังเป็นประเด็นที่ตกทอดจำกประเด็นทำงประวัติศำสตร์ อเมริกำตอนนี้เปลี่ยนโยบำยว่ำ
อเมริกำต้องกำรที่จะคุ้มครองเสรีภำพของชำวไต้หวันประมำณ 23 ล้ำนคน อันนี้เป็นสิ่งที่จีนยอมรับ
ไม่ได้ แสดงให้เห็นว่ำอเมริกำยังแสดงอิทธิพลเพื่อกดดันจีน เพื่อที่จะสร้ำงสถำนกำรณ์ตึงเครียดใน
ไต้หวัน
4. บริษัท TSMC เป็นบริษัทผลิตชิปที่ทันสมัยที่สุดอำจจะถอนตัวจำกไต้หวันไปลงทุนที่อเมริกำ เพรำะ
อำจเป็นห่วงว่ำจีนจะใช้เทคโนโลยี Semi-Conductor ไปเป็นคู่แข่งกับบริษัทไต้หวัน จึงอำจจะไป
ถอนตัวจำกไต้หวันไปอเมริกำ ซึ่งส่วนตัวคิดว่ำกำรกระทำเช่นนี้อำจจะไปขัดแย้งหลักกำรของ
อเมริกำที่ว่ำกำรค้ำขำยเสรี เสรีนิยม กระแสโลกำภิวัตน์ ต่ำงๆ ประเด็นไต้หวันกลายเป็นประเด็น
อเมริกาสร้างแรงกดดันให้จีน เป็นมำตรกำรกีดกันกำรผงำดขึ้นของจีน ดังนั้น ประเด็นปัญหำ
ไต้หวัน ก็อำจจะไม่ใช่แค่เป็นปัญหำระหว่ำงจีนกับอเมริกำอย่ำงง่ำยๆ แต่แกนสำคัญก็คือว่ำช่อง
แคบไต้หวันจะกลำยเป็นวิกฤติแบบยูเครนและรัสเซียหรือไม่
ผมหวังเป็นอย่ำงยิ่งว่ำจีนและไทย ทั้งภำครัฐ ภำควิชำกำร ภำคเอกชน ก็ควรจะมีกำรปรึกษำหำรือ
สงครำมยูเครนและรัสเซียซึ่งอำจจะเป็นบทเรียนของโลก ไม่ว่ำรัสเซียจะมีเหตุผลมำกน้อยแค่ไหนที่จะไปทำ
สงครำมกับยูเครน แต่คิดว่ำมันเป็นกำรทำร้ำยและทำให้เกิดฝันร้ำยแก่ประชำชนยูเครน ทุกประเทศจะเห็นได้ว่ำ
ประชำชนของยูเครนและรัสเซียเองก็ได้รับควำมเสียหำยจำกสงครำมครั้งนี้ด้วย ดังนั้น จีนปฏิเสธที่จะนำเอำ
แนวควำมคิดสงครำมยูเครนและรัสเซียมำใช้ที่ช่องแคบไต้หวัน จีนไม่อยำกเห็นว่ำ ควำมต้องกำรเป็นเอกรำช
ของไต้หวัน มำทำลำยสถำนกำรณ์สันติสุขในขณะนี้ ซึ่งผมมองว่ำกำรเมืองภำยในของอเมริกำรวมไปถึงกำร
เลือกตั้งกลำงเทอมของอเมริกำอำจจะกลำยเป็นปัจจัยอีกอย่ำงหนึ่งซึ่งทำให้พรรครีพับรีกันอำจจะชนะ และ
อำจจะกลำยเป็นปัจจัยหรือเป็นประเด็นเครื่องมือที่จะมำกดดันช่องแคบไต้หวันกับจีน ดังนั้น ทำงจีนก็ควรจะมี

33
มำตรกำรในกำรรับมือรู้สถำนกำรณ์อย่ำงชัดเจน ประเด็นปัญหำไต้หวันควรที่จะหลีกเลี่ยงไม่ให้กลำยเป็น
สงครำมแบบที่เกิดขึ้นระหว่ำงยูเครนกับรัสเซีย ซึ่งเป็นสิ่งที่ผมเป็นห่วงมำกที่สุด แล้วก็ผมหวังเป็นอย่ำงยิ่งว่ำ
นักวิชำกำรฝ่ำยไทยและมิตรสหำยจำกไทย จะให้ข้อเสนอแนะและควำมช่วยเหลือแก่จีนกับรัฐบำลจีน กับ
ประชำชนชำวจีนได้
สิ่งสุดท้ำยที่ผมอยำกจะพูด เมื่อมีกำรเปลี่ยนแปลงควำมสัมพันธ์ระหว่ำงจีนกับอเมริกำ ทำให้ภูมิภำค
เอเชียแปซิฟิกอำจจะต้องมีมำตรกำรในกำรรับมือในกำรพัฒนำเศรษฐกิจและควำมสัมพันธ์ระหว่ำงประเทศ ซึ่งอันนี้
ก็เป็นอีกประเด็นที่สำคัญ สิ่งแรก ผมขอพูดตรงๆ ว่ำอเมริกำมีเป้ำหมำยอยู่ที่จีน แล้วก็ไปร่วมมือกับญี่ปุ่น แคนำดำ
ออสเตรเลีย รวมไปถึงบำงส่วนของเกำหลีใต้ด้วยเพื่อที่จะมำกดดันจีน กำรไตร่ตรองมำตรกำรต่ำงๆ รับมือของจีนก็
คงจะต้องมีควำมชัดเจน แต่ถ้ำอเมริกำประเทศเดียวที่มำกดดันจีน จีนไม่กลัว แต่ถ้ำเปลี่ยนนโยบำย ไปชักชวน
ผู้อื่นๆ มำกดดันจีน อันนี้น่ำเป็นห่วง
ดังนั้น ปัญหำที่สำคัญที่สุดในขณะนี้ เมื่อควำมสัมพันธ์ระหว่ำงจีนกับอเมริกำมีควำมเปลี่ยนแปลง มีควำม
ตึงเครียดมำกขึ้น เรำสำมำรถแสดงออกซึ่งภูมิปัญญำของคนเอเชียได้ไหม เรำสำมำรถจะแสดงควำมคิดสร้ำงสรรค์
ของคนเอเชียได้หรือไม่ เรำอยำกจะเหมือนกับที่ยุโรปมีภูมิปัญญำของคนยุโรปซึ่งเกิดขึ้นก่อนนั้น คือหลีกเลี่ยงกำร
ทำสงครำม หลังจำกที่ยุโรปมีกำรปฏิวัติอุตสำหกรรมในด้ำนต่ำงๆ
โลกตอนนี้ก็จะเหมือนกับเป็นสำมก๊ก ที่มีทำงอเมริกำ ยุโรป จีน ภูมิภำคเอเชียมีกำรพัฒนำควำมเจริญ
ควำมรุ่งเรือง ซึ่งถือว่ำเป็นขุมทรัพย์ของคนเอเชีย เรำไม่ยอมเสียสละขุมทรัพย์หรืออัตรำกำรเติบโตอย่ำงรวดเร็วของ
คนในเอเชีย ของภูมิภำคเอเชีย ใน 30 ปีที่ผ่ำนมำสูญเสียเปล่ำ 30 ปีที่ผ่ำนมำในภูมิภำคเอเชียถือเป็นภูมิภำคหนึ่งที่
มีสันติภำพ มีกำรเติบโตทำงเศรษฐกิจ เรำอำจจะใช้ “รูปแบบของเอเชียหรือ Asia way” นั่นก็คือ เรำสร้ำงควำม
สมำนสำมัคคี มีกำรเปิดกว้ำงเกื้อกูลซึ่งกันและกัน แล้วก็แสวงหำเป้ำหมำยร่วมกันของเรำ
ดังนั้น พูดในแง่มุมนี้ ควำมสัมพันธ์ระหว่ำงจีนกับไทยอำจจะไม่ใช่ควำมสัมพันธ์ทวิภำคีเท่ำนั้น ซึ่ง
ควำมสัมพันธ์ระหว่ำงไทยกับจีน อำจจะต้องมีวิสัยทัศน์มุมมองที่กว้ำงไกลที่มีภูมิปัญญำของคนเอเชีย ในทศวรรษ
1990 ที่ผ่ำนมำ เรำพูดถึงวิถีเอเชีย ซึ่งในวันนี้ผมก็มีควำมคิดเห็นว่ำ เมื่อกำรเมืองระหว่ำงมหำอำนำจมีกำร
เปลี่ยนแปลง เรำจำเป็นต้องมีวิถีของเอเชียที่เรียกว่ำ Asia Way เรำสำมำรถที่จะก้ำวข้ำมยุโรป เรำสำมำรถเป็น
ศูนย์กลำงทำงด้ำนเศรษฐกิจของโลก ก้ำวข้ำมยุโรปที่ครองควำมเป็นเจ้ำโลกด้ำนเศรษฐกิจมำ 500 ปี ในอีกส่วน
หนึ่ง นโยบำยทำงกำรทูต นโยบำยทำงเศรษฐกิจของประเทศไทย ซึ่งก็มีบทบำทสำคัญในอำเซียน
ผมขอแสดงควำมยินดีด้วยกับอำเซียน ตอนนี้ในอำเซียนก็มีสมำชิกเพิ่มมำเป็น 11 ประเทศแล้ว อยำกให้
ประเทศไทยและสิงคโปร์เป็นสะพำนเชื่อมระหว่ำงตะวันออกกับตะวันตก อำจจะมีบทบำทสำคัญในกำรเชื่อมโยง
ตะวันออกกับตะวันตก ดังนั้น ก็หวังเป็นอย่ำงยิ่งว่ำประเทศต่ำงๆ ในภูมิภำคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ รวมไปถึง
ประเทศไทยด้วยก็สำมำรถที่จะจับมือไปด้วยกัน สำมำรถที่จะแลกเปลี่ยนพูดคุยอย่ำงตรงไปตรงมำ ถ้ำสิ่งใดที่จีนทำ
บกพร่องประกำรใด อยำกจะให้ฝ่ำยไทยบอกด้วย จีนยินดีที่จะไปปรับปรุง และสิ่งใดที่จีนทำได้ดี ก็อยำกจะให้ไทย
รวมประเทศอื่นๆ ชื่นชมจีน เพื่อที่จะสร้ำงควำมเชื่อมั่น สร้ำงควำมมั่นใจของจีน ดังนั้น อยำกให้มีควำมร่วมมือแบบ
ตรงไปตรงมำ อันนี้เป็นอำรยธรรมที่สะสมมำประมำณ 2000 ปี อันนี้ที่เรำเรียกว่ำเป็นวิถีแห่งเอเชีย เป็น Asia way
อยำกจะให้ควำมเจริญรุ่งเรืองและสันติภำพของเอเชียสำมำรถที่จะสืบต่อไป ขอขอบพระคุณครับ

34
ความสัมพันธ์ระหว่างไทยและจีนแบบห้าเหลี่ยม
คุณกวี จงกิจถาวร
นักวิจัยอำวุโส สถำบันกำรศึกษำควำมมั่นคงและนำนำชำติ จุฬำลงกรณ์มหำวิทยำลัย
สวัสดีครับ ท่ำนผู้มีเกียรติทุกท่ำน วันนี้ผมยินดีมำกเพรำะว่ำได้เจอทั้งเพื่อนเก่ำทั้งที่อยู่ในอำเซียน แล้ว
ก็นักวิชำกำร รวมทั้งทูตจีนประจำไทย ผมจะพยำยำมพูดถึงควำมสัมพันธ์ยุคใหม่ของไทยกับจีนแบบมี
ภำพประกอบ แล้วก็ผมจะพูดให้มันสนุกๆนะครับ แต่ผมจะแฝงข้อคิดเอำไว้นะครับ เนื่องจำกว่ำควำมสัมพันธ์
ไทยจีนสำคัญมำกและจะต้องเป็นควำมสัมพันธ์ที่เป็นต้นแบบ ผมใช้คำว่ำต้องเป็นควำมสัมพันธ์ที่เป็นต้นแบบ
ของจีนกับอำเซียน ฉะนั้น ผมจึงใช้คำว่ำ Rejuvenating
ควำมสัมพันธ์ไทยจีนเหมือนกับทุเรียนนะครับ กินแล้วก็อร่อยหอม แล้วเรำต้องขอบใจประเทศจีนด้วย
เพรำะว่ำประเทศไทยเป็นประเทศเดียวที่สำมำรถส่งทุเรียนสดเข้ำไปขำยในประเทศจีนได้ แล้วทุเรียนทุกคนก็รู้
นะครับว่ำ “มันหอมแล้วก็อร่อย แต่ถ้ำเรำจับไม่เป็น หนำมตำมือเอำ” ฉะนั้น มีควำมจำเป็นมำกที่จะต้องเข้ำใจ
ควำมสัมพันธ์ไทยจีนที่แท้จริงคือ “เข้ำใจไทยแบบคนไทย เข้ำใจจีนแบบคนจีน”
ภำพที่ 1 ภำพนี้ภำพเดียวก็พอแล้วที่จะพูดถึงควำมสัมพันธ์ไทยกับจีน จะสังเกตเห็นไหมว่ำ
ควำมสัมพันธ์ไทยจีน ในปัจจุบันเป็นแบบสำมเหลี่ยม ผมภำวนำในวันนี้ว่ำ เมื่อควำมสัมพันธ์ไทยครบ 50 ปี ใน
ค.ศ. 2025 จะเป็นควำมสัมพันธ์ที่เป็นแบบห้ำเหลี่ยม แต่ให้ดูไว้ก่อนเดี๋ยวผมจะอธิบำยว่ำทำไมผมถึงพูดแบบนี้
แล้วมันมีควำมสำคัญมำกกว่ำควำมสัมพันธ์ไทยจีน ผมไม่ห่วงเลยเรื่องควำมสัมพันธ์ทำงด้ำนกำรค้ำ เพรำะว่ำมัน
จะเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ควำมสัมพันธ์ทำงด้ำนควำมมั่นคงจะเข้มข้นขึ้นเรื่อยๆ ควำมสัมพันธ์ทำงด้ำนควำมร่วมมือทำง
วิทยำศำสตร์เทคโนโลยีมำกขึ้นเรื่อยๆ โดยเฉพำะอย่ำงยิ่ง เรื่องเกี่ยวกับ EV ควำมสัมพันธ์ทุกด้ำนจะดีเลิศ

35
สำหรับผมเป็นห่วงอยู่เรื่องเดียวคือ ความสัมพันธ์ความสัมพันธ์ระหว่างประชาชนกับประชาชน โดยเฉพำะ
ประชำชนคนหนุ่มสำว
ภำพที่ 1 ควำมสัมพันธ์ไทย-จีน เปรียบกับรูปทรงเรขำคณิต
ที่มำ กวี จงกิจถำวร, 2565
ภำพที่ 2 นี้เป็นควำมหลังตอนที่ท่ำนคึกฤทธิ์ ปรำโมช นำยกรัฐมนตรีสมัยนั้นไปเยือนจีน แอบเอำ
ของขวัญไป เป็นนำยกฯ คนเดียวที่แอบเอำทุเรียนขึ้นไปบนเครื่องบินได้ สมัยก่อนใครเอำทุเรียนขึ้นเครื่องบินถูก
จับ ถูกไล่ออกเลย ตอนนั้นผมดูเอกสำรของกระทรวงต่ำงประเทศ ท่ำนคึกฤทธิ์เอำทุเรียนไป 200 ลูก รวมทั้ง
บุหรี่สำมมิตร หลำยคนคงลืมไปแล้ว แล้วก็มีกล้วยไม้ รวมทั้งเบียร์สิงห์ พอไปประเทศจีน ไปพบท่ำนประธำน
เหมำเจ๋อตุง ฝ่ำยไทยบอกว่ำมีกำรตบมือถึง 20,000 ครั้ง ผมไม่ทรำบเขำนับกันอย่ำงไร เช็กแฮนด์กันอย่ำงดีใจ
มำก เลยเช็คแบบตื่นเต้นมำกถึง 800 ครั้ง ฉะนั้น สิ่งเหล่ำนี้บันทึกอยู่ในประวัติศำสตร์ไทย
ภำพที่ 2 ภำพของขวัญที่ไทยนำไปมอบให้รัฐบำลจีนในอดีต

36
47 ปีต่อมำ ของขวัญที่ประเทศจีนให้ไทย คือ รถไฟควำมเร็วสูงไทยจีน กำลังทำอยู่ คืบหน้ำแบบ “มี
ท่ำทำง” สิ่งที่สำคัญคือ ภำพยนตร์เรื่อง Lost in Thailand นะครับ เป็นภำพยนตร์ภำษำจีน ซึ่งทำให้ประเทศ
ไทยเป็นที่โปรดปรำนของคนจีน จึงมำเที่ยวกัน แล้วก็ตั้งแต่นั้นมำสิ่งนี้เกิดขึ้นระหว่ำง ค.ศ. 2013 – 2019
ประชำชนชำวจีนมำเยือนประเทศไทยเกือบ 10 ล้ำนคนต่อปี ตำมจริงแล้ว ค.ศ. 2016 มำถึง 11 ล้ำนคน เฉลี่ย
คนจีนมำไทยวันละ 31,336 คน ซึ่งเป็นกำรปฏิสัมพันธ์มำกที่สุดระหว่ำงคนจีนกับคนไทย
ฉะนั้น สิ่งหนึ่งที่ผมต้องกำรจะเห็นเมื่อควำมสัมพันธ์ไทยจีนครบ 50 ปี ก็คือว่ำกำรพบกันแบบนี้มัน
จะต้องมีอะไรมำกกว่ำ Immigration ปั้มตรำ นั่งรถทัวร์ กินอำหำร ไปวัดพระแก้ว ไปตลำดน้ำเสร็จแล้วกลับ
บ้ำน มันควรจะต้องมีบำงสิ่งบำงอย่ำงที่เรำจะต้องทำกันได้ ให้ประชำชนต่อประชำชนที่เจอกันวันละสำมหมื่น
กว่ำคนมีควำมยั่งยืน มีควำมเข้ำใจ มีควำมตระหนักรู้ซึ่งกันและกันให้มำกที่สุด เพรำะว่ำตอนนี้คนไทยควำมรู้
เกี่ยวกับจีนน้อยมำกๆ น่ำเสียดำยมำก
ภำพที่ 3 นี้ ผมต้องกำรให้ดูว่ำของที่คนไทยชอบจำกจีนคือ ครีมไข่มุก ตอนนี้ประเทศไทยทำเองแล้ว
ท่ำนทรำบหรือเปล่ำว่ำคนไทยชอบถั่งเช่ำมำก (ภำพที่ 4) ประเทศจีนมีอิทธิพลมำกต่อพละกำลังของ
นักกำรเมืองไทยมำกเลย ถั่งเช่ำเป็นที่โปรดปรำนมำกสำหรับสังคมไทย เวลำไปจีนต้องซื้อให้ได้ แล้วบำงทีคนจีน
มำเมืองไทย ต้องนำถั่งเช่ำมำเป็นของขวัญ ตำมจริงแล้วสำมำรถหำได้ในแถวเทือกเขำหิมำลัย ยกตัวอย่ำงเนปำล
ไปทำงเหนือของอินเดียปรำกฏว่ำขำยดีมำกครับ
ภำพที่ 3 ครีมไข่มุก ภำพที่ 4 ถั่งเช่ำ
ภำพที่ 5 เกิดปรำกฏกำรณ์อย่ำงหนึ่ง พระเครื่องรูปผีเสื้อ Butterfly Amulet เป็นของมีรำคำมำกใน
เมืองจีน ในเมืองไทยนะครับเวลำรับซื้อพระ เขำจะใช้คำว่ำ “เช่ำ” ไม่ได้ใช้คำว่ำ “ซื้อ” แต่ลองดูสิครับ ถ้ำคิด
เป็นรูปผีเสื้อ คนไทยเองไม่เคยเห็นเลย แต่ปรำกฏว่ำในประเทศจีนมีวำงขำยตำมห้ำงใหญ่ๆ ในรำคำ 2,000 –
3,000 หยวน เห็นแล้วน่ำตกใจ แล้วก็มีทัวร์บำงกลุ่มมำเมืองไทยเพรำะมีพระอำจำรย์อยู่แถวสระบุรี ผมเองไม่
รู้จักหรอกครับ ผมถำมคนไทย คนไทยก็ไม่รู้จัก แต่ในกลุ่มคนจีนรู้จักมำก

37
ภำพที่ 5 พระเครื่องรูปผีเสื้อ Butterfly amulet
ภำพที่ 6 ยกให้เลยว่ำคนไทยเอำใจคนจีน ในกรณีนี้วัดนี้อยู่ทำงภำคเหนือ คืออำจำรย์เฉลิมชัย โฆษิต
พิพัฒน์ เป็นคนสร้ำงวัดร่องขุ่น เป็นที่ชื่นชมของคนจีน คนจีนมำกันวันละหลำยๆ พันคน ภำพที่ 7 ท่ำนเชื่อไหม
ในประเทศจีน ปลำกัดคู่นี้รำคำ 110 ดอลลำร์ นี่คือสิ่งที่เมืองไทยให้กับคนจีน รูปนี้ผมถ่ำยมำจำกเมืองจีนเลย
ครับ ผมเดินอยู่ผมยังตกใจเลย
ภำพที่ 6 วัดร่องขุน จังหวัดเชียงรำย ภำพที่ 7 ปลำกัดไทยในเมืองจีน
ภำพที่ 8 ภำพกระเป๋ำนำรำยำ แบรนด์กระเป๋ำของคนไทย คนจีนชอบของสิ่งที่ทำจำกมือมำก แต่
ปรำกฏว่ำคนไทยจะไม่ซื้อยี่ห้อนี้ ไม่เห็นคนไทยถือเลย โดยส่วนใหญ่จะเต็มไปด้วยคนจีน คนญี่ปุ่น คนเกำหลี
นอกจำกนี้ ยังมีละครไทยที่คนจีนนิยมมำก ตอนนี้จีนมีปัญญำประดิษฐ์ AI ที่สำมำรถแปลโดยอัตโนมัติมีควำม
ถูกต้องถึง 97 เปอร์เซ็นต์ เก่งมำกๆ ฉะนั้น คนจีนยิ่งดูละครไทยมำกขึ้น ผมมีควำมลับจะบอกนะครับว่ำในช่วงที่
รัฐบำลเกำหลีหรือหนังละครเกำหลีเข้ำจีนไม่ได้ บริษัททำละครไทยดีใจมำกๆ เขำบอกว่ำอยำกให้เป็นเช่นนี้

38
ตลอดไป เพรำะว่ำจะได้นำละครเข้ำไปฉำยในจีน ยิ่งตอนนี้เป็นยุคของอินเทอร์เน็ต ทำให้ง่ำยแล้ว ภำษำไม่เป็น
ปัญหำ อย่ำงที่บอกประเทศจีนเป็นประเทศเดียวที่สำมำรถสร้ำง AI แปลภำษำได้ควำมถูกต้องนะครับ 97
เปอร์เซ็นต์
ภำพที่ 8 กระเป๋ำนำรำยำ แบรนด์กระเป๋ำของคนไทย
ภำพที่ 9 หลำยคนมักจะพูดถึงไอดอลของเกำหลี ในเกำหลีมีคนไทยดังคือ Lalisa แต่หำรู้ไม่ว่ำใน
ประเทศจีนเรำก็มีไอดอลเหมือนกัน Lee Mi Mi คนนี้หลำยคนอำจจะไม่รู้จักแต่มี follower เป็นล้ำนคน ฉะนั้น
ควำมสัมพันธ์ระหว่ำงคนไทยกับคนจีน มันเป็นเฉพำะด้ำน เป็นทำงด้ำนควำมบันเทิง เป็นด้ำนกำรกินทุเรียน
เป็นด้ำนอำหำร
ภำพที่ 9 Lee Mi Mi
ภำพที่ 10 เป็นภำพซึ่งคนไทยไม่พอใจ เพรำะว่ำมีคนต่ำงชำติมำแย่งงำน มีทั้งคนรัสเซีย มีทั้งคนกัมพูชำ
มีทั้งคนจีน คนรัสเซีย เขำมำเป็นล่ำม พบว่ำคนรัสเซียพูดไทยมีเยอะแล้ว ก็มีคนกัมพูชำพูดรัสเซียมีเยอะ ฉะนั้น
ประท้วงให้เห็นว่ำคนไทยขำดควำมสำมำรถในด้ำนภำษำต่ำงประเทศ ในสมัยอยุธยำประเทศไทยมีภำษำพูดใน

39
ท้องถิ่นถึง 16 ภำษำ ภำษำในอยุธยำ เป็น Multi-national น่ำเสียดำยว่ำขีดควำมสำมำรถคนไทยในปัจจุบัน
ค่อนข้ำงต่ำ ไม่เหมือนประเทศเพื่อนบ้ำนอย่ำงเช่น กัมพูชำ ลำว มีขีดควำมสำมำรถในกำรพูดภำษำต่ำงประเทศ
เช่น ฝรั่งเศส เยอรมัน ฮังกำรี โปแลนด์ เป็นต้น
ภำพที่ 10 คนไทยประท้วงต่อต้ำนเรื่องไกด์ต่ำงชำติ
ภำพที่ 11 นี้ไม่ใช่อยู่เมืองจีน ไม่ใช่อยู่ที่ย่ำนเยำวรำช แต่เป็นภำพถ่ำยจำกแถวห้วยขวำง ซึ่งบำงคน
บอกว่ำเป็น Second China town ของกรุงเทพฯ สำหรับผมไม่ใช่ เพรำะว่ำข้ำงในไม่มีคนอยู่ เป็นร้ำนเปล่ำๆ
เฉยๆ เปิดเป็นหน้ำร้ำน เรียกว่ำ Front Office ผมไปดูแล้วและลงควำมเห็นว่ำไม่ใช่ สำเหตุเพรำะมีแสงสว่ำง
เปิดเฉพำะตอนกลำงคืนตอนที่ตำรวจไม่มำจับ เพรำะว่ำเหล่ำนี้ เขำเปิดเพื่อที่จะให้นักท่องเที่ยวจีน เพื่อแสดงให้
เห็นว่ำเป็นร้ำนที่มีจริงๆ ในเมืองไทย เพรำะว่ำเป็นร้ำนที่ต้องกำรขำยทำงออนไลน์ โดยเฉพำะอย่ำงยิ่งร้ำน
เกี่ยวกับเครื่องสำอำง แล้วก็หมอนยำงพำรำ หมอนนอน รู้สึกว่ำเป็นที่นิยมนะครับ
ภำพที่ 11 ร้ำนของคนจีนในย่ำนห้วยขวำง

40
ท่ำนทรำบไหมว่ำ ค.ศ. 1970 คนไทยเดินทำงเข้ำไปประเทศจีนจำนวนมำก เพรำะประเทศไทยเป็น
ประเทศเดียวในเอเชียอำคเนย์ ซึ่งมีควำมรู้เรื่องเกี่ยวกับฝังเข็ม เรื่องเกี่ยวกับยำจีนเยอะที่สุดในเอเชียอำคเนย์
อันนั้นเป็นสิ่งที่ดี แล้วตอนนี้มีสถำบันต่ำงๆ ในประเทศไทยเปิดสอนวิชำแผนโบรำณจีน โรงพยำบำลไทยมีแผน
โบรำณจีน มีวิชำฝังเข็ม รวมทั้งแผนโบรำณอยู่ในแผนกเดียวกัน จริงๆ เเล้ว ใจจริงผมอยำกเห็นควำมกลมกลืน
ระหว่ำงไทย ทั้งด้ำนควำมร่วมมือทำงด้ำนอื่นๆ ไม่ใช่เฉพำะแต่ฝังเข็มหรือว่ำเรื่องนวด หรือว่ำเรื่องต่ำงๆ ผม
อยำกเห็นในเรื่องอื่นมำก แต่ผมยกตัวอย่ำงให้เห็นว่ำ กำรที่ประเทศไทยสำมำรถเอำควำมรู้ของจีนมำปรับและ
ดัดแปลงเป็นควำมรู้ของคนไทย รวมทั้งวิชำกำรแพทย์ของไทย เพรำะว่ำตำรำแผนโบรำณไทยเข้ำได้กับของจีน
เพรำะว่ำประเทศไทยก็มีสมุนไพรเยอะมำก ฉะนั้น ตอนนี้นะครับ ใครไปเยำวรำชก็ดี สุขุมวิทก็ดี สำมำรถซื้อยำ
จีนได้เลยอย่ำงง่ำยดำยเลยตอนนี้ แต่ยำจีนตอนนี้ไม่เหมือนสมัยก่อนแล้ว ต้องต้มนำนไม่มีแล้ว เดี๋ยวนี้ทันสมัย
มำกดื่มชงเลย กินเย็นกินร้อนแล้วแต่ตำมใจชอบ
Princess Maha Chakri Sirinthorn หรือสมเด็จพระกนิษฐำธิรำชเจ้ำ กรมสมเด็จพระเทพรัตนรำชสุดำ
ฯ เป็นเจ้ำหญิงไทยที่สำนควำมสัมพันธ์ไทยจีนอย่ำงมหำศำล ท่ำนเป็นรำชวงศ์คนเดียวของโลกที่เดินทำงไปจีน
มำกที่สุดในโลกถึง 49 ครั้ง ฉะนั้น จะเห็นว่ำท่ำนเป็นผู้ที่มีควำมสนใจภำษำจีน สนับสนุนกำรเรียนภำษำจีน
และสิ่งหนึ่งที่ท่ำนสนับสนุนหลำยที่คนไม่รู้คือ ให้คนไทยเรียนวิทยำศำสตร์และเทคโนโลยีของจีน เพรำะว่ำ
ตลอดเวลำ 30 ปีที่ผ่ำนมำ คนไทยเรียนแต่ภำษำจีนกับฝังเข็มมำก ฉะนั้น เรำจำเป็นที่จะต้องเรียนรู้มำกขึ้น
เกี่ยวกับวัฒนธรรมจีน ภำษำจีน Classical จีน นักวิชำกำรอะไรชอบลอกหนังสือฝรั่งภำษำอังกฤษ แล้วก็มำ
เขียนตำรำเกี่ยวกับประเทศจีน เรำจะต้องเขียนตำรำประเทศจีนจำกภำษำจีน จำกควำมคิดของคนจีน แล้วก็
ตั้งอยู่บนสภำพสิ่งแวดล้อมในภูมิภำค ถึงจะมีควำมเข้ำใจที่แท้จริง ตอนนี้ในประเทศไทยมีคนเรียนภำษำจีน
กลำงชนิดที่เป็นมำตรฐำน (Putonghua) ถึงประมำณ 800,000 กว่ำคน ตำมจริงแล้วถึง 1,000,000 คนก็ว่ำได้
แต่เป็นกำรเรียนแบบงูงูปลำปลำ แบบไทยๆ ฉะนั้น ประเทศไทยจำเป็นที่จะต้องเปลี่ยนกำรเรียน ต้องตั้งใจ
เรียน เพรำะว่ำคนจีนส่งครูสอนเป็นจำนวนมำกเข้ำมำ เรำมีควำมจำเป็นตั้งแต่นี้ต่อไปผมจึงให้ควำมสำคัญกับ
กำรเรียนเกี่ยวกับภำษำจีน วัฒนธรรมจีนต่ำงๆ อย่ำลืมเรำมีสถำบันขงจื่อในไทยมำกที่สุดถึง 16 แห่ง แต่ไม่มี
ใครใช้ประโยชน์อย่ำงเต็มที่ น่ำเสียดำยมำกๆ
สมเด็จพระกนิษฐำธิรำชเจ้ำ กรมสมเด็จพระเทพรัตนรำชสุดำฯ ท่ำนเดินทำงไปเยือนย่ำนเยำวรำชทุกๆ
ปี แล้วก็ตลอดเวลำ พอมีงำนอะไรที่เกี่ยวกับวัฒนธรรมจีน เป็นโอกำสที่ท่ำนจะได้เยือน ฉะนั้น ควำมสัมพันธ์
ไทยจีนจึงมีลักษณะพีระมิดส่วนสูง ที่ด้ำนบนให้ควำมสำคัญมำกๆ ผมยกตัวอย่ำง ผมไม่อยำกใช้คำว่ำ Soft
Power ฟังแล้วมันน่ำกลัว เพรำะว่ำพอพูดถึง “พลังจีน” หลำยคนตกใจทุกที ผมเลยใช้คำว่ำ “Soft
Influence” ตั้งแต่ ค.ศ. 2007 ผมก็เรียนภำษำจีน เรียนฟรีในฐำนะที่จีนมำเปิดให้ มีสมำคมต่ำงๆ เต็มไปหมด
และที่สำคัญตอนนี้ ผมยินดีที่จะบอกว่ำ “หม่ำล่ำ” กำลังฮิตมำกในเมืองไทย คนไทยชอบกินชำบู ชำบูสุกี้แบบ
จีนมำก
สังเกตว่ำประเทศจีนเริ่มมี Soft Influence ซึ่งกำลังเปลี่ยนแปลงเป็น Soft Power เหมือนกับอำหำร
ญี่ปุ่นซึ่งมีแฟรนไซส์อย่ำงเช่น โยชิโนยะ มอสเบอร์เกอร์ ของเกำหลี ก็มีบอนชอน ต่ำงๆ ตอนนี้จีนเริ่มมี Soft

41
Influence เรื่องอำหำรในไทยแล้ว แล้วอย่ำลืมว่ำอำหำรกำรกิน กำรไปมำหำกันระหว่ำงคนสำคัญมำก และผม
อยำกเห็นคนจีนคนไทย โดยเฉพำะอย่ำงยิ่งคนจีนคนไทยได้ใช้ควำมรู้จักกันมำกขึ้น ใช้อำหำรเป็นเครื่องมือ
ผมยกตัวอย่ำงให้เห็นว่ำนักเรียนไทยไปเรียนจีนมำกน้อยแค่ไหน สำคัญมำก มีควำมจำเป็นที่จะต้องฝึก
นักวิชำกำรไทยในเรื่องเกี่ยวกับประเทศจีนครับ สำคัญมำกๆ ตอนนี้ประเทศจีนก็มีโครงกำรต่ำงๆ ให้ทุนนักเรียน
ไทย แต่ไม่พอ แต่ละคนไม่เหมือนกัน จะต้องให้ทุนที่มีคุณภำพ แล้วก็ให้จริงๆ แบบประเทศญี่ปุ่น ประเทศ
เกำหลี แบบสหรัฐอเมริกำให้นะครับ
ภำพที่ 12 เป็นภำพที่แสดงให้เห็นว่ำควำมสัมพันธ์ไทยจีนตอนนี้ดีมำกครับ ส่วนบนดีจริงๆ ส่วนล่ำงก็มี
คนจีนมำเยือนไทยกว่ำ 3 หมื่นคนต่อวัน แต่ผมคิดว่ำตรงกลำงหำยไป ผมอยำกจะเห็นควำมสัมพันธ์ของไทยกับ
จีนในกำรฉลองครบรอบ 50 ปี ค.ศ. 2025 นี้ เป็นควำมสัมพันธ์แบบห้ำเหลี่ยม ทุกบทบำททุกหุ้นส่วนเข้ำมำร่วม
กันเสริมสร้ำงควำมสัมพันธ์ ผมบอกแล้วว่ำผมไม่ห่วงเรื่องกำรค้ำเลย ไม่ห่วงเรื่องทหำร ไม่ห่วงเรื่องกำรส่งทุเรียน
ไม่ห่วงทั้งสิ้น ห่วงแต่เรื่องคนปัจจุบัน คนรุ่นใหม่สมัยใหม่ที่จะต้องเข้ำใจจีน เพรำะว่ำจีนไปเร็วเหลือเกิน 40 ปีนี้
แม้กระทั่งคนจีนยังตำมไม่ทันเลย คนไทยจำเป็นต้องเข้ำใจ ถ้ำเข้ำใจแล้ว ผลก็จะทำให้ควำมควำมสัมพันธ์ไทย
จีนยั่งยืน ขอจบเพียงเท่ำนี้ครับ
ภำพที่ 12 ควำมสัมพันธ์ไทย-จีนที่ควรจะเป็น เปรียบกับรูปทรงเรขำคณิต

42
การสร้างความสัมพันธ์ระหว่างจีนและไทย
ให้ก้าวสู่ระดับที่สูงขึ้น
ท่านหนิงฟู่ขุย
อดีตเอกอัครรำชทูตจีนประจำประเทศไทย
เรียนท่ำนวิทยำกร นักวิชำกำรทั้งไทยและจีน ผมรู้สึกเป็นเกียรติอย่ำงสูงที่ได้รับเชิญให้เข้ำมำเป็น
วิทยำกรในวันนี้ครับ ผมมีเพื่อนหลำยท่ำนครับ เพื่อนเก่ำผม เช่น ท่ำนสุรเกียรติ เสถียรไทย รวมไปถึงท่ำนทูต
วิบูลย์ คูสกุลก็เป็นเพื่อนสนิทของผมด้วยครับ และอำจำรย์ท่ำนอื่นๆ ผมก็ได้มีโอกำสได้เจอเพื่อนท่ำนทั้งหลำย
ในวันนี้ด้วยครับ
ตั้งแต่ ค.ศ. 2013 จนไปถึงสิงหำเดือนค.ศ. 2017 ผมเป็นทูตจีนประจำประเทศไทย 4 ปี ผมมีโอกำส
เข้ำใจสังคมไทยด้วยตัวเองอย่ำงลึกซึ้ง ผมไปสัมผัสควำมสัมพันธ์ไทย-จีนอย่ำงเป็นรูปธรรม ผมจะพูดถึง
ประสบกำรณ์ในกำรทำงำน รวมไปถึงกำรพัฒนำของควำมสัมพันธ์ไทยและจีนใน 2-3 ปีที่ผ่ำนมำ ซึ่งเป็นมุมมอง
ของผมเอง ประเทศไทยเป็นประเทศบ้ำนใกล้เรือนเคียงกันของประเทศจีน เป็นพี่น้องกันตั้งแต่อดีตกำล เรำไม่มี
ปัญหำที่สืบทอดมำทำงประวัติศำสตร์ และก็ไม่มีกำรขัดแย้งผลประโยชน์ในปัจจุบัน กำรพัฒนำควำมสัมพันธ์
ฉันท์มิตรถือเป็นกระแสหลักในปัจจุบันตั้งแต่กำรพัฒนำควำมสัมพันธ์ทำงกำรทูตใน ค.ศ. 1975 เป็นต้นมำ กำร
พัฒนำควำมสัมพันธ์ของสองประเทศมีควำมรำบรื่นนำมำซึ่งควำมผำสุกแล้วก็สร้ำงสันติภำพในภูมิภำค
หัวข้อที่ผมจะพูดถึง เรำจะทำอย่ำงไรให้ผลักดันความสัมพันธ์หุ้นส่วนความร่วมมือเชิงยุทธศาสตร์
อย่างรอบด้านให้สูงขึ้นอีกระดับหนึ่ง นั่นก็คือประสบกำรณ์หลังจำกที่ทั้งสองประเทศได้สถำปนำควำมสัมพันธ์
เป็นต้นมำ ทำให้ควำมสัมพันธ์ของทั้งสองประเทศประสบควำมสำเร็จ ซึ่งมีประสบกำรณ์ที่จะให้ข้อเสนอแนะ
ดังต่อไปนี้

43
ข้อที่หนึ่ง การชี้นาทางการเมือง
ตลอดระยะเวลำหลำยปีที่ผ่ำนมำผู้นำของทั้งไทยและจีนให้ควำมสำคัญในกำรพัฒนำควำมสัมพันธ์
ระหว่ำงสองประเทศ โดยยึดมั่นซึ่งกันและกัน มีควำมเสมอภำค ขยำยควำมร่วมมือและควำมไว้วำงใจ เป็นส่วน
หนึ่งในกำรผลักดันควำมร่วมมือและกำรไปมำหำสู่ในทุกมิติ ควำมสัมพันธ์ที่ดีทำงด้ำนกำรเมืองระหว่ำงไทยและ
จีน มีบทบำทในกำรชี้นำกำรพัฒนำควำมสัมพันธ์ระหว่ำงทั้งสองประเทศ ไปเกื้อกูลกำรพัฒนำควำมสัมพันธ์ใน
มิติอื่นๆ ในหลำยปีที่ผ่ำนมำทั้งสองฝ่ำยก็ยังมีกำรปฏิสัมพันธ์ที่ดีระหว่ำงกัน พระบำทสมเด็จพระวชิรเกล้ำ
เจ้ำอยู่หัวได้ส่งพระรำชสำส์นแสดงควำมห่วงใยไปยังประธำนำธิบดีสีจิ้นผิง พลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชำ
นำยกรัฐมนตรีของไทย ได้สนทนำทำงโทรศัพท์กับประธำนำธิบดีสีจิ้นผิง กรมสมเด็จพระเทพฯ เสด็จร่วมพิธีเปิด
กำรแข่งขันกีฬำโอลิมปิกฤดูหนำวปักกิ่ง ท่ำนหวังอี้ รัฐมนตรีกระทรวงต่ำงประเทศของจีนก็มีกำรพูดคุยกับท่ำน
ดอน ปรมัติวินัย รองนำยกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีกระทรวงต่ำงประเทศของไทยอย่ำงใกล้ชิด ดังนั้น ก็มีส่วน
สำคัญในกำรพัฒนำควำมสัมพันธ์ระหว่ำงไทยและจีน ซึ่งเสริมพลังกำลังในกำรขับเคลื่อนไปข้ำงหน้ำ
ข้อที่สอง ความร่วมมือเป็นแบบ WIN-WIN
ทั้งสองฝ่ำยแสวงหำผลประโยชน์ร่วมกัน ยึดมั่นในควำมร่วมมือเพื่อประโยชน์ซึ่งกันและกัน เพื่อทำให้
ขนมเค้กเป็นก้อนใหญ่ ทั้งสองฝ่ำยได้ประโยชน์จำกกำรทำขนมที่ใหญ่ขึ้น จีนก็เป็นคู่ค้ำสำคัญของประเทศไทย
แล้วก็เป็นตลำดที่ส่งออกสินค้ำเกษตรของไทยไปยังจีนเป็นอันดับหนึ่ง คุณกวี จงกิจถำวร ก็ได้พูดถึงเช่นเดียวกัน
ว่ำทุเรียนไทยส่งไปจีนจำนวนมำก ทำให้กรุงปักกิ่งและมณฑลอื่นๆ ของจีน ประชำชนจีนยังสำมำรถรับประทำน
ผลไม้ของไทยได้ในระหว่ำงที่มีกำรแพร่ระบำดของ covid-19
ในสถำนกำรณ์ที่ไม่มีโรคระบำด กำรค้ำระหว่ำงไทยและจีนยังคงขยำยตัวอย่ำงต่อเนื่อง อย่ำงที่เรำ
ทรำบกัน ค.ศ. 2020-2021 กำรค้ำระหว่ำงประเทศมีกำรขยำยเพิ่ม 33 เปอร์เซ็นต์ ไปถึง 120,000 ล้ำนเหรียญ
สหรัฐ ใน ค.ศ. 2017 ซึ่งตอนนั้นผมจำได้ว่ำกำรค้ำระหว่ำงไทยและจีนอยู่ที่ 80,000 ล้ำนเหรียญสหรัฐฯ เวลำ
ผ่ำนไป 5 ปีซึ่งตอนนี้สำมำรถทะลุ 1 แสนกว่ำล้ำน เพิ่มขึ้นมำประมำณ 50,000 กว่ำล้ำนเหรียญ สินค้ำเกษตร
ของไทยส่งไปยังจีนก็มีกำรเพิ่มขึ้นอย่ำงต่อเนื่อง ในปีที่แล้ว ค.ศ. 2021 สินค้ำเกษตรของไทยส่งไปที่จีนอยู่ที่
11,900 ล้ำนเหรียญสหรัฐฯ เพิ่มขึ้นมำประมำณ 52 เปอร์เซ็นต์ ตั้งแต่เดือนมกรำคมถึงเดือนสิงหำคม ค.ศ.
2022 กำรค้ำระหว่ำงไทยและจีนมำกกว่ำประมำณ 90,000 ล้ำนเหรียญสหรัฐ เพิ่มขึ้นมำประมำณ 60
เปอร์เซ็นต์ กล่ำวได้ว่ำ ใน 47 ปี ที่ผ่ำนมำทั้งไทยและจีนเรียนรู้ซึ่งกันและกัน ให้ควำมช่วยเหลือซึ่งกันและกัน
และก็มีควำมร่วมมือเพื่อ WIN-WIN ทั้งสองฝ่ำย ทั้งไทยทั้งจีนก็ประสบควำมสำเร็จ ทั้งไทยและจีนก็เป็นผู้รับ
ผลประโยชน์จำกควำมร่วมมือดังกล่ำว
ประการที่สาม เคารพซึ่งกันและกัน
ถึงแม้ว่ำเรำจะมีสภำพแวดล้อม มีระบบกำรเมือง รูปแบบของพัฒนำที่แตกต่ำงกัน แต่นับตั้งแต่กำร
สถำปนำควำมสัมพันธ์เป็นต้นมำ ทั้งสองฝ่ำยเคำรพซึ่งกันและกัน สำมำรถที่จะก้ำวข้ำมควำมแตกต่ำงในเรื่อง
ของระบบกำรเมืองและค่ำนิยม ทั้งไทยทั้งจีนเป็นประเทศที่สร้ำง “แบบอย่ำง” ที่ดีในกำรพัฒนำควำมสัมพันธ์

44
ระหว่ำงประเทศ แต่มีประเทศบำงประเทศที่ใช้ค่ำนิยมหรือใช้ควำมคิดทำงกำรเมืองต่ำงๆ มำยุยงควำมสัมพันธ์
อันดีระหว่ำงไทยและจีน ซึ่งกำรกระทำเช่นนี้ก็ไม่มีประโยชน์ เพรำะว่ำทั้งไทยและจีนถึงแม้เรำอำจจะมีระบบ
กำรเมืองที่แตกต่ำงกัน แต่อยู่ในเอเชียด้วยกัน อยู่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ซึ่งเรียนรู้อำรยธรรมร่วมกัน เรียนรู้
ซึ่งกันและกัน เอำจุดแข็งของไทยและจีนมำเสริมจุดอ่อน เพื่อแสวงหำกำรพัฒนำร่วมกัน ดังนั้น ค่ำนิยมของไทย
และจีนจึงมีควำมแตกต่ำงกับประเทศอื่นๆ
จีนไทยใช่อื่นไกลเป็นพี่น้องกัน ซึ่งทำงประชำชนทั้งสองประเทศมีควำมผูกพันซึ่งกันและกัน สำมำรถที่
สะท้อนให้เห็นถึงควำมเชื่อมโยงหรือกำรเชื่อมต่อควำมสัมพันธ์ที่ใกล้ชิดทำงวัฒนธรรมและทำงสำยเลือด ทำให้
ควำมสัมพันธ์ในมิติกำรเมืองหรือมิติเศรษฐกิจสำมำรถที่จะเชื่อมโยงอย่ำงแน่นแฟ้น
ประการที่สี่ การร่วมกันแสวงหาสันติภาพและการพัฒนาของภูมิภาค
ทั้งจีนทั้งไทยเป็นประเทศที่อยู่ในเอเชีย เรำก็อยู่ในเอเชียด้วยกัน เรำก็ใช้ภูมิปัญญำของเอเชียด้วยกัน
ระยะเวลำที่ผ่ำนมำทั้งสองฝ่ำยได้พิทักษ์รักษำสันติภำพของทะเลจีนใต้ เรำคัดค้ำนอำนำจนิยม กำรคัดค้ำนกำร
แทรกแซงจำกอิทธิพลภำยนอกที่ส่งผลต่อสันติภำพในภูมิภำค ท่ำนประธำนำธิบดีสีจิ้นผิงได้นำเสนอแนวคิดกำร
สร้ำงประชำคมร่วมอนำคตของมวลมนุษยชำติ ส่งเสริมกำรเข้ำไปมีส่วนร่วมร่วมใน 1 แถบ 1 เส้นทำง เพื่อ
เสริมสร้ำงกำรประสำนนโยบำยเชิงกลยุทธ์ ควำมร่วมมือต่ำงๆ ไม่ว่ำจะเป็น ควำมร่วมมือล้ำนช้ำงแม่โขง ควำม
ร่วมมือในอำเซียน ทั้งไทยทั้งจีนก็มีควำมใกล้ชิดในกรอบควำมร่วมมือต่ำงๆ ที่กล่ำวมำ ไทยและจีนก็พร้อมที่จะ
รักษำสันติภำพในภูมิภำค เพื่อที่จะสร้ำงระเบียบระหว่ำงประเทศที่มีควำมเป็นธรรม
โดยสรุป ด้วยควำมเป็นมำทั้ง 2 ฝ่ำย ทั้งจีนและไทยก็กลำยเป็นหุ้นส่วนควำมร่วมมือที่มี
ควำมสำคัญ และก็เป็นหุ้นส่วนควำมร่วมมือที่สุกงอก เรำประสบควำมสำเร็จในระดับทวิภำคี ในขณะเดียวกันก็
สร้ำงคุณูปกำรต่อกิจกำรระหว่ำงภูมิภำคและระหว่ำงประเทศ ซึ่งกรณีศึกษำควำมร่วมมือเพื่อ WIN-WIN
ระหว่ำงทั้งไทยและจีนมีกรณีนับไม่ถ้วน ตอนที่ผมทำงำนในประเทศไทย มีควำมร่วมมือในกำรเมือง สังคม
เศรษฐกิจ วัฒนธรรม ประชำชนมีควำมร่วมมืออย่ำงรำบรื่น ซึ่งในกรณีแบบนี้มีนับไม่ถ้วน
เมื่อมองไปในอนำคต ผมก็มีควำมเชื่อมั่นต่อกำรพัฒนำควำมสัมพันธ์ระหว่ำงไทยและจีน ซึ่งทั้งจีนและ
ไทยมีควำมใกล้ชิดทำงภูมิศำสตร์และมีควำมคล้ำยคลึงกันทำงวัฒนธรรม มีเป้ำหมำยกำรพัฒนำที่คล้ำยคลึงกัน
มีผลประโยชน์ที่สำมำรถจะเชื่อมสองประเทศไว้ด้วยกันอย่ำงแน่นแฟ้น
เมื่อเผชิญกับสถำนกำรณ์ที่มีควำมซับซ้อน ที่มีผันผวนอย่ำงรุนแรงซึ่งไม่เคยปรำกฏมำก่อนในรอบหนึ่ง
ศตวรรษ แต่ว่ำโอกำสในกำรพัฒนำก็มีอยู่มำก เพื่อที่จะเสริมสร้ำงควำมแน่นแฟ้นของควำมร่วมมือระหว่ำงไทย
จีน ก็กลำยเป็นควำมปรำรถนำร่วมกันของทั้งสองฝ่ำย อันนี้เป็นเป้ำหมำยร่วมกันของเรำด้วย ซึ่งไม่นำนมำนี้ ทั้ง
สองฝ่ำยเห็นร่วมกันว่ำต้องกำรที่จะสร้ำงประชำคมร่วมชะตำหรือร่วมอนำคตระหว่ำงจีนไทย ซึ่งก็เป็นเนื้อหำ
สำระสำคัญ กำรทำให้จีนไทยใช่อื่นไกลพี่น้องกันมีสำระสำคัญ มีเนื้อหำในยุคใหม่นี้ แต่ขณะเดียวกันตอนนี้ก็มี
เรื่องที่ทำให้เรำต้องพยำยำมต่อไป

45
เรำจะมุ่งหน้ำไปอนำคต ซึ่งเรำจะทำอะไร อย่ำงไร ซึ่งผมคิดว่ำมีหลำยประกำร
ข้อที่ 1 เสริมสร้างความไว้เนื้อเชื่อใจทางการเมือง เคำรพซึ่งกันและกัน แล้วก็คำนึงถึงผลประโยชน์
ของแต่ละประเทศ ส่งเสริมเส้นทำงกำรพัฒนำที่มีควำมสอดคล้องกับสภำพของแต่ละประเทศ ซึ่งเป็นหลักกำร
ในกำรพัฒนำควำมสัมพันธ์ระหว่ำงประเทศ เสริมสร้ำงควำมไว้เนื้อเชื่อใจทำงกำรเมืองก็เป็นสิ่งที่สำคัญ ใน
ขณะเดียวกัน กำรเสริมสร้ำงกำรแลกเปลี่ยนพูดคุยในเรื่องของกำรบริหำรจัดกำร ธรรมำภิบำล นำเอำควำม
ริเริ่มควำมมั่นคงระดับโลกไปสู่กำรปฏิบัติในประเทศไทยด้วย ซึ่งเมื่อกี้นักวิชำกำรวิทยำกรหลำยท่ำนก็พูดถึง
ค.ศ. 2022 ปีนี้ก็ครบรอบ 10 ปีของควำมร่วมมือเชิงยุทธศำสตร์อย่ำงรอบด้ำน ไทย-จีน ในโอกำสนี้ เรำก็จะมี
วิสัยทัศน์ใหม่ ซึ่งมีนัยยะสำคัญ อีกไม่กี่วันข้ำงหน้ำนี้ ท่ำนประธำนำธิบดีสีจิ้นผิงจะร่วมประชุมเอเปคที่ไทย ซึ่ง
ผมชื่อว่ำกำรเยือนครั้งนี้จะเป็นกำรกำหนดทิศทำงของกำรพัฒนำควำมสัมพันธ์ระหว่ำงไทยและจีนในระดับที่
สูงขึ้นอีกระดับหนึ่ง เป็นกำรชี้นำกำรพัฒนำควำมสัมพันธ์ระหว่ำงไทยและจีน เพื่อทำให้ควำมสัมพันธ์ไทยจีนมี
ควำมเสถียรภำพ มีควำมมั่นคง และมีควำมงดงำม
ข้อที่ 2 ขยายความร่วมมือเพื่อประโยชน์ร่วมกัน WIN-WIN ทั้งสองฝ่ำยมีกำรขยำยควำมร่วมมือใน
กำรค้ำ กำรลงทุนในอุตสำหกรรมแบบดั้งเดิม ในขณะเดียวกัน เรำก็ต้องมองกำรเปลี่ยนแปลงของสถำนกำรณ์
โลกและกำรเปลี่ยนแปลงของเศรษฐกิจโลกด้วย เพื่อที่จะศึกษำลู่ทำงของควำมร่วมมือในพลังงำน ควำมมั่นคง
ด้ำนอำหำร เศรษฐกิจดิจิทัล เศรษฐกิจสีเขียว เป็นต้น ซึ่งก็คิดว่ำมันเป็นอุตสำหกรรมของควำมร่วมมือถือเป็น
ไฮไลท์ในอนำคตต่อไป ในขณะเดียวกันก็ต้องเสริมสร้ำงควำมร่วมมือด้ำนวิทยำศำสตร์เทคโนโลยี กำรศึกษำ
เพื่อที่จะป้อนบุคลำกรที่มีคุณภำพ ที่มีทักษะ ให้แก่ควำมร่วมมือของทั้งสองฝ่ำย ดังนั้น ทั้งสองฝ่ำยมีกำร
เสริมสร้ำงกำรประสำนงำนควำมเชื่อมโยงทำงยุทธศำสตร์ มีประโยชน์สำคัญต่อกำรส่งเสริมกำรค้ำ กำรลงทุน
ระหว่ำงกัน ดังนั้น เรำมีเป้ำหมำยที่ชัดเจน ที่ตั้งขึ้นไว้บรรลุควำมเป็นจีน ผมก็มีควำมเชื่อว่ำทำงฝ่ำยจีนก็ยินดีที่
จะมีควำมร่วมมือกับฝ่ำยไทย ในขณะเดียวกันก็มีตลำดที่เปิดกว้ำงให้แก่สินค้ำที่มีคุณภำพของไทย แล้วก็ยินดีที่
จะเสริมสร้ำงควำมร่วมมือระหว่ำงวิสำหกิจของทั้งสองฝ่ำยในกำรค้ำและกำรลงทุน
กำรประชุมสมัชชำของพรรคคอมมิวนิสต์ครั้งที่ 20 เพิ่งปิดฉำกไปไม่นำน ได้มีกำรวำงแผนกำรพัฒนำ
ใน 5 ปี รวมไปถึงกลำงศตวรรษนี้อย่ำงเป็นวิทยำศำสตร์ ประชำชนจีนตอนนี้ก็ก้ำวสู่กำรเดินทำงครั้งใหม่ ไปสู่
เป้ำหมำยประเทศที่มีควำมทันสมัยในระบบสังคมนิยม ดังนั้น เรำก็มีแนวคิดของกำรพัฒนำนั้นก็คือ นวัตกรรม
มีควำมสอดคล้อง สีเขียว เปิดกว้ำง แบ่งปัน แล้วก็มีรูปแบบของกำรพัฒนำเศรษฐกิจนั้นคือวัฏจักรคู่หรือกำร
หมุนเวียนคู่ทั้งภำยในประเทศและระหว่ำงประเทศ ดังนั้น กำรพัฒนำของจีนซึ่งถือว่ำเป็นพลังหรือเป็นแรงกำร
ขับเคลื่อนกำรพัฒนำเศรษฐกิจของประเทศอื่นรวมถึงประเทศไทยด้วย นำมำซึ่งโอกำสของกำรพัฒนำประเทศ
อื่นๆ ดังนั้น ผมเชื่อว่ำควำมร่วมมือระหว่ำงไทยจีนมีอนำคตที่สดใส
ข้อที่ 3 ผลักดันการเชื่อมโยงรถไฟจีนไทย สมัยที่ผมดำรงตำแหน่งทูตจีนประจำประเทศไทย ซึ่งมีส่วน
ร่วมในโครงกำรรถไฟจีนไทยโดยตรง ผมทำงำนอยู่ที่ไทย 4 ปี ผมมีโอกำสเข้ำไปผลักดันโครงกำรนี้หลำยครั้ง ซึ่ง

46
ทำให้ผมก็มีควำมเข้ำใจกับรถไฟไทยจีน มันก็เป็นโครงกำรซึ่งถือว่ำมันเป็นนิมิตหมำยที่ดีระหว่ำงจีนไทย แล้วก็
เป็นโครงกำรนำร่องกับหนึ่งแถบหนึ่งเส้นทำง ดังนั้น รถไฟไทยจีนก็ถือว่ำเป็นโครงกำรซึ่งมีควำมสำคัญ
เหมือนกัน ก็เป็นนิมิตหมำยของควำมริเริ่มหนึ่งแถบหนึ่งเส้นทำง ถึงแม้ว่ำ เรำจะมีปัญหำอุปสรรคต่ำงๆ อยู่ไม่
น้อย แต่เรำสำมำรถขจัดหรือลดปัญหำอุปสรรคเพื่อผลักดันรถไฟไทยจีน เชื่อมโยงรถไฟลำวจีน ทำให้ประชำชน
ชำวไทย ลำว และจีน รวมประเทศอื่นๆ ในภูมิภำคนี้สำมำรถที่จะได้รับโอกำสจำกกำรเชื่อมโยงโครงสร้ำง
พื้นฐำนในภูมิภำคนี้ด้วย
ข้อที่ 4 ส่งเสริมมิตรไมตรีระหว่างประชาชน ส่งเสริมควำมร่วมมือทำงด้ำนสังคม มิติสังคมวัฒนธรรม
มีกำรพูดถึงกำรแลกเปลี่ยนระหว่ำงภำคประชำชน โดยเฉพำะอย่ำงยิ่งครับ ส่งเสริมกำรแลกเปลี่ยนของคนรุ่น
ใหม่ หรือเยำวชนทั้งไทยทั้งจีน เรำก็คิดว่ำควำมสัมพันธ์ระหว่ำงประเทศไทยและจีนอยู่ที่ควำมสนิทสนมของ
ประชำชน ควำมสนิทสนมของประชำชนอยู่ที่ควำมเข้ำใจของประชำชนด้วย หวังเป็นอย่ำงยิ่งว่ำเมื่อเข้ำ
ประวัติศำสตร์เข้ำสู่ยุคใหม่ ทั้งไทยทั้งจีนครับควรจะเสริมสร้ำงกลไก จริงๆ แล้วขณะนี้ก็มีกลไกอยู่ไม่น้อยทีเดียว
ทั้งรัฐบำลจีน รัฐบำลไทยก็ได้ทุ่มเทกำลังอยู่ไม่น้อยทีเดียวเพื่อที่จะส่งเสริมควำมร่วมมือในมิติสังคม ผมเคยคิดว่ำ
เรำยังต้องใช้ควำมคิดสร้ำงสรรค์ นวัตกรรม เพื่อที่จะส่งเสริมให้ประชำชนมีควำมเข้ำใจกันในเรื่องของแนวคิด
โครงกำรพัฒนำ เป้ำหมำยของกำรพัฒนำ ซึ่งมีควำมเข้ำใจซึ่งกันและกัน
พื้นฐำนของควำมสัมพันธ์ระหว่ำงไทยและจีนมีควำมแน่นแฟ้นมำกยิ่งขึ้น ประเทศไทยมีทรัพยำกรอุดม
สมบูรณ์ ประชำชนเป็นเจ้ำบ้ำนที่ดี มีวัฒนธรรมหลำกหลำย มีทัศนียภำพที่สวยงำม สร้ำงควำมประทับให้คนจีน
ที่มำเที่ยวไทย ตอนที่ผมอยู่ที่เมืองไทย 4 ปี นักท่องเที่ยวจีนที่จะไปเที่ยวประเทศไทยทุกปีเพิ่มขึ้นมำประมำณ 1
ล้ำนคนต่อปี ตอนที่ผมออกจำกประเทศไทย นักท่องเที่ยวจะอยู่ที่ประมำณ 8 ล้ำน 9 ล้ำนคนต่อปี ใน ค.ศ.
2019 ก่อนที่จะมีโควิด นักท่องเที่ยวจีนที่มำเที่ยวประเทศไทยก็จะมีกำรเพิ่มจำนวนมำกขึ้นอย่ำงต่อเนื่อง แต่
ตอนนี้ก็เนื่องจำกว่ำมีสถำนกำรณ์โควิคเป็นข้อจำกัดให้นักท่องเที่ยวที่เดินทำงมำเที่ยวประเทศไทยได้ แต่ผมก็
คิดว่ำไม่น่ำจะเป็นข้อจำกัดนักท่องเที่ยวจีนมำเที่ยวประเทศไทยได้ ผมมีควำมเชื่อมั่นว่ำหลังจำกโควิด 19 ผ่ำน
พ้นไป ประเทศไทยยังเป็นจุดหมำยปลำยทำงที่นักท่องเที่ยวจีนที่ใฝ่ฝันมำเที่ยวประเทศไทย
ข้อที่ 5 เสริมสร้างการประสานในกิจการระหว่างภูมิภาค ส่งเสริมค่ำนิยมร่วมของมนุษยชำติที่ว่ำ
สันติภำพ กำรพัฒนำ ควำมเสมอภำค ควำมเป็นธรรม ประชำธิปไตยและเสรีภำพ เพื่อที่จะสร้ำงประชำคมที่มี
อนำคตร่วมกันของมวลมนุษยชำติ ภูมิภำคเอเชียตะวันออกได้รักษำสันติภำพและกำรเติบโตที่ดี และได้เน้น
อำเซียนเป็นศูนย์กลำงในโครงสร้ำงควำมร่วมมือในภูมิภำคนี้ ขณะเดียวกันก็มีควำมท้ำทำยหลำยประกำรไม่
น้อยทีเดียว กำรแพร่ระบำดของ COVID-19 ก็เป็นควำมท้ำทำย สงครำมหรือวิกฤตในยูเครนก็ถือว่ำเป็นควำม
ท้ำทำยประกำรหนึ่ง กำรฟื้นตัวของเศรษฐกิจที่อ่อนแรงก็เป็นควำมท้ำทำยประกำรหนึ่ง เมื่อเรำเผชิญกับควำม
ท้ำทำยดังที่กล่ำวมำ ซึ่งผมคิดว่ำควำมท้ำทำยที่โดดเด่นมำกที่สุดนั่นก็คือแนวควำมคิดสงครำมเย็น ถือว่ำมี
อันตรำยแล้วก็เป็นพิษ บำงคนคิดว่ำน่ำจะต้องมำเผชิญหน้ำกันด้วยกลุ่มประเทศต่ำงๆ ซึ่งยังเป็นควำมคิดแบบ
สงครำมเย็น แล้วก็มีหลำยประเทศไม่ยินดีที่จะเห็นจีนมีกำรเติบโต มีบำงประเทศไม่ยินดีที่จะเห็นภูมิภำคนี้มี

47
สันติภำพ มีกำรยุยงเพื่อที่จะก่อเรื่องกันหรือสร้ำงประเด็นปัญหำในภูมิภำคนี้ เพื่อเปิดโอกำสให้เขำมีโอกำสที่จะ
เข้ำมำแทรกแซงกิจกำรในภูมิภำค เพื่อที่จะรักษำสถำนะของควำมเป็นเจ้ำของของเขำอยู่ อำจจะมีบำงประเทศ
ไปรวมกลุ่มกับบำงประเทศ เพื่อจะไปกีดกันประเทศอื่นๆ ซึ่งกำรกระทำเช่นนี้ก็ถือว่ำเป็นควำมท้ำทำยต่อกำร
พัฒนำในภูมิภำคนี้
กำรพัฒนำของภูมิภำคนี้ควรจะให้ประเทศอื่นๆ ในภูมิภำคได้ประโยชน์ซึ่งกันและกัน ไม่ควรจะไปกีด
กันประเทศอื่นๆ ดังนั้น เรำก็ต้องคัดค้ำนหรือต้องตระหนักถึงแนวควำมคิดสงครำมเย็นหรือกำรเผชิญหน้ำ
ระหว่ำงกลุ่มประเทศ เรำก็ต้องมีควำมตระหนักถึงข้อนี้ด้วย เรำต้องยึดมั่นในหลักกำร กำรพัฒนำอย่ำงสันติ
เคำรพอธิปไตย บูรณภำพของดินแดน ไม่แทรกแซงกิจกำรระหว่ำงประเทศ ประเทศจีนก็ยึดมั่นกำรพัฒนำอย่ำง
สันติของโลก ส่งเสริมกำรพัฒนำร่วมกัน เพื่อที่จะผลักดันกำรสร้ำงประชำคมที่มีอนำคตร่วมกันของมวล
มนุษยชำติ ประธำนำธิบดีสีจิ้นผิงยังชี้ให้เห็นว่ำเรำควรจะมีหลักกำรยึดคุณธรรม จริยธรรม อยู่กันอย่ำงสันติ
ปรองดอง สำมำรถที่จะรักษำซึ่งควำมเจริญรุ่งเรือง ควำมมั่นคงถึงจะมีหลักประกัน ซึ่งในยุคสมัยใหม่
ประธำนำธิบดีสีจิ้นผิงก็ได้เสนอควำมคิดริเริ่มกำรพัฒนำระดับโลก ควำมริเริ่มควำมมั่นคงระดับโลก ซึ่งก็คิดว่ำ
เป็นแนวควำมคิดของกำรพัฒนำในระดับโลกที่สำคัญ ที่จะอุทิศปัญญำหรือแผนกำรพัฒนำของจีน เรำหวังเป็น
อย่ำงยิ่งว่ำจะมีกำรปรึกษำหำรือและก็มีกำรผลักดัน ควำมคิดริเริ่มดังกล่ำวไปสู่กำรปฏิบัติในภูมิภำคนี้
อีกไม่กี่วันข้ำงหน้ำนี้ ไทยจะเป็นเจ้ำภำพในกำรจัดประชุมเอเปคที่สำมำรถทำให้เอเปคมีชีวิตชีวำขึ้นมำ
สำมำรถเน้นไปที่เอเชียแปซิฟิก เน้นไปที่ควำมร่วมมือ ผลักดันประชำคมที่มีอนำคตร่วมกันของมวลมนุษยชำติ
ฝ่ำยจีนยินดีที่จะร่วมมือกับประเทศไทย รวมไปถึงสังคมโลก ในกำรสร้ำงประชำคมโลก และสร้ำงควำมสัมพันธ์
ที่ดีระหว่ำงประเทศที่มีควำมเคำรพซึ่งกันและกัน มีควำมเสมอภำคและก็มีควำมเป็นธรรม ท่ำนทั้งหลำย
ประเทศจีนยังคงยึดหลักกำรเป็นมิตรกับประเทศเพื่อนบ้ำน เพื่อนที่ดีกับประเทศเพื่อนบ้ำน ซึ่งเชื่อว่ำภำยใต้
ควำมพยำยำมของทุกฝ่ำยรวมประเทศไทย ชำติสมำชิกในอำเซียน เรำสำมำรถรักษำมิตรไมตรีที่ดีกับประเทศ
ไทย รักษำควำมสัมพันธ์ที่ดีกับสมำชิกในอำเซียน จะทำให้ควำมสัมพันธ์ระหว่ำงจีนไทยก้ำวสู่ระดับที่สูงขึ้นอีก
ระดับหนึ่ง สำมำรถที่จะต้อนรับวันพรุ่งนี้หรืออนำคตที่สวยสดงดงำมมำกยิ่งขึ้น ขอจบกำรบรรยำยนี้ ขอขอบคุณ
ครับ

48
สถานภาพของจีนวันนี้ :
การยอมรับและความคาดหวัง
ท่านวิบูลย์ คูสกุล
อดีตเอกอัครรำชทูตไทย ณ กรุงปักกิ่ง
สวัสดีทำงฝ่ำยจีนทุกท่ำนที่อยู่ที่เมืองจีน แล้วก็ท่ำนทูตหนิงฟู่ขุย เพื่อนเก่ำแก่จริงๆ เมื่อสักครู่คุณกวีก็
ได้พูดถึงแล้วก่อนหน้ำนี้ ได้มีกำรปูพื้นไว้เยอะแยะเลยนะครับ ก็ทำให้ภำพรวมควำมสัมพันธ์ในจีนตอนนี้
ค่อนข้ำงที่จะครบพอสมควร คุณกวีได้พูดถึงภำษำไทยที่เรียกว่ำเป็นพลังละมุน (Soft Power) แต่คุณกวีก็กลัว
ว่ำจะเป็นคำที่ดูน่ำกลัว ผมเลยเสนอว่ำมีอีกคำคือคำว่ำ Soft Sell ฟังดูอ่อนนิดหนึ่งว่ำเป็นอะไรที่ภำษำทั่วไปที่
บอกว่ำเป็นกำรขำยอย่ำงนุ่มนวลอย่ำงละมุนละไม
ตอนผมเป็นทูตที่เมืองจีน มีรำยกำรหนึ่ง เขำเชิญผมไปออกรำยกำรตรุษจีน แล้วก็ผู้ดำเนินรำยกำรบน
เวทีก็ถำมเลย โดยไม่ได้เตรียมกันก่อน บอกว่ำ เขำถำมว่ำหนัง Lost in Thailand เป็นยังไง ผมบอกว่ำหนังเรื่อง
Lost in Thailand นำเสนอแค่ภำพด้ำนเดียวของประเทศไทย ที่สำคัญคือ พลังละมุนของเรำนี่แหละนะครับที่
เป็นสิ่งสำคัญที่คนอยำกจะมำ แล้วเป็นจุดเด่นที่สุดอันหนึ่งคุณต้องไปสัมผัสเองอันนี้ ก็เลยถือโอกำสไหนๆ ก็คุย
เรื่องนี้เรื่อง Soft Power ซึ่งผมคิดว่ำอันนี้สำคัญมำกในควำมสัมพันธ์ไทยจีน
เรำมี Passion เกี่ยวกับจีน คือมี Passion เกี่ยวกับจีนที่เรำอยำกจะผลักดัน เพรำะฉะนั้น สิ่งที่ผมจะ
เสนอวันนี้ก็จะเป็นประเด็นเลย ประเด็นที่จะเริ่มด้วยว่ำ จริงๆ เรียกว่ำหลำยสิบปีที่ผ่ำนมำประมำณ 40 50 ปี
ควำมสัมพันธ์นี้ ตลอดเวลำที่ผ่ำนมำหลังจำกเกิดเหตุกำรณ์ต่ำงๆ ในเมืองจีนก็จะถูกถำมเลยว่ำประเทศจีนยังจะ

49
เปิดหรือเปล่ำ หรือจะอย่ำงงั้นอย่ำงงี้ผ่ำนเหตุกำรณ์ต่ำงๆ ผมก็จะตอบด้วยควำมมั่นใจทุกครั้งว่ำ จีนยังยืนหยัดที่
จะ “เปิด” เหตุผลเพรำะว่ำผู้นำจีนในอดีตที่ผ่ำนมำ จีนเจริญรุ่งเรืองทุกวันนี้ เพรำะว่ำเขำตกผลึกมำเรียบร้อย
แล้วว่ำเมื่อไรก็ตำมที่จีนเปิดประเทศ จีนก็จะเจริญรุ่งเรือง เมื่อไรก็ตำมที่จีนปิดประเทศ จีนก็จะลำบำก อันนี้
ประสบกำรณ์สมัยปลำยรำชวงศ์ชิง สมัยรำชวงศ์ถัง ต่ำงก็เปิดประเทศแล้ว
ก่อนหน้ำนี้ 40 ปี ที่จีนประสบควำมสำเร็จจนมีทุกวันนี้ก็เป็นผลพวงมำจำกกำรที่จีนตกผลึกแล้วว่ำจีน
เปิดประเทศ ผมพูดอย่ำงงี้ ครั้งนี้ก็เหมือนกัน พอหลังจำกประชุมพรรคคอมมิวนิสต์ครั้งที่ 20 ก็มีคนถำมผมอีก
ว่ำเป็นอย่ำงไร ผมบอกว่ำเห็นไหมผู้นำจีนชุดใหม่ ท่ำนสีจิ้นผิง ท่ำนบอกว่ำกำรพัฒนำของจีนแยกไม่ออกจำก
กำรพัฒนำของโลก ในทำงสำกลและกำรพัฒนำของโลกนี้ก็ต้องพึ่งพำจีน อันนี้ชัดเจนมำกนะครับ เพรำะฉะนั้น
ตอกย้ำแล้ว ท่ำนยังมีอีกประโยคหนึ่ง ให้เรำจะได้หำยสงสัย ท่ำนมองว่ำ “ยิ่งเปิดมีแต่ยิ่งกว้ำงขึ้น” เพรำะฉะนั้น
เรำไม่มีข้อกังขำในเรื่องนี้ว่ำ จีนเนี่ยเขำต้องเปิดในส่วนนี้
อันนี้ ผู้นำจีนตกผลึกมำแล้ว ประธำนำธิบดีสีจิ้นผิงพูดหลังจำกประชุม แนะนำกับสื่อมวลชนทั่วโลก พอ
พูดเสร็จ ตำมมำด้วยกำรเยือนของเลขำธิกำรพรรคคอมมิวนิสต์เวียดนำม ของนำยกเยอรมัน แล้วก็มีประเทศ
แทนซำเนีย ท่ำนสีจิ้นผิงก็จะออกไป ไปประเทศไทย ไปประชุม APEC และประชุม G20 นี่ก็เป็นกำรตอกย้ำ
อย่ำงเป็นรูปธรรม เรำจะได้ไม่มีข้อสงสัยในส่วนนี้ เพรำะฉะนั้น เรำมีควำมมั่นใจว่ำจีนยังคงนโยบำยเปิดต่อไป
มีกำรปรับกระบวนยุทธ์เป็นเรื่องปกติภำยใน คนที่ประสบควำมสำเร็จที่ผ่ำนมำในจีน ไม่ว่ำจะเป็น
ภำคเอกชนก็ตำม เรำมีควำมมั่นใจในนโยบำยเปิดของจีน ภำคเอกชนขออนุญำตยกตัวอย่ำง ซีพี เขำมีควำม
มั่นใจตลอด เกิดเหตุกำรณ์ในจีนไม่ว่ำจะเป็น ค.ศ. 1989 เขำก็มั่นใจยืนหยัดอยู่ตรงนั้น จนเขำมีทุกวันนี้
เพรำะฉะนั้น ในส่วนนี้ ผมเป็นประจักษ์พยำนคนหนึ่งก็ขอแสดงควำมมั่นใจในส่วนนี้ว่ำ “จีนอำจจะคงนโยบำย
เปิดในส่วนนี้ต่อไปแน่นอน” ในกระบวนกำรเปิดก็มีกำร “ปรับ” กำรพัฒนำเชิงคุณภำพ กำรพัฒนำแบบ
มำตรฐำนสูง อันนี้เป็นเรื่องปกติของกำรปรับกระบวนยุทธ์ ผมจะทำเป็นประเด็นเพื่อไม่ให้เสียเวลำ ฉะนั้น
ในประเด็นที่หนึ่ง เรำไม่มีข้อกังหำในเรื่องนี้ แล้วก็ใครจะมำคิดอย่ำงไร ผมก็คิดว่ำอันนี้เป็นประจักษ์
พยำนว่ำตอนนี้จีนก็เริ่มเปิดออกมำ ตอนนี้ก็มีกำรผ่อนคลำยในมำตรกำร ผมก็เชื่อว่ำค่อยๆ ผ่อนออกมำ มีคน
พยำยำมมำชี้ประเด็นนั้น ประเด็นนี้หรือประเด็นของโควิด 19 ก็ตำมผมก็เชื่อว่ำในจีนก็จะค่อยๆ ผ่อนตำม
มำตรกำรที่เรำเห็น
ประเด็นที่สอง ที่อยำกจะนำเสนอ เพรำะวันนี้มีนักวิชำกำรฝ่ำยจีนเข้ำมำอยู่มำกมำยในงำน จริงๆ
หลำยสิบปีที่ผ่ำนมำ ปัญหำหนึ่งของปฏิสัมพันธ์ของมหำอำนำจหรือของประเทศในภูมิภำคก็ตำม ที่บำงครั้งก็
ขลุกขลัก ก็เป็นเพรำะว่ำไม่มีการยอมรับสถานะของจีนที่เปลี่ยนไป จีนขณะนี้ไม่ใช่จีนเมื่อ 30 – 40 ปีที่แล้ว
จีนขณะนี้เป็นเศรษฐกิจอันดับสองของโลก จีนขณะนี้ผลิตสินค้ำไม่ใช่เป็นโรงแรมผลิตสินค้ำรำคำถูก จีนขณะนี้
เขำเน้นเรื่องคุณภำพ เขำเน้นนวัตกรรม เพรำะฉะนั้น จีนไม่ใช่เป็นแบบเดิมอันนี้ต้องยอมรับ หลำยประเทศหรือ
ประเทศมหำอำนำจพอไม่ยอมรับสถำนะอันนี้ก็เกิดควำมลักลั่นในกระบวนปฏิสัมพันธ์ที่มี อันนี้ก็เป็นปัญหำ แต่
ผมดีใจในส่วนนี้ของประเทศไทยว่ำเรำยอมรับจำกสถำนภำพของจีน ยอมรับสถำนภำพหมำยถึงว่ำเรำยอมรับใน

50
ผลประโยชน์ที่เป็น Core Interest ผลประโยชน์ที่เป็นคอขำดบำดตำยของจีน เรำยอมรับเรื่องนโยบำยจีนเดียว
คือเรำยอมรับในส่วนนี้ คือผมคิดว่ำกำรยอมรับควำมจริงในส่วนนี้จะช่วยทำให้กระบวนปฏิสัมพันธ์หรือ
ความสัมพันธ์ที่มีกับจีนสอดคล้องกับผลประโยชน์กับควำมเป็นจริงมำกขึ้น แต่คุณก็ต้องยอมรับในส่วนที่เป็น
ผลประโยชน์อันยิ่งยวดของจีนที่จีนยอมไม่ได้ เช่น เรื่องจีนเดียว อันนี้ทั้งไทยและส่วนใหญ่ของอำเซียนก็ไม่มี
ปัญหำ
ขณะเดียวกัน อันนี้ผมจะชี้ว่ำมีสองส่วนในเรื่องนี้ เมื่อเกิดกำรยอมรับ ก็เกิดความคาดหวังในบทบาท
ของจีน ซึ่งมีขึ้นจริงๆ สมัยหลัง เรำจะเห็นว่ำจีนถูกคำดหวังมำกขึ้นในเหตุกำรณ์ต่ำงๆ ทั่วโลก ไม่ว่ำจะเป็นเรื่อง
สงครำมยูเครนก็ตำม ไม่ว่ำจะเป็นเรื่องที่เกี่ยวกับประเทศเพื่อนบ้ำนแถบอำเซียน อำเซียนคำดหวังให้จีนมี
บทบำท เล่นบทบำทมำกขึ้น ซึ่งก็น่ำยินดีว่ำจีนได้พยำยำมมีบทบำทในเชิงสร้ำงสรรค์กับประเทศเพื่อนบ้ำนของ
เรำ อย่ำงที่เห็นๆ อยู่ จีนก็พยำยำมมีบทบำทมำกขึ้น เพรำะฉะนั้น ก่อนหน้ำนี้ไม่กี่วันที่จีนคุยกับนำยกเยอรมันก็
เป็นที่น่ำยินดีว่ำประธำนำธิบดีสีจิ้นผิงมีกำรพูดชัดเจนว่ำไม่เห็นด้วยกับเรื่องนิวเคลียร์ อันนี้ผมคิดว่ำเป็นอะไรที่
ควรจะชื่นชมจีนอย่ำงมำกที่พูดจุดยืนส่วนนี้ออกมำอย่ำงแท้จริง
ในส่วนนี้ คือผมมีควำมเห็นว่ำ ขณะนี้สถำนะของจีนที่เปลี่ยนไป เรำต้องยอมรับสถำนภำพของจีน
ยอมรับผลประโยชน์ที่ยิ่งยวดที่เป็น Core interest ที่เป็นคอขำดบำดตำยของจีน เรื่องจีนเดียวเรื่องเกี่ยวกับ
ปัญหำเรื่องไต้หวันเรำต้องยอมรับในส่วนนี้ แต่กำรยอมรับก็ตำมมำด้วยกำรคำดหวังให้จีนมีบทบำท ซึ่งผมคิดว่ำ
ส่วนนี้สำคัญมำก บทบำททั้งไทยก็คำดหวัง อำเซียนก็คำดหวัง ประชำสังคมโลกก็คำดหวังในบทบำทของจีน
เหตุที่คำดหวังเพรำะว่ำจีนมีศักยภำพที่แท้จริงในกำรที่จะรักษำสันติภำพของโลก แล้วก็น่ำยินดีในส่วนนี้อย่ำง
มำกที่ผู้นำจีนก็ประกำศเสมอมำว่ำ จีนถึงแม้ว่ำจะพัฒนำยิ่งใหญ่ขึ้นขนำดไหนก็ตำม จีนก็จะเป็นพลังสันติ อันนี้
ผมคิดว่ำต้องขอชื่นชมในส่วนนี้ ผมพูดส่วนนี้คงไม่ใช่อะไรที่เกินจริง แต่คนก็ไม่ค่อยพูดถึงเรื่องสถำนะจีนที่
เปลี่ยนไป แปลกมำก ทั้งๆ ที่ท่ำนสีจิ้นผิงพูดเองในกำรประชุมสมัชชำฯ ครั้งที่ 20 ขณะนี้ “เป็นความจริงว่าจีน
ยืนขึ้นมาแล้ว แล้วก็รวยขึ้นมา แล้วก็แข็งเข้มแข็งขึ้นมา” อันนี้เรำต้องยอมรับว่ำเป็นควำมจริงแล้ว กำร
ปฏิรูป กำรพัฒนำเชิงคุณภำพของจีนต่ำงๆ ก็เป็นกำรปรับกระบวนยุทธให้สอดคล้องกับสิ่งเหล่ำนี้ แม้กระทั่ง
เรื่อง Common Hostility ทั้งหลำย ก็เป็นเพรำะว่ำในยุคแรกของกำรปฏิรูปของจีน โดยทั่วหน้ำสังคมนิยมต้อง
ยอมปล่อยให้คนส่วนหนึ่งรวยขึ้นมำก่อน แล้วค่อยให้คนอีกส่วนหนึ่งคนที่ฐำนะด้อยกว่ำขึ้นมำ แต่พอมำถึงวันนี้
แล้ว ยุคของท่ำนสีจิ้นผิง ท่ำนก็มำปรับส่วนนี้ว่ำ คนต้องมีควำมเท่ำเทียมกัน ส่วนนี้เป็นกำรปรับกระบวนยุทธ์
ภำยใน ซึ่งเป็นเรื่องปกติ แล้วผมคิดว่ำเป็นเรื่องสำคัญว่ำต้องยอมรับในสถำนภำพของจีนที่เปลี่ยนไป แต่
สถำนภำพนี้ก็ตำมมำด้วยเรื่องควำมคำดหวัง อันนี้ผมคิดว่ำเป็นประเด็นที่สอง ซึ่งก็นำมำถึงอีกประเด็นหนึ่ง
ประเด็นที่สาม ก่อนโควิดผมก็ได้รับเชิญจำกมหำวิทยำลัยฟู่ต้ำนของจีน ให้ไปพูดตอนเดือนตุลำคม
ค.ศ. 2019 ผมไปพูดเรื่อง กระบวนปฏิสัมพันธ์ที่จีนมีกับประเทศไทย ที่จีนมีกับอาเซียน ประเทศอำเซียนมีสิ่ง
หนึ่งที่ไทยโชคดีมำก ก็คือว่ำเรำไม่ใช่ประเทศที่อ้ำงสิทธิ์เหนือหมู่เกำะ ในอำเซียนก็มี 4 - 5 ประเทศที่อ้ำงสิทธิ์
เหนือหมู่เกำะ สิ่งที่ผมเสนอที่มหำวิทยำลัยฟู่ต้ำน ขอเรียนเสนอฝ่ำยจีนอีกครั้งหนึ่ง ใน ค.ศ. 2019 ผมก็ได้เสนอ

51
อันนี้ จริงๆ หลังจำกนั้น ผมเห็นข่ำวช่วงหนึ่งก็เป็นที่น่ำยินดีว่ำประธำนำธิบดีสีจิ้นผิงได้มีกำรประกำศกับทำง
ฟิลิปปินส์เกี่ยวกับกำร “พัฒนำร่วม” ในพื้นที่ที่มีกำรอ้ำงสิทธิ์ทั้งสองฝ่ำย มีกำรพัฒนำแบ่งเป็น 60 และ 40
เปอร์เซ็นต์
ในควำมคิดของผม สิ่งแรกก็คือ หนึ่ง ประเทศไทยโชคดีมำกไม่ใช่ประเทศที่อ้ำงสิทธิ์เหนือหมู่เกำะ
ประเด็นที่สองคือ ผมคิดว่ำในกระบวนควำมสัมพันธ์ที่จีนจะมีกับประเทศอำเซียน ถ้ำเกิดจะทำให้รำบรื่น หรือ
เป็นภูมิคุ้มกันไม่ให้มีกำรแทรกแซงจำกมหำอำนำจอื่น ก็คือว่ำ หำกจีนสำมำรถพัฒนำพื้นที่ที่มีกำรอ้ำงสิทธิ์แล้ว
ให้เกิดผลประโยชน์ที่เป็นรูปธรรม ผมไม่คิดว่ำประเทศอำเซียนที่อ้ำงสิทธิ์เหนือหมู่เกำะนี้จะปฏิเสธ เพรำะว่ำเรำ
ก็มีประสบกำรณ์ ประเทศไทยมีประสบกำรณ์ในกำรพัฒนำพื้นที่ทับซ้อนร่วมกับมำเลเซีย จนทุกวันนี้เป็นอะไรที่
เป็นประโยชน์มำก เรำสำมำรถใช้น้ำมันร่วมกัน เรำก็มีกำรคุยกับกัมพูชำในเรื่องนี้ จริงๆ แล้ว ผมคิดว่ำถ้ำเกิดจีน
สำมำรถคุยกับฟิลิปปินส์ ซึ่งในช่วงหลัง ฟิลิปปินส์มีผู้นำที่ Practical มำก เพรำะฉะนั้น เป็นโอกำสเหมือนกันที่
จีนจะหำทำงพัฒนำรูปแบบควำมร่วมมือกับประเทศที่อ้ำงสิทธิ์ แล้วให้ประเทศอ้ำงสิทธิอื่นๆ เห็นเป็นตัวอย่ำง
ผมเชื่อว่ำถ้ำทำได้ในส่วนนี้จะทำให้เกิดอะไรหลำยอย่ำงตำมมำ หนึ่ง ไม่มีใครปฏิเสธผลประโยชน์ที่จะมีร่วมกัน
ในยุคพลังงำนที่แพงมำก ไม่ว่ำจะเรื่องก๊ำซธรรมชำติในพื้นที่ไหล่ทวีปทั้งหลำย สอง ผลประโยชน์อันนี้มันจะตก
อยู่กับประชำชนโดยทั่วไปด้วย ได้ซื้อน้ำมันรำคำถูก จีนก็จะได้เครดิตด้วยเหตุผลที่สำคัญว่ำประชำชนต้องได้
ประโยชน์ เป็นเพรำะในประเทศอำเซียนมีภำคประชำสังคม ซึ่งมีควำมสำคัญมำกว่ำ เขำมีส่วนต่อนโยบำยที่
ดำเนินนโยบำยกับประเทศมหำอำนำจต่ำงๆ
ถ้ำทำส่วนนี้ได้ ผมคิดว่ำจีนจะได้รับกำรยอมรับอย่ำงมำกจำกทั้งภำคส่วนรำชกำรและประชำสังคมซึ่งมี
สิทธิ์มีเสียงและเป็นสื่อเสรี อันที่หนึ่งนะครับผลประโยชน์ทำงด้ำนที่เกี่ยวกับเศรษฐกิจ โดยเฉพำะอย่ำงยิ่งเรื่อง
พลังงำน ประเด็นที่สองที่สำคัญมำกก็คือว่ำมันจะเป็นภูมิคุ้มกันอย่ำงดีให้กับภูมิภำคนี้ให้กับอำเซียน ถ้ำเกิดมี
ผลประโยชน์แบบนี้ระหว่ำงจีนกับประเทศอำเซียนที่ยังมีกำรอ้ำงสิทธิ์เรื่องหมู่เกำะนี้ ถ้ำเกิดเขำได้ประโยชน์ มัน
ก็จะเป็นกำรป้องกันไม่ให้มหำอำนำจนอกภูมิภำคมำแทรกแซง มำบ่อนทำลำย มำเตะตัดขำ อันนี้ก็สำมำรถใช้ได้
กับกรอบควำมร่วมมือแม่น้ำโขงด้วย กรอบควำมร่วมมือแม่น้ำโขงล้ำนช้ำงระหว่ำงจีนกับประเทศในภูมิภำค
สำมำรถเอื้อประโยชน์กัน และมีกำรบริหำรจัดกำรร่วมกันได้ดี กรอบควำมร่วมมืออีก 4 - 5 อันนี้ ของประเทศ
ตะวันตกที่มำรุมกินโต๊ะจีนก็จะไม่มีควำมหมำยเลย ถ้ำเกิดทำได้ในส่วนนี้ก็จะทำให้จีนเนี่ยสำมำรถสกัดอิทธิพล
ของมหำอำนำจออกจำกภูมิภำคนี้ได้อย่ำงโดยปริยำย
มีคนบอกผมว่ำเป็นเรื่องกำรยอมรับสถำนะแล้ว จริงๆ แล้วถ้ำเกิดเรำยกเครดิตให้กับคนโบรำณ ภูมิ
ปัญญำของคนโบรำณ ในสมัยโบรำณ ประเทศในภูมิภำคนี้ตั้งแต่สมัยเจิ้งเหอแล้วก็ยอมรับในสถำนะของจีน
ยอมรับเป็นประเทศใหญ่ เป็นมหำอำนำจ ในระบบที่เรียกว่ำ “จิ้มก้อง” เป็นระบบที่น่ำแปลกมำกว่ำ ประเทศที่
ยอมรับสถำนะของประเทศใหญ่ ประเทศที่ยอมรับได้ประโยชน์ แต่คุณต้องยอมรับสถำนะของจีน แล้วคุณจะได้
ประโยชน์ต่ำงๆ เช่น เรื่องสิทธิกำรค้ำ กำรเปิดเมืองท่ำ อะไรต่ำงต่ำงนำนำ

52
ผมคิดว่ำเรื่องนี้อำจจะผูกเป็นคำถำมให้พวกเรำช่วยกันคิดต่อไป พูดจริงๆ ว่ำ เรำมี Passion เรำยัง
พยำยำมคิดว่ำจะมีวิธีไหนที่จะทำให้ประเทศแถบนี้สร้ำงภูมิคุ้มกันเหมือนมีวัคซีนอย่ำงดีเลยในกำรกั้นไม่ให้
มหำอำนำจอื่นมำแทรกแซง ก็ตรงตำมเป้ำหมำยของจีนที่ต้องกำร ประเทศเหล่ำนี้ก็ต้องกำรแล้ว ผมคิดว่ำกำร
ยอมรับในส่วนนี้ แล้วก็เป็นอะไรที่น่ำจะเป็นโจทย์สำคัญอันหนึ่งนะครับที่จะเป็นทำงออกระหว่ำงจีนกับประเทศ
ในภูมิภำคเอเชียนี้ได้
ประเด็นถัดมา คือ อย่ำมีข้อสงสัยเลยว่ำไทยและจีนต้องคบกันหรือเปล่ำ “ต้องคบกัน” ด้วยประกำร
ทั้งปวง ตอนนี้ควำมสัมพันธ์ไทยจีนจะครบ 50 ปี แล้ว ต้องไม่มีข้อกังขำ อย่ำงไรไทยจีนก็ต้องคบกัน ในส่วนนี้
ต้องทำให้ทุกภำคส่วนเห็นประโยชน์ที่มี ไม่ต้องมำก ดูตัวเลขกำรค้ำ แค่ครึ่งปีนี้ก็กำรค้ำกันไปถึงประมำณ 8
หมื่นล้ำนบำท โดยตั้งเป้ำกำรค้ำไทยจีนไว้ที่ 1 แสนล้ำนบำท ยังมีประโยชน์ด้ำนอื่นอีกมำกมำย อันนี้ยังไม่นับ
ประโยชน์ทำงด้ำนที่เกี่ยวกับกำรลงทุน ประโยชน์ทำงด้ำนที่เกี่ยวกับเรื่องควำมมั่นคง แล้วยังมีตลำดผลไม้ ผม
คิดว่ำอันนี้เรำก็ต้องรักษำไว้ อันนี้ก็เป็นโจทย์สองฝ่ำย คุณภำพต่ำงๆ ผมมำคิดอย่ำงนี้ อย่ำงเรื่องทุเรียน ตอนนี้
เรำก็มีคู่แข่งเยอะ เรำต้องรักษำตลำดนี้ เพรำะว่ำครึ่งปีที่ผ่ำนมำส่งออกทุเรียนไปห้ำแสนตันแล้ว มูลค่ำประมำณ
ห้ำหมื่นกว่ำล้ำนบำท เรำต้องรักษำตลำดนี้ คือในที่สุดเรำต้องมีนวัตกรรมหลำยอย่ำงในกำรส่งทุเรียนไปจีน คือ
ไม่ใช่ส่งเปลือก เปลือกนี้เป็นน้ำหนักประมำณ 60 เปอร์เซ็นต์ คุณต้องสำมำรถที่จะบรรจุเป็นหีบห่อแบบที่มัน
สะดวกที่สุด เอำเปลือกทิ้งไปแล้วก็สำมำรถส่งขึ้นเครื่องบินหรือรถไฟควำมเร็วสูงได้เลย แล้วคุณสำมำรถทำนได้
อย่ำงสะดวกสบำย อันนี้ตลำดผลไม้เกษตรที่ไทยกับจีนมี เรำต้องรักษำไว้อันนี้ ผมคิดว่ำสำคัญ
เรื่องตลำดท่องเที่ยวไม่ต้องพูดถึง ก่อนโควิด-19 นักท่องเที่ยวจีนมำไทยอย่ำงมหำศำล นี้ไม่ต้องพูดถึง
เลยว่ำมีควำมสำคัญอย่ำงมำก ยังไม่นับเรื่องอื่น เรื่องกำรลงทุนใน ECC มีสิ่งหนึ่ง “เรื่องรถไฟควำมเร็วสูง” คือ
ในที่สุดแล้ว กำรเชื่อมต่อโครงข่ำยที่ตั้งทำงภูมิศำสตร์ของประเทศไทย ผมคิดว่ำอย่ำงไรก็ได้เพรำะไทยมีแต้มต่อ
จีนก็มีนโยบำยสู่อำเซียนก็ต้องผ่ำนประเทศไทย เพรำะฉะนั้น เรำต้องเพิ่มมูลค่ำตรงนี้ให้ได้ว่ำ เรำเป็นจุด
เชื่อมต่อของจีนออกสู่อำเซียน แล้วเรำก็จะได้ผลประโยชน์ร่วมกันในส่วนนี้โดยอำศัยที่ตั้งทำงภูมิศำสตร์ของไทย
ที่มีแต้มต่อ
สิ่งที่ผมอยำกฝำกก็คือว่ำในที่สุดแล้ว ผมเคยพูดในหลำยเวทีก็คือว่ำ เรื่องรถไฟไทยจีน ถ้ำเกิดรถไฟไทย
จีนเป็นจริงได้ ผมก็หวังว่ำเทคโนโลยีรถไฟควำมเร็วสูงที่ก้ำวหน้ำที่สุด น่ำจะมีอยู่ในประเทศไทย เพื่อเป็นกำร
Show Case เพื่อเป็นกำรแสดงถึงควำมล้ำหน้ำทำงเทคโนโลยีของจีน อย่ำงที่ก่อนหน้ำนี้เคยพูดถึงว่ำกำรทูต
รถไฟควำมเร็วสูง ไทยจะเป็นจังหวะที่ดีที่สุดใน ECC ที่จีนจะมำนี้ แล้วในรถไฟควำมเร็วสูงของจีนที่มีนั้นกับ
รถไฟของเอกชนที่เชื่อม EEC ก็ต้องทำโครงข่ำยเอำไว้ เพื่อกำรเชื่อมต่อ เพื่อสร้ำงมูลค่ำเพิ่ม อันนี้ก็เป็นสิ่งที่ผม
คิดว่ำถ้ำเกิดเรำทำสิ่งเหล่ำนี้ได้ ก็จะเป็นอะไรที่ช่วยให้กำรควำมสัมพันธ์ไทยจีนสำมำรถพัฒนำไปได้อีก
แต่ในควำมคืบหน้ำสิ่งที่อยำกจะฝำกเป็นประเด็นสุดท้ำยน ก็คือ ในกระบวนปฏิสัมพันธ์ของจีนที่มีกับ
ประเทศในอาเซียน อำจจะต้องแบ่งเป็นสองส่วน “อำเซียนเก่ำกับอำเซียนใหม่” ในประเทศอำเซียน กลุ่ม
อำเซียนเก่ำ 5 ประเทศ บำงทีกิจกรรมของภำคประชำสังคม มีควำมคึกคักมำก แล้วก็สื่อก็จะเป็นสื่อเสรีมำก

53
เพรำะฉะนั้น กำรดำเนินนโยบำยเนี่ยจะต้องคำนึงถึงปัจจัยนี้ ว่ำได้รับกำรยอมรับจำกภำคประชำสังคม สื่อก็เห็น
ด้วย กำรที่จะได้รับกำรยอมรับหรือเห็นด้วย ก็ด้วยควำมที่เขำเห็นประโยชน์ที่จะมีจำกควำมร่วมมือที่มี เช่น ผม
ยกตัวอย่ำงเรื่องเกี่ยวกับกำรพัฒนำร่วมกัน เพรำะฉะนั้น ในอำเซียนบำงประเทศภำคประชำสังคมอำจจะไม่ได้
คึกคักเท่ำกับอำเซียนบำงประเทศ ก็ขอฝำกจีนว่ำ นอกจำกภำคนโยบำยแล้ว ผู้นำแล้ว ภาคประชาสังคมกับสื่อ
ก็มีความสาคัญมาก ก็น่ำยินดีที่ท่ำนประธำนำธิบดีสีจิ้นผิงพูดวันที่กล่ำวสุนทรพจน์ ก็ได้ให้ควำมสำคัญเกี่ยวกับ
ภำพลักษณ์ทำงด้ำนนี้ ที่ต้องกำรให้เป็นที่ยอมรับมำกขึ้น ผมก็ขอฝำกเรื่องเกี่ยวกับควำมร่วมมือที่เป็น
ผลประโยชน์ร่วมกัน ผมคิดว่ำอันนี้ต่ำงหำกที่จะเป็นพื้นฐำนของกำรที่จะทำให้ควำมสัมพันธ์พัฒนำไปได้รำบรื่น
มำกขึ้น เพรำะทุกวันนี้มันก็คือปัญหำเรื่องเศรษฐกิจส่วนใหญ่ ผมขอจบกำรนำเสนอเพียงเท่ำนี้ครับ ขอบคุณ
ครับ

54
การพัฒนาคุณภาพของจีนกับ
การเสริมสร้างความร่วมมือระหว่างจีนกับอาเซียน
ศาสตราจารย์ ดร. ซ่ง เต๋อซิง
ผู้อำนวยกำรสถำบันวิจัยยุทธศำสตร์และควำมมั่นคง มหำวิทยำลัยเทคโนโลยีป้องกันประเทศ
สำธำรณรัฐประชำชนจีน
เรียนแขกผู้มีเกียรติและผู้เข้ำร่วมงำนสัมมนำทุกท่ำน หัวข้อนำเสนอ คือ การพัฒนาคุณภาพของ
ประเทศจีนมีความสาคัญอย่างไรในการเสริมสร้างความร่วมมือระหว่างประเทศจีนกับอาเซียน ซึ่งในกำร
ประชุมสมัมชชำพรรคคอมมิวนิสต์ ครั้งที่ 20 ที่ผ่ำนมำ มีกำรเน้นย้ำที่สำคัญ ภำรกิจใหม่ก็คือพัฒนำประเทศชำติ
สู่สังคมนิยมที่เป็นกำรพัฒนำคุณภำพสูง เป็นข้อเรียกร้องที่สำคัญอย่ำงยิ่งในกำรพัฒนำประเทศจีนสู่ควำม
ทันสมัยหรือจีนยุคใหม่ ซึ่งก็เป็นเนื้อหำหรือประเด็นที่ได้นำเสนอในยุคใหม่ มีควำมหมำยนะครับ และเป็นกำรชี้
ทำงที่ชัดเจนรวมถึงนำเอำโอกำสใหม่ แนวคิดใหม่ๆ ในกำรดำเนินกำรเข้ำมำ ในปัจจุบันกำรพัฒนำเชิงคุณภำพ
นั้นมีควำมสำคัญและเป็นสิ่งที่แน่นอนในเชิงตรรกะใน 3 ด้ำน
ด้ำนแรก เรื่องของกำรพัฒนำของประเทศจีน 100 ปีที่ผ่ำนมำ สถำนกำรณ์ที่มีควำมซับซ้อนในยุค
ปัจจุบันนั้นสำเหตุที่สำคัญอย่ำงยิ่ง ถ้ำพูดตำมภำษำของผู้นำของโลกก็คือสังคมโลกเกิดกำรเปลี่ยนแปลงอย่ำง
พิเศษ อย่ำงหนัก และมีควำมซับซ้อน เป็นกำรเปลี่ยนแปลงระดับโลก ระดับสังคม และระดับประวัติศำสตร์
ภำยใต้สถำนกำรณ์นี้ สหรัฐอเมริกำเลือกที่จะกดขี่ รังแกประเทศจีน มีกำรรณรงค์หรือว่ำเป็นกำรกระพือข่ำวใน
กำรแข่งขันเชิงยุทธศำสตร์กับประเทศจีน ซึ่งเป็นกำรแข่งขันในแง่รูปแบบใหม่ สะท้อนให้เห็นถึงกำรแข่งขัน
ศักยภำพพื้นฐำนของสองประเทศในด้ำนยุทธศำสตร์ จุดสำคัญของกำรแข่งขันระหว่ำงจีนกับสหรัฐเกี่ยวข้องกับ
ผลประโยชน์ที่เป็นประโยชน์หลักของประเทศ ซึ่งตรงนี้จะสำมำรถสะท้อนให้เห็นถึงกำรวำงแผนเชิงยุทธศำสตร์

55
ของสหรัฐอเมเริกำ รัฐบำลจีนก็ย้ำว่ำเพื่อให้เกิดควำมปลอดภัยควำมมั่นคงเชิงอธิปไตยและผลประโยชน์ เรำ
จะต้องมีศักยภำพใหม่ที่เป็นศักยภำพที่แข็งขันมำกขึ้นและมีเครื่องมือใหม่ที่ทำให้เกิดควำมมั่นใจมำกขึ้น นี่เป็น
ประเด็นที่ถูกนำเสนอไว้ในรำยงำนของกำรประชุมสมัชชำฯ ครั้งที่ 20 คือประเทศจีนนั้นต้องมีศักยภาพและ
เครื่องมือใหม่ในการรักษาอธิปไตยเพื่อที่จะให้เกิดการแข่งขัน กำรแข่งขันในประเด็นนี้สำมำรถที่จะชนะ เรำ
เน้นเรื่องกำรพัฒนำชำติที่เป็นกำรพัฒนำคุณภำพและเป็นคุณภำพระดับสูง เพรำะฉะนั้น กำรพัฒนำคุณภำพนั้น
เป็นสิ่งที่จีนต้องใช้ในกำรรับมือสถำนกำรณ์โลกในกำรพัฒนำตลอด 100 ปีที่ผ่ำนมำ
นอกจำกนั้น กำรพัฒนำคุณภำพนั้นก็เป็นสิ่งที่นำไปสู่กำรพัฒนำประเทศจีนสู่ยุคแห่งควำมทันสมัย ซึ่ง
ตั้งแต่กำรก่อตั้งจีนใหม่เป็นต้นมำ รัฐบำลจีนให้ควำมสำคัญและตระหนักรู้ถึงกำรพัฒนำสู่ควำมทันสมัยนั้นมี
ควำมสำคัญเชิงยุทธศำสตร์เพื่อที่จะนำไปสู่กำรฟื้นฟูและกำรเฟื่องฟูครั้งใหม่ของประเทศจีน ซึ่งจีนได้ผ่ำนช่วง
ระยะเวลำของกำรยืนขึ้นมำ ลุกขึ้นมำ เพื่อนำสู่ควำมมั่นคง หรือว่ำควำมมั่งคั่งขึ้นมำ หลังจำกนั้น ก็มุ่งสู่เป้ำ
หมำยควำมเข้มแข็ง ควำมยิ่งใหญ่ สิ่งที่สำคัญเป็นอย่ำงยิ่งก็คือ เรำต้องพัฒนำประเทศจีนให้เกิดกำรพัฒนำเชิง
ก้ำวหน้ำที่มีพื้นฐำนที่มั่นคง กำรพัฒนำที่เป็นควำมทันสมัยของประเทศจีนนั้น เราต้องเปลี่ยนแปลงความคิด
และวิสัยทัศน์ รวมถึงการสร้างความเข้าใจใหม่ ที่จะไปสู่กำรพัฒนำของมวลมนุษยชำติยุคใหม่ด้วย ตำมควำม
เข้ำใจของข้ำพเจ้ำ รัฐบำลจีนในอนำคตจะมุ่งเน้นกำรพัฒนำที่เป็นรูปแบบของนวัตกรรมใหม่ สมดุล Green
หรือเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม เปิดกว้ำง ร่วมแบ่งปัน เป็นรูปแบบบูรณำกำรทุกๆ องค์ประกอบ
เพรำะฉะนั้น ประเทศจีนในยุคใหม่จะใช้โมเดลกำรพัฒนำแบบนี้ ก็เพื่อพัฒนำประเทศให้เป็นประเทศที่
มีควำมเฟื่องฟู และฟื้นฟูควำมเจริญตั้งแต่อดีตที่ผ่ำนมำให้เกิดขึ้นใหม่ นอกจำกนั้น กำรพัฒนำคุณภำพสูงนั้นก็
ยังเป็นสิ่งที่สำคัญเพื่อสร้ำงควำมมั่นใจควำมเข้มแข็งให้กับประเทศจีน ในยุคใหม่นี้รัฐบำลจีนเน้นย้ำว่ำ ควำม
ขัดแย้งที่สำคัญในสังคมของจีนคือ สภำพแวดล้อมและคุณภำพชีวิตของคนจีนที่ต้องทำให้ดีขึ้น ขณะเดียวกัน ก็
พบกับปัญหำกำรพัฒนำที่ไม่สมดุลหรือว่ำมีควำมเหลื่อมล้ำ เพรำะฉะนั้น รัฐบาลจีนมุ่งเน้นแก้ไขปัญหาสังคม
ด้านนี้และประสบความสาเร็จมาแล้ว จำกกำรปฏิรูปและกำรเปลี่ยนแปลงทำงประวัติศำสตร์อย่ำงนี้ ทำให้
ประเทศจีนเกิดควำมมั่นใจ เกิดควำมเข้มแข็ง เกิดควำมเชื่อมั่นต่อตนเอง กำรพัฒนำคุณภำพนั้นจะเป็น
เครื่องมือสำคัญในกำรแก้ไขปัญหำพื้นฐำนและเป็นกุญแจสำคัญในกำรแก้ไขปัญหำควำมขัดแย้งในสังคมจีน
ดังนั้น ตำมควำมเข้ำใจของข้ำพเจ้ำ กำรพัฒนำคุณภำพของประเทศจีนนั้นเป็นสิ่งที่ขับเคลื่อนกำร
สร้ำงสรรค์ประเทศด้ำนนวัตกรรม เป็นกลยุทธ์ เป็นยุทธศำสตร์ที่มีควำมสำคัญและกำรปูรำกฐำนในกำรพัฒนำ
อย่ำงต่อเนื่องในอนำคต ซึ่งเมื่อเทียบกับในอดีตแล้วกำรวำงรำกฐำนเช่นนี้จะมีควำมมั่นคง มีควำมเข้มแข็งขึ้นมี
ควำมแน่นหนำแข็งแกร่งในเชิงพื้นฐำน เพรำะฉะนั้น กำรพัฒนำคุณภำพจะทำให้ประเทศจีนเกิดควำมเชื่อมั่นใน
ตัวเอง เกิดควำมมั่นใจ ที่สำมำรถชนะทำงยุทธศำสตร์
เมื่อมี 3 ด้ำนของกำรพัฒนำคุณภำพ จะนำมำซึ่งโอกำสใหม่ในกำรขับเคลื่อนควำมสัมพันธ์ระหว่ำง
ประเทศจีนและอำเซียน และเป็นพลังขับเคลื่อนใหม่ระหว่ำงจีนกับอำเซียนด้วย ที่ผ่ำนมำทั้งจีนและอำเซียนมี
กำรปูรำกฐำนซึ่งกันและกัน ในขณะเดียวกันก็ต้องมีกำรพัฒนำประสิทธิภำพและคุณภำพทั้งสองฝ่ำย เรำได้รับ
ฟังจำกผู้เชี่ยวชำญในช่วงเช้ำและช่วงเย็น ก็คือเรำต้องมีกำรขับเคลื่อนควำมร่วมมือกันในเชิงลึกระหว่ำงจีนและ

56
อำเซียน โดยประเทศจีนมีกำรเน้นย้ำกำรพัฒนำคุณภำพ ข้ำพเจ้ำคิดว่ำนี่เป็นบริบทใหม่และโอกำสใหม่ในกำร
ขับเคลื่อนกำรพัฒนำระหว่ำงจีนและอำเซียน รวมถึงจีนกับไทยด้วย ทั้งสองฝ่ำยต้องรู้จักใช้โอกำสที่ดีในกำรเปิด
มิติใหม่หรือสร้ำงโอกำสใหม่ๆ ในกำรขับเคลื่อนกำรพัฒนำในหลำยๆ ภำคส่วน เพรำะฉะนั้น ในควำมเข้ำใจของ
ข้ำพเจ้ำ เรำเชื่อมั่นว่ำในอนำคตจีนและอำเซียนจะมีกำรพัฒนำอย่ำงดีมำกขึ้น โดยเฉพำะในขณะที่ประเทศจีน
ได้ขับเคลื่อนกำรพัฒนำคุณภำพจะนำไปสู่มิติใหม่ของกำรพัฒนำระหว่ำงจีนกับอำเซียน กำรพัฒนำระหว่ำงจีน
กับไทย ขอจบกำรนำเสนอลงเพียงเท่ำนี้ ขอบคุณครับ

57
การทูตเชิงป้องกัน (Defense Diplomacy)
แบบไม่ใช้กาลังป้องกัน
พลเอกสุรสิทธิ์ ถนัดทาง
ผู้อำนวยกำรศูนย์วิจัยยุทธศำสตร์ไทย-จีน สำนักงำนกำรวิจัยแห่งชำติ
สวัสดีครับ ขออนุญำตทักทำย มีควำมยินดีที่ได้มีโอกำสพบท่ำนผู้อำวุโสทั้งของไทยและจีน เมื่อสัก 3-4
ปีที่แล้ว ผมได้มีโอกำสไปคำรวะศำสตรำจำรย์จูเฟิง ที่มหำวิทยำลัยหนำนจิง สำธำรณรัฐประชำชนจีน และอีก
หลำยๆ ท่ำนในที่นี้ ถือว่ำเป็นควำมโชคดีหลำยประกำรในวันนี้ได้มีกำรจัดให้มีกำรพบกัน ประกำรแรกคือโชคดี
ที่ได้เป็นคนสุดท้ำยที่ได้พูดเพรำะทุกอย่ำงที่หลำย ๆ ท่ำนพูดมำก่อนหน้ำผมนี้ ผมน่ำจะเป็นคนที่รู้เรื่องนี้น้อย
ที่สุด จึงได้รับควำมรู้ควำมเข้ำใจมำกขึ้น ในฐำนะที่เคยทำงำนที่เกี่ยวข้องจีนมำบ้ำง ก็ยังมีควำมรู้สึกว่ำ ผมนั้น
รู้จักจีนน้อยเหลือเกิน
ควำมนำนพิสูจน์อะไรได้บ้ำง ควำมยำวของเส้นทำงพิสูจน์อะไรได้บ้ำง ภำษิตจีนมีอยู่จำนวนมำก แต่สิ่ง
ที่เรำเห็นคือพัฒนำกำรแห่งควำมรักควำมเข้ำใจกัน ตั้งแต่กำรเป็นรัฐที่มีควำมเข้ำใจเรื่องคำว่ำ “กำรยอมรับรัฐ
บรรณำกำร” ผมดีใจเหลือเกินว่ำกำรยอมรับ ภำษำอังกฤษมักจะใช้คำว่ำ “Perception” เป็นสิ่งที่สำคัญ
เพรำะว่ำมันเป็นอีกสัมผัสหนึ่ง “กำรเข้ำใจ” ในหลวงรัชกำลที่ 9 ของเรำบอกว่ำต้องค้นคว้ำ ต้องหำกัน
“เข้ำถึง” ยิ่งสำคัญเลย เพรำะกำรเข้ำถึงคือ “Emphathy” เข้ำถึงจิตใจ วันนี้ท่ำนอำจำรย์กวี จงกิจถำวร ก็ได้
บอกว่ำเข้ำถึงจริงๆ คือ “ต้องฟัง” ฟังอย่ำงตั้งใจ ต้องฟังด้วยใจ ถ้ำเรำฟังกันด้วยใจ เรำสัมพันธ์กันด้วยใจ นั่น
แหละคือควำมเข้ำใจของคำว่ำ “จงไท่อี๊เจียชิง” คือคำว่ำครอบครัว ผมจึงอยำกจะบอกว่ำในควำมรัก ควำม

58
เข้ำใจที่เรำมี ทุกข์ร่วมทุกข์ มีสุขร่วมเสพ ในโอกำสหลำยๆ โอกำสที่ผ่ำนมำเป็นสิ่งพิสูจน์คนสองชำติ คนสอง
แผ่นดินมำนำนเท่ำนำน
ประกำรที่สอง ที่ผมดีใจมำก วันนี้เรำมำพูดเรื่องยุทธศำสตร์ คำว่ำ “ยุทธศาสตร์” นั้นมีทั้งเป้ำหมำย มี
ทั้งวิธีกำร และเครื่องมือที่จะไปถึงตรงนั้น เรำมีเป้ำหมำยร่วมกัน เรำได้พูดกันมำไม่น้อย โลกมีกำรเปลี่ยนแปลง
มำก แล้วเป้ำหมำยเรำยังอยู่เหมือนเดิมไหม ผมมั่นใจว่ำเป้ำหมำยเรำอยู่เหมือนเดิมร่วมกัน
พวกเรำคงได้ศึกษำกันมำพอสมควร คนไทยก็ศึกษำยุทธศำสตร์กำรทูตของฝ่ำยจีนมำไม่น้อย ผมรู้เพียง
น้อยนิด แต่ผมก็เข้ำใจเป็นอย่ำงดีว่ำ บนพื้นฐำนตั้งแต่ในอดีตว่ำ แกนแห่งควำมคิดยุทธศำสตร์กำรต่ำงประเทศ
ของจีนนั้นใช้สำนักอุดมคติทำงปรัชญำ ไม่ว่ำจะเป็นสำนักเต๋ำ จิปำถะ มำสู่กำรใช้สำนักนิยมกำรใช้อำนำจ ซึ่งก็
อำจจะเป็นปรัชญำทำงด้ำนกำรเมืองหรืออำจจะเป็นนักยุทธศำสตร์ทหำร แต่ที่น่ำชื่นใจก็คือว่ำ พัฒนำกำรต่ำงๆ
ได้พัฒนำมำสู่สำนักนิยมสำยกลำง ซึ่งกลำยเป็นแนวคิดที่พวกเรำมีควำมพึงพอใจเหลือเกิน ผมยืนยัน ประทับใจ
อย่ำงยิ่งที่เพิ่งได้รับทรำบแนวคิดของท่ำนประธำนำธิบดีสีจิ้นผิง ในควำมสัมพันธ์ใหม่ของจีนกับโลกและไทย
กำลังจะดำเนินกำรไป ซึ่งเพิ่งผ่ำนกำรประชุมสมัชชำใหญ่ฯ ครั้งที่ 20 ไปไม่นำน เรำดีใจจริงๆ ครับ เรำมั่นใจว่ำ
สิ่งที่ท่ำนประธำนำธิบดีสีจิ้นผิงได้เน้นย้ำ ไม่ว่ำจะเป็นควำมรุ่มรวยร่วมกัน หนึ่งในควำมรุ่มรวยคือควำมร่ำรวย
เชิงวัฒนธรรมและอำรยธรรมร่วม ไม่ว่ำจะเป็นกำรตอกย้ำสิ่งที่จะเกิดขึ้นต่อไปในกำรรื้อฟื้นให้ควำมร่วมมือ
ทำงด้ำนเศรษฐกิจที่กำลังจะมีขึ้น โดยเฉพำะอย่ำงยิ่ง เรื่องกำรให้ควำมสำคัญกับสิ่งแวดล้อม สภำพแวดล้อม
และเทคโนโลยี ควำมก้ำวหน้ำในเชิงเทคโนโลยี ไม่มีใครปฏิเสธอีกแล้ว ว่ำของจีนโดดเด่นขึ้นมำแค่ไหน
แต่สิ่งที่ประดิษฐ์ขึ้นมำใหม่ คือ “แนวคิด” มหำอำนำจคนต่อไปไม่ใช่แค่มีประชำกรมำก หรือมีกำลัง
ทำงทหำรมำก แต่แนวคิดไปสู่ควำมมีควำมรัก ควำมสงบสุข มีสันติภำพร่วมกันของโลกต่ำงหำก ที่จะเป็น
มหำอำนำจเพรำะสิ่งนี้คือสิ่งที่จะจรรโลง เพรำะฉะนั้น กำรที่ประเทศไทยได้มีโอกำสเป็นเจ้ำภำพประชุมเอเปค
ได้ทรำบว่ำประธำนำธิบดีสีจิ้นผิงจะเดินทำงมำ เป็นสิ่งที่ผมขอสรุปสั้นที่สุด “จีนได้ให้ควำมสำคัญอย่ำงสูงยิ่งต่อ
เอเชียแปซิฟิก”อย่ำงชัดเจนด้วย หลำยคนอำจจะตั้งข้อสงสัยเกี่ยวกับกำรเติบโตของจีน ประเทศไทยไม่สงสัย
ผมได้พูดไปแล้วว่ำ กำรตอกย้ำควำมคิด กำรตอกย้ำควำมร่วมมือที่จะไปสู่ BCG ซึ่งเป็นเรื่องหนึ่งที่สำคัญของ
โลก ไทยก็พยำยำมทำเรื่อง BCG เช่นกัน แต่บน BCG มีรำยละเอียดที่หลำยท่ำนอำจจะยังไม่ได้คิด
ผมขออนุญำตนำเอำแนวคิดของท่ำนรัฐมนตรีกระทรวงกำรอุดมศึกษำ วิทยำศำสตร์ วิจัยและ
นวัตกรรม ศำสตรำจำรย์ ดร. เอนก เหล่ำธรรมทัศน์ มำพูดว่ำ Circular Economy หรือตัว C ที่อยู่ตรงกลำงนั้น
ไม่ใช่เอำขยะมำปัดฝุ่น แต่เอำสิ่งต่ำงๆ ที่มีอยู่แล้วที่ดีที่เอำกลับมำ คำว่ำ Circular ตัวนี้ เรำสำมำรถมองอย่ำง
เร็วก็คือ “วัฒนธรรม” ผมเชื่อมั่นว่ำทำงรำชกำรของไทย เรำจะมุ่งมั่นไปสู่เรื่องนี้ และจะเปิดมุมกว้ำงพูดว่ำ
ท่ำนอำจำรย์กวี จงกิจถำวร ได้พูดว่ำเรื่องนี้คล้ำยกับ Soft Power แต่ท่ำนใช้คำว่ำ Soft Influence
ควำมสัมพันธ์ ควำมเข้ำใจ ไม่ใช่อิทธิพล เพรำะคำว่ำอิทธิพลในภำษำไทยเป็นคำที่ไม่ค่อยเป็นในเชิงบวก แต่เป็น
เรื่องของกำรสร้ำงทัศนะ ทัศนคติมีควำมสำคัญมำก และเข้ำใจกันในเรื่องนี้ว่ำ ต่อไปถ้ำทัศนะอย่ำงนี้จะทำให้ทุก
อย่ำงเป็นไปอย่ำงนี้ ทำให้ทัศนคติมีควำมสำคัญมำก เพรำะเป็นปัจจัยในกำรคูณเข้ำไปในทุกเรื่อง ถ้ำเข้ำใจผิด

59
คูณทัศนคติที่ผิด ก็จะเป็นลบมหำศำล Circular Economy จะมำช่วยให้ Soft Influence ของทั้งสองประเทศ
ดำเนินกำรไปได้อย่ำงมั่นคงต่อไป
ที่สำคัญยิ่ง จึงมำสู่สิ่งที่ผมอยำกจะพูดตอนท้ำยนี้ว่ำ ผมได้ทรำบมำว่ำท่ำนประธำนำธิบดีสีจิ้นผิงจะได้มี
Speech เพื่อที่จะให้ควำมสำคัญที่สนับสนุน สะท้อนให้เห็นถึงว่ำปัจจุบันนี้กลไกแห่งควำมร่วมมือในเอเปคเป็น
อย่ำงไร โดยเฉพำะอย่ำงยิ่งในเรื่องของพหุภำคี สิ่งนี้คงหลีกไม่พ้นในเรื่องของกำรบูรณำกำรควำมร่วมมือด้ำน
เศรษฐกิจของภูมิภำค ผมเองเห็นด้วยร้อยเปอร์เซ็นต์ว่ำตัว APEC Mechanism ดังกล่ำวก็จะช่วยอำนวยให้มัน
เกิดควำมเติบโตได้ แต่ยังไม่เท่ำนั้น คงจะต้องเข้ำไปหำควำมลึกของมันดีกว่ำ กลไกตัวนี้จะไปชนกับกลไกตัวอื่น
อะไรบ้ำง ที่กลไกตัวอื่นๆ จะมีเข้ำมำทำให้กลไกตัวนี้มีประสิทธิภำพน้อยลงบ้ำง ก็คงหนีไม่พ้นเรื่องมหำอำนำจ
ภำยนอกที่เข้ำมำ ถ้ำหำกพวกเรำจำได้บ้ำงว่ำในวิถีตะวันตกมักจะมีสำนักคิดทำงด้ำนกำรต่ำงประเทศอยู่ 3-4
สำนัก
สำนักที่ 1 นั้นจะให้ควำมสำคัญอย่ำงมำกกับภำคธุรกิจและกำรนำไปสู่ที่เรียกว่ำ Global Economics
กับ Government เรียกว่ำสำนัก Hamiltonian สำนักที่ 2 จะมีแนวคิดในกำรที่จะดูแลตัวเองเท่ำนั้น อำจจะ
Isolate ตัวเองก็เคยเกิดมำไม่นำนมำนี้ เช่น America First เขำจะเรียกกันว่ำ สำนัก Jeffersonian สำนัก
สุดท้ำยคือต้องเอำ “ประชำธิปไตยแบบฉัน” ออกไป หรือสำนัก Wilsonian สำนักสุดท้ำยซึ่งเป็นสำนักที่น่ำจับ
ตำมอง คือ สำนัก Jacksonian ที่จะมองในเรื่องของควำมมั่นคงปลอดภัยของประชำชนในอเมริกันในทุกที่ ผม
อำจจะเผลอพูดไปว่ำ อเมริกำจะบุกใครเหรอ ผมไม่ได้มีควำมหมำยอย่ำงนั้น แต่ผมหมำยถึงว่ำ ถ้ำหำกว่ำท่ำน
จะต้องมำปกป้องผลประโยชน์ของท่ำนในภูมิภำคอย่ำงนี้แล้วก็ทำให้พวกเรำเดือดร้อน เรำคงต้องหำวิธีกำร
ป้องกัน
ประเด็นสุดท้ำยที่ผมอยำกจะพูด ผมเคยรับรำชกำรทหำรและตอนนั้นในช่วงค.ศ. 1990 เรำก็ได้เห็น
มำตรกำรต่ำงๆ ได้สร้ำงมำตรกำรที่สำคัญๆ ขึ้นมำ สิ่งหนึ่งที่เรำเข้ำไปให้ควำมสำคัญมำก ตั้งแต่กำรสร้ำงควำม
ไว้เนื้อเชื่อใจ มำสู่กำรทูตเชิงป้องกัน (Defense Diplomacy) ไม่ได้เป็นเรื่องของทหำร แต่ Defense
Diplomacy เป็นเรื่องของ Non-Military เป็นเรื่องของกำรไม่ใช้กำลังป้องกัน แต่เป็นเรื่องของกำรแลกเปลี่ยน
ควำมเข้ำใจ เป็นเรื่องของกำรนำเอำกำรทูตสำธำรณะขึ้นมำสู่เวทีในกำรที่จะเปิดตัวเข้ำหำกัน ซึ่งเป็นกำรสร้ำง
ควำมไว้เนื้อเชื่อใจตั้งแต่แรก นี่แหละครับสิ่งที่ผมคิดว่ำจะเป็นเครื่องมือสำคัญ หนึ่ง ป้องกันสิ่งที่มำจำกภำยนอก
ที่เรำไม่ต้องกำรให้เข้ำมำข้ำงใน เพรำะผมก็เชื่อในภำษิตจีน ที่พูดว่ำ “ไม่ยัดเยียดสิ่งที่ตนไม่ปรารถนาให้บุคคล
อื่น แต่ส่งเสริมให้ผู้อื่นทาในสิ่งที่ตนต้องการทา และส่งเสริมให้ผู้อื่นยึดถือปฏิบัติในสิ่งที่ตนต้องการยึดถือ
ปฏิบัติเช่นเดียวกัน” เพรำะฉะนั้น ผมมั่นใจครับว่ำจะมีควำมริเริ่มที่จะสร้ำงพื้นที่พัฒนำร่วมกัน ทะเล ภูมิภำค
มหำสมุทรนี้ก็จะเป็นมหำสมุทรแห่งควำมร่วมมือ
มีภำพ ภำพหนึ่ง (ภำพที่ 1) ที่ผมอยำกจะให้ท่ำนเห็นในช่วงสุดท้ำย เมื่อเช้ำท่ำนศำสตรำจำรย์พิเศษ
ดร. สุรเกียรติ เสถียรไทย ได้ยกประเด็นปัจจัยที่มีผลต่อกำรทูตและกำรต่ำงประเทศสมัยใหม่จำนวนมำก แต่สิ่ง

60
ที่น่ำสนใจมำกอยู่ประมำณมุมขวำข้ำงบนเป็นสิ่งที่เรียกว่ำเป็น Unknown-Unknowns สภำวิจัยแห่งชำติของ
ไทยได้คำดกำรณ์ว่ำสิ่งต่ำงๆ เหล่ำนี้จะมีผลกระทบมำกในอนำคตอันไม่ไกลและอันไกลด้วย จึงทำให้เรำได้มี
แนวคิดอีกอันหนึ่งที่เรำร่วมกันทำว่ำ แล้วฉำกทัศน์หรือทำงเลือกที่มันกำลังจะเกิดขึ้นในอนำคตมีอะไรบ้ำง
(ภำพที่ 2)
ภำพที่ 1 ผังกำรคำดกำรณ์สถำนกำรณ์ในอนำคต (1)
ที่มำ สุรสิทธิ์ ถนัดทำง, 2565
ภำพที่ 2 ผังกำรคำดกำรณ์สถำนกำรณ์ในอนำคต (2)
ที่มำ สุรสิทธิ์ ถนัดทำง, 2565

61
นี่คือสิ่งที่เรำได้ลองทำกันดูกับหลำยๆ สำนักคิด เรำมีควำมตั้งใจที่จะไม่ไปตำหนิใคร แต่เป็นโอกำสที่
ฉำกทัศน์เหล่ำนี้มีโอกำสเกิดขึ้น สิ่งที่อยู่ตรงข้ำมกันมำกก็คือ กำรเกิด Cold War Redux จะมีสงครำมเย็นอีก
หรือไม่ ในรูปแบบไหนเรำก็ยังไม่รู้ เพรำะถ้ำแกนบนนั้นมันมีอิทธิพลมำก แกนซ้ำยแกนขวำงทำงด้ำนซ้ำยก็มี
อิทธิพลต่อกัน มันอำจจะเกิดตัวนี้ขึ้น แต่กลับโชคดีเหลือเกินครับที่เรำเห็นว่ำแกนนี้หันไปทำงขวำ คือ
Cooperative China แล้วก็ US Withdraws กำร Withdraws ผมไม่ได้หมำยถึงว่ำ “ถอนตัว” และ “ลดบำง
สิ่งบำงอย่ำงออกไป” ถ้ำเป็นแบบนี้ผมเชื่อมั่น ทำงคณะทำงำนของเรำในสภำวิจัยแห่งชำติ เรำเชื่อว่ำ ถ้ำเรำ
สำมำรถสร้ำงสภำพแวดล้อมนี้ช่วยกันได้ ไปด้วยกันกับแนวคิดที่กำลังจะพัฒนำไปสู่ New Global
Development, Sustainable Development มันอำจจะมีควำมขัดแย้งบ้ำงเล็กน้อย ต้องช่วยให้มันไม่กระพือ
ไปอีก แน่นนอนครับ เรำก็ได้เห็นแล้วว่ำทำงด้ำนกำรเงิน ทำงด้ำนเศรษฐกิจต้อง Extensive และ Exclusive
ต้องช่วยกัน เรำจะทำอย่ำงไรในเรื่องของกฎต่ำงๆ ที่เป็นกลไกของภูมิภำคที่อยู่บนแกนควำมรักควำมเข้ำใจ
ภูมิภำคเป็นสิ่งที่ใกล้ตัว เพรำะบ่อน้ำไกลตัวมำดับไฟที่บ้ำนเรำยำก แต่สิ่งที่ใกล้ที่สุดเรำก็จะทำ
นอกจำกนั้น เรำต้องยอมรับว่ำแต่ละประเทศ แต่ละรัฐมีวิถีของตัวเอง ควำมเข้ำใจร่วมกันอย่ำงนี้ ถ้ำ
เรำสร้ำงทัศนคติอย่ำงนี้ด้วยกัน สิ่งที่สำคัญที่สุดก็คือ เครื่องมือเชิงยุทธศำสตร์ เครื่องมือเชิงยุทธศำสตร์คืออะไร
คือ “คน” เรำมีวิธีกำรมำกมำย จะเป็นกลไกอะไรต่ำงๆ ที่เรำคิดขึ้น แต่ “คน” คือผู้ที่ขับเคลื่อนสิ่งนั้น
เพรำะฉะนั้น ถ้ำเรำสำมำรถสร้ำงคนที่มีทัศนคติร่วมกันได้ เข้ำมำช่วยกัน ช่วยกันมำก่อร่ำงภูมิภำคนี้ให้มันไปสู่
สิ่งที่เรำปรำรถนำ ผมก็เข้ำใจว่ำ East Wind Blowing ลมบูรพำกำลังพัดแล้ว เพรำะเรำดูกันมำนำนแล้ว เรำก็
จะเห็นว่ำเรำรอลมตะวันออก ตอนนี้ลมตะวันออกพัดแล้วครับ ทุกคนกำลังหันมำมอง ถ้ำเรำใส่ควำมรักควำม
เข้ำใจกันไป ณ ตรงนี้ ผมมั่นใจเหลือเกินว่ำฉำกทัศน์ในอนำคตที่เรำต้องกำร ทั้งในด้ำนควำมสัมพันธ์ไทยจีน
และก็แน่นอนว่ำเป็นตัวอย่ำงในเชิงของกำรต่ำงประเทศที่มีควำมเข้ำใจกัน ที่มีควำมซับซ้อน แต่ว่ำเรำสำมำรถ
ลดควำมซับซ้อนลงไปสู่ควำมง่ำยในกำรทำควำมเข้ำใจแล้วทำในสิ่งที่มันง่ำยๆ ร่วมกันได้ ผมเชื่อว่ำควำมมั่นคง
หนีไม่พ้นไปจำก กำรที่คนได้อยู่ดีกินดี ภูมิภำคอบอุ่นด้วยควำมรัก ขอขอบคุณทุกท่ำนที่ตั้งใจฟัง สวัสดีครับ

62
ฝ่ายจีน
ดร.หู ซิง
หัวหน้ำกองฝ่ำยวิจัยของคณะควำมสัมพันธ์ระหว่ำงประเทศ
ท่ำนวิทยำกรทั้งฝ่ำยไทยและฝ่ำยจีนครับ ต้องขอขอบคุณในควำมไว้วำงใจของ รองศำสตรำจำรย์ ดร.
หยูฉวิน ที่ให้ผมมำกล่ำวปิดกำรประชุมครับ แล้วก็คณบดีคณะควำมสัมพันธ์ระหว่ำงประเทศ มหำวิทยำลัย
หนำนจิง ได้มอบหมำยให้ผมมำกล่ำวขอบคุณวิทยำกรทุกท่ำนครับ โดยเฉพำะอย่ำงยิ่ง ศำสตรำจำรย์พิเศษ ดร.
สุรเกียรติ์ เสถียรไทย และท่ำนทูตสี ปู้ ท่ำนทูตหนิงฟู่ขุย ท่ำนทูตวิบูลย์ คูสกุล และวิทยำกรท่ำนอื่นๆ ครับ
ไม่นำนมำนี้ ท่ำนประธำนำธิบดีสีจิ้นผิงได้กล่ำวว่ำ กำรเปลี่ยนแปลงของสถำนกำรณ์โลก กำร
เปลี่ยนแปลงของยุคสมัย ซึ่งเกิดกำรเปลี่ยนแปลงที่ไม่เคยปรำกฏมำก่อนในรอบศตวรรษ ควำมท้ำทำยสำหรับ
มนุษยชำติ เรำมำยืนอยู่ตรงสี่แยกทำงประวัติศำสตร์ครับ เรำจะเดินไปทำงไหนก็ขึ้นอยู่กับกำรตัดสินใจของ
ประชำชนแต่ละประเทศครับ
วันนี้ ในฐำนะที่เป็นคลังสมองทั้งไทยทั้งจีนก็ได้จัดกำรสัมมนำ รวมพลังของนักวิชำกำรทั้งไทยและจีน
มำแลกเปลี่ยนหำรือในประเด็นกำรพัฒนำควำมสัมพันธ์ระหว่ำงไทยจีน ซึ่งผู้เข้ำร่วมสัมมนำล้วนเป็นทั้งนักกำร
ทูต นักคิด และนักวิชำกำรผู้ที่มีส่วนสำคัญในกำรส่งเสริมควำมสัมพันธ์ที่ดีระหว่ำงไทยจีนครับ ดังนั้น ทุกท่ำนมี
ส่วนสำคัญให้กำรอุทิศให้กับควำมสัมพันธ์ทั้งไทยทั้งจีนครับ ท่ำนผู้มีเกียรติทุกท่ำนครับ โลกมันกว้ำงขวำงครับ
ทั้งไทยและจีนมีควำมใกล้ชิด แล้วก็มีประวัติศำสตร์ที่รุ่งโรจน์ในอดีตครับ เรำก็มีอนำคตที่สดใส หวังเป็นอย่ำงยิ่ง
ว่ำกำรแลกเปลี่ยนระหว่ำงคลังสมองทั้งไทยและจีนครับ จะเป็นรูปแบบที่ดีให้กับนักวิชำกำรทั้งไทยทั้งจีน
สุดท้ำยนี้ก็ต้องขอขอบคุณ นักวิจัย นักวิชำกำร วิทยำกรผู้มีเกียรติทุกท่ำน หวังเป็นอย่ำงว่ำเรำสำมำรถ
ที่จะพบปะกำรประชุมแบบ On Site นครับ เมืองหนำนจิงก็เป็นเมืองที่สวยงำมครับ ตั้งหน้ำตั้งตำคอยที่จะ
ต้อนรับท่ำนทั้งหลำยในไม่ช้ำนี้ ขอขอบคุณครั

63
ฝ่ายไทย
ดร.วิภารัตน์ ดีอ๋อง
ผู้อำนวยกำรสำนักงำนกำรวิจัยแห่งชำติ
ขอขอบพระคุณ มหำวิทยำลัยเทคโนโลยีป้องกันประเทศแห่งสำธำรณรัฐประชำชนจีน มหำวิทยำลัย
หนำนจิง สำธำรณรัฐประชำชนจีน และสถำบันคลังปัญญำด้ำนยุทธศำสตร์ชำติ ประเทศไทย รวมทั้งองค์ปำฐก
ทั้ง 2 ท่ำนได้แก่ ท่ำนแรก อดีตรองนำยกรัฐมนตรีและอดีตรัฐมนตรีว่ำกำรกระทรวงต่ำงประเทศ ท่ำน
ศำสตรำจำรย์พิเศษ ดร. สุรเกียรติ์ เสถียรไทย ท่ำนที่ 2 ท่ำนประธำนสถำบันวิจัยระหว่ำงประเทศของจีนและ
เลขำธิกำรศูนย์ศึกษำควำมคิดสีจิ้นผิงด้ำนกำรทูต ดร. สี ปู้ ตลอดจนท่ำนผู้ทรงคุณวุฒิทุกท่ำน ผู้เข้ำร่วมกิจกรรม
และทีมผู้จัดงำนทุกท่ำนทั้งไทยและจีน ที่ได้ร่วมแลกเปลี่ยนควำมคิดเห็นเกี่ยวกับยุทธศำสตร์กำรต่ำงประเทศยุค
ใหม่ และควำมสัมพันธ์ระหว่ำงไทยจีน ตลอดจนควำมร่วมมือร่วมใจจนทำให้เกิดกำรประชุมร่วมกันในวันนี้
ตลอดระยะเวลำ 47 ปี ตั้งแต่ไทยและจีนได้สถำปนำควำมสัมพันธ์ทำงกำรทูตร่วมกัน เมื่อวันที่ 1
กรกฎำคม พ.ศ. 2518 ควำมสัมพันธ์ระหว่ำงสองประเทศมีควำมใกล้ชิด และมีควำมสัมพันธ์ที่แน่นแฟ้นกันขึ้น
เรื่อยๆ มีกำรขยำยควำมร่วมมือเชิงลึกในทุกมิติ มีกำรยกระดับควำมสัมพันธ์เชิงยุทธศำสตร์อย่ำงรอบด้ำน
รวมถึงกำรสร้ำงควำมร่วมมือภำยใต้กรอบอำเซียน-จีน กรอบควำมร่วมมือแม่โขง- ล้ำนช้ำง
ในฐำนะที่สำนักงำนกำรวิจัยแห่งชำติภำยใต้กระทรวงกำรอุดมศึกษำ วิทยำศำสตร์ วิจัย และนวัตกรรม
(อว.) ได้กำหนดวิสัยทัศน์ในกำรเป็นผู้นำกำรสร้ำงสรรค์งำนวิจัย และนวัตกรรมสู่กำรใช้ประโยชน์ในทุกมิติ เพื่อ
ยกระดับขีดควำมสำมำรถในกำรแข่งขันของประเทศให้ทันต่อสถำนกำรณ์โลก อีกทั้งยังเห็นควำมสำคัญของกำร
ขับเคลื่อนควำมสัมพันธ์กับต่ำงประเทศ โดยเฉพำะในบริบทที่เกี่ยวกับยุทธศำสตร์กำรวิจัยไทย-จีน โดยมี
ศูนย์วิจัยยุทธศำสตร์ไทยจีน ที่ก่อตั้งขึ้นตั้งแต่ พ.ศ. 2553 ทำหน้ำที่เป็นศูนย์กลำงในกำรผลักดันขับเคลื่อนและ
พัฒนำองค์ควำมรู้หรือผลจำกกำรศึกษำวิจัย ที่เกี่ยวข้องกับควำมสัมพันธ์ระหว่ำงไทยจีนภำยใต้บริบทโลก

64
บริบทภูมิภำค และจีน สังเครำะห์เป็นข้อมูลเชิงนโยบำยเพื่อนำเสนอต่อผู้มีอำนำจตัดสินใจ และหน่วยงำนที่
เกี่ยวข้องนำไปต่อยอดและใช้เป็นแนวทำงในกำรดำเนินยุทธศำสตร์กำรวิจัยกับจีน
กำรประชุมในวันนี้นับเป็นประโยชน์ และเป็นแนวทำงในกำรดำเนินงำนยุคใหม่ของสำนักงำนกำรวิจัย
แห่งชำติ ร่วมกับหน่วยงำนภำคีเครือข่ำยกำรวิจัยทั้งภำยในประเทศและต่ำงประเทศในกำรยกระดับงำน
วิชำกำรสู่กำรพัฒนำควำมสัมพันธ์ไทยจีนให้มีควำมใกล้ชิดกันมำกขึ้น ต้องขอขอบคุณมหำวิทยำลัยเทคโนโลยี
ป้องกันประเทศแห่งสำธำรณรัฐประชำชนจีน และมหำวิทยำลัยหนำนจิง สำธำรณรัฐประชำชนจีน สถำบันคลัง
ปัญญำด้ำนยุทธศำสตร์ชำติ ประเทศไทย ที่ได้จัดงำนเวทีวิชำกำรไทยจีนนี้ขึ้น สำนักงำนกำรวิจัยแห่งชำติมีควำม
พร้อมที่จะสนับสนุนโครงกำร รวมถึงกิจกรรมที่มุ่งไปสู่กำรขับเคลื่อนยุทธศำสตร์ควำมร่วมมือทำงกำรวิจัย
ระหว่ำงไทยจีนที่แข็งแกร่งและมีเหตุผลมำกยิ่งขึ้นในอนำคต ขอบคุณค่ะ

65
ผู้ดาเนินรายการ
ดร.หยูฉวิน
คุณยุวดี คาดการณ์ไกล
รองประธำนสถำบันคลังปัญญำด้ำนยุทธศำสตร์ชำติ
ดร.หยู ฉวิน
ผู้อำนวยกำรศูนย์วิจัยเอเซียตะวันออกเฉียงใต้
ดร.เหยา หย่วน
รองคณบดี คณะควำมสัมพันธ์ระหว่ำงประเทศ
มหำวิทยำลัยหนำนจิง
ศาสตราจารย์ ดร.เก่อ เถิง เฟย
คณบดี คณะควำมสัมพันธ์ระหว่ำงประเทศและยุทธศำสตร์
มหำวิทยำลัยเทคโนโลยีป้องกันประเทศ

ยุทธศาสตร์การต่างประเทศยุคใหม่ และความสัมพันธ์ระหว่างไทย-จีน

More Related Content

Similar to ยุทธศาสตร์การต่างประเทศยุคใหม่ และความสัมพันธ์ระหว่างไทย-จีน

More from Klangpanya

ยุทธศาสตร์การต่างประเทศยุคใหม่ และความสัมพันธ์ระหว่างไทย-จีน