คำขวัญประจำอำเภอมัญจำคีรีบอกเล่ำ
เรื่องรำว สถำนที่สำคัญของเมืองมัญจำคีรี ได้เป็น
อย่ำงดี มัญจำคีรีเป็นเมืองเก่ำ อ.สุรศักดิ์ ธำดำ ผู้สืบ
เชื้อสำยมำจำกเจ้ำเมืองมัญจำคีรีรุ่นที่ 5 ได้เล่ำว่ำ
เมืองมัญจำคีรีมีประวัติศำสตร์ควำมเป็นมำยำวนำน
มำตั้งแต่ยุคทวำรำวดี วัตถุโบรำณที่บ่งบอกถึงควำม
เก่ำแก่ของเมืองมัญจำคีรี อำทิ สถูปโบรำณ สิมวัด
สระทองบ้ำนบัว อำเภอมัญจำคีรี ตั้งเป็นอำเภอเมื่อ
ปี พ.ศ. 2445 เหตุที่เรียกว่ำ “มัญจำคีรี”สันนิษฐำนว่ำ
เมืองนี้ตั้งอยู่ที่ลำดต่ำของภูเม็ง คำว่ำ “เม็ง”เป็นภำษำ
พื้นเมืองแปลว่ำ เตียง และ ได้เปลี่ยนคำว่ำ เม็ง เป็น
ภำษำบำลีว่ำ มัญจำ ซึ่งบนภูเขำเม็งมีก้อนหินใหญ่
ประวัติเมืองมัญจาคีรี
รูปร่ำงลักษณะคล้ำยเตียงนอน ปรำกฏอยู่ทุกวันนี้
และเติมคำว่ำ คีรี ต่อท้ำย ซึ่งหมำยถึงภูเขำ เมื่อ
แปลคำว่ำมัญจำคีรี ทั้งหมดได้ควำมว่ำเมืองที่มี
ภูเขำรูปเตียง
กำรจัดระบบ มณฑลเทศำภิบำลในรัชกำลที่ 5
ประกำศตั้งเมืองมัญจำคีรี ปรำกฏอยู่ในเขตมณฑล
อุดร และในปี พ.ศ. 2462 ได้เปลี่ยนชื่ออำเภอมัญจำ
คีรี เป็นอำเภอกุดเค้ำ เนื่องมำจำกสำเหตุที่ตั้งของ
ที่ว่ำกำรอำเภออยู่ในเขตตำบลกุดเค้ำ ซึ่งเป็นบึง
ใหญ่ที่มีปลำชุกชุมและในปี พ.ศ.2484 ทำงรำชกำร
ได้เปลี่ยนชื่อ อำเภอกุดเค้ำ อีกครั้งหนึ่ง และ ใช้ชื่อ
อำเภอมัญจำคีรีมำจนถึงทุกวันนี้
“มัญจาคีรีนามเมืองเก่า
บึงกุดเค้าคู่เมืองบ้าน
นมัสการหลวงปู่ ผาง
ตลาดกลางที่นอนหมอน
แสนออนซอนดอนเต่า
งามลาเนาเขาภูเม็ง”
ที่มำ : http://www.sac.or.th/databases/museumdatabase/review_inside_image.php?id=993 , http://www.gotoknow.org/posts/419752
(รัชกำลที่ ๕) โปรดเกล้ำฯให้ดำรงตำแหน่ง
เป็นจำงวำงเอกพระยำพฤติคุณธนะเชษ ซึ่งทำ
หน้ำที่ปกครองเมืองมัญจำคีรี โดยบรรดำศักดิ์
จำงวำงเอก นับตั้งแต่สมัยกรุงรัตนโกสินทร์
หมำยถึง หัวหน้ำมหำดเล็กในพระบรมมหำ
รำชวัง หรือ เจ้ำนำยต่ำงกรม ลำดับขั้นยศ
เทียบเท่ำมหำอำมำตย์เอกในสมัยต่อมำ ส่วน
บรรดำศักดิ์ของเจ้ำเมืองในสมัยนั้น ถ้ำเป็น
เมืองเล็กจะเป็น พระ ถ้ำเป็นเมืองใหญ่ถึงจะ
เป็น พระยำ กรณีที่พระเกษตรวัฒนำ(สน)
เจ้ำเมืองมัญจำคีรี ได้รับบรรดำศักดิ์เป็น
จำงวำงเอกพระยำพฤติคุณธนะเชษ จึงถือเป็น
พระมหำกรุณำธิคุณอย่ำงหำที่สุดมิได้ โดย
จำงวำงเอกพระยำพฤติคุณธนะเชษ ได้ทำ
หน้ำที่ปกครองเมืองมัญจำคีรีจนชรำภำพ และ
ถึงอนิจกรรมในปี พ.ศ. ๒๔๓๙
จางวางเอกพระยาพฤติคุณธนะเชษ เจ้าเมืองผู้ก่อตั้งเมืองมัญจาคีรี
สร้างรูปหล่อ จางวางเอกพระยาพฤติคุณธนะเชษ เจ้าเมืองผู้ก่อตั้งเมืองมัญจาคีรี
" พระเกษตรวัฒนำ (สน) ปฏิบัติงำน
สนองพระเดชพระคุณพระเจ้ำอยู่หัว มิได้ขำด
ตกบกพร่อง ทั้งที่มีรองเจ้ำเมืองช่วยงำนเพียง
ตำแหน่งเดียว คือ รำชวงษ์ แต่มีควำมสำมำรถ
ในกำรหำชำยฉกรรจ์ ที่ยังไม่มีสังกัดได้เป็น
จำนวนมำก อีกทั้งเนื่องจำกพระเกษตรวัฒนำ
(สน) เป็นผู้ที่มีควำมสำมำรถในกำรสู้รบ
ทำให้ผู้คนอพยบมำอยู่เมืองมัญจำคีรี เพิ่ม
มำกขึ้นส่งผลให้เก็บส่วยได้มำกขึ้น
นอกจำกนี้พระเกษตรวัฒนำ ยังได้นำ
ไพร่พลและชำยฉกรรจ์ชำวมัญจำคีรี เข้ำร่วม
สงครำมปรำบฮ่อครั้งที่ ๒ ที่ทุ่งเชียงคำในช่วงปี
พ.ศ. ๒๔๓๔-๒๔๓๖ ซึ่งถือเป็นควำมดี
ควำมชอบที่ปรำกฏอย่ำงเด่นชัด จึงได้รับ
บรรดำศักดิ์ โดยพระบำทสมเด็จพระปรมิน
ทรมหำจุฬำลงกรณ์พระจุลจอมเกล้ำเจ้ำอยู่หัว
คำอธิบำยภำพที่อธิบำยรูปภำพหรือกรำฟิก
หน้ำ 2 เรียบเรียงโดย อำนำจ พรหมใจรักษ์

Manchakhiri old town.

  • 1.
    คำขวัญประจำอำเภอมัญจำคีรีบอกเล่ำ เรื่องรำว สถำนที่สำคัญของเมืองมัญจำคีรี ได้เป็น อย่ำงดีมัญจำคีรีเป็นเมืองเก่ำ อ.สุรศักดิ์ ธำดำ ผู้สืบ เชื้อสำยมำจำกเจ้ำเมืองมัญจำคีรีรุ่นที่ 5 ได้เล่ำว่ำ เมืองมัญจำคีรีมีประวัติศำสตร์ควำมเป็นมำยำวนำน มำตั้งแต่ยุคทวำรำวดี วัตถุโบรำณที่บ่งบอกถึงควำม เก่ำแก่ของเมืองมัญจำคีรี อำทิ สถูปโบรำณ สิมวัด สระทองบ้ำนบัว อำเภอมัญจำคีรี ตั้งเป็นอำเภอเมื่อ ปี พ.ศ. 2445 เหตุที่เรียกว่ำ “มัญจำคีรี”สันนิษฐำนว่ำ เมืองนี้ตั้งอยู่ที่ลำดต่ำของภูเม็ง คำว่ำ “เม็ง”เป็นภำษำ พื้นเมืองแปลว่ำ เตียง และ ได้เปลี่ยนคำว่ำ เม็ง เป็น ภำษำบำลีว่ำ มัญจำ ซึ่งบนภูเขำเม็งมีก้อนหินใหญ่ ประวัติเมืองมัญจาคีรี รูปร่ำงลักษณะคล้ำยเตียงนอน ปรำกฏอยู่ทุกวันนี้ และเติมคำว่ำ คีรี ต่อท้ำย ซึ่งหมำยถึงภูเขำ เมื่อ แปลคำว่ำมัญจำคีรี ทั้งหมดได้ควำมว่ำเมืองที่มี ภูเขำรูปเตียง กำรจัดระบบ มณฑลเทศำภิบำลในรัชกำลที่ 5 ประกำศตั้งเมืองมัญจำคีรี ปรำกฏอยู่ในเขตมณฑล อุดร และในปี พ.ศ. 2462 ได้เปลี่ยนชื่ออำเภอมัญจำ คีรี เป็นอำเภอกุดเค้ำ เนื่องมำจำกสำเหตุที่ตั้งของ ที่ว่ำกำรอำเภออยู่ในเขตตำบลกุดเค้ำ ซึ่งเป็นบึง ใหญ่ที่มีปลำชุกชุมและในปี พ.ศ.2484 ทำงรำชกำร ได้เปลี่ยนชื่อ อำเภอกุดเค้ำ อีกครั้งหนึ่ง และ ใช้ชื่อ อำเภอมัญจำคีรีมำจนถึงทุกวันนี้ “มัญจาคีรีนามเมืองเก่า บึงกุดเค้าคู่เมืองบ้าน นมัสการหลวงปู่ ผาง ตลาดกลางที่นอนหมอน แสนออนซอนดอนเต่า งามลาเนาเขาภูเม็ง” ที่มำ : http://www.sac.or.th/databases/museumdatabase/review_inside_image.php?id=993 , http://www.gotoknow.org/posts/419752
  • 2.
    (รัชกำลที่ ๕) โปรดเกล้ำฯให้ดำรงตำแหน่ง เป็นจำงวำงเอกพระยำพฤติคุณธนะเชษซึ่งทำ หน้ำที่ปกครองเมืองมัญจำคีรี โดยบรรดำศักดิ์ จำงวำงเอก นับตั้งแต่สมัยกรุงรัตนโกสินทร์ หมำยถึง หัวหน้ำมหำดเล็กในพระบรมมหำ รำชวัง หรือ เจ้ำนำยต่ำงกรม ลำดับขั้นยศ เทียบเท่ำมหำอำมำตย์เอกในสมัยต่อมำ ส่วน บรรดำศักดิ์ของเจ้ำเมืองในสมัยนั้น ถ้ำเป็น เมืองเล็กจะเป็น พระ ถ้ำเป็นเมืองใหญ่ถึงจะ เป็น พระยำ กรณีที่พระเกษตรวัฒนำ(สน) เจ้ำเมืองมัญจำคีรี ได้รับบรรดำศักดิ์เป็น จำงวำงเอกพระยำพฤติคุณธนะเชษ จึงถือเป็น พระมหำกรุณำธิคุณอย่ำงหำที่สุดมิได้ โดย จำงวำงเอกพระยำพฤติคุณธนะเชษ ได้ทำ หน้ำที่ปกครองเมืองมัญจำคีรีจนชรำภำพ และ ถึงอนิจกรรมในปี พ.ศ. ๒๔๓๙ จางวางเอกพระยาพฤติคุณธนะเชษ เจ้าเมืองผู้ก่อตั้งเมืองมัญจาคีรี สร้างรูปหล่อ จางวางเอกพระยาพฤติคุณธนะเชษ เจ้าเมืองผู้ก่อตั้งเมืองมัญจาคีรี " พระเกษตรวัฒนำ (สน) ปฏิบัติงำน สนองพระเดชพระคุณพระเจ้ำอยู่หัว มิได้ขำด ตกบกพร่อง ทั้งที่มีรองเจ้ำเมืองช่วยงำนเพียง ตำแหน่งเดียว คือ รำชวงษ์ แต่มีควำมสำมำรถ ในกำรหำชำยฉกรรจ์ ที่ยังไม่มีสังกัดได้เป็น จำนวนมำก อีกทั้งเนื่องจำกพระเกษตรวัฒนำ (สน) เป็นผู้ที่มีควำมสำมำรถในกำรสู้รบ ทำให้ผู้คนอพยบมำอยู่เมืองมัญจำคีรี เพิ่ม มำกขึ้นส่งผลให้เก็บส่วยได้มำกขึ้น นอกจำกนี้พระเกษตรวัฒนำ ยังได้นำ ไพร่พลและชำยฉกรรจ์ชำวมัญจำคีรี เข้ำร่วม สงครำมปรำบฮ่อครั้งที่ ๒ ที่ทุ่งเชียงคำในช่วงปี พ.ศ. ๒๔๓๔-๒๔๓๖ ซึ่งถือเป็นควำมดี ควำมชอบที่ปรำกฏอย่ำงเด่นชัด จึงได้รับ บรรดำศักดิ์ โดยพระบำทสมเด็จพระปรมิน ทรมหำจุฬำลงกรณ์พระจุลจอมเกล้ำเจ้ำอยู่หัว คำอธิบำยภำพที่อธิบำยรูปภำพหรือกรำฟิก หน้ำ 2 เรียบเรียงโดย อำนำจ พรหมใจรักษ์