Βασικές αρχές διάγνωσης, αξιολόγησης αντιμετώπισης της καλοήθους υπερπλασίας του προστάτη και του καρκίνου του προστάτη

1. ΚΑΛΟΗΘΗΣ ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ
Ευάγγελος Φραγκιάδης
Ακαδημαϊκός Υπότροφος: Α΄Πανεπιστημιακής Ουρολογικής Κλινικής

2. ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ Ο ΠΡΟΣΤΑΤΗΣ ΜΑΣ;
• Το σημείο που η ανατομική οδός
του σπέρματος περνά στην οδό το
ουροποιητικού
• Εξυπηρετεί το αντανακλαστικό της
εκσπερμάτισης
• Προΐσταται της ουροδόχου κύστης
• ΔΕΝ μας προστατεύει

3. H ANATOMIA TΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ
• Η περιφερική ζώνη είναι
προσεγγίσιμη με την ψηλάφηση
• 70% των καρκίνων
• Η περιφερική ζώνη υπερτρέφεται
στην ΚΥΠ
• 20% των καρκίνων
• Η κεντρική ζώνη αφορά στο 5%

4. Ο ΠΡΟΣΤΑΤΗΣ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑΣ ΕΞΩΚΡΙΝΗΣ ΑΔΕΝΑΣ
• Έκκριση του αλκαλικού προστατικού υγρού που βοηθά στην ωρίμανση του
σπέρματος και την επιβίωση του στο όξινο περιβάλλον του κόλπου
• Εκκρίνει στο σπέρμα το PSA που το ρευστοποιεί

5. ΝΟΣΟΣ-ΚΛΙΝΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ-ΕΥΡΗΜΑ-ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

6. ΚΑΛΟΗΘΗΣ ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ
Πρόκειται για υπερπλασία των επιθηλιακών
(αδενικών) και στρωματικών κυττάρων της
μεταβατικής κυρίως ζώνης
50% των 50χρονων (25% συμπτωματικοί)
80% των 80χρονων (50% συμπτωματικοί)
ΔΕΝ χρειάζονται όλοι οι άνδρες θεραπεία
Θεραπεύουμε τον ασθενή ΟΧΙ τη διόγκωση
Treat the patient not the prostate

7. ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ
Αποφρακτικά (κένωσης)
Καθυστερημένη έναρξη
Ελάττωση ροής και ακτίνας ούρησης
Παράταση ούρησης
Διακεκομμένη ούρηση
Αίσθημα ατελούς κένωσης
2η ούρηση <2 ώρες
Επίσχεση
Ακράτεια από υπερπλήρωση
Ερεθιστικά (αποθήκευσης)
Συχνουρία
Επιτακτικότητα και επιτακτική ακράτεια
Νυκτουρία
Δυσουρία (καύσος κατά την ούρηση)
Υπερηβικό άλγος

8. ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΚΥΠ
Υποτροπιάζουσες λοιμώξεις
Ουροσήψη
Αύξηση υπολείμματος ούρων
Διάταση ανώτερου ουροποιητικού
Νεφρική ανεπάρκεια
Σχηματισμός ψευδοεκκολπωμάτων
Λιθίαση
Αιματουρία

9. ΙΣΤΟΡΙΚΟ - IPSS
Γενικό ιστορικό (Κακώσεις ΣΣ,
νευρολογικό ιστορικό, ΣΔ,
αντικαταθλιπτικά, ιστορικό
λοιμώξεων, επισχέσεων)
Φυσική δραστηριότητα
Συμπτωματολογία σχετική με την
ούρηση

10. ΚΛΙΝΙΚΟΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ
Φυσική εξέταση
Αδρός νευρολογικός έλεγχος
Δακτυλική εξέταση (Μέγεθος, συμμετρία,
αύλακα, σύσταση, ανώδυνος)
Υπέρηχος Νεφρών Κύστεως Προστάτη
Υπόλειμμα μετά ούρησης
Γενική ούρων, Καλλιέργεια ούρων
Νεφρική λειτουργία
Διορθικό υπερηχογράφημα
Ουροομετρία
Ενδοφλέβια πυελογραφία
Κυτταρολογικές ούρων
Κυστεοσκόπηση
Κατά περίπτωση

11. ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ
Υποκυστικό κώλυμα
Στενώματα ουρήθρας
Φίμωση
Καρκίνος πέους
Καρκίνος του προστάτη
Καρκίνος της ουροδόχου κύστης
Λιθίαση ουροδόχου
Ουρολοίμωξη – Προστατίδα
Πολυουρία
Νευρογενής κύστη
Άποιος διαβήτης
Νυκτερινή πολυουρία

12. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ
Αλλαγές συνηθειών ζωής
Μείωση πρόσληψης καφέ, αλκοόλ, τέιου
Αποφυγή ανθρακούχων ποτών
Αποφυγή τροφών με τεχνητά γλυκαντικά
Αποφυγή πρόσληψης μεγάλων ποσοτήτων ύδατος και 3 ώρες πριν την κατάκλιση
Να μην περιοριστεί η πρόσληψη των υγρών

13. ΦΑΡΜΑΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ
α-αδρενεργικοί αποκλειστές
Επιδρούν στους α1 υποδοχείς και οδηγούν στη
χαλάρωση του μυικού τόνου και της σύσπασης των λείων
μυϊκών ινών
Εκλεκτικοί: αλφουζοσίνη, ταμσουλοσίνη
Υπερκλεκτικοί: σιλοδοσίνη
Ταχεία έναρξη δράσης, συμπτωματική αντικειμενική
βελτίωση
ΔΕΝ αλλάζει η φυσική πορεία του προβλήματος
Παρενέργειες: ορθοστατική υπόταση, ζάλη, ρινίτιδα,
κεφαλαλγία, παλίνδρομη εκσπερμάτιση, Floppy iris
syndrome

14. ΦΑΡΜΑΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ
Αναστολείς της 5α-αναγωγάσης
Εμποδίζουν τη μετατροπή της τεστοστερόνης σε διυδροτεστοστερόνη (αύξηση απόπτωσης)
Εκλεκτικοί για το ισοένζυμο τύπου 2: φιναστερίδη
Μη εκλεκτικοί 1 και 2: ντουταστερίδη
↓ μεγέθους αδενώματος, ↓ κινδύνου για επίσχεση και χειρουργικής αντιμετώπισης
Αργή έναρξη δράσης (μέγιστο σε 6 μήνες), αποτελεσματικό σε Vπρ>50cc
Παρενέργειες: ↓ libido, στυτική δυσλειτουργία, μαστοδυνία, γυναικομαστία, κνησμός
Μείωση του PSA (πρέπει να διαπλασιάζουμε την τιμή του στο screening)

15. ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ
α-αδρενεργικοί αποκλειστές + Αναστολείς της 5α-αναγωγάσης
Μείωση προόδου της νόσου και βελτίωση IPSS
Μείωση ουρολοιμώξεων
Μείωση κινδύνου επίσχεσης και χειρουργείου
+ μουσκαρινικοί ανταγωνιστές
Σε ασθενείς με ερεθιστικά συμπτώματα
Αύξηση του PVR, όχι του κινδύνου επίσχεσης
Παρενέργειες: Ξηροστομία, δυσκοιλιότητα, ζάλη, ρινίτιδα
+ PDE-5 (αναστολείς φωσφοδιεστεράσης)
Βελτίωση της συμπτωματολογίας

16. ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Υποτροπιάζουσα επίσχεση ούρων
Αδυναμία αποδέσμευσης
Λιθίαση ουροδόχου κύστεως
Εκκολπώματα ουροδόχου
Έντονη αιματουρία
Νεφρική ανεπάρκεια λόγω υποκυστικού κωλύματος
Αποτυχία φαρμακευτικής αγωγής

17. ΑΝΟΙΚΤΗ ΠΡΟΣΤΑΤΕΚΤΟΜΗ
Διακυστική προστατεκτομή (αδενωματεκτομή)
Το κλασσικό χειρουργείο για την ΚΥΠ (πρώτη περιγραφή 1903)
Προτιμάται σε μεγάλους προστάτες >60cc και σε περιπτώσεις με σημαντική λιθίαση
κύστης είτε εκκολπώματα για ταυτόχρονη αντιμετώπιση
Η πιο αποτελεσματική και ανθεκτική στο χρόνο (υποκειμενικά και αντικειμενικά)
Η μοναδική επέμβαση για τα μεγάλα εκκολπώματα
Η επέμβαση με τις περισσότερες επιπλοκές
Παρατεταμένη νοσηλεία 5-7 ημέρες
Αυξημένη πιθανότητα μετάγγισης 7-14%
Ακράτεια 10%
Στένωση αυχένα είτε ουρήθρας 6%
Θνητότητα 0,25%

18. ΜΟΝΟΠΟΛΙΚΗ ΔΙΟΥΡΗΘΡΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΤΕΚΤΟΜΗ TUR-P
Ενδοσκοπική μέθοδος με σύντομη νοσηλεία 2-3 ημέρες
Μειωμένη συχνότητα επιπλοκών και μετάγγισης
ΤUR – syndrome:
Απορρόφηση υπότονων υγρών πλύσεων
Υπερογκαιμία, υπονατριαιμία, ναυτία, ζάλη,
έμετοι, υπέρταση, βραδυκαρδία, θάνατος
Χρονικός περιορισμός στη διάρκεια (1 ώρα)
Μικρότερη αφαίρεση ιστού (5% θα χρειαστούν reTUR-P)

19. ΔΙΠΟΛΙΚΗ ΔΙΟΥΡΗΘΡΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΤΕΚΤΟΜΗ
Υγρά πλύσεων NaCl 0,9% (↓ πιθανότητα TUR-syndrome)
Δεν υπάρχει χρονικός περιορισμός
Καλύτερη αιμόσταση. Δυνατότητα εκτομής μεγάλων αδενωμάτων
Εύκολη χειρουργική τεχνική
Αυξημένο κόστος
Το gold standard στη χειρουργική του προστάτη

20. GREEN LIGHT LASER
KTP laser (Greenlight)
To laser απορροφάται εκλεκτικά από την
αιμοσφαιρίνη λόγω του μήκους κύματος
Προκαλείται εξάχνωση του προστάτη
Ελάχιστη αιμορραγία, το πλέον
ασφαλές για αιμορραγικές
διαταραχές
Επανεκπαίδευση χειρουργών,
καμπύλη εκμάθησης
Μεγαλύτερη διάρκεια χειρουργείου
↑ κόστος ειδικά σε μεγάλους
προστάτες,

22. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ

23. ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ
Ο πιο συχνός καρκίνος στους άνδρες
στην Ευρώπη
Η 3η αιτία θανάτου από καρκίνο
Ο 2ος πιο συχνός καρκίνος στους
άνδρες στην Ελλάδα
Η 2η αιτία θανάτου από καρκίνο

24. ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ

25. ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΝΗΤΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΗΠΑ

26. ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ
Κληρονομικότητα:
Ηλικία
Φυλή: Αφρο-αμερικανοί
1 συγγενή 1ου βαθμού → 2xR.R.
>1 συγγενή 1ου β. → 5-11x R.R.
9% → κληρονομική μορφή (πρώιμη)
BRCA1/2 και ΗΟΧΒ13
Παράγοντες κινδύνου
Παχυσαρκία
Μεταβολικό σύνδρομο
Αλκοόλ
Βιταμίνη D (U shape)
Βιταμίνη Ε και Σελήνιο
Παράγοντες προστασίας
Μετφορμίνη
Λυκοπένιο

27. ΙΣΤΟΛΟΓΙΑ
 95% Αδενοκαρκίνωμα
 5% λοιποί όγκοι
 High grade Prostate intraepithelial neoplasia PIN
 Atypical small acinar proliferation ASAP
Καρκίνος εκ μεταβατικού επιθηλίου 90%
Νευροενδοκρινείς όγκοι (μικροκυταρικοί)
Σάρκωμα
Καρκίνος εκσπερματιστικών πόρων

28. GLEASON SCORE / ISUP GRADE
 Κλίμακα Gleason (πενταβάθμια 1-5)
Πλέον τριβάθμια 3-5
 Gleason score
Το άθροισμα των δύο πιο συχνών προτύπων
(Πρωτεύον και Δευτερεύον)
Πενταβάθμιο σύστημα 6-10
G.S. 3+3 < 3+4 < 4+3 < 4+4 < 4+5 < 5+5
 International Society of Uropathology 2014

29. ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ
Ο προστάτης διακρίνεται σε 3 ζώνες κατά
McNeal
 Περιφερική ζώνη 70% για CaP
 Μεταβατική ζώνη 20% για CaP
 Κεντρική ζώνη 10% για CaP

30. ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΝΜ

31. ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΙΣ
1.Λεμφαδενικές μεταστάσεις:
Θυροειδείς, κοινοί λαγόνιοι,
προϊεροί και περιαορτικοι
2.Σκελετικές μεταστάσεις:
Οστεοβλαστικές βλάβες
ΟΜΣΣ / αξονικός σκελετός
Το 60% των σκελετικών
μεταστάσεων στους άνδρες
οφείλεται στον καρκίνο του
προστάτη
3.Μεταστάσεις συμπαγών
οργάνων

32. ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ
Τοπικά εντοπισμένος
Συμπτώματα ανάλογα με εκείνα της ΚΥΠ
(δυσουρία, συχνουρία, νυκτουρία)
Τοπικά εκτεταμένος
LUTS, αιματουρία, αιμοσπερμία,
απόφραξη ουρητήρων), συμπτώματα
νεφρικής ανεπάρκειας, από διήθηση του
ορθού)
Εντοπισμένες μεταστάσεις
Οστικό άλγος, παθολογικά κατάγματα,
παραπληγία, λεμφοίδημα, λεμφαδενικές
διογκώσεις
Γενικευμένη νόσος
Λήθαργος (αναιμία,ουραιμία)
Απώλεια βάρους και καρκινική καχεξία
Αιμορραγική διάθεση

33. ΔΑΚΤΥΛΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ
 18% των διαγνώσεων γίνεται μόνο από μια ύποπτη
δακτυλική, ανεξαρτήτως PSA
 Σε ασθενείς με PSA <2 ng/ml μια ύποπτη δακτυλική
εξέταση έχει θετική προγνωστική αξία έως 30%
 Ψευδώς θετική δακτυλική μπορεί να οφείλεται σε:
ΚΥΠ, φλεγμονή, λιθίαση, έμφρακτο, ίνωση

34. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ
PSA Prostate Specific Antigen
• Καλλικρεϊνη 3 (kallikrein-3 KLK3)
• Γλυκοπρωτεϊνη με δράση πεπτιδάσης
• Έκκρίνεται από το προστατικό επιθήλιο στο σπέρμα και το υγροποιεί
ώστε να απελευθερωθούν τα σπερματοζωάρια
• Σε παθολογικές καταστάσεις διαπηδά στην τριχοειδική
κυκλοφορία
• Το 1984 ο Stamey πρότεινε τη χρήση του για την παρακολούθηση
ασθενών με διεγνωσμένο CaP
• Το 1994 το FDA ενέκρινε τη χρήση του σε συνδυασμό με τη DRE για
την διάγνωση ασυμπτωματικών ασθενών

35. ΚΛΙΝΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ
 Το PSA δεν είναι ειδικό για τη νόσο αλλά για το όργανο (προστάτης) αυξάνει σε:
 Δεν υπάρχει φυσιολογική τιμή (παλαιότερα 4ng/ml, πλέον ίσως και 2,5ng/ml)
 Ευαίσθητες μέθοδοι μέτρησης με διαφορετικά αποτελέσματα
 Παραμένει ο καλύτερος ανεξάρτητος προγνωστικός δείκτης για τη διάγνωση του
CaP σε σχέση με την DRE και τον διορθικό U/S
καθετηριασμό και χειρουργικούς χειρισμούς
δακτυλική εξέταση DRE
σεξουαλική επαφή
φλεγμονή (προστατίτιδα)
καλοήθη υπερπλασία
λιθίαση ουροδόχου
επίσχεση

36. PSA DERIVATE TESTS
 Νομογράμματα με βάση την ηλικία και τη φυλή
 PSA density (το PSA προς τον όγκο του προστάτη)
 PSA velocity (αλλάγη του PSA σε 1 έτος)
 PSA doubling time (μαθηματικός τύπος)
 PSA ratio (free to total PSA) ο λόγος του ελεύθερου κλάσματος του PSA προς το
ολικό
Αν f/t PSA <0,10 → 56 % CaP
Αν f/t PSA >0,25 → 8 % CaP
Όταν το PSA είναι 4-10 ng/ml με DRE (-)
Όχι όταν έχουμε γνωστό CaP
Όχι όταν PSA >10 ng/ml

37. TO SCREEN OR NOT TO SCREEN (PSA + DRE)
Το screening (προσυμπτωματικός έλεγχος) είναι η εφαρμογή ενός ελέγχου:
• Σε ασυμπτωματικό υγιή πληθυσμό
Με ένα test εύχρηστο, φτηνό, αποδεκτό, με υψηλή ευαισθησία και ειδικότητα
Η ανεύρεση πασχόντων σε πιο πρώιμο στάδιο της νόσου
Η εφαρμογή θεραπείας νωρίτερα στη φυσική πορεία της νόσου
Η μείωση της θνητότητας ως αποτέλεσμα πρώιμης διάγνωσης και θεραπείας
Η διατήρηση της ποιότητας ζωής
ERSPC Screening

38. ΩΦΕΛΕΙΝ, ΜΗ ΒΛΑΠΤΕΙΝ
Localized
58%
Regional 18%
Distant 12%
Unstaged
12%
2004-2010
1973-1993
Οι μελέτες για το screening δεν έχουν δείξει βελτίωση της
επιβίωσης
 Μακροχρόνια φυσική ιστορία της νόσου
 Επιμόλυνση του δείγματος της ομάδας ελέγχου
 Αδυναμία να ξεχωρίσουμε τους ασθενείς που οφελούνται
πραγματικά
2009-2015

39. ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΒΙΟΨΙΑΣ
Ενδείξεις αρχικής βιοψίας
• ‘Υποπτη δακτυλική εξέταση
• Αυξημένo PSA
• 2 διαδοχικές μετρήσεις σε 4 εβδομάδες στο ίδιο εργαστήριο
Ενδείξεις επανάληψης βιοψίας
• Αυξημένο ή συνεχώς αυξανόμενο PSA
• Ύποπτη δακτυλική εξέταση
• ASAP Atypical small acinar proliferation
• Πολλαπλές θέσεις High grade Prostate intraepithelial neoplasia PIN
Μήπως θα μπορούσαμε να κάνουμε
κάποια απεικονιστική εξέταση;

40. ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ
Διορθική υπερηχογραφικά καθοδηγούμενη βιοψία προστάτη
 Υπό τοπική αναισθησία
 Υπό αντιβιοτική χημειοπροφύλαξη (φθοριοκινολόνη)
 Λήψη 12 τεμαχιδίων κάνοντας σάρωση του προστάτη
Διαπεριναϊκή υπερηχογραφικά καθοδηγούμενη βιοψία προστάτη
 Υπό γενική αναισθησία
 Συνεπάγεται νοσηλεία
 Αντίστοιχα ποσοστά διάγνωσης με την διορθική

41. ΚΛΙΝΙΚΗ ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ
 DRE
 PSA
 TRUS - b : Gleason score - % διήθηση κάθε core
 CT άνω-κάτω κοιλίας
 Σπινθηρογράφημα οστών
Σε ασθενείς ενδιάμεσου και υψηλού κινδύνου

42. ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΜΕ CT & SCIN
H αξονική τομογραφία χρησιμοποιείται στην κλινική σταδιοποίηση για:
 Επιχώριους λεμφαδένες (>10mm 40% ευαισθησία)
 Μεταστάσεις σε συμπαγή όργανα
Το σπινθηρογράφημα οστών χρησιμοποιείται στην
κλινική σταδιοποίηση σε ασθενείς:
 Υψηλού κινδύνου PSA > 10 ng/ml , Gleason score ≥ 8,
pT ≥T3
 Που εμφανίζουν παθολογικά κατάγματα είτε αιφνίδια
οστικά άλγη

43. ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΕΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ
Πολυπαραμετρική μαγνητική τομογραφία (multiparametric MRI)
 Αυξημένη ευαισθησία και ειδικότητα (έως και 67-98%) στη διάγνωση του CaP
 Χαρτογράφηση ύποπτων περιοχών για βιοψία και θεραπεία
 Πληροφορίες για την τοπική επέκταση της νόσου
 Απαιτεί ισχυρούς MRI
 Operator depended variability
 Κόστος και χρόνος
Fusion PET CTχολίνης, PSMA PET
Σε μη διαγνωστικό σπινθηρογράφημα
Σε αναζήτηση υποτροπής

44. ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΟΠΙΚΑ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΟΥ
ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ

45. ΑΝΑΒΟΛΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Watchful waiting
 Απόφαση για μη θεραπεία του CaP
 Παρακολούθηση και συμπτωματική-ανακουφιστική θεραπεία απόφραξης
ουροποιητικού και μεταστάσεων
 Κατάλληλη για ασθενείς με μικρό προσδόκιμο επιβίωσης από συννοσηρότητα και
ασθενείς σε προχωρημένο στάδιο
Active surveillance (Ενεργητική παρακολούθηση)
 Αναβολή ριζικής θεραπείας όταν η νόσος δείξει σημάδια προόδου
 Συστηματική παρακολούθηση με PSA DRE και επαναλαμβανόμενες βιοψίες
 Κατάλληλη για ασθενείς με μικρό φορτίο νόσου και χαμηλό Gleason score

46. ΡΙΖΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ
Υπερηβική ριζική προστατεκτομή: το gold standard
της χειρουργικής θεραπείας, +/- λεμφαδενεκτομή,
+/- διατήρηση αγγειονευρωδών δεματίων
Λαπαροσκοπική ριζική προστατεκτομή:
μικρότερος πόνος, και νοσηλεία, μειωμένες απώλειες
αίματος, δύσκολη τεχνικά
Ρομποτικά υποβοηθούμενη ριζική
προστατεκτομή: μικρότερος πόνος, καλύτερα
λειτουργικά αποτελέσματα, μικρότερη νοσηλεία,
μειωμένες απώλειες αίματος, ακριβή μέθοδος

47. ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Περιεγχειρητική θνητότητα 0.0-2.1
Σοβαρή αιμορραγία 1.0-11.5
Κάκωση εντέρου 0.0-5.4
Εν τω βάθει φλεβοθρόμβωση 0.0-8.3
Πενυμονική εμβολή 0.8-7.7
Λεμφοκήλη 1.0-3.0
Διαφυγή ούρων, συρίγγιο 0.3-15.4
Ήπια ακράτεια προσπαθείας 4.0-50.0
Σοβαρή ακράτεια προσπαθείας 0.0-15.4
Στυτική δυσλειτουργία 29.0-100.0
Απόφραξη κυστικού αυχένα 0.5-14.6
Απόφραξη ουρητήρων 0.0-0.7
Στένωμα ουρήθρας 2.0-9.0

48. ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΩΣ ΡΙΖΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ
Βραχυθεραπεία
Εξωτερική ακτινοβολία
 (EBRT external beam radiation)
 Three-dimensional conformal
radiotherapy (3D-CRT) είναι το gold
standard
 IMRT Intense modulated radiotherapy

49. ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΩΣ ΡΙΖΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ
Βραχυθεραπεία
 Low-risk (localised): Όγκος προστάτη < 50 cm3, IPSS≤ 12
 Επίσχεση ούρων, ανάγκη για TUR-P, ακράτεια, πρωκτίτιδα, Στυτ.Δυσλειτουργία 40%
Εξωτερική ακτινοβολία +/- ADT
 Ακτινική κυστίτιδα, αιματουρία, στενώματα ουρήθρας, ακράτεια
 Πρωκτίτιδα, χρόνια διαρροϊκό σύνδρομο, απόφραξη λεπτού
 Λεμφοίδημα κάτω άκρων
 Δευτεροπαθείς κακοήθειες

50. ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΗ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΙΑΣΗ
Active Surveillance
Ριζική προστατεκτομή
Ακτινοβολία
Ριζική προστατεκτομή +/-
Λεμφαδενεκτομή
Ακτινοβολία +/- Σύντομο
ορμονικό χειρισμό
Ριζική προστατεκτομή +
Λεμφαδενεκτομή +/-
Ακτινοβολία
Ακτινοβολία +/- Μακρύ
ορμονικό χειρισμό

51. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΡΙΖΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ
DRE και μέτρηση PSA MONO!!!!
Μετά από χειρουργική θεραπεία η Βιοχημική Υποτροπή = 2 συνεχόμενα PSA>0.2 ng/ml
Μετά από ακτινοβολία η Β.Υ.= αύξηση του ΡSA> 2 ng/ml από το PSA ναδίρ
34% των ασθενών με Β.Υ. εμφανίζουν κλινική υποτροπή
5.8% των ασθενών με Β.Υ. καταλήγουν CaP

52. ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΟΥ
ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ

53. ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ
Θεραπευτικοί στόχοι
• Αναστολή παραγωγής τεστοστερόνης
• Μπλοκάρισμα σύμπλοκού ανδρογονικού
υποδοχέα και τεστοστερόνης
• Οστικές μεταστάσεις
• Κυτταροτοξική χημειοθεραπεία
Φυσική εξέλιξη της νόσου
Ορμονοευαίσθητος
Ευνουχοάντοχος
(Αύξηση PSA κατά 50% ή
ακτινολογική πρόοδος)
Όρμονοάντοχος
(νέα πρόοδος μετά τη
θεραπεία δεύτερης γραμμής)

54. ΕΥΝΟΥΧΙΣΜΟΣ
Ευνουχισμός – Ορμονικός χειρισμός
• Υποκάψια ορχεκτομή (τεστοστερόνη <15ng/dL)
• Φαρμακευτικός ευνουχισμός LHRH ανάλογα +/-
αντιανδρογόνο
• LHRH ανταγωνιστές
Καθυστερεί την κλινική πρόοδο της νόσου
Αντιμετωπίζει τα συμπτώματα από τις μεταστάσεις
ΔΕΝ παρατείνει την επιβίωση

55. ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΟΡΜΟΝΙΚΩΝ ΧΕΙΡΙΣΜΩΝ
• Εξάψεις
• Απώλεια libido,
• Στυτική δυσλειτουργεία
• Γυναικομαστία
• Οστεοπενία, οστεοπώρωση,
• Αντοχή στην ινσουλίνη
• Σακχαρώδης διαβήτης και μεταβολικό σύνδρομο
• Αυξημένος καρδιαγγειακός κίνδυνος

56. 2ΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΟΡΜΟΝΙΚΟΣ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ - EYNOYXOANTOXOΣ
• Abiraterone (αναστολέας του CYP-17)
αναστέλλει την παραγωγή της τεστοστερόνης
από τα επινεφρίδια
• Enzalutamide, Apalutamide κυρίως δρα σαν πιο
ισχυρός ανδρογονικός υποδοχέας

57. ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΟΡΜΟΝΟΑΝΤΟΧΟΥ
• Docetaxel  75mg/m2 ανά 3εβδ + prednisone 5mg/ημέρα
• Mitoxantrone + corticosteroids (μόνο παρηγορητικά, χωρίς αύξηση επιβίωσης)
Θεραπεία 2ης γραμμής
• Cabazitaxel 25mg/m2 + prednisone 10mg/ημέρα)

58. ΠΡΟΛΗΨΗ - ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΚΕΛΕΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΩΝ
Bisphosphonates (zoledronic acid): αναστολέας της δράσης των οστεοκλαστών
• Δεν αυξάνει το προσδόκιμο επιβίωσης, ↑ τοξικότητα (νέκρωση κάτω γνάθου)
RANK ligand inhibitors (denosumab): μονοκλωνικά αντισώματα έναντι του RANKL
(receptor activator of nuclear factor κB ligand) που προάγει τη διαφοροποίηση,
λειτουργία και επιβίωση των οστεοκλαστών
• Στους M0 CRPC, ↑ της επιβίωσης χωρίς σκελετικές μεταστάσεις
• Δεν αυξάνει το προσδόκιμο επιβίωσης
Radium Ra 223 dichloride: Χρησιμοποιείται στην οστεογένεση στη θέση του ασβεστίου
• Σε μεταστατικό μόνο στα οστά, ορμονοάντοχο καρκίνο με συμπτωματολογία
• Αυξάνει το προσδόκιμο επιβίωσης