 Σχηματίζεται από την ένωση 
πολλών νουκλεοτιδίων μεταξύ τους 
με ομοιοπολικό δεσμό 
 Ο δεσμός αυτός 
( 3΄- 5΄φωσφοδιεστερικός ) 
σχηματίζεται όταν το -ΟΗ του 
τρίτου C της πεντόζης του πρώτου 
νουκλεοτιδίου και 
η φωσφορική ομάδα του πέμπτου 
C της πεντόζης από το 
επόμενο νουκλεοτίδιο ενωθούν με 
αποβολή ενός μορίου νερού. 
Γαριπίδης Ιορδάνης 
Βιολόγος 3ο ΓΕΛ Χαϊδαρίου
3΄- 5΄ φωσφοδιεστερικός δεσμός αλλά 
5΄ 3΄ προσανατολισμός της πολυνουκλεοετιδικής αλυσίδας 
 Ο φωσφοδιεστερικός δεσμός είναι 3΄ - 5΄ αλλά 
 Η πολυνουκλεοτιδική αλυσίδα έχει προσανατολισμό 
5΄  3΄ 
 Το πρώτο νουκλεοτίδιο στην πολυνουκλεοτιδική αλυσίδα 
έχει ελεύθερη την φωσφορική ομάδα στον πέμπτο C της 
πεντόζης και το τελευταίο νουκλεοτίδιο έχει ελεύθερο στον 
3΄ C της πεντόζης –ΟΗ. 
Γαριπίδης Ιορδάνης 
Βιολόγος 3ο ΓΕΛ Χαϊδαρίου
Διπλή έλικα του DNA 
 Δεδομένα από την ανάλυση της σύστασης του DNA σε 
διαφορετικούς οργανισμούς έδειχναν ότι ο αριθμός των 
νουκλεοτιδίων που έχουν ως βάση την αδενίνη είναι ίσος με τον 
αριθμό των νουκλεοτιδίων που έχουν ως βάση τη θυμίνη, και ο 
αριθμός των νουκλεοτιδίων που έχουν ως βάση τη γουανίνη είναι 
ίσος με αυτά της κυτοσίνης 
 Ισχύει δηλ. 
Α = Τ και G = C 
 Επίσης βρέθηκε ότι η αναλογία 
A  
T 
 
G C 
διαφέρει από είδος σε είδος και σχετίζεται με τον κάθε οργανισμό 
Γαριπίδης Ιορδάνης 
Βιολόγος 3ο ΓΕΛ Χαϊδαρίου
Διπλή έλικα του DNA 
 Τα αποτελέσματα αυτά σε συνδυασμό με απεικονίσεις του 
μορίου του DNA με χρήση ακτίνων – Χ βοήθησαν στην 
ανακάλυψη της διπλής έλικας του DNA και απέδειξαν τις 
μοναδικές ιδιότητες του που το καθιστούν ιδανικό ως 
γενετικό υλικό. 
 Η ανακάλυψη έγινε το 1953 από τους: 
Wilkins και Franklin 
Watson και Crick 
Γαριπίδης Ιορδάνης 
Βιολόγος 3ο ΓΕΛ Χαϊδαρίου
Μοντέλο της διπλής έλικας του DNA 
 Αποτελείται από δύο πολυνουκλεοτιδικές αλυσίδες που 
σχηματίζουν στο χώρο δεξιόστροφη διπλή έλικα 
 Έχει ένα σταθερό σκελετό, που αποτελείται από 
επαναλαμβανόμενα μόρια φωσφορικής ομάδας – 
δεοξυριβόζης ενωμένα με 3-5 φωσφοδιεστερικό δεσμό 
 Ο σκελετός αυτός είναι υδρόφιλος και βρίσκεται στο 
εξωτερικό του μορίου 
 Προς το εσωτερικό του σταθερού σκελετού βρίσκονται οι 
αζωτούχες βάσεις που είναι υδρόφοβες 
 Οι αζωτούχες βάσεις της μιας αλυσίδας συνδέονται με 
δεσμούς υδρογόνου με τις αζωτούχες βάσεις της απέναντι 
αλυσίδας με βάση τον κανόνα της συμπληρωματικότητας 
 δηλ η αδενίνη συνδέεται μόνο με θυμίνη και αντίστροφα 
ενώ η γουανίνη μόνο με κυτοσίνη και αντίστροφα 
 Οι δεσμοί υδρογόνου που αναπτύσσονται μεταξύ των βάσεων 
σταθεροποιούν τη δευτεροταγή δομή του μορίου 
Γαριπίδης Ιορδάνης 
Βιολόγος 3ο ΓΕΛ Χαϊδαρίου
Μοντέλο της διπλής έλικας του DNA 
 Ανάμεσα σε αδενίνη και θυμίνη σχηματίζονται δύο δεσμοί 
υδρογόνου 
 Ανάμεσα σε γουανίνη και κυτοσίνη σχηματίζονται τρεις 
δεσμοί υδρογόμου 
 Οι δύο αλυσίδες του DNA είναι συμπληρωματικές δηλ. η 
αλληλουχία της μιας καθορίζει την αλληλουχία της άλλης. 
 Η συμπληρωματικότητα έχει τεράστια σημασία για τον 
αυτοδιπλασιασμό του DNA που είναι η ιδιότητα που το 
καθιστά το καταλληλότερο μόριο για τη διατήρηση και τη 
μεταβίβαση της γενετικής πληροφορίας 
 Κάθε αλυσίδα μπορεί να χρησιμεύει ως καλούπι για τη 
σύνθεση μιας συμπληρωματικής αλυσίδας, ώστε να έχουμε 
στο τέλος δύο ίδια μόρια DNA 
 Οι δύο αλυσίδες είναι αντιπαράλληλες δηλ. το 3΄ άκρο της 
μιας είναι απέναντι από το 5΄ άκρο της άλλης και αντίστροφα 
Γαριπίδης Ιορδάνης 
Βιολόγος 3ο ΓΕΛ Χαϊδαρίου
Το γενετικό υλικό ελέγχει όλες τις λειτουργίες 
του κυττάρου 
 Αποθήκευση της γενετικής πληροφορίας 
Στο DNA ή στο RNA (ορισμένων ιών ) περιέχονται οι 
πληροφορίες που καθορίζουν όλα τα χαρακτηριστικά του 
οργανισμού. 
 Διατήρηση και μεταβίβαση της γενετικής πληροφορίας 
εξασφαλίζεται με τον αυτοδιπλασιασμό του DNA από 
κύτταρο σε κύτταρο και από οργανισμό σε οργανισμό 
 Έκφραση των γενετικών πληροφοριών 
επιτυγχάνεται με τον έλεγχο της σύνθεσης των πρωτεϊνών 
Γαριπίδης Ιορδάνης 
Βιολόγος 3ο ΓΕΛ Χαϊδαρίου
Γονιδίωμα – Απλοειδή - Διπλοειδή 
 Γονιδίωμα είναι το γενετικό υλικό ενός κυττάρου ( στον 
πυρήνα ) 
Στα ευκαρυωτικά κύτταρα γενετικό υλικό υπάρχει στον 
πυρήνα, στα μιτοχόνδρια και στους χλωροπλάστες 
 Απλοειδή είναι τα κύτταρα με ένα αντίγραφο του 
γονιδιώματος 
 Διπλοειδή είναι τα κύτταρα με δύο αντίγραφα του 
γονιδιώματος 
Απορία: 
Ποια η διαφορά του γονιδιώματος από το γενετικό υλικό; 
Είναι το ίδιο πράγμα ή όχι; 
Γαριπίδης Ιορδάνης 
Βιολόγος 3ο ΓΕΛ Χαϊδαρίου
Κύτταρα Απλοειδή - Διπλοειδή 
Γαριπίδης Ιορδάνης 
Βιολόγος 3ο ΓΕΛ Χαϊδαρίου
Μήκος νουκλεϊκού οξέος 
 Περιγράφεται με τον αριθμό των βάσεων και η αλληλουχία ενός 
νουκλεϊκού οξέος με την αλληλουχία των βάσεων. 
( αντί των νουκλεοτιδίων ) 
π.χ Μόριο DNA έχει μήκος 2000 ζεύγη βάσεων αλλά 
μόριο RNA έχει μήκος 3000 βάσεων 
μήκος 10 ζεύγη βάσεων μήκος 10 βάσεων 
Γαριπίδης Ιορδάνης 
Βιολόγος 3ο ΓΕΛ Χαϊδαρίου
 Άσκηση: 
Μόριο DNA αποτελείται από 10.000 ζεύγη βάσεων .Αν η μια από τις 
δύο αλυσίδες αποτελείται από 15% θυμίνη και 20 % αδενίνη πόσοι 
δεσμοί υδρογόνου υπάρχουν στο μόριο; 
Μόριο DNA ευκαρυωτικού οργανισμού έχει Μοριακό Βάρος 111916. 
Οι δεσμοί υδρογόνου στο μόριο είναι 460 
Ποια είναι η σύσταση του μορίου; 
Δίνονται: Μ.Β νουκλεοτιδίου βάσης αδενίνης = 333 
θυμίνης = 324 
γουανίνης = 349 
κυτοσίνης = 309 
Α.Β Η=1 
Ο= 16 
Γαριπίδης Ιορδάνης 
Βιολόγος 3ο ΓΕΛ Χαϊδαρίου

διπλή έλικα του Dna

  • 1.
     Σχηματίζεται απότην ένωση πολλών νουκλεοτιδίων μεταξύ τους με ομοιοπολικό δεσμό  Ο δεσμός αυτός ( 3΄- 5΄φωσφοδιεστερικός ) σχηματίζεται όταν το -ΟΗ του τρίτου C της πεντόζης του πρώτου νουκλεοτιδίου και η φωσφορική ομάδα του πέμπτου C της πεντόζης από το επόμενο νουκλεοτίδιο ενωθούν με αποβολή ενός μορίου νερού. Γαριπίδης Ιορδάνης Βιολόγος 3ο ΓΕΛ Χαϊδαρίου
  • 2.
    3΄- 5΄ φωσφοδιεστερικόςδεσμός αλλά 5΄ 3΄ προσανατολισμός της πολυνουκλεοετιδικής αλυσίδας  Ο φωσφοδιεστερικός δεσμός είναι 3΄ - 5΄ αλλά  Η πολυνουκλεοτιδική αλυσίδα έχει προσανατολισμό 5΄  3΄  Το πρώτο νουκλεοτίδιο στην πολυνουκλεοτιδική αλυσίδα έχει ελεύθερη την φωσφορική ομάδα στον πέμπτο C της πεντόζης και το τελευταίο νουκλεοτίδιο έχει ελεύθερο στον 3΄ C της πεντόζης –ΟΗ. Γαριπίδης Ιορδάνης Βιολόγος 3ο ΓΕΛ Χαϊδαρίου
  • 3.
    Διπλή έλικα τουDNA  Δεδομένα από την ανάλυση της σύστασης του DNA σε διαφορετικούς οργανισμούς έδειχναν ότι ο αριθμός των νουκλεοτιδίων που έχουν ως βάση την αδενίνη είναι ίσος με τον αριθμό των νουκλεοτιδίων που έχουν ως βάση τη θυμίνη, και ο αριθμός των νουκλεοτιδίων που έχουν ως βάση τη γουανίνη είναι ίσος με αυτά της κυτοσίνης  Ισχύει δηλ. Α = Τ και G = C  Επίσης βρέθηκε ότι η αναλογία A  T  G C διαφέρει από είδος σε είδος και σχετίζεται με τον κάθε οργανισμό Γαριπίδης Ιορδάνης Βιολόγος 3ο ΓΕΛ Χαϊδαρίου
  • 4.
    Διπλή έλικα τουDNA  Τα αποτελέσματα αυτά σε συνδυασμό με απεικονίσεις του μορίου του DNA με χρήση ακτίνων – Χ βοήθησαν στην ανακάλυψη της διπλής έλικας του DNA και απέδειξαν τις μοναδικές ιδιότητες του που το καθιστούν ιδανικό ως γενετικό υλικό.  Η ανακάλυψη έγινε το 1953 από τους: Wilkins και Franklin Watson και Crick Γαριπίδης Ιορδάνης Βιολόγος 3ο ΓΕΛ Χαϊδαρίου
  • 5.
    Μοντέλο της διπλήςέλικας του DNA  Αποτελείται από δύο πολυνουκλεοτιδικές αλυσίδες που σχηματίζουν στο χώρο δεξιόστροφη διπλή έλικα  Έχει ένα σταθερό σκελετό, που αποτελείται από επαναλαμβανόμενα μόρια φωσφορικής ομάδας – δεοξυριβόζης ενωμένα με 3-5 φωσφοδιεστερικό δεσμό  Ο σκελετός αυτός είναι υδρόφιλος και βρίσκεται στο εξωτερικό του μορίου  Προς το εσωτερικό του σταθερού σκελετού βρίσκονται οι αζωτούχες βάσεις που είναι υδρόφοβες  Οι αζωτούχες βάσεις της μιας αλυσίδας συνδέονται με δεσμούς υδρογόνου με τις αζωτούχες βάσεις της απέναντι αλυσίδας με βάση τον κανόνα της συμπληρωματικότητας  δηλ η αδενίνη συνδέεται μόνο με θυμίνη και αντίστροφα ενώ η γουανίνη μόνο με κυτοσίνη και αντίστροφα  Οι δεσμοί υδρογόνου που αναπτύσσονται μεταξύ των βάσεων σταθεροποιούν τη δευτεροταγή δομή του μορίου Γαριπίδης Ιορδάνης Βιολόγος 3ο ΓΕΛ Χαϊδαρίου
  • 6.
    Μοντέλο της διπλήςέλικας του DNA  Ανάμεσα σε αδενίνη και θυμίνη σχηματίζονται δύο δεσμοί υδρογόνου  Ανάμεσα σε γουανίνη και κυτοσίνη σχηματίζονται τρεις δεσμοί υδρογόμου  Οι δύο αλυσίδες του DNA είναι συμπληρωματικές δηλ. η αλληλουχία της μιας καθορίζει την αλληλουχία της άλλης.  Η συμπληρωματικότητα έχει τεράστια σημασία για τον αυτοδιπλασιασμό του DNA που είναι η ιδιότητα που το καθιστά το καταλληλότερο μόριο για τη διατήρηση και τη μεταβίβαση της γενετικής πληροφορίας  Κάθε αλυσίδα μπορεί να χρησιμεύει ως καλούπι για τη σύνθεση μιας συμπληρωματικής αλυσίδας, ώστε να έχουμε στο τέλος δύο ίδια μόρια DNA  Οι δύο αλυσίδες είναι αντιπαράλληλες δηλ. το 3΄ άκρο της μιας είναι απέναντι από το 5΄ άκρο της άλλης και αντίστροφα Γαριπίδης Ιορδάνης Βιολόγος 3ο ΓΕΛ Χαϊδαρίου
  • 7.
    Το γενετικό υλικόελέγχει όλες τις λειτουργίες του κυττάρου  Αποθήκευση της γενετικής πληροφορίας Στο DNA ή στο RNA (ορισμένων ιών ) περιέχονται οι πληροφορίες που καθορίζουν όλα τα χαρακτηριστικά του οργανισμού.  Διατήρηση και μεταβίβαση της γενετικής πληροφορίας εξασφαλίζεται με τον αυτοδιπλασιασμό του DNA από κύτταρο σε κύτταρο και από οργανισμό σε οργανισμό  Έκφραση των γενετικών πληροφοριών επιτυγχάνεται με τον έλεγχο της σύνθεσης των πρωτεϊνών Γαριπίδης Ιορδάνης Βιολόγος 3ο ΓΕΛ Χαϊδαρίου
  • 8.
    Γονιδίωμα – Απλοειδή- Διπλοειδή  Γονιδίωμα είναι το γενετικό υλικό ενός κυττάρου ( στον πυρήνα ) Στα ευκαρυωτικά κύτταρα γενετικό υλικό υπάρχει στον πυρήνα, στα μιτοχόνδρια και στους χλωροπλάστες  Απλοειδή είναι τα κύτταρα με ένα αντίγραφο του γονιδιώματος  Διπλοειδή είναι τα κύτταρα με δύο αντίγραφα του γονιδιώματος Απορία: Ποια η διαφορά του γονιδιώματος από το γενετικό υλικό; Είναι το ίδιο πράγμα ή όχι; Γαριπίδης Ιορδάνης Βιολόγος 3ο ΓΕΛ Χαϊδαρίου
  • 9.
    Κύτταρα Απλοειδή -Διπλοειδή Γαριπίδης Ιορδάνης Βιολόγος 3ο ΓΕΛ Χαϊδαρίου
  • 10.
    Μήκος νουκλεϊκού οξέος  Περιγράφεται με τον αριθμό των βάσεων και η αλληλουχία ενός νουκλεϊκού οξέος με την αλληλουχία των βάσεων. ( αντί των νουκλεοτιδίων ) π.χ Μόριο DNA έχει μήκος 2000 ζεύγη βάσεων αλλά μόριο RNA έχει μήκος 3000 βάσεων μήκος 10 ζεύγη βάσεων μήκος 10 βάσεων Γαριπίδης Ιορδάνης Βιολόγος 3ο ΓΕΛ Χαϊδαρίου
  • 11.
     Άσκηση: ΜόριοDNA αποτελείται από 10.000 ζεύγη βάσεων .Αν η μια από τις δύο αλυσίδες αποτελείται από 15% θυμίνη και 20 % αδενίνη πόσοι δεσμοί υδρογόνου υπάρχουν στο μόριο; Μόριο DNA ευκαρυωτικού οργανισμού έχει Μοριακό Βάρος 111916. Οι δεσμοί υδρογόνου στο μόριο είναι 460 Ποια είναι η σύσταση του μορίου; Δίνονται: Μ.Β νουκλεοτιδίου βάσης αδενίνης = 333 θυμίνης = 324 γουανίνης = 349 κυτοσίνης = 309 Α.Β Η=1 Ο= 16 Γαριπίδης Ιορδάνης Βιολόγος 3ο ΓΕΛ Χαϊδαρίου