1. ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ
ΕΡΓΑΣΙΑΣ
ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α΄ ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ
Τμήμα ενδιαφέροντος Project: Α4
Υπεύθυνοι εκπαιδευτικοί: Άννα Λίβα, Ελένη Σταυράκη
Σχολικό Έτος 2011-2012
1

2. Κεφάλαιο 1
1.1 ΚΑΝΟΝΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟΥΣ
ΧΩΡΟΥΣ
Οι κανόνες Υγιεινής και Ασφάλειας των Εργαζομένων στους χώρους εργασίας
είναι απαίτηση της εποχής μας και στόχος κάθε κοινωνίας με βασικές αρχές
για την προστασία της ανθρώπινης ζωής και του φυσικού περιβάλλοντος. Οι
διεθνείς συμβάσεις της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ), οι Οδηγίες της
Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) και οι κανονιστικές/νομοθετικές διατάξεις στην
Ελλάδα υποχρεώνουν τους εργοδότες και τους εργαζομένους να λάβουν τα
κατάλληλα μέτρα ασφάλειας και υγιεινής ώστε να προληφθούν τα εργατικά
ατυχήματα, οι επαγγελματικές ασθένειες, να προστατευθεί η υγεία του
ανθρώπινου δυναμικού, και να αποφευχθεί τόσο η δημιουργία επικίνδυνων
καταστάσεων, όσο και η ρύπανση του φυσικού περιβάλλοντος.
Για να επιτευχθούν οι στόχοι της ΥΑΕ πρέπει υποχρεωτικά οι εργοδότες και οι
εργαζόμενοι να τηρούν σχολαστικά τους κανόνες που έχουν συμφωνηθεί και
για τους οποίους έχουν ενημερωθεί πλήρως. Οι κανόνες αυτοί καθορίζουν το
πλαίσιο μέσα στο οποίο χρησιμοποιούνται οι εξωτερικοί και εσωτερικοί χώροι
των κτιρίων των εργασιακών χώρων, και τους τρόπους με τους οποίους
εκτελούνται οι διάφορες εργασίες. Για οποιαδήποτε αλλαγή χρήσεων
κτιριακών χώρων, εργασιακών διεργασιών και κανονισμών πρέπει
απαραίτητα να ενημερώνονται όλοι οι εργαζόμενοι.
1.Η καταλληλότητα των κτιριακών εγκαταστάσεων και της τεχνολογικής
υποδομής για τους κανόνες ΥΑΕ είναι απαραίτητη.
2.Σε περίπτωση εκτάκτων αναγκών (πυρκαγιά) απαιτείται εύκολη πρόσβαση
πυροσβεστικών οχημάτων και ασθενοφόρων. Πληροφόρηση των
εργαζομένων για τον τρόπο αντιμετώπισης τέτοιων περιστατικών.
3.Ετοιμότητα παροχής πρώτων βοηθειών σε περίπτωση ατυχήματος και
σωστής νοσοκομειακής περίθαλψης.
4.Σωστή αποθήκευση και χρήση εύφλεκτων και επικίνδυνων ουσιών, αερίων,
κλπ, για την αποφυγή ατυχημάτων.
5.Κατάλληλη εκπαίδευση του προσωπικού για τους κανόνες ασφάλειας κατά
την χρήση μηχανημάτων, πειραματισμό με πειραματόζωα, εκτέλεση
πειραμάτων με βιολογικούς παράγοντες και με ραδιενεργά υλικά.
2

3. 6.Σωστή διαχείριση ή καταστροφή των τοξικών και επικίνδυνων αποβλήτων,
καθώς και μολυσματικών και ραδιενεργών υλικών.
7.Σωστή και απλή επισήμανση όλων των εργασιακών χώρων και κανόνες
απαγορεύσεων για επικίνδυνες εργασίες ή συνθήκες εργασίας.
8.Τήρηση των κανόνων ΥΑΕ κατά την διάρκεια της εργασίας και ανάληψη
υποχρεώσεων για συχνή επιθεώρηση των εργασιακών χώρων
9.Εκπαίδευση και ενημέρωση του προσωπικού στα μέτρα ΥΑΕ.
10.Σε περίπτωση ασθένειας ή ενόχλησης συμβουλευθείτε τον γιατρό της
υπηρεσίας σας ή τους παθολόγους νοσοκομείων.
11.Βασικός κανόνας: μην υποτιμάτε τον κίνδυνο για ατυχήματα και εκθέσεις
σε τοξικούς παράγοντες που μακροχρόνια μπορούν να αποβούν βλαβεροί για
την υγεία.
12.Οι πρόσφατες Οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και οι νομοθετικές
ρυθμίσεις για ΥΑΕ στη χώρα μας είναι υποχρεωτικές για εργοδότες και
εργαζόμενους.
1.2 ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ: ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ, ΑΣΦΑΛΕΙΑ
ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ KAI ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ
Οι κανονιστικές/νομοθετικές ρυθμίσεις για την Υγιεινή και Ασφάλεια των
Εργαζομένων, αλλά και για την ασφάλεια των διαφόρων εγκαταστάσεων
ισχύουν εδώ και πολλές δεκαετίες. Τα τελευταία χρόνια όμως έχουν
προστεθεί πολλές νέες οδηγίες και κανονισμοί της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ)
με τις οποίες η χώρα μας έχει εναρμονίσει την νομοθεσία της. Επίσης,
υπάρχουν οδηγίες για την ρύπανση του περιβάλλοντος από εγκαταστάσεις,
υγρά και στερεά απόβλητα. Στο σύντομο αυτό κείμενο παρουσιάζονται οι
βασικότεροι νόμοι και οδηγίες, και ιδιαίτερα που αφορούν την ΥΑΕ και την
ασφάλεια εγκαταστάσεων.
Ποιά νομοθετήματα απαρτίζουν το θεσμικό πλαίσιο για την Υγιεινή και
Ασφάλεια της εργασίας;
Ν.1568/85 (ΦΕΚ 177/Α/18.10.1985) "Υγιεινή και Ασφάλεια των
εργαζομένων".
Π.Δ. 294/88 (ΦΕΚ 138/Α/21.6.1988) "Ελάχιστος χρόνος απασχόλησης
τεχνικού ασφαλείας και γιατρού εργασίας, επίπεδο γνώσεων και ειδικότητα
3

4. τεχνικού ασφαλείαςγια τις επιχειρήσεις, εκμεταλλέυσεις και εργασίες του
άρθρου1. παραγράφου 1 του Ν.1568/85".
Π.Δ. 17/96 (ΦΕΚ 11/Α/18.1.96) "Μέτρα για τη βελτίωση της ασφάλειας και
της υγείας των εργαζομένων κατά την εργασία σε συμμόρφωση με τις
οδηγίες 89/391/ΕΟΚ και 91/383/ΕΟΚ (11/Α).
Π.Δ. 159/99 (ΦΕΚ 157/Α/3.8.99) "Τροποποίηση του Π.Δ. 17/96 και του Π.Δ.
70Α/88 "προστασία των εργαζομένων που εκτίθενται σε αμίαντο κατά την
εργασία" όπως αυτό τροποποιήθηκε με το Π.Δ. 175/97
(150/Α).
Ν. 3144/03 (ΦΕΚ 111/Α/8.5.03) "Κοινωνικός διάλογος για την προώθηση
της απασχόλησης και την κοινωνική προστασία και άλλες διατάξεις" (αρθ.
9)
Ν. 3227/04 (ΦΕΚ 31/Α/9.2.04) "Μέτρα για την αντιμετώπιση της ανεργίας
και άλλες διατάξεις" (κεφ. Ε αρθ.29 τροπ. του Ν.3144/03)
Ν. 3385/05 (ΦΕΚ 210/Α/19.8.05) "Ρυθμίσεις για την προώθηση της
απασχόλησης, την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής και άλλες διαταξεις"
1.3 ΚΑΝΟΝΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ, ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ ΣΕ ΧΗΜΙΚΑ
ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ
Τα εργαστήρια που χρησιμοποιούν χημικές ουσίες, διαλύτες, πεπιεσμένα
αέρια κλπ, παρουσιάζουν ορισμένες ιδιαιτερότητες σε ότι αφορά τα
προβλήματα ασφάλειας, υγιεινής και υγείας. Η εφαρμογή κανόνων ασφάλειας
και υγιεινής είναι απαραίτητη προϋπόθεση για να αποφευχθούν τα εργατικά
ατυχήματα και οι συνθήκες εκείνες που μπορούν να δημιουργήσουν βλάβες,
άμεσες ή έμμεσες, στην υγεία των εργαζομένων. Για τα μακροχρόνια
προβλήματα υγείας των εργαζομένων σε χημικά εργαστήρια, βιοχημικά και
άλλα ερευνητικά εργαστήρια υπάρχουν αρκετές επιδημιολογικές έρευνες.
1.3.1. Υπευθυνότητα για την ασφάλεια των εργαστηρίων
Με τις νεότερες νομοθεσίες και κανονισμούς για υγιεινή και ασφάλεια των
εργαζομένων και στην χώρα μας, τα εργαστήρια των Πανεπιστημίων και
ερευνητικών ιδρυμάτων πρέπει να εφαρμόσουν σειρά διατάξεων για την
υγιεινή και ασφάλεια των εργαζομένων (ΥΑΕ). Για τον σκοπό αυτό πρέπει να
εφαρμοσθεί η πρόσληψη τεχνικού ασφάλειας και γιατρού εργασίας που θα
αναλάβουν να επιβλέπουν τα προβλήματα ΥΑΕ σε επίπεδο πανεπιστημίου.
Οι επιστήμονες αυτοί μπορούν να συντονίσουν τις δραστηριότητές τους σε
4

5. επίπεδο ενημέρωσης και ελέγχου με τη βοήθεια μελών του διδακτικού και
επιστημονικού προσωπικού.
Μπορούν επίσης να εκπαιδεύσουν μεταπτυχιακούς φοιτητές σε βασικά
προβλήματα ασφάλειας, κατάσβεσης πυρκαγιών και πρώτων βοηθειών.
Συγχρόνως, κάθε εργαστήριο πρέπει να έχει τον υπεύθυνο ΥΑΕ (και ένας
αναπληρωτή) για να χειρίζεται τα συγκεκριμένα προβλήματα ΥΑΕ των
εργασιακών χώρων και να επιβλέπει την τήρηση των κανόνων. Όλοι όμως οι
εργαζόμενοι είναι υποχρεωμένοι να τηρούν τους κανόνες ασφάλειας και σε
τακτά χρονικά διαστήματα να ενημερώνονται και να συζητούν τα προβλήματα
ΥΑΕ με τον υπεύθυνο.
Ο υπεύθυνος σε συνεργασία με τον τεχνικό ασφάλειας και γιατρό εργασίας
ενημερώνουν και εκπαιδεύουν κατά διαστήματα τους εργαζόμενους σε
κανόνες ΥΑΕ (ασφάλεια κατά τη χρήση χημικών ουσιών, μηχανημάτων
ακτινοβολιών, απόρριψης τοξικών αποβλήτων κλπ).
1.3.2. Σήμανση των χώρων εργασίας
Όλοι οι εργασιακοί χώροι φέρουν την κατάλληλη σήμανση, τόσο για τις
εργασιακές διεργασίες που λαμβάνουν χώρα, όσο και για τα υλικά και τις
μεθόδους που χρησιμοποιούνται σε κάθε εργαστήριο. Πρέπει να γίνει
σήμανση: των εξόδων κινδύνου, των αποθηκών, των διαδρόμων και των
διαφόρων εργαστηρίων όπου διεξάγονται αναλυτικές ή άλλες εργαστηριακές
πρακτικές.
Στην είσοδο του κτιρίου και σε ορισμένα καίρια σημεία πρέπει να υπάρχει
σχεδιάγραμμα των εργαστηριακών εγκαταστάσεων και σαφείς ενδείξεις για τις
εξόδους και την διαρρύθμιση των εργαστηρίων. Για την σήμανση των χώρων
εργασίας και τους τύπους ετικετών που φέρουν οι διάφορες ουσίες.
1.3.3. Μέσα πυρόσβεσης και πυρανίχνευσης
Λόγω των υψηλών κινδύνων για πυρκαγιές από εύφλεκτα υλικά και τοξικές
ουσίες στα χημικά εργαστήρια απαιτούνται να λαμβάνονται κατάλληλα και
επαρκή μέτρα πυρανίχνευσης και πυρόσβεσης. Κάθε εργασιακός χώρος
πρέπει να φέρει 2-3 πυροσβεστήρες, ανάλογα με το μέγεθος και το είδος της
εργασίας. Οι πυροσβεστήρες αυτοί είναι συνήθως διοξειδίου του άνθρακα
(CO2), οι οποίοι πρέπει να ελέγχονται μία φορά τον χρόνο (συνήθως με
ζύγιση). Οι εργαζόμενοι πρέπει να γνωρίζουν την χρήση τους. Οι
πυροσβεστήρες ξηράς κόνεως είναι κατάλληλοι για πυρκαγιές μεγάλης
5

6. έκτασης, με τοξικές και εύφλεκτες ουσίες. Μετά από χρήση μιας φοράς πρέπει
να αντικαθίστανται.
Οι εργασιακοί χώροι πρέπει να έχουν και σύστημα πυρόσβεσης με νερό, αλλά
προσοχή όχι για τον χώρο των εργαστηρίων όπου υπάρχουν τοξικές ουσίες.
Για τον λόγο αυτό οι διάδρομοι και οι εργασιακοί χώροι πρέπει να φέρουν τα
κατάλληλα σήματα για το είδος των ουσιών που υπάρχουν και το είδος της
πυρόσβεσης που μπορεί να χρησιμοποιηθεί. Η κατάλληλη σήμανση πρέπει
να γίνει με βάση τους κανονισμούς και σε συνεννόηση με την πυροσβεστική
υπηρεσία. Οι βασικοί κανόνες είναι:
Κατηγορίες πυρκαγιών
Κατηγορία: Καιόμενα είδη Κατασβεστικό υλικό
Α συνήθη καιόμενα υλικά Νερό, αφρός, ξηράς κόνεως
Β εύφλεκτα υγρά, υγρά καύσιμα
(πετρελαιοειδή, διαλύτες κλπ) Διοξείδιο του άνθρακα, ξηράς κόνεως
Γ ηλεκτρικές συσκευές CΟ2,
άκαυστα υγρά (τετραχλωράνθρακας),
Ηαlon, ξηράς κόνεως
Δ μέταλλα, εμπρηστικές βόμβες ξηράς κόνεως, άμμος γραφίτη
Τα υλικά αυτά πυρόσβεσης, όπως και ο τετραχλωράνθρακας έχουν
απαγορευθεί λόγω της δράσης τους στο στρατοσφαιρικό όζον.
Από την 1.1.94 έχει σταματήσει η παραγωγή τους.
Ιδιαίτερα στα χημικά εργαστήρια όπου χρησιμοποιείται υγραέριο και εύφλεκτα
υλικά, πρέπει να υπάρχει ένας καταιονηστήρας νερού και μία πυρίμαχη
κουβέρτα για περίπτωση κατά την οποία εργαζόμενος αρπάξει φωτιά.
Η πυρανίχνευση των εργασιακών χώρων μπορεί να γίνει με ανιχνευτές
καπνού ή ανιχνευτές θερμοκρασίας. Ανάλογα με το είδος των εργασιών
χρησιμοποιείται ό ένας ή ο άλλος τύπος ή και οι δύο μαζί. Για τους
εργαστηριακούς πάγκους όπου υπάρχουν συσκευές χρήσης υγραερίου
6

7. πρέπει να υπάρχουν ειδικοί ανιχνευτές ατμών υγραερίου (πεπιεσμένο
βουτάνιο-προπάνιο).
Σε περίπτωση πυρκαγιάς πρέπει να υπάρχουν σαφείς οδηγίες σε όλες τις
πόρτες και να έχει γίνει ειδική εκπαίδευση του προσωπικού. Οι βάνες του
υγραερίου πρέπει να κλείσουν αμέσως καθώς και η κεντρική παροχή, και το
προσωπικό να κατευθυνθεί στις εξόδους. Μόνο τότε η πυροσβεστική
υπηρεσία και οι υπεύθυνοι για τις περιπτώσεις εκτάκτων αναγκών μπορούν
να εισέλθουν στους εργασιακούς χώρους για την κατάσβεση.
1.3.4. Αποθήκες χημικών ουσιών και άλλων υλικών
Η αποθήκη χημικών ουσιών, πεπιεσμένων αερίων και άλλων υλικών πρέπει
να έχει σύστημα πυρανίχνευσης και αυτόματης κατάσβεσης σε περίπτωση
πυρκαγιάς.
Η αποθήκη πρέπει να είναι κατάλληλα κατασκευασμένη και τα εύφλεκτα υλικά
(ιδιαίτερα διαλύτες) να είναι σε ξεχωριστή θέση. Οι λάμπες φωτισμού να είναι
ασφαλείας (προστατευμένες για σπινθήρες). Οι πυροσβεστήρες είναι ξηράς
κόνεως ή/και CO2 ανάλογα με το είδος των ουσιών.
Πρέπει να υπάρχει υπεύθυνος αποθήκης.
Σε όλους τους χώρους απαγορεύεται το κάπνισμα και γυμνές φλόγες. Όλα τα
υλικά της αποθήκης είναι κατάλληλα επισημασμένα και οι ετικέτες
αντικαθίστανται μετά από ορισμένο διάστημα πριν φθαρούν τελείως.
Οι αποθήκες πεπιεσμένων ή άλλων αερίων είναι ξεχωριστές, σε εξωτερικό
χώρο που είναι καλυμμένος, και οι οβίδες αερίων βρίσκονται σε όρθια θέση
και στηρίζονται κατάλληλα με ιμάντες ασφάλειας. Φιάλες υγραερίου ή άλλων
εύφλεκτων υλικών (πετρελαίου, βενζίνης κλπ) φυλάσσονται σε ξεχωριστή
εξωτερική αποθήκη που έχει σύστημα πυρανίχνευσης, συναγερμού και
εύκολης πρόσβασης από την πυροσβεστική υπηρεσία σε περίπτωση
πυρκαγιάς.
Οι καρκινογόνες, μεταλλαξιγόνες και άλλες επικίνδυνες ουσίες διατηρούνται
σε ξεχωριστά ράφια και είναι φέρουν κατάλληλη σήμανση.
Οξέα, βάσεις και διαβρωτικά υλικά τοποθετούνται σε κατάλληλα ράφια.
7

8. 1.3.5. Μεταφορά και χρήση χημικών ουσιών στα εργαστήρια
Η μεταφορά χημικών ουσιών από την αποθήκη προς τα εργαστήρια γίνεται με
ασφαλείς τρόπους. Οι διαβρωτικές ουσίες μεταφέρονται σε ειδικά πλαστικά
δοχεία.
Οι εύφλεκτες ουσίες και διαλύτες μεταφέρονται σε μικρές ποσότητες και
τίθενται σε μεταλλικά ντουλάπια. Οι καρκινογόνες και επικίνδυνες ουσίες
τίθενται σε ειδικά ράφια.
Οι οβίδες αερίων μεταφέρονται με ειδικά μεταφορικά μέσα και τοποθετούνται
σε όρθια θέση, ασφαλισμένες με ζώνες ασφαλείας.
Στα εργαστήρια, οι χημικές ουσίες που είναι ευαίσθητες και έχουν χαμηλό
σημείο ζέσης τοποθετούνται σε ψυγεία. Βασική αρχή είναι ότι δεν πρέπει να
τοποθετείται μεγάλος αριθμός χημικών ουσιών και να ελέγχεται η καθαριότητα
των ψυγείων. Παρασκευάσματα που χρειάζονται ψύξη πρέπει να φέρουν την
κατάλληλη σήμανση, ημερομηνία παρασκευής, να είναι κλεισμένα σε
σφαιρικές ή κωνικές φιάλες και να τοποθετούνται μέσα σε πλαστικό δοχείο.
Μεγάλες ποσότητες χημικών ουσιών που απαιτούν ψύξη φυλάσσονται σε
ειδικούς καταψύκτες (-5 ºC) και τοποθετούνται σε ειδικές θέσεις των
εργαστηρίων.
Κατά την χρήση των χημικών ουσιών για πειράματα, αναλύσεις κλπ, οι
εργαζόμενοι φορούν γυαλιά ασφάλειας και γάντια, ιδιαίτερα για διαβρωτικά
υλικά.
Οι ουσίες που ατμίζουν ή παράγουν ατμούς κατά τον βρασμό τοποθετούνται
μέσα στους απαγωγούς και κάθε κατεργασία γίνεται σε απαγωγούς που
ανανεώνουν τον αέρα τους. Οι εργαζόμενοι κατά την χρήση των χημικών
ουσιών αποφεύγουν κάθε επαφή με αέρια, ατμούς, σκόνες κλπ, είτε με την
χρήση απαγωγών, είτε με την χρήση ειδικών μασκών.
Σε περίπτωση εκτίναξης υγρών ή στερεών ουσιών στους οφθαλμούς
απαιτείται αμέσως να πλυθούν με αρκετό νερό. Προς τον σκοπό αυτό κάθε
εργαστήριο πρέπει να έχει συσκευή εκτόξευσης νερού για τον καλύτερο
καθαρισμό των οφθαλμών. Η χρήση προστατευτικών γυαλιών είναι
απαραίτητη προϋπόθεση για όλους τους εργαζόμενους σε χώρους
8

9. εργαστηρίων όταν διεξάγονται χημικά πειράματα, βράσιμο ουσίες, σύνθεση
οργανικών ενώσεων κλπ.
1.3.6. Μέτρα υγιεινής και ασφάλειας για τις χημικές ουσίες
Οι χημικές ουσίες έχουν ταξινομηθεί με την Οδηγία 67/548/ΕΟΚ και με τις
διάφορες τροποποιήσεις και βελτιώσεις(Π.Δ. 329/1983, ΦΕΚ 118/Α):
─ Εκρηκτικές
─ Οξειδωτικές
─ Εξόχως εύφλεκτες
─ Λίαν εύφλεκτες
─ Εύφλεκτες
─ Λίαν τοξικές
─ Τοξικές
─ Επιβλαβείς
─ Διαβρωτικές
─ Ερεθιστικές
─ Επικίνδυνες για το περιβάλλον
─ Καρκινογόνες
─ Τερατογόνες (Τοξικές για την αναπαραγωγή)
─ Μεταλλαξιγόνες
Ανάλογα με την ταξινόμηση αυτή φέρουν την κατάλληλη ετικέτα, πληροφορίες
για τις χημικές και φυσικές ιδιότητες και ενημερωτικές φράσεις για την
αποφυγή κινδύνων στην ασφάλεια και υγεία των εργαζομένων. Επίσης, με
την νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) κάθε ετικέτα φέρει κωδικούς R
και S αριθμούς για την προειδοποίηση των εργαζομένων .
9

10. Οι καρκινογόνες και μεταλλαξιγόνες ουσίες (εμπορικές ουσίες με σημαντική
χρήση στην βιομηχανία και τα εργαστήρια) ορίζονται από τις οδηγίες ΕΕ.
Πληροφορίες για τις βλαβερές ιδιότητες των χημικών ουσιών και την εκτίμηση
κινδύνου (Risk Assessment) που παρουσιάζουν για τους εργαζόμενους
μπορεί κανείς να βρει σε πολλές εκδόσεις.
Όπως είναι γνωστό οι περισσότερες χημικές ουσίες, για υψηλές και
μακροχρόνιες εκθέσεις στο εργασιακό περιβάλλον, μπορούν να γίνουν αιτίες
για εκζέματα, δερματικές ευαισθησίες, αναπνευστικά προβλήματα, αλλά και
βλάβες στα διάφορα όργανα του ανθρώπινου σώματος και για μακροχρόνια
έκθεση να προκαλέσουν επαγγελματικές ασθένειες.
Για τα όρια έκθεσης σε χημικές ουσίες στο εργασιακό περιβάλλον και την
μεθοδολογία που ακολουθείται βλέπε την έκδοση: «Αθ. Βαλαβανίδης: Χημικοί
Παράγοντες στο Εργασιακό Περιβάλλον: Προβλήματα Υγείας και Ασφάλειας
των Εργαζομένων. Εκδ. Σύγχρονα Θέματα,Αθήνα, 1995».
1.4 ΚΑΝΟΝΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΣΤΑ ΜΗΧΑΝΟΥΡΓΕΙΑ
ΠΗΓΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΑΝΑΓΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ
Κίνδυνος τραυματισμού λόγω Σύμφωνα με τις απαιτήσεις της σχετικής
ακαταλληλότητας διαμόρφωσης νομοθεσίας ανάλογα με την εγκατεστημένη
χώρων εργασίας. ισχύ, το είδος εξοπλισμού και τη διαμόρφωση
του επαγγελματικού χώρου των εργασιών.
Κίνδυνος τραυματισμού λόγω • Διάδρομοι και χώροι εργασίας χωρίς
σταθερών εμποδίων. εμπόδια.
Κίνδυνος τραυματισμού λόγω • Κατάλληλη σήμανση.
μεγάλης πυκνότητας εργαζομένων
και οχημάτων στο χώρο εργασίας • Προστατευτική επικάλυψη των επικίνδυνων
σημείων.
Κίνδυνος τραυματισμού λόγω • Διαμόρφωση του χώρου εργασίας σύμφωνα
μεγάλης πυκνότητας εργαζομένων με τιςαπαιτήσεις της σχετικής νομοθεσίας και
και οχημάτων στο χώρο εργασίας πρακτικής
(π.χ. ανοίγματα και ροσπελασιμότητα
διαδρόμων,κατάλληλες σκάλες και πατάρια,
κλπ.).
• Χωροθέτηση εξοπλισμού και θέσεων
εργασίαςλαμβάνοντας υπόψη την ασφάλεια
10

11. και υγιεινή τηςεργασίας.
Κίνδυνος τραυματισμού κατά την •Έξοδοι κινδύνου κατάλληλες,
προσπελάσιμες και ελεύθερες.
εκκένωση του χώρου εργασίας σε
• Κατάλληλη σήμανση οδεύσεων διαφυγής και
περίπτωση έκτακτης ανάγκης. εξόδων κινδύνου, φωτισμός ασφαλείας.
• Κατάλληλη ειδοποίηση και σαφείς οδηγίες
εκκένωσης.
• Διενέργεια ασκήσεων εκκένωσης.
• Φυσικός φωτισμός κατά το δυνατόν.
• Τοπική ενίσχυση φωτισμού σύμφωνα με τα
ελάχιστα όρια ανάλογα με τη φύση της
εργασίας και
τις οπτικές ανάγκες του εργαζόμενου.
Ανεπαρκής φωτισμός ανάλογα με τη • Φυσικός φωτισμός κατά το δυνατόν.
φύση της εργασίας. • Τοπική ενίσχυση φωτισμού σύμφωνα με τα
ελάχιστα όρια ανάλογα με τη φύση της
εργασίας και
τις οπτικές ανάγκες του εργαζόμενου για την
εκτέλεση εξωτερικών εργασιών.
Κίνδυνος θερμικής καταπόνησης • Επαρκής γενικός ή τοπικός εξαερισμός.
λόγω των υψηλών θερμοκρασιών
στο χώρο εργασίας (ιδιαίτερα τους • Κατάλληλη ενδυμασία.
καλοκαιρινούς μήνες, κατά τη χρήση
φλόγας, κοντά σε κλίβανο, κλπ.) • Χορήγηση πόσιμου δροσερού νερού (10ο
-15o C)
• Διαμόρφωση – επιλογή σκιερού μέρους για
ταδιαλείμματα.
• Κατασκευή στεγάστρων, όπου
εργασιών.
• Χορήγηση – χρήση κατάλληλου καλλύματος
κεφαλής.
• Προγραμματισμός των εργασιών ώστε οι
κοπιαστικότερες να γίνονται στις ώρες που η
θερμοκρασία είναι χαμηλότερη.
• Διαχωρισμός/ οριοθέτηση, τοποθέτηση
11

12. θερμομονωτικών παραπετασμάτων στους
χώρους
με εργασίες που εκλύουν θερμότητα.
Κίνδυνος έκθεσης σε ψυχρό • Κατάλληλη ενδυμασία.
περιβάλλον κατά την εργασία σε • Προγραμματισμός των εργασιών
υπαίθριο χώρο (π.χ. εργασίες
συγκόλλησης)
Εργασία ή κίνηση σε ύψος • Κλίμακες σε καλή κατάσταση.
• Προστατευτικά κιγκλιδώματα.
• Ιμάντες ασφάλειας όταν εκτελούνται
εργασίες σε ύψος.
• Ειδικά μέτρα κατά περίπτωση (ύψος
μικρότερο ή μεγαλύτερο από 2 μέτρα).
Κίνδυνος πτώσης από φορητή • Η σκάλα να βρίσκεται σε καλή κατάσταση.
σκάλα.
• Κατάλληλο μέγεθος σκάλας ανάλογα με το
ύψος της εργασίας.
• Η βάση της σκάλας να είναι κατάλληλα
στερεωμένη,στην αντίθετη περίπτωση να
συγκρατείται από κάποιο άτομο.
• Δέσιμο της σκάλας στο επάνω μέρος για την
αποφυγή ανατροπής της.
• Μην ανεβαίνετε στα τελευταία σκαλοπάτια.
• Το σώμα πρέπει να είναι στραμμένο προς
τα σκαλοπάτια.
• Καθαρά υποδήματα εργασίας από λάδια,
λάσπες, κλπ.
• Μη μεταφέρετε το κέντρο βάρους του
σώματος έξω από τα ρέλια της σκάλας.
• Απαγορεύεται το ανέβασμα της σκάλας
ταυτόχρονα από 2 άτομα.
• Τοποθέτηση των εργαλείων χειρός σε ειδική
θήκη κατά την αναρρίχηση - τα χέρια πρέπει
12

13. να είναι ελεύθερα.
• Αποφυγή άσκησης μεγάλης πίεσης με τα
πόδια στη σκάλα κατά τη διάρκεια εργασίας
σε αυτή.
Αποφυγή απότομων κινήσεων.
• Σωστή απόσταση τοποθέτησης
σκάλας: απόσταση από τοίχο στήριξης
προς ύψος σκάλας
Κίνδυνος ολισθήματος από υγρά ή • Καθαρισμός του χώρου γύρω από τη
μηχανή.
λάδια.
• Κατάλληλα αντιολισθητικά υποδήματα
εργασίας.
Εργασία ή κίνηση σε κεκλιμένο • Προστατευτικά κιγκλιδώματα.
επίπεδο/ ράμπα ή σκαλοπάτια • Αντιολισθητικές επιφάνειες.
• Κατάλληλη γεωμετρία / κλίση κεκλιμένου
επίπεδου και σκάλας.
• Κατάλληλος φωτισμός
• Ειδικά μέτρα κατά περίπτωση
Κίνδυνος τραυματισμού (χτύπημα ή • Σήμανση και διαγράμμιση οδών
κυκλοφορίας των κινούμενων οχημάτων με
πάτημα) από κινούμενο όχημα/ άσπρη ή κίτρινη γραμμή,
μηχάνημα (π.χ. γερανός) ιδιαίτερα στο χώρο παραγωγής και
διέλευσης εργαζομένων.
• Χρήση των κινούμενων οχημάτων/
μηχανημάτων μόνο από εκπαιδευμένο
προσωπικό.
• Ηχητική και φωτεινή σήμανση όταν το
κινούμενο όχημα/μηχάνημα είναι σε
λειτουργία.
• Τήρηση κανόνων οδήγησης/λειτουργίας.
• Τήρηση κανόνων ασφάλειας και
μεταφοράς φορτίων με κινούμενο
όχημα/μηχάνημα.
Κίνδυνος τραυματισμού από πτώση • Ασφαλής τοποθέτηση και στερέωση
εργαλείων και υλικών (ράφια, ερμάρια,
εργαλείων και υλικών ή ατόμου
13

14. εργαλειοθήκες, κλπ.).
• Κατάλληλα μέτρα για εργασίες σε ύψος
(συστήματα προστασίας από πτώση,
σήμανση και οριοθέτηση του υποκείμενου
χώρου και απαγόρευση διέλευσης σε
αυτόν, κλπ.).
• Χρήση κατάλληλων ΜΑΠ (κράνος,
υποδήματα εργασίας κλπ.).
Κίνδυνος τραυματισμού από πτώση • Ασφαλές στοίβαγμα, στερέωση,
πακετάρισμα κλπ.
μεταλλικών τεμαχίων.
• Χρήση κατάλληλων ΜΑΠ (γάντια
εργασίας,ενισχυμένα υποδήματα, κλπ.).
Κίνδυνος τραυματισμού από πτώση • Χρήση κατάλληλου ανυψωτικού
μηχανήματος και
φορτίων από ανυψωτικό εξοπλισμό.
εξοπλισμού πρόσδεσης/ανάρτησης
ανάλογα με το
φορτίο.
• Χρήση εξοπλισμού μόνο από
εκπαιδευμένο
προσωπικό.
• Χρήση κράνους στο χώρο κίνησης της
γερανογέφυρας.
• Άμεση επιδιόρθωση βλαβών.
• Συστηματική συντήρηση και έλεγχος
εξοπλισμού.
Επιθεώρηση και πιστοποίηση βάση
νομοθεσίας.
• Τήρηση αρχείου συντήρησης εξοπλισμού
1.1: Στέλιος Μουστακάκης 1.2: Στράτος Κιρλάκης 1.3: Γιάννης Μαριός
1.4:Αντώνης Μανουσάκης 1.5: Ηλίας Νικολαΐδης
14

15. Κεφάλαιο 2
Εργατικά Ατυχήματα
Μέλη Ομάδας
Μανιά Μαρία
Μητροπούλου Μαριλένα
Κριτσωτάκη Μαριάννα
Μίρζα Κώστας
Μαρνέλλος Κώστας
15

16. 2.0 Εισαγωγή
Τα εργατικά ατυχήματα δε γίνονται τυχαία. Υπάρχουν αιτίες που τα
προκαλούν.
Οι αιτίες μπορεί να είναι:
Οι κακές συνήθειες, η συναισθηματική- ψυχολογική κατάσταση, η κόπωση και
η εκπαίδευση του εργαζομένου είναι μερικοί παράγοντες, που μπορούν να
προκαλέσουν ατυχήματα.
Στις περισσότερες περιπτώσεις φταίει ο ίδιος ο άνθρωπος. Οι κανόνες για την
ασφαλή εργασία είναι:
1. Να έχουμε προβλέψει πριν από την εργασία ποιο κίνδυνοι υπάρχουν.
2. Να υπάρχουν τρόποι για να μπορούμε να τα αποφεύγουμε .
3. Να χρησιμοποιούνται τα εξειδικευμένα εργαλεία.
4. Να διακόπτεται η εργασία αν σε κάποιο σημείο υπάρχει ασφαλές αμφιβολία.
5. Να εξασφαλίζονται τα απαραίτητα προστατευτικά μέσα.
6. Οι κανόνες για το ασφαλές εργατικό περιβάλλον είναι:
7. Να υπάρχει ασφαλές και καλά συντηρημένο κτίριο.
8. Να προβλέπονται ειδικοί χώροι ένδυσης και υγιεινής για τους εργαζόμενους.
9. Να χρησιμοποιείται ασφαλής και καλοσυντηρημένος εξοπλισμός.
10. Να υπάρχει και να χρησιμοποιείται προστατευτικός εξοπλισμός.
11. Να υπάρχει επαρκής και σωστός φωτισμός στους χώρους εργασίας.
12. Να υπάρχει τάξη και καθαριότητα στο χώρο εργασίας.
13. Να εξασφαλίζεται καθαρή και υγιεινή ατμόσφαιρα
16

17. 2.1 Ορισμός εργατικού ατυχήματος
Η Νομοθεσία δεν ορίζει συγκεκριμένα ποια από τα ατυχήματα είναι εργατικά.
η έννοια του όρου «ατύχημα» αποδίδεται με τη φράση «το εν τη εργασία ή εξ
αφορμής ταύτης βίαιο συμβάν και την επαγγελματική ασθένεια».
Για το λόγο αυτό η ασφαλιστική πρακτική και κυρίως η νομολογία των
δικαστηρίων έχουν προσδιορίσει τις περιπτώσεις που, με ορισμένες
προϋποθέσεις, ένα ατύχημα μπορεί να χαρακτηριστεί σαν εργατικό.
Γενικά, ως εργατικό ατύχημα χαρακτηρίζεται ο θάνατος ή η ανικανότητα του
ασφαλισμένου για εργασία που προκλήθηκε από ένα βίαιο περιστατικό που
έγινε κατά την εκτέλεση της εργασίας, ασφαλιστέας στο ΙΚΑ, ή εξαιτίας αυτής.
Σαν τέτοιο περιστατικό θεωρείται κάθε βίαιο εξωτερικό γεγονός που
προκάλεσε την πάθηση ή βλάβη ή την επιδείνωση προϋπάρχουσας νόσου,
εφόσον έγινε κατά την εκτέλεση της εργασίας ή με αφορμή αυτή και συνδέεται
με την εργασία άμεσα ή έμμεσα σε σχέση αιτίου και αποτελέσματος.
Ο όρος «εργασία» αναφέρεται σε οποιαδήποτε εργασία η οποία, κατά εντολή
εργοδότη, παρέχεται από τον εργαζόμενο ακόμα και εάν αυτή είναι πέρα από
τα καθήκοντά του που απορρέουν από τη σχετική σύμβαση εργασίας του.
Για τον χαρακτηρισμό του ατυχήματος σαν εργατικού είναι αδιάφορος ο
χρόνος εκδήλωσης των δυσμενών συνεπειών στην υγεία του εργαζόμενου, το
αν δηλαδή εκδηλώνονται αμέσως, αργότερα ή σταδιακά, όπως και το εάν
υπάρχει μερίδιο συνυπαιτιότητας του εργαζόμενου, όχι όμως πρόθεσή του.
Στη δικαστηριακή νομολογία αναφέρεται πως μπορεί να θεωρηθεί σαν
εργατικό ατύχημα ένα ατύχημα που λαμβάνει χώρα κατά την διάρκεια της
συνήθης διαδρομής που ακολουθεί ο μισθωτός όταν μεταβαίνει από την
κατοικία του στον τόπο εργασίας ή όταν επιστρέφει από αυτή,
χρησιμοποιώντας το συνηθισμένο μεταφορικό μέσο ή δρομολόγιό του, άσχετα
αν είναι μεταφορικό μέσο του εργοδότη, δικό του ή κοινής χρήσης. Αρκεί,
βέβαια να υπάρχει η πρόθεση στο μισθωτό να φθάσει στον τόπο εργασίας
του ή να επιστρέψει στην κατοικία του από αυτή και να μη διακόπτεται από
ενέργειές του που αποβλέπουν σε άλλο σκοπό.
17

18. 2.2 Νομικά Μέτρα
Εφόσον ο εργαζόμενος υποστεί εργατικό ατύχημα, ο εργοδότης υποχρεούται
εκ του νόμου να προβεί σε μία σειρά αναγγελιών του ατυχήματος στις
αρμόδιες υπηρεσίες, ώστε να λάβουν σχετική γνώση. Το εργατικό ατύχημα
δεν σχετίζεται μόνο με τις οικοδομικές εργασίες ή με τις εργασίες στη βαριά
βιομηχανία. Είναι δυνατό να συμβεί σε κάθε φύσεως και είδους απασχόληση,
ακόμη και στις εργασίες εκείνες που θεωρούνται οι πιο ακίνδυνες, όπως είναι
για παράδειγμα η παροχή υπηρεσιών σε χώρων γραφείου. Τι συνιστά όμως
εργατικό ατύχημα και ποιες οι υποχρεώσεις του εργοδότη και τα δικαιώματα
του εργαζόμενου ή των συγγενών του όταν απέλθει; Εργατικό ατύχημα είναι
κάθε βίαιο συμβάν που επέρχεται σε εργάτη ή υπάλληλο κατά την εκτέλεση
της εργασίας του, δηλαδή σε τόπο και κατά το χρόνο εκτέλεσης των
καθηκόντων του, ή εξ αφορμής αυτής, όπως π.χ. κατά το χρόνο μετάβασης
προς την εργασία ή κατά το χρόνο επιστροφής από την εργασία στην οικία
του μισθωτού. Εφόσον ο εργαζόμενος υποστεί εργατικό ατύχημα και
ανεξάρτητα από την αιτία που το προκάλεσε, ανεξάρτητα δηλαδή από το εάν
ευθύνεται αποκλειστικά ο ίδιος ο εργαζόμενος ή μόνο ο εργοδότης του ή εάν
υφίσταται συνυπαιτιότητα των δύο, ο εργοδότης υποχρεούται εκ του νόμου να
προβεί σε μία σειρά αναγγελιών του ατυχήματος στις αρμόδιες υπηρεσίες,
ώστε να λάβουν σχετική γνώση. Έτσι, ο εργοδότης οφείλει να αναγγείλει το
ατύχημα: α) εντός 24 ωρών στην αρμόδια Επιθεώρηση Εργασίας, β) εντός
ομοίως 24 ωρών στο πλησιέστερο Αστυνομικό Τμήμα και γ) εντός 5 ημερών
στο Ίδρυμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Παράλληλα βέβαια ο εργοδότης οφείλει
να τηρεί ειδικό βιβλίο ατυχημάτων όπου θα αναγράφει την αιτία του
ατυχήματος και θα το περιγράφει, το οποίο θα θέτει στη διάθεση των
αρμοδίων αρχών, καθώς και κατάλογο εργατικών ατυχημάτων, όπου θα
αναγράφει τα ατυχήματα που προκάλεσαν στον εργαζόμενο ανικανότητα
εργασίας μεγαλύτερη των τριών ημερών. Σε περίπτωση τέλος που προκληθεί
θάνατος του εργαζόμενου ή σοβαρός τραυματισμός του, ο εργοδότης οφείλει
να διατηρεί αμετάβλητα όλα τα στοιχεία που μπορούν να φανούν χρήσιμα
στην εξακρίβωση των αιτιών πρόκλησης του ατυχήματος. Εάν ο εργοδότης
παραλείψει την άσκηση των ανωτέρω υποχρεώσεών του εγκυμονεί ο
κίνδυνος επιβολής διοικητικών κυρώσεων και άσκησης ποινικής δίωξης. Η
οικονομική φύσεως επιβάρυνση του εργοδότη σχετίζεται άμεσα με τις
ενέργειες στις οποίες θα προβεί ο εργαζόμενος. Στην πράξη συνήθως ο
εργαζόμενος (ή, σε περίπτωση θανάτου του, οι συγγενείς του) προσφεύγει
στα πολιτικά Δικαστήρια, προς αποκατάσταση της ζημίας που έχει υποστεί. Ο
εργαζόμενος, εφόσον υπάγεται στην ασφάλιση του ΙΚΑ, ακόμη και εάν δεν
έχει πραγματοποιηθεί αυτό καθ΄ αυτό το τυπικό γεγονός της ασφάλισης του,
και υπό την προϋπόθεση ότι το ατύχημα δεν προκλήθηκε από δόλο του
εργοδότη του, δεν έχει δικαίωμα να αναζητήσει από τον τελευταίο την
18

19. αποκατάσταση περιουσιακής φύσεως ζημία (π.χ. δαπάνες νοσηλείας κλπ),
διατηρεί όμως το δικαίωμα να διεκδικήσει την αποκατάσταση της ηθικής του
βλάβης (ή οι συγγενείς του της ψυχικής τους οδύνης). Η επιδίκαση ή μη
αποζημίωσης ή, σε καταφατική περίπτωση, το ύψος αυτής θα κριθεί από το
Δικαστήριο, το οποίο θα αναζητήσει την αιτία πρόκλησης του ατυχήματος, θα
εξετάσει εάν υφίσταται ευθύνη του εργοδότη ή/και του εργαζόμενου και θα
λάβει υπ΄ όψιν του το είδος της ζημίας που έχει υποστεί ο τελευταίος.
19

20. 2.3 Μέτρα και μέσα προστασίας από τα εργατικά ατυχήματα
Ο εργοδότης οφείλει να παίρνει μέτρα, ώστε να αποφεύγεται ή να
ελαχιστοποιείται η έκθεση των εργαζομένων σε παράγοντες, όσο είναι
πρακτικά δυνατό. Σε κάθε περίπτωση το επίπεδο έκθεσης πρέπει να είναι
κατώτερο από εκείνο που ορίζει η «οριακή τιμή έκθεσης».
2. Ο εργοδότης, για να συμμορφωθεί με τις διατάξεις της παραγράφου 1,
υποχρεούται να παίρνει κατά σειρά τα πιο κάτω μέτρα:
α) να αντικαθιστά, όσο είναι πρακτικά δυνατό, τους παράγοντες που είναι
επιβλαβείς για την υγεία των εργαζομένων ή επικίνδυνοι με άλλους αβλαβείς
ή λιγότερο επιβλαβείς, καθώς και να περιορίζει τη χρήση τους στο χώρο
εργασίας,
β) να αντικαθιστά, όσο είναι πρακτικά δυνατό, παραγωγικές διαδικασίες,
μεθόδους και μέσα που δημιουργούν στους χώρους εργασίας παράγοντες, οι
οποίοι θεωρούνται επιβλαβείς για την υγεία ή επικίνδυνοι, με άλλες που δε
δημιουργούν καθόλου τους παράγοντες αυτούς ή τους δημιουργούν σε
επίπεδο χαμηλότερο από εκείνο που ορίζει η κατά περίπτωση «οριακή τιμή
έκθεσης»,
γ) να περιορίζει, όσο είναι πρακτικά δυνατό, τον αριθμό των εργαζομένων
που εκτίθενται ή ενδέχεται να εκτεθούν σε παράγοντες και το χρόνο έκθεσής
τους και
δ) να παρέχει μέτρα και μέσα ατομικής προστασίας στους εργαζομένους, όταν
δεν είναι πρακτικά δυνατό να αποφευχθεί η επιβλαβής έκθεση τους με τους
τρόπους, που αναφέρονται στην παράγραφο αυτή.
3. Ο εργοδότης εκτός από τις υποχρεώσεις της προηγούμενης παραγράφου
πρέπει να λαμβάνει και τα εξής μέτρα:
α) να ελέγχει τη συγκέντρωση ή ένταση των παραγόντων στους χώρους
εργασίας και τα επίπεδα έκθεσης των εργαζομένων σ' αυτούς, πριν αρχίσει η
λειτουργία μηχανών ή εγκαταστάσεων και σε τακτά χρονικά διαστήματα κατά
τη διάρκεια της λειτουργίας τους, καθώς και να αξιολογεί τα αποτελέσματα
των ελέγχων αυτών σε συνδυασμό με τα αποτελέσματα του ιατρικού ελέγχου
των εργαζομένων, σύμφωνα με την παράγραφο 1 του άρθρου 39 για τη λήψη
των αναγκαίων μέτρων,
β) να ενεργεί τακτικό έλεγχο και συντήρηση των μέσων, συσκευών ή
συστημάτων που χρησιμοποιούνται για την εφαρμογή των διατάξεων της
προηγούμενης παραγράφου, ώστε αυτά να λειτουργούν σωστά και να
ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις των διατάξεων του παρόντος,
γ) να προβλέπει και να λαμβάνει ειδικά επείγοντα μέτρα για τις περιπτώσεις
έκτακτων περιστατικών, που μπορεί να οδηγήσουν σε μεγάλες υπερβάσεις
των «οριακών τιμών έκθεσης»,
δ) να εγκαθιστά σηματοδότηση προειδοποίησης και ασφάλειας των χώρων
εργασίας και συστήματα συναγερμού και
ε) να τηρεί και να ενημερώνει, σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις και τις
οδηγίες της αρμόδιας αρχής, καταλόγους των εργαζομένων που εκτίθενται
στους παράγοντες και βιβλία καταχώρισης των αποτελεσμάτων των ελέγχων
που γίνονται σύμφωνα με τις προηγούμενες περιπτώσεις.
20

21. 2.4 Ποσοστά εργατικών Ατυχημάτων
 Στα τέλη Σεπτεμβρίου 2005, το Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας (Σ.ΕΠ.Ε)
δημοσίευσε μια σειρά από στατιστικά στοιχεία σε σχέση εργατικά ατυχήματα
στην Ελλάδα το χρονικό διάστημα 2000-2005.Τα στατιστικά αυτά στοιχεία
αφορούν στα δηλωθέντα στο Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας (Σ.ΕΠ.Ε.)
εργατικά και θανατηφόρα εργατικά ατυχήματα ανά περιφέρεια (2000-2005),
στην τάση των θανατηφόρων εργατικών ατυχημάτων ανά κλάδο (2005),
καθώς και στα αίτια των θανατηφόρων ατυχημάτων στον κλάδο των
οικοδομών (2005).
o Από το 1977 μέχρι σήμερα ο αριθμός των εργατικών ατυχημάτων
παρουσιάζει μια σταθερή μείωση. Σχετικά με τα δηλωθέντα (ανά περιφέρεια)
στο Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας (Σ.ΕΠ.Ε.) εργατικά ατυχήματα, αυτά
παρουσιάζουν μια αύξηση κατά την χρονική περίοδο 2000-2005 (Πίνακας 1).
Μερίδιο ευθύνης για την αύξηση των εργατικών ατυχημάτων κατά την
συγκεκριμένη χρονική περίοδο (ιδιαίτερα από το 2001-2004) αποδίδεται και
στην προσπάθεια ολοκλήρωσης των Ολυμπιακών Έργων, που επέβαλε μια
εντατικοποίηση των εργασιακών ρυθμών.
o Η αύξηση των δηλωθέντων ατυχημάτων δεν σημαίνει απαραίτητα και μια
γενικότερη αύξηση των εργατικών ατυχημάτων, δεδομένου ότι παλαιότερα
συχνά δηλωνόντουσαν μόνο τα θανατηφόρα και τα πολύ σοβαρά εργατικά
ατυχήματα.
o Όσον αφορά στα θανατηφόρα ατυχήματα που έχουν δηλωθεί στο Σ.ΕΠ.Ε.,
αυτά παρουσιάζουν μια γενικά πτωτική πορεία κατά την χρονική περίοδο
2000-2005, αν και παρατηρείται μια άνοδος κυρίως το 2001, καθώς και το
2002.
ΤΑΣΗ ΘΑΝΑΤΗΦΟΡΩΝ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ 2005
9μηνο 2005 12μηνο 2005
Θανατηφόρα 80 106
Οικοδομές 43 57 (53.75%)
Επιχειρήσεις 37 49 (46.25%)
o Ως κύρια αιτία των θανατηφόρων εργατικών ατυχημάτων στις οικοδομές για
το 2005 καταγράφεται η πτώση από ύψος, ενώ ακολουθούν οι
καταπλακώσεις και οι ηλεκτροπληξίες.
21

22. 2.5 Αιτίες εργατικών Ατυχημάτων.
α) στον ίδιο τον εργαζόμενο (80% των ατυχημάτων)
β) στο περιβάλλον εργασίας & τα μέσα παραγωγής (15% των ατυχημάτων)
γ) σε απρόβλεπτα γεγονότα.
Στα αίτια που εντοπίζονται στον εργαζόμενο περιλαμβάνονται:
• Η ηλικία
• Η απειρία ή η άγνοια του εργαζόμενου
• Η διανοητική ικανότητα του εργαζόμενου
• Η κόπωση
• Συναισθηματικοί και παθολογικοί παράγοντες
• Κακές συνήθειες των εργαζομένων (υπερβάλλων ζήλος κατά την εργασία
ή μοιρολατρική προσέγγιση-"αν είναι να συμβεί θα συμβεί").
Στα αίτια που εντοπίζονται στο περιβάλλον εργασίας και στα μέσα
παραγωγής περιλαμβάνονται:
• Κακός φωτισμός, αερισμός και θέρμανση
• Κακή κατάσταση δαπέδων & κλιμάκων
• Κακό στοίβαγμα και διακίνηση των υλικών
• Ακαταστασία του χώρου εργασίας & έλλειψη καθαριότητας
• Ελαττωματικά εργαλεία & μηχανήματα-μηχανήματα χωρίς
προφυλακτήρες.
22

23. 2.6 Κανόνες αποφυγής των εργατικών ατυχημάτων.
1. Σταθερότητα, στερεότητα, αντοχή και ευστάθεια των κτιρίων:
Η σωστή κατασκευή και η κτιριολογικές διαρρυθμίσεις για εύρυθμη
λειτουργία των εργασιακών χώρων είναι σοβαρή προϋπόθεση για ασφαλές
και υγιεινό εργασιακό περιβάλλον. Ιδιαίτερα για την Ελλάδα πρέπει να
τηρούνται επιπλέον και οι κανονισμοί αντισεισμικού σχεδιασμού.
2. Ηλεκτρικές εγκαταστάσεις:
Οι ηλεκτρικές εγκαταστάσεις πρέπει να είναι σύμφωνες με τις διατάξεις του
"κανονισμού εσωτερικών ηλεκτρικών εγκαταστάσεων" και πρέπει να
τηρούνται οι κανόνες σε περίπτωση αλλαγών, προσθηκών κλπ.
3. Οδοί διαφυγής και έξοδοι κινδύνου: Για τις εξόδους κινδύνου πρέπει να
τηρούνται : ο Ν. 1568/85, άρθρο 8 και το Π.Δ. 71/1988 (ΦΕΚ 32/Α/1988) Για
τον "κανονισμό παθητικής υρο προστασίας κτιρίων". Οι θύρες εξόδου πρέπει
να ανοίγουν προς τα έξω, να είναι εμφανείς (κατάλληλος φωτισμός και
σήμανση) και να μπορούν όλοι οι εργαζόμενοι να εκκενώνουν γρήγορα τα
κτίρια και με συνθήκες πλήρους ασφάλειας.
4. Πυρανίχνευση και πυρόσβεση Ανάλογα με τις διαστάσεις και την χρήση
των κτιρίων και τον υπάρχοντα εξοπλισμό, οι χώροι εργασίας πρέπει να είναι
εφοδιασμένοι με κατάλληλο και επαρκή εξοπλισμό πυρανίχνευσης και
συστήματα συναγερμού (π.χ. ανιχνευτές καπνού, ειδικοί ανιχνευτές για
διαρροές υγραερίου). Επίσης, πρέπει να υπάρχουν σε
εμφανή σημεία πυροσβεστήρες ανάλογα με το είδος των υλικών που
χρησιμοποιούνται (π.χ. διοξειδίου του άνθρακα ή σκόνης αντί νερού για
πυρκαγιές από χημικές ουσίες). Η χρήση των πυροσβεστήρων να είναι
εύχρηστη και οι εργαζόμενοι να γνωρίζουν το χειρισμό τους. Η σήμανση των
εργασιακών χώρων για την περίπτωση πυρκαγιάς πρέπει να γίνει σύμφωνα
με τις ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας, όπως
ορίζονται από την Οδηγία 92/58/ΕΟΚ (Π.Δ. 105795, ΦΕΚ 67/Α/1995),
τοποθετημένη σε κατάλληλα σημεία και μόνιμη.
5. Εξαερισμός κλειστών χώρων εργασίας ανάλογα με τις μεθόδους εργασίας
και της σωματικής προσπάθειας που καταβάλλουν οι εργαζόμενοι, οι χώροι
εργασίας πρέπει να έχουν επαρκή νωπό αέρα.
23

24. Για τα εργαστήρια οπωσδήποτε απαιτείται ανανέωση του αέρα, αλλά και
πρόσθετος εξαερισμός για εργασίες κατά τις οποίες παράγονται χημικοί ατμοί,
σωματίδια ή αέρια με τοξικές ιδιότητες (δες και απαγωγούς χημικών
εργαστηρίων). Η ανανέωση του αέρα πρέπει να γίνεται με συστήματα
εξαερισμού ή κλιματισμού (των οποίων η λειτουργία να είναι προσαρμοσμένη
με τους εργασιακούς χώρους).
6. Απαγωγή διαφόρων παραγόντων (αέρια, ατμοί, σωματίδια κλπ)
Για τις ιδιαίτερες συνθήκες εργασίας όπου παράγονται αέρια, ατμοί,
σωματίδια και διάφορες σκόνες, πρέπει να απάγονται ή να κατακρατούνται
με κατάλληλα μέσα (π.χ. εργαστηριακοί απαγωγοί ). Οι παράγοντες που
απάγονται, εφόσον είναι επιβλαβείς, πρέπει να υποβάλλονται σε
επεξεργασία (συμπύκνωση, κατακρήμνιση, εξουδετέρωση κλπ) πριν
εκδιωχθούν στο περιβάλλον.
7. Θερμοκρασία χώρων
Η θερμοκρασία των εργασιακών χώρων πρέπει να είναι ανεκτή από τους
εργαζόμενους και ανάλογη με την σωματική προσπάθεια που καταβάλλουν
κατά την εργασία τους, λαμβανομένων υπόψη και των κλιματολογικών
συνθηκών των εποχών του έτους. Η θερμοκρασία χώρων ανάπαυσης,
υγιεινής, παροχής πρώτων βοηθειών κλπ πρέπει να είναι κατάλληλη για τους
χώρους αυτούς.
8. Φωτισμός
Πρέπει να υπάρχει επαρκής φυσικός φωτισμός. Ο τεχνητός φωτισμός πρέπει
να ανταποκρίνεται στο είδος και την φύση της εργασίας. Οι εγκαταστάσεις
φωτισμού στους εργασιακούς χώρους και διαδρόμους πρέπει να πληρούν
τους όρους για την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων.
9. Δάπεδα, τοίχοι, οροφές και στέγες των χώρων
Πρέπει να υπάρχει επαρκής θερμομόνωση των χώρων εργασίας. Οι
επιφάνειες δαπέδων, τοίχων κλπ πρέπει να μπορούν να καθαρίζονται ώστε
να επιτυγχάνονται οι κατάλληλες συνθήκες υγιεινής. Τα δάπεδα να μην
παρουσιάζουν επικίνδυνες κλίσεις, ολισθηρές επιφάνειες και να μην
δημιουργούν σκόνη λόγω φθοράς. Να διαθέτουν σύστημα αποχέτευσης, να
είναι πυράντοχα και κατάλληλα για τις διάφορες εργασιακές συνθήκες. Οι
τοίχοι επίσης πρέπει να πληρούν διάφορους όρους ασφάλειας. Οι στέγες και
οι οροφές πρέπει να εξασφαλίζουν στεγανότητα, να μπορούν να καθαρίζονται
και να συντηρούνται με ευχέρεια και ασφάλεια.
10. Παράθυρα και φεγγίτες
24

25. Πρέπει να είναι σχεδιασμένα ώστε να καθαρίζονται και να συντηρούνται με
ευχέρεια και ασφάλεια. Πρέπει να ανοίγουν σε περίπτωση εκτάκτων αναγκών
και εξαερισμού.
11. Θύρες και πύλες
Πρέπει να είναι κατασκευασμένες από ασφαλή υλικά και να είναι κατάλληλες
για τους χώρους εργασίας, οδούς διαφυγής, αποθήκες κλπ.
12. Διάδρομοι κυκλοφορίας και κλιμακοστάσια
Σχεδιάζονται, διαρρυθμίζονται και διατηρούνται ώστε να επιτρέπουν πλήρη
ασφάλεια στους εργαζόμενους και την αποφυγή ατυχημάτων.
13. Διαστάσεις και όγκος αέρα των χώρων εργασίας. Χώρος για την
ελευθερία κινήσεων στη θέση εργασίας .Οι χώροι εργασίας πρέπει να
επιτρέπουν στους εργαζόμενους να εκτελούν την εργασία τους χωρίς
κινδύνους για την ασφάλεια, την υγεία και την ευεξία τους. Οι διαστάσεις των
χώρων και η διαρρύθμιση τους πρέπει να γίνει ανάλογα με το είδος της
εργασίας και τον αριθμό των εργαζομένων.
14. Χώροι ανάπαυσης
Για αριθμό εργαζομένων μεγαλύτερο του 50, επιβάλλεται να υπάρχει χώρος
ανάπαυσης. Η διάταξη αυτή δεν εφαρμόζεται εφόσον το προσωπικό
εργάζεται σε γραφεία ή σε χώρους εργασίας που προσφέρουν δυνατότητες
ανάπαυσης στην διάρκεια των διαλειμμάτων. Οι χώροι ανάπαυσης πρέπει να
έχουν κατά το δυνατόν οπτική επαφή με το εξωτερικό περιβάλλον και να
φωτίζονται επαρκώς. 15
15. Έγκυες γυναίκες και γαλουχούσες μητέρες
Οι γυναίκες αυτές πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να κατακλίνονται προς
ανάπαυση σε κατάλληλες συνθήκες.
16. Αποδυτήρια και ιματιοφυλάκια
Εφόσον το προσωπικό υπερβαίνει τους 50 εργαζόμενους ή εάν πρέπει να
φορούν ειδικά ρούχα εργασίας, πρέπει να διατίθενται κατάλληλοι χώροι
αποδυτηρίων. Τα αποδυτήρια πρέπει να διαθέτουν ατομικά ερμάρια. Εάν οι
συνθήκες εργασίας το απαιτούν (επικίνδυνες ουσίες, υγρασία, ρύποι)
πρέπει να υπάρχουν ξεχωριστά ερμάρια για τον ιματισμό εργασίας.
17. Λουτρά (ντους), νιπτήρες
25

26. Εφόσον επιβάλλεται από το είδος της δραστηριότητας ή από την υγιεινή,
πρέπει να υπάρχουν επαρκή και κατάλληλα λουτρά και νιπτήρες, χωριστά
για άνδρες και γυναίκες, με ζεστό και κρύο νερό.
18. Αποχωρητήρια και νιπτήρες
Πρέπει να υπάρχουν ξεχωριστά αποχωρητήρια και νιπτήρες σύμφωνα με τις
υγειονομικές διατάξεις (Αποφ. Γ1γ/9900/27.11.1974 "περί υποχρεωτικής
κατασκευής
αποχωρητηρίων" (ΦΕΚ 1266/Β/74) που τροποποιήθηκαν με αποφ.
Γ1/2400/26.3.75
(ΦΕΚ 371/Β) και Α1β/2055/4.3.80 (ΦΕΚ 338/Β/80) και με την αποφ.
Α1β/8577/83
(ΦΕΚ 526/Β/83).
19. Χώροι πρώτων βοηθειών
Για πάνω από 100 εργαζόμενους πρέπει να υπάρχουν ένας ή περισσότεροι
χώροι πρώτων βοηθειών και απαιτούμενα υλικά πρώτων βοηθειών. Πρέπει
να υπάρχει ένα ή περισσότερα άτομα εκπαιδευμένα στην παροχή πρώτων
βοηθειών.
19α. Τα ελάχιστα απαιτούμενα υλικά πρώτων βοηθειών είναι:
Ακετυλοσαλικιλικό οξύ, παρακεταμόλη, αντιϊσταμινικά δισκία, αντιόξινα
δισκία, σπασμολυτικό (σταγόνες ή δισκία), αντιδιαροϊκό καολίνης/πηκτίνης,
αντισηπτικό κολλύριο, αντιϊσταμινική αλοιφή, επίδεσμοι 2,5Χ0,05 μέτρα και
2,5Χ0,10 μέτρα, βαμβάκι, απορροφητική γάζα αποστειρωμένη,
λευκοπλάστης πλάτους 0,08 μέτρα, τεμάχια λευκοπλάστη με γάζα
αποστειρωμένη, τριγωνικός επίδεσμος, ποτηράκια μιας χρήσης,
αιμοστατικός επίδεσμος, διάλυμα αμμωνίας, υπεροξείδιο του υδρογόνου
διάλυμα (οξυζενέ), καθαρό οινόπνευμα, βάμμα ιωδίου, μερκουροχρώμα ή
άλλο αντισηπτικό, χάπια άνθρακα. Πίνακας με οδηγίες για την παροχή
πρώτων βοηθειών συνοδευόμενες με σχήματα και εικόνες πρέπει να
αναρτάται σε εμφανή σημεία των χώρων εργασίας. Ιδιαίτερα για τα
ατυχήματα σε ερευνητικά εργαστήρια που χρησιμοποιούν διάφορες χημικές
ουσίες πρέπει να διατηρούνται στον χώρο πρώτων βοηθειών και άλλα απλά
υλικά που θα βοηθήσουν σε περίπτωση εγκαυμάτων, εκτίναξης διαβρωτικών
υλικών σε οφθαλμούς και εξουδετέρωση διαφόρων τοξικών (δηλητηρίων)
ουσιών. Χρήσιμο είναι να υπάρχει και ένας οδηγός-εγχειρίδιο εκτάκτων
αναγκών για συγκεκριμένες τοξικές ουσίες (για εμετικά, αντιοξειδωτικά κλπ).
26

27. Λεπτομέρειες θα υπάρξουν στο κεφάλαιο των πρώτων βοηθειών για χημικά
εργαστήρια.
20. Εργαζόμενοι με ειδικές ανάγκες
Ο σχεδιασμός των κτιρίων και πρόσβασης προς τους εργασιακούς χώρους
πρέπει να γίνεται και για τις ανάγκες των εργαζομένων που είναι άτομα με
ειδικές ανάγκες. Το ΥΠΕΧΩΔΕ έχει Γραφείο μελετών για τα άτομα με ειδικές
ανάγκες.
21. Εξωτερικοί χώροι εργασίας (ιδιαίτερες διατάξεις)
Εφόσον οι εργαζόμενοι απασχολούνται σε εξωτερικές θέσεις εργασίας, αυτές
πρέπει να διευθετούνται κατά τρόπο που να προστατεύονται οι εργαζόμενοι
από ατμοσφαιρικές επιδράσεις και από πτώση αντικειμένων, να μπορούν να
απομακρύνονται γρήγορα σε περίπτωση κινδύνου και να μην είναι
εκτεθειμένοι σε επιβλαβή ηχητικά επίπεδα, ούτε σε επιβλαβή εξωτερική
επίδραση (αέρια, σκόνες, ατμούς κλπ). Οι ελάχιστες προδιαγραφές
ασφάλειας και υγείας για τους χώρους εργασίας που έχουν ήδη
χρησιμοποιηθεί πριν την 1.1.1995, είναι παρόμοιες και αναφέρονται στα
κτίρια, τις ηλεκτρικές εγκαταστάσεις, τις οδούς διαφυγής και εξόδους κινδύνου,
την πυρανίχνευση και πυρόσβεση, τον εξαερισμό, την απαγωγή
παραγόντων, την θερμοκρασία, τον φωτισμό κλπ. Για τους χώρους αυτούς
εργασίας παρέχεται 3χρονη διάρκεια να προσαρμοσθούν στις ελάχιστες
προδιαγραφές (μέχρι το τέλος του 1997).
Ο έλεγχος του παρόντος διατάγματος ανατίθεται στις αρμόδιες u965
υπηρεσίες της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης (στα Κέντρα Πρόληψης
Επαγγελματικού Κινδύνου ή τις Διευθύνσεις Επιθεώρησης Εργασίας και τις
Διευθύνσεις Απασχόλησης με τα αρμόδια Τμήματα Τεχνικής και Υγειονομικής
Επιθεώρησης Εργασίας ή στα Τμήματα και Γραφεία Επιθεώρησης Εργασίας).
Η ισχύς17 του Π.Δ. αρ. 16/18.1.1996 αρχίζει μετά την δημοσίευση στην
Εφημερίδα της
Κυβερνήσεως.
Οι ελάχιστες προδιαγραφές Υ και Α στο εργασιακό περιβάλλον είναι
πρωταρχικής σημασίας. Με βάση και τις υπόλοιπες λεπτομέρειες που
αναγράφονται στο Π.Δ. 16/1996, μπορούν οι εργοδότες και οι εργαζόμενοι να
ρυθμίσουν βασικά και σημαντικά θέματα υγιεινής και ασφάλειας.
27

28. 2.7 Συνεντεύξεις από ανθρώπους που τους συνέβησαν εργατικά
ατυχήματα και αφήγηση
1η συνέντευξη
 Που δουλεύατε ;
Δούλευα στα Κέτερινγκ Έρρεστ.
 Πόσο καιρό δουλεύατε εκεί ;
Δούλευα για 10 χρόνια περίπου.
 Τι ειδικότητα είχες;
Ήμουν βοηθός αποθηκάριου
 Είχες κάποιο εργατικό ατύχημα την περίοδο που δούλευες εκεί;
Ναι είχα. Ήταν περίπου 10 λεπτά πριν τελειώσει η βάρδια μου, και
καθώς κουβαλούσα πράγματα, για να φορτώσω το φορτηγό,
γύρισε το πόδι μου, έπεσα και καθώς έπεσα το πλάκωσα, με
αποτέλεσμα να σπάσει ο αστράγαλος.
 Τι ακολούθησε μετά;
Στην συνέχεια μου δόθηκαν οι πρώτες βοήθειες και με πήγαν στο
νοσοκομείο. Με έβαλαν στο χειρουργείο όπου και εκεί μου
τοποθέτησαν γύψο. Έμεινα στο νοσοκομείο για 5 μέρες.
28

29.  Πόση αναρρωτική άδεια σου δόθηκε;
Η υποχρεωτική άδεια που μου δόθηκε ήταν 2 μήνες, αλλά πήρα
περισσότερη άδεια, γιατί δεν ήμουν σε θέση να εργαστώ.
Ακολούθησαν επίσης και φυσιοθεραπείες.
 Σου δόθηκε κάποια αποζημίωση;
Ναι, σύμφωνα με τον νόμο.
Αφήγηση
Πριν 2 χρόνια περίπου ο θείος μου, που εργάζεται ως λιμενεργάτης, φόρτωνε
πράγματα σε ένα φορτηγό πλοίο. Από ένα λάθος από τον χειριστή του
γερανού, ο θείος μου έπεσε στη θάλασσα. Οι συνάδελφοι του έριξαν σχοινιά,
μετά από λίγη ώρα τον έβγαλαν από την θάλασσα. Είχε κάποιους μώλωπες
επίσης είχε χτυπήσει στο κεφάλι, ζαλιζόταν και το χέρι του πονούσε
υπερβολικά. Έπειτα από λίγο οι συνάδερφοι του τον πήραν στο νοσοκομείο
για να του κάνουν γενικές εξετάσεις. Ευτυχώς οι εξετάσεις ήταν καλές, το μόνο
πρόβλημα που είχε ήταν οι μώλωπες.
Έτσι λοιπόν δημιουργούνται τα εργατικά ατυχήματα από λάθος
χειρισμούς ή από λάθος εκτιμήσεις των εργαζομένων από συνήθως μεγάλη
έλλειψη μέτρων ασφάλειας.
29

30. 2.8 Φωτογραφικό Υλικό
30

31. 31

32. 32

33. 33

34. 34

35. 2.9 Βιογραφία
http://www.somtechnik.gr/Pravo/ErgAtyx.htm
http://ygieini-asfaleia.pblogs.gr/391184.html
http://www.forolysi.gr/index.php?
option=com_content&view=article&id=134:2010-02-04-22-05-
24&catid=10:2009-08-04-11-33-27&Itemid=18
35

36. 2.10 Συμπέρασμα
Τα εργατικα ατυχήματα οφείλονται σε αιτίες που εντοπίζονται.
1. Στον ιδιο τον εργαζόμενο
2. Στο περιβάλλον εργασιας και τα μέσα παραγωγής
3. Σε απρόβλεπτα γεγονότα.
Δηλαδή τα εργατικά ατυχήματα δεν πρέπει να γίνονται διότι ο εργαζόμενος
μπορεί να πάθει πολλά απρόβλεπτα ατυχήματα, που μπορεί να γίνουν στον
χώρο εργασίας.
Βέβαια έχουμε 2 περιστατικά :
1. Αν ο εργαζόμενος είναι στην ίδια την επιχείρηση του, θα χάσει
χρήματα.
2. Το εργατικό ατύχημα είναι ανεπιθύμητο και απρόβλεπτο γεγονός που
μπορεί να τύχει στον καθένα, άλλοτε σοβαρό άλλοτε ασήμαντο. Έτσι
στην δουλειά μας πρέπει να ήμαστε προσεκτικοί γιατί αν κάνουμε ένα
λάθος μπορεί να μην πάθει μόνο εκείνος που κάνει το λάθος αλλά να
είναι υπεύθυνος και για άλλα άτομα.
36

37. Περιεχόμενα
2.0 Εισαγωγή
2.1 Ορισμός εργατικού ατυχήματος
2.2 Νομικά Μέτρα
2.3 Μέτρα και μέσα προστασίας από τα εργατικά ατυχήματα
2.4 Ποσοστά εργατικών Ατυχημάτων
2.5 Αιτίες εργατικών Ατυχημάτων.
2.6 Κανόνες αποφυγής των εργατικών ατυχημάτων.
2.7 Συνεντεύξεις από ανθρώπους που τους συνέβησαν εργατικά ατυχήματα
και αφήγηση
2.8 Φωτογραφικό Υλικό
2.9 Βιβλιογραφία
2.10 Συμπέρασμα
37

38. Κεφάλαιο 3
Υγιεινή και ασφάλεια
στους χώρους υγείας
Μέλη ομάδας
1. Μαρτιμιανάκη Θεωνύμφη
2. Μεγγενίδης Γιάννης
3. Μοσχολάκης Μάνος
4. Μούκα Έμριον
5. Μυλωνάκη Ιωάννα
38

39. 3.1 Εισαγωγή
Οι εργαζόμενοι στα νοσοκομεία εκτίθενται σε επαγγελματικούς κινδύνους με
παρόμοιο τρόπο με τους εργαζόμενους σε οποιοδήποτε άλλο εργασιακό
χώρο. Εξαιτίας της επικινδυνότητας αυτών των παραγόντων για το
προσωπικό φροντίδας υγείας, η διεθνής βιβλιογραφία είναι εκτεταμένη. Ο
σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν να διερευνηθεί η ύπαρξη ελληνικών
ερευνών αναφορικά με τους παράγοντες κινδύνου για την υγεία των
εργαζομένων στα ελληνικά νοσοκομεία και η σύγκριση των ευρημάτων με τα
αντίστοιχα της διεθνούς βιβλιογραφίας. Για τον προσδιορισμό των παραπάνω
πραγματοποιήθηκε μελέτη της ελληνικής και ξένης βιβλιογραφίας από
ηλεκτρονικές βάσεις και επιστημονικά περιοδικά. Έγινε καταγραφή των
ευρημάτων ανά ομάδα – φυσικών, χημικών, βιολογικών, εργονομικών, και
ψυχοκοινωνικών – παραγόντων κινδύνου.
Παρατηρηθήκαν αρκετές ελλείψεις στην ελληνική βιβλιογραφία, και κυρίως σε
ότι αφορά φυσικούς, χημικούς και βιολογικούς παράγοντες κινδύνου. Οι
ελλείψεις οφείλονται κατά κύριο λόγο στην απουσία οργανωμένων υπηρεσιών
Υγιεινής της Εργασίας στο χώρο υγείας. Σε μεγαλύτερο βαθμό έχουν
διερευνηθεί οι συνέπειες της εργασίας στο μυοσκελετικό σύστημα και την
επαγγελματική εξουθένωση. Στην Ελλάδα, έχουν καταγραφεί υψηλά ποσοστά
οσφυαλγίας, επαγγελματικής εξουθένωσης και τραυματισμών από αιχμηρά
αντικείμενα στους επαγγελματίες υγείας. Το κυκλικό ωράριο, τα υψηλά
επίπεδα θορύβου και τα επεισόδια βίας αποτελούν επιπροσθέτους
παράγοντες κινδύνου, οι οποίοι όμως έχουν μελετηθεί αποσπασματικά.
Στην πλειοψηφικά τους τα ευρήματα των ελληνικών ερευνών συμφωνούν με
τα αντίστοιχα της διεθνούς βιβλιογραφίας, η οποία εμφανίζεται περισσότερο
πλήρης.
3.2 Ποιοι είναι οι παράγοντες κινδύνου στο νοσοκομείο
Φυσικοί Θορυβος,ιονιζουσα ακτινοβολία,
υπέρηχοι, δονήσεις, φτωχός
αερισμός, ακραίες θερμοκρασιακές
συνθήκες, οργανικοί διαλυτές.
Χημικοί Αναισθητικά αέρια, καπνός
ηλεκτροκαυτηριασμου, αντιβιοτικά,
γάντια από latex, αντισηπτικά και
39

40. ραδιενεργά απόβλητα.
Βιολογικοί HIV, HCV, HBV, Ιός ιλαράς,
σταφυλόκοκκος, στρεπτόκοκκος.
Εργονομικοί Κυκλικό ωράριο, λανθασμένος
σχεδιασμός χώρου εργασίας, έλλειψη
προσωπικού, κακή οργάνωση.
Ψυχοκοινωνικοί Στρες, γρήγορες λήψεις αποφάσεων,
φόρτο εργασίας και κυκλικό ωράριο.
Παράγοντες κινδύνου για την Αιχμηρά αντικείμενα, κίνδυνος
πρόκληση εργατικού ατυχήματος πυρκαγιάς ή έκρηξης, ηλεκτρολογικοί
κίνδυνοι, ελλιπής σήμανση των
κινδύνων, λανθασμένοι χειρισμοί
επικινδύνων υλικών, μη χρήση
μέτρων ατομικής προστασίας.
3.3 Άλλοι κίνδυνοι στους χώρους υγειάς
• Έκθεση σε ακτινοβολία από X-RAY και ραδιοϊσοτοποπηγές
• Έκθεση σε υπεριώδη ακτινοβολία και ακτινοβολία από Laser
• Λοιμώξεις λόγω έκθεσης σε αίμα, σωματικά υγρά ή δείγματα ιστών που
ενδεχομένως μεταδίδουν ασθένειες όπως: HIV, ηπατίτιδα B & C
• Τραυματισμός από αιχμηρά αντικείμενα
• Έκθεση σε αναισθητικά αέρια, ναρκωτικά και ακτινοβολία
• Ψυχικός πόνος και stress .
40

41. 3.4 Υγιεινή και ασφάλεια τροφίμων
(HACCP) στα νοσοκομεία
Ο σχεδιασμός και η εγκατάσταση ενός συστήματος υγιεινής και ασφάλειας
των τροφίμων(HACCP) σε νοσοκομεία διαφέρει σημαντικά με τους λοιπούς
χώρους εστίασης, επιβάλλοντας πρόσθετα σημεία ελέγχου, αυστηρότερα
κριτήρια λήψης διορθωτικών μέτρων και ειδικές διαδικασίες. Ειδικότερα, στα
νοσοκομεία σιτίζονται ασθενείς με μειωμένη ανοσιακή επάρκεια, που πρέπει
να λαμβάνουν τρόφιμα με χαμηλότερο μικροβιακό φορτίο από αυτό που
κρίνεται ανεκτό για υγιείς καταναλωτές. Η παρασκευή και συντήρηση
τροφίμων με σύγχρονες ταχείες πρακτικές, που είναι αποδεκτές στον τομέα
του κοινού επισιτισμού, δεν είναι κατ΄ ανάγκη ασφαλείς στα νοσοκομεία, αν
αφήνουν μικροβιακό φορτίο δυνητικά βλαπτικό για τους ευαίσθητους
ασθενείς. Επίσης το HACCP πρέπει να καλύπτει το ενδεχόμενο επιμόλυνσης
των τροφίμων από νοσοκομειακό μικροβιακό στέλεχος και να αποτρέπει την
τροφιμογενή διασπορά νοσοκομειακής λοίμωξης. Άλλο σημαντικό σημείο
διαφοροποίησης είναι η κάλυψη τομέων ειδικής σίτισης, όπως η εντερική, η
σίτιση στα νεογνικά τμήματα, και η αποτροπή λάθους σε ασθενείς που
υπόκεινται σε διατροφικούς περιορισμούς. Τέλος, το HACCP πρέπει να
εναρμονίζεται με τις λοιπές διαδικασίες ποιότητας και υγιεινής του
νοσοκομείου, όπως την διαχείριση ιατρικών αποβλήτων, την πρόληψη
νοσοκομειακών λοιμώξεων και την υγιεινή και ασφάλεια των εργαζομένων.
3.4.1 Μείωση παθογόνων και δυνητικά
παθογόνων μικροοργανισμών
η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θέσει μικροβιολογικά κριτήρια για συγκεκριμένους
μικροοργανισμούς καθώς και κανόνες ελέγχου, με τα οποία οφείλουν να
συμμορφωθούν οι επιχειρήσεις παρασκευής και διαχείρισης τροφίμων. Είναι
41

42. χαρακτηριστικό ότι όταν το τρόφιμο προορίζεται για βρέφη ή ασθενείς
δυνητικά μειωμένης άμυνας, τα μικροβιολογικά όρια των ελέγχων είναι
αυστηρότερα, ο μέγιστος επιτρεπτός αριθμός δειγμάτων που εντοπίζονται
εκτός των ορίων αυτών είναι μικρότερος, ενώ απαιτούνται και περισσότεροι
μικροβιολογικοί έλεγχοι για να καθοριστεί η καταλληλότητα ή μη του τροφίμου
για την συγκεκριμένη αυτή ομάδα του πληθυσμού που συναντά τους
νοσηλευόμενους ασθενείς.
Τα μικροβιολογικά όρια των τροφίμων που προορίζονται σε ασθενείς είναι
αντικειμενικά και μετρήσιμα, όμως δεν τηρούνται πάντα, δεδομένου ότι το
προσωπικό της κουζίνας βασίζεται συχνά στην εμπειρία του και, πιο
συγκεκριμένα, στην οσμή, το χρώμα και την γενική όψη των τροφίμων.
Εξαιρετικής σημασίας στο σημείο αυτό είναι η επαρκής και συνεχής
εκπαίδευση του προσωπικού του τμήματος διατροφής.
3.5 HACCP και νοσοκομειακές
Λοιμώξεις
Από την στιγμή που ολοκληρώνεται η προετοιμασία των τροφίμων στην
κουζίνα του νοσοκομείου, η μεταφορά στο δωμάτιο του ασθενούς ενέχει τον
κίνδυνο επιμόλυνσης από μικροβιακό στέλεχος. Επομένως, η μεταφορά των
τροφίμων στους θαλάμους πρέπει να γίνεται πάντα από ασφαλή διαδρομή
από ανελκυστήρες και με τροχήλατα αποκλειστικής χρήσης για γεύματα. Οι
δίσκοι, τα επιτραπέζια σκεύη, οι επιφάνειες εργασίας, καθώς και όλος ο
εξοπλισμός πρέπει να καθαρίζονται σχολαστικά μετά την χρήση τους από
τους ασθενείς και το προσωπικό και τα τροχήλατα μεταφοράς να απομένονται
στο τέλος κάθε διανομής. Η εγκατάσταση του συστήματος HACCP βελτίωσε
την ποιότητα της βρεφικής διατροφής, μειώνοντας το συνολικό μικροβιακό
φορτίο στο διατροφικό παρασκεύασμα, στα εργαλεία και στα χέρια των
εργατών. Το παρασκεύασμα πρέπει να υπόκειται σε τακτικές και
καθορισμένες μετρήσεις της θερμοκρασίας και μικροβιολογικούς ελέγχους
σύμφωνα με τα μικροβιολογικά κριτήρια που έχει θεσπίσει η Ευρωπαϊκή
Ένωση. Ο χώρος του γαλακτοκομείου καθώς και η αποθήκη των υλικών
πρέπει να επιθεωρούνται και να εξετάζονται οι συνθήκες υγιεινής, όπως και η
διακίνηση του γάλακτος στη νεογνολογική μονάδα όπου θα διανέμεται το
παρασκεύασμα. Ο απαραίτητος εξοπλισμός του γαλακτοκομείου
περιλαμβάνει επαρκές σύστημα εξαερισμού που προλαμβάνει την ροή αέρα
από μολυσμένες σε καθαρές περιοχές, επαρκή φωτισμό, πατώματα και
επιφάνειες που καθαρίζονται και απομένονται εύκολα, παράθυρα που
αποτρέπουν την συγκέντρωση σκόνης.
42

43. 3.6 Απαραίτητος εξοπλισμός για τη επεξεργασία
Του βρεφικού γάλακτος και τα απαιτούμενα σημεία ελέγχου
Απαιτούμενα για την επεξεργασία βρεφικού γάλακτος
• Καθαρό δοχείο με θηλή και δακτυλιοειδές πώμα
• Καθαρό μαχαίρι ή ψαλίδι
• Ετικέτα με το όνομα του βρέφους και την ημερομηνία παρασκευής
• Σκόνη βρεφικού γάλακτος
• Ζυγαριά ακριβείας
• Δίσκος ανοξείδωτου χάλυβα
• Βακτηριολογικά ελεγμένο νερό
Σημεία ελέγχου
• Καθαριότητα της επιφάνειας εργασίας
• Έλεγχος για ημερομηνία λήξης και ανοίγματος της συσκευασίας
• Καθαρισμός δοχείου της συσκευασίας πριν από το άνοιγμα
• Χρήση καλύπτρας μαλλιών και χειρουργικής μάσκας
• Χρήση κατάλληλων προστατευτικών ρούχων
43

44. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4
ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ
ΣΤΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΕΣΤΙΑΣΗΣ ΚΑΙ ΣΙΤΙΣΗΣ
ΜΕΛΗ ΟΜΑΔΑΣ :
1. ΜΑΥΡΑΚΗΣ ΜΑΝΟΣ
2. ΜΙΧΕΛΑΚΗ ΔΗΜΗΤΡΑ
3. ΜΠΟΡΜΠΟΥΔΑΚΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ
4. ΜΠΟΥΣΟΥΛΗ ΒΕΝΕΤΙΑ
5. ΠΑΣΣΑΣ ΜΑΝΟΣ
44