Downloaded 53 times
คุณลักษณะคนไทยที่พึงประสงค์
คุณลักษณะคนไทยที่พึงประสงค์ โดย ศาสตราจารย์ ดร. เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศักดิ์
More Related Content
คุณลักษณะคนไทยที่พึงประสงค์
- 1. (1) ภาพอนาคต และ คุณลักษณะของคนไทยทีพงประสงค์ ่ ึ เอกสารชดโครงการวถการเรยนรของคนไทย ลำดบท่ี 2 ุ ิี ี ู้ ั สำนกงานคณะกรรมการการศกษาแหงชาติ ั ึ ่
- 2. (2) 370.112 สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ ส 691 ภ ภาพอนาคตและคุณลักษณะของคนไทยทีประสงค์/ ่ เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศกดิ์.กรุงเทพ ฯ : โครงการ ั วิถการเรียนรูของคนไทย , 2546. ี ้ 125,(18) หน้า ISBN : 974-351-867-3 1. สังคมไทย - วิจย 2. คนไทยทีพงประสงค์ - ั ่ ึ วิจย 3.เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศกดิ์ 4. ชือเรือง ั ั ่ ่ ภาพอนาคตและคุณลักษณะของคนไทยทีประสงค์ ่ โดย เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศกดิ์. ั สิงพิมพ์ สกศ. ่ อันดับที่ 35/2546 พิมพ์ครังที่ 1 ้ มกราคม 2546 จำนวน 1,000 เล่ม จัดพิมพ์และเผยแพร่ สำนักพัฒนาการเรียนรูและมาตรฐานการศึกษา ้ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ ถนนสุโขทัย เขตดุสต กรุงเทพฯ 10300 ิ โทรศัพท์ 0-2668-7123 ต่อ 2517 โทรสาร 0-2243-1129 Web Site : http:// www.onec.go.th E-mail : onec@one.go.th พิมพ์โดย ห้างหุนส่วนจำกัด วี.ที.ซี. คอมมิวนิเคชัน ้ ่ 2 ซอยสุขมวิท 65 แขวงพระโขนงเหนือ ุ เขตวัฒนา กรุงเทพฯ 10110 โทรศัพท์ 0-2381-2414 โทรสาร 0-2381-2415
- 3. (3) คำนำ เจตนารมณ์และความมุ่งหมายในการจัดการศึกษา คือ การพัฒนาคนไทยให้เป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ทั้งทางร่างกาย จิตใจ สติปัญญา ความรู้ และคุณธรรม มีจริยธรรมและวัฒนธรรมใน การดำรงชีวิต สามารถอยู่ร่วมกับผู้อื่นได้อย่างมีความสุข ซึ่ง กระบวนการที่สำคัญที่หล่อหลอมให้คนเป็นทรัพยากรมนุษย์ ทมคณภาพนนมใชแตเ่ พยงการศกษาและการเรยนรจากในระบบ ่ี ี ุ ้ั ิ ่ ี ึ ี ู้ โรงเรียนเท่านั้น หากแต่เป็นความรับผิดชอบของทุกส่วนของ สังคมไทย โดยเฉพาะการอบรมเลี้ยงดูในครอบครัว และการเป็น แบบอย่างที่ดีให้กับเด็กและเยาวชน สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ ในฐานะ หน ่ ว ยงานด ้ า นนโยบายและแผนการศ ึ ก ษาของประเทศได ้ ตระหนักในความสำคัญดังกล่าว จึงได้ดำเนินโครงการวิถีการ เรียนรู้ของคนไทย เพื่อให้ได้คุณลักษณะคนไทยที่พึงประสงค์ และยทธศาสตรของสงคมไทยในการสรางวถการเรยนรู้ ในการใช้ ุ ์ ั ้ ิี ี เป็ น กรอบและแนวทางในการพั ฒ นาเด็ ก และเยาวชนไทยใน ช่วงแรกเกิดถึงอายุ 20 ปี ด้วยรูปแบบและวิธีการต่างๆ ใน ลำดับแรกของการดำเนินงานได้มอบหมายให้ศาสตราจารย์ ดร.เกรี ย งศั ก ดิ ์ เจริ ญ วงศ์ ศ ั ก ดิ ์ ดำเนิ น การวิ จ ั ย เอกสารเพื ่ อ สำรวจคุณ ลั ก ษณะและภาพอนาคตของคนไทยที่พึง ประสงค์ เพื่อเป็นองค์ความรู้ในการกำหนดเป้าหมายคุณลักษณะของ
- 4. (4) คนไทยที่สำคัญและจำเป็น ให้คนในชาติได้เกิดความเข้าใจที่ ตรงกัน อันจะนำมาซึ่งการรวมพลังกันในการพัฒนาคนให้มี คุณภาพสอดคล้องกับการพัฒนาประเทศเข้าสู่สังคมเศรษฐกิจ ฐานความรู ้ และการนำศั ก ยภาพของคนไทยมาใช้ประโยชน์ อยางเตมท่ี ่ ็ สำนักงานฯ ขอขอบคุณ ศาสตราจารย์ ดร.เกรียงศักดิ์ เจรญวงศศกด์ิ ทไดดำเนนการวจยและจดทำรายงาน คณลกษณะ ิ ์ ั ่ี ้ ิ ิั ั ุ ั และภาพอนาคตคนไทยที ่ พ ึ ง ประสงค์ ลุล่วงเป็นอย่างดี และหวังว่ารายงานฉบับนี้จะเป็นประโยชน์ ต่อการจัดทำวิถี การเรียนรู้ของคนไทย เพื่อประโยชน์ในการพัฒนาคนไทยให้เป็น ผมคณภาพเพอรวมกนพฒนาประเทศสบไป ู้ ี ุ ่ื ่ ั ั ื (นายรง แกวแดง) ุ่ ้ เลขาธการคณะกรรมการการศกษาแหงชาติ ิ ึ ่
- 5. (5) คำชี้แจง คนเป็ น กุ ญ แจสำคั ญ ที ่ ส ุ ด ในการกำหนดอนาคตของ ประเทศ การกำหนดยุทธศาสตร์การพัฒนาประเทศจำเป็นต้อง พฒนาคนใหกลายเปน “กญแจดอกสำคญ” ทสามารถไขประตสู่ ั ้ ็ ุ ั ่ี ู ความรุ่งโรจน์ได้ในอนาคต และเพื่อบรรลุวัตถุประสงค์ดังกล่าว ส่งผลให้ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา การพัฒนาคนในประเทศ ได้ฝากไว้กับคุณภาพทางการศึกษาเป็นสำคัญ ตามที่ได้บัญญัติ ไว้ในพระราชบัญญัตการศึกษาแห่งชาติ หมวด 1 มาตรา 6 ว่า ิ “การจัดการศึกษาต้องเป็นไปเพื่อพัฒนาคนไทยให้เป็น มนุษย์ที่สมบูรณ์ทั้งร่างกาย จิตใจ สติปัญญา ความรู้และ คุณธรรม” หากพิจารณาตามตัวบทนี้ จะเห็นว่าเป้าหมายของการจัด การศกษาเพอพฒนาคนในประเทศมี 6 ประการ คอ ึ ่ื ั ื 1. มความสมบรณทงรางกายและจตใจ ี ู ์ ้ั ่ ิ 2. มสตปญญา : คดได้ คดเปน ประยกตได้ ี ิ ั ิ ิ ็ ุ ์ 3. มีความรู้ 4. มคณธรรมจรยธรรม ี ุ ิ 5. มวฒนธรรม ีั 6. อยูรวมกับผูอนได้อย่างมีความสุข ่่ ้ ่ื เป้าหมายดังกล่าว เมือพิจารณาร่วมกับบริบทความเปลียน ่ ่ แปลงของกระแสโลกาภวตน์ อาจกลาวไดวา ยงไมเ่ พยงพอในการ ิั ่ ้่ ั ี
- 6. (6) เปนเครองยนยนวา จะสามารถพฒนาคนไทยใหเปนคนทกำหนด ็ ่ื ื ั ่ ั ้ ็ ่ี อนาคตของประเทศได้ เนองจากกระแสโลกาภวตน์ กอใหเ้ กดการ ่ื ิั ่ ิ เปลี่ยนแปลงของสังคมจากเดิมในหลาย ๆ เรื่อง เราจำเป็นต้อง เริ่มตั้งแต่ก้าวที่หนึ่งนั่นคือ การกำหนดวิสัยทัศน์ร่วมกันก่อนว่า “คนที่พึงประสงค์ควรมีคุณลักษณะเช่นไร?” เพื่อทำให้เรา มั่นใจว่าอนาคตของประเทศชาติจะมีทั้งความมั่นคงและมั่งคั่ง มิใช่ความอ่อนแอและยากไร้ เราจำเป็นต้องกำหนดวิสัยทัศน์ใน การพฒนาคนใหชดเจน มฉะนนการพฒนาคนอาจหลงทศ ผดทาง ั ้ั ิ ้ั ั ิ ิ ไม่ประสบความสำเร็จตามทีคาดหวัง ่ รายงานวจยฉบบนจงเปนการตอบคำถามดงกลาว อนเปน ิ ั ั ้ี ึ ็ ั ่ ั ็ การดำเนินการสืบเนื่องจากโครงการ “วิถีการเรียนรู้ของคนไทย” โดยมี ฯพณฯ รองนายกรัฐมนตรีปองพล อดิเรกสาร รับผิดชอบ กำกับดูแลงานด้านการศึกษา เป็นประธานในการดำเนินการเพือ ่ หายทธศาสตรในการพฒนาวถการเรยนรของคนไทย ไดมอบหมาย ุ ์ ั ิ ี ี ู้ ้ ให้สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ (สกศ.) เป็นผู้ ดำเนิ น การกำหนดคุ ณ ลั ก ษณะที ่ พ ึ ง ประสงค์ ข องคนไทยใน อนาคต เพื่อหายุทธศาสตร์และกำหนดแนวทางในการพัฒนาวิถี การเรียนรู้ของคนไทย ให้ได้คนไทยที่มีคุณลักษณะที่พึงประสงค์ ต่อไป การศ ึ ก ษาว ิ จ ั ย คร ั ้ ง น ี ้ ม ี ว ั ต ถ ุ ป ระสงค ์ ใ นการสำรวจหา คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ในอนาคต เพื่อกำหนด จดหมายใหหนวยงานตาง ๆ ในชาตรวมพลงรวมกนพฒนาคนไทย ุ ้ ่ ่ ิ ั ่ ั ั
- 7. (7) ให้มีคุณสมบัติที่พึงประสงค์สอดคล้องกับการพัฒนาประเทศ ไทยเข้าสู่เศรษฐกิจใหม่และสังคมเศรษฐกิจฐานความรู้ (New Economy andKnowledge-based Economy) ในอนาคต และเพอมงใหเกดการนำศกยภาพของคนมาใชอยางเตมท่ี ่ื ุ่ ้ ิ ั ้ ่ ็ ผู้วิจัยได้รวบรวมผลการศึกษา งานวิจัย รายงานและ วิทยานิพนธ์ที่เกี่ยวข้องกับคุณลักษณะและภาพอนาคตของคน ไทยที่พึงประสงค์ และได้ดำเนินการศึกษา สังเคราะห์และเรียบ เรียงให้เห็นภาพอนาคตของคนไทยที่ต้องการจะเห็น /หรือควรจะ เป็ น โดยครอบคลุ ม ทั ้ ง ด้ า นโครงสร้ า งร่ า งกายและสุ ข ภาพ ด้านจิตใจ ด้านสติปญญา ความรู้ ความสามารถ ด้านสังคม ศิลปะ ั การใช้ชีวิต การอาชีพและสุนทรียะ อันจะนำไปสู่การสร้างกรอบ การพัฒนาคนไทยให้มีลักษณะที่พึงประสงค์ทุกช่วงวัย นับตั้งแต่ แรกเกิดจนกระทั่งบรรลุนิติภาวะ ผู้วิจัยหวังเป็นอย่างยิ่งว่า งานวิจัยนี้จะเป็นประโยชน์ต่อ สถาบัน หรือองค์กรต่าง ๆ อาทิ สถาบันครอบครัว สถาบัน การศึกษา สื่อสารมวลชน สถาบันการเมือง ฯลฯ ในการนำไป พัฒนา และสร้างคุณลักษณะคนไทยที่พึงประสงค์ เพื่อรองรับ การเปลี่ยนแปลงที่จะเกิดขึ้นในอนาคตต่อไป เกรยงศกด์ิ เจรญวงศศกด์ิ ี ั ิ ์ ั ผอำนวยการสถาบนอนาคตศกษาเพอการพฒนา ู้ ั ึ ่ื ั พฤศจกายน 2545 ิ
- 8. (8) กิตติกรรมประกาศ รายงานฉบั บ นี ้ เ ป็ น งานวิ จ ั ย เอกสารที ่ ท างสำนั ก งาน คณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ (สกศ.) มอบหมายให้ผู้วิจัย รวบรวมผลการศึกษา งานวิจย รายงานและวิทยานิพนธ์ทเ่ี กียวข้อง ั ่ กับคุณลักษณะและภาพอนาคตของคนไทยที่พึงประสงค์ เพื่อ ดำเนินการศึกษา สังเคราะห์และเรียบเรียงให้เห็นภาพอนาคต ของคนไทยที่ต้องการจะเห็น /หรือควรจะเป็น โดยครอบคลุม ทงดานโครงสรางรางกายและสขภาพ ดานจตใจ ดานสตปญญา ้ั ้ ้ ่ ุ ้ ิ ้ ิ ั ความรู้ ความสามารถ ด้านสังคม ศิลปะการใช้ชีวิต การอาชีพ และสุนทรียะ งานวิจยฉบับนีจะสำเร็จสมบูรณ์ไม่ได้หากไม่ได้รบความร่วมมือ ั ้ ั และความช่วยเหลือจากบุคคลที่เกี่ยวข้องจำนวนมาก ผู้วิจัยขอ ขอบคณเปนอยางสงมา ณ โอกาสน้ี ุ ็ ่ ู กลุ่มแรกที่ผู้วิจัยขอขอบพระคุณอย่างสูง ได้แก่ คณะ- ทำงานโครงการวิถีการเรียนรู้ของคนไทย : ภาพอนาคตคนไทย ที่พึงประสงค์ อาทิ ดร.รุ่ง แก้วแดง เลขาธิการคณะกรรมการ การศึกษาแห่งชาติ ดร.สิริพร บุญญานันต์ รองเลขาธิการ คณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ ดร. วิเชียร เกตุสงห์ ทีปรึกษา ิ ่ ด้าน ระบบการศึกษา และคณะทำงานท่านอืน ๆ ทุกท่าน ในการให้ ่ ความช่วยเหลือจัดการประชุมเชิงปฏิบัติการ และการประชุม
- 9. (9) ระดมความคิดเห็น อันเป็นประโยชน์อย่างยิ่งสำหรับการวิจัย ในครั้งนี้ กลมทสอง ผวจยขอขอบคณ ทานผทรงคณวฒิ คณาจารย์ ุ่ ่ี ู้ ิ ั ุ ่ ู้ ุ ุ ผเชยวชาญดานตาง ๆ ผเขารวมประชมเชงปฏบตการ และผเขา ู้ ่ี ้ ่ ู้ ้ ่ ุ ิ ิ ั ิ ู้ ้ ประชุมระดมความคิดทุกท่าน ทีให้ความอนุเคราะห์เข้าร่วมสัมมนา ่ และนำเสนอขอมล ความรู้ ความคดเหนทเ่ี ปนประโยชนตองานวจย ้ ู ิ ็ ็ ์่ ิั ฉบับนี้ กลุ่มที่สาม ขอขอบคุณเจ้าหน้าที่จากสำนักงานคณะ- กรรมการการศ ึ ก ษาแห ่ ง ชาต ิ ท ุ ก ท ่ า น โดยเฉพาะอย ่ า งย ิ ่ ง คณกลวตรา ภงคานนท์ ทไดใหความอนเุ คราะหและอำนวยความ ุ ุ ิ ั ่ี ้ ้ ์ สะดวกในการจัดหาเอกสารเพื่อการศึกษาค้นคว้า ตลอดจน การติดต่อประสานงานจนงานวิจยครังนีสำเร็จลงด้วยดี ั ้ ้ กลมสดทาย ผวจยขอขอบคณคณะผชวยวจย ของสถาบน ุ่ ุ ้ ู้ ิ ั ุ ู้ ่ ิ ั ั อนาคตศึกษาเพื่อการพัฒนาทุกท่าน ที่ได้ให้ความช่วยเหลือใน การคนควาขอมลและเอกสารทเ่ี กยวของ อนชวยใหการสงเคราะห์ ้ ้ ้ ู ่ี ้ ั ่ ้ ั เป็นไปได้อย่างครบถ้วนและบรรลุผลสำเร็จตามเป้าหมาย เกรยงศกด์ิ เจรญวงศศกด์ิ ี ั ิ ์ ั ผอำนวยการสถาบนอนาคตศกษาเพอการพฒนา ู้ ั ึ ่ื ั พฤศจกายน 2545 ิ
- 10. (10) บทสรุปสำหรับผู้บริหาร งานวิจัยเอกสาร เรื่อง ภาพอนาคตและคุณลักษณะของ คนไทยที่พึงประสงค์ มีวัตถุประสงค์ เพื่อประมวลและวิเคราะห์ ปัจจัยขับเคลื่อนสังคมไทยในอนาคต สภาพสังคมไทยในสอง ทศวรรษหน้ า และสภาพอนาคตสั ง คมไทยที ่ พ ึ ง ประสงค์ ใ น สองทศวรรษหนา และเพอศกษา สงเคราะห์ วเิ คราะห์ และนำเสนอ ้ ่ื ึ ั คุณลักษณะคนไทยที่พึงประสงค์ โดยเน้นไปที่กลุ่มเด็กและ เยาวชน (อายุ 0-20 ป) ครอบคลม 5 ดานหลก ไดแก่ ดานรางกาย ี ุ ้ ั ้ ้ ่ ดานจตใจ ดานความรู้ ดานทกษะความสามารถ และดานลกษณะ ้ ิ ้ ้ ั ้ ั ชีวต วิธดำเนินการวิจย ใช้การศึกษาข้อมูลงานวิจย หนังสือ เอกสาร ิ ี ั ั ตำราและวารสารทางวิ ช าการต่ า งๆ ทั ้ ง ในและต่ า งประเทศ โดยพจารณาใหครอบคลมประเดนของนโยบายและแผนการพฒนา ิ ้ ุ ็ ั ประเทศด้านต่างๆ แนวคิดและงานวิจัยเกี่ยวกับภาพอนาคต วิสัยทัศน์ของประเทศไทย รวมถึงภาพคนไทยที่พึงประสงค์ใน อนาคต ข้อมูลทางสถิติ ทฤษฎีจตวิทยาพัฒนาการ พร้อมข้อคิดเห็น ิ และข้อเสนอแนะที่ได้จากการประชุมระดมความคิด โครงการ วถการเรยนรของคนไทย ิี ี ู้ ผลการวจย สรปโดยจำแนกเปน 4 สวน ดงน้ี ิั ุ ็ ่ ั ส่ ว นที ่ 1 ปั จ จั ย ขั บ เคลื ่ อ นการเปลี ่ ย นแปลง สภาพสังคม ไทยในสองทศวรรษหน้า
- 11. (11) สวนท่ี 2 ภาพสงคมไทยในสองทศวรรษหนา ่ ั ้ สวนท่ี 3 ภาพสังคมไทยทีพงประสงค์ในสอง ่ ่ ึ ทศวรรษหนา ้ ส่วนที่ 4 คณลกษณะของคนไทยทพงประสงค์ ุ ั ่ี ึ ส่วนที่ 1 ปัจจัยขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงสภาพสังคม ไทยในสองทศวรรษหนา จำแนกเปน 2 ดาน คอ ปจจยภายนอก ้ ็ ้ ื ั ั ที่เป็นผลกระทบมาจากกระแสโลกาภิวัตน์ และปัจจัยภายใน ประเทศไทยเอง 1. ปัจจัยภายนอก ได้แก่ ความก้าวหน้าของ เทคโนโลยีขนสูง การแพร่กระจายและเข้าถึงข้อมูลข่าวสารสนเทศ ้ั การแข่งขันที่รุนแรง การเพิ่มบทบาทและความสำคัญของความรู้ ในสังคม การเชื่อมโยงถึงกันเป็นเครือข่าย การขยายตัวของ กระแสประชาธปไตย การแพรกระจายของวฒนธรรมตางๆ ในโลก ิ ่ ั ่ กระแสการตื่นตัวในเรื่องการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม การแสวงหา การเตมเตมในจตใจ ิ ็ ิ 2. ปัจจัยภายใน ได้แก่ รัฐธรรมนูญแห่งราช- อาณาจักรไทย พ.ศ.2540 วิกฤตคุณธรรมจริยธรรม การเปลี่ยน โครงสร ้ า งประชากรของประเทศไทยในอนาคต การปฏ ิ ร ู ป การศกษา และการปฏรปสขภาพ ึ ิู ุ ส่วนที่ 2 ภาพสังคมไทยในสองทศวรรษหน้า ใน 3 ดานหลก คอ ดานเศรษฐกจ ดานสงคม และดานการเมอง ้ ั ื ้ ิ ้ ั ้ ื
- 12. (12) 1. ภาพอนาคตด้านเศรษฐกิจ ประกอบด้วย การแข่งขันทางเศรษฐกิจระหว่างประเทศทวีความรุนแรงยิ่งขึ้น ภาคบริการขยายตัวในระดับสูง ภาคอุตสาหกรรมปรับสู่การใช้ เทคโนโลยการผลตขนสงมากขน เกดการวางงานในกลมแรงงาน ี ิ ้ั ู ้ึ ิ ่ ุ่ ไร้ฝีมือจนถึงผู้บริหารระดับกลาง ความเหลื่อมล้ำระหว่างเมือง กับชนบทขยายตัวเพิมขึน ่ ้ 2. ภาพอนาคตด้านสังคม ได้แก่ สังคมทีมความ ่ ี เป็นเมืองและเป็นสากลมากขึ้น สังคมที่การคอรัปชั่นกระทำได้ ยากขึ้น สังคมที่ตระหนักเรื่องสิทธิมนุษยชนมากขึ้น สังคมที่ให้ ความสำคญดานสงแวดลอมมากขน สงคมทมงสการเรยนรมากขน ั ้ ่ิ ้ ้ึ ั ่ี ุ่ ู่ ี ู้ ้ึ 3. ภาพอนาคตดานการเมอง กลาวคอ การเมอง ้ ื ่ ื ื ไทยอยู่ใต้อิทธิพลการจัดระเบียบโลกใหม่ด้านการค้า การเมือง ทเี่ ปนประชาธปไตยสงขน การเมองทโปรงใสมากขน ็ ิ ู ้ึ ื ่ี ่ ้ึ สวนท่ี 3 ภาพสงคมไทยทพงประสงคในสองทศวรรษหนา ่ ั ่ี ึ ์ ้ ประกอบด้วย 1. สังคมที่มีประสิทธิภาพ ในที่นี้หมายถึง สังคม ทสามารถสรางประโยชนสงสดไดจากสงทมอยในสงคม ทงจากคน ่ี ้ ์ ู ุ ้ ่ิ ่ี ี ู่ ั ้ั ระบบ และสภาพแวดลอม โดยใหมการสญเสยทรพยากรในระบบ ้ ้ ี ู ี ั ให้น้อยที่สุด โดยสังคมที่มีประสิทธิภาพนั้น ประกอบด้วย 2 องค์ประกอบ คือ คนในสังคมที่มีประสิทธิภาพ และระบบใน สังคมที่มีประสิทธิภาพ
- 13. (13) 2.ส ั ง คมท ี ่ ม ี ค วามร ู ้ เ ป ็ น ฐานม ี ป ั ญ ญาเป ็ น แกน การพฒนา ั 3. สงคมทมเอกภาพในความหลากหลาย ั ่ี ี 4. สงคมทใหความสำคญตอสงแวดลอม ั ่ี ้ ั ่ ่ิ ้ 5. สังคมทีภมใจในความเป็นไทย ่ ู ิ 6. สงคมทเ่ี นนชมชนวถี ั ้ ุ ิ 7. สงคมทมคณธรรมจรยธรรม ั ่ี ี ุ ิ สวนท่ี 4 คณลกษณะของคนไทยทพงประสงค์ สรปไดดงน้ี ่ ุ ั ่ี ึ ุ ้ั 1. มิติด้านร่างกาย คือ ผู้ที่มีสุขภาพร่างกาย สมบูรณ์แข็งแรง มีการพัฒนาการในด้านร่างกายและสติปัญญา อย่างสมบูรณ์ตามเกณฑ์ในแต่ละช่วงวัย 2. มิติด้านจิตใจ คือ ผู้ที่รู้จักและเข้าใจตนเอง เข้าใจความรู้สึกของผู้อื่น เข้าใจสถานการณ์การเปลี่ยนแปลง และสภาพแวดลอมตางๆ รอบตวไดเปนอยางดี ้ ่ ั ้ ็ ่ 3. มิติด้านความรู้ คือ เป็นผู้ที่สามารถรู้ลึก ในแก ่ น สาระของว ิ ช า สามารถร ู ้ ร อบต ั ว ในเช ิ ง สหว ิ ท ยาการ และเป็นผู้ที่สามารถรู้ได้ไกลโดยสามารถคาดการณ์เกี่ยวกับ อนาคตทจะมาถงได้ ่ี ึ 4. มตดานทกษะความสามารถ คือ ผูทมทกษะ ิ ิ ้ ั ้ ่ี ี ั ในด ้ า นการค ิ ด ท ั ก ษะการส ื ่ อ สาร ท ั ก ษะภาษาต ่ า งประเทศ ทักษะการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ ทักษะทางสังคม ทักษะ การอาชีพ ทักษะทางสุนทรียะ และทักษะการจัดการทีดี ่
- 14. (14) สารบัญ หน้า คำนำ (3) คำชแจง ้ี (5) กิตติกรรมประกาศ (8) บทสรุปสำหรับผู้บริหาร (10) บทที่ 1 บทนำ 1 วัตถุประสงค์ 2 ประโยชน์ทคาดว่าจะได้รบ ่ี ั 3 ขอบเขตการศกษา ึ 3 ระยะเวลาดำเนินการ 5 บทท่ี 2 ปจจยกำหนดภาพสงคมไทยในอนาคต ั ั ั 6 I. ปจจยภายนอก ั ั 6 1. ความกาวหนาของเทคโนโลยขนสง ้ ้ ี ้ั ู 7 2. การแพรกระจายและเขาถงขอมลขาวสารสนเทศ 8 ่ ้ ึ ้ ู ่ 3. การแขงขนทรนแรง ่ ั ่ี ุ 9 4. การเพมบทบาทและความสำคญของความรู้ ่ิ ั ในสังคม 10 5. การเชอมโยงถงกนเปนเครอขาย ่ื ึ ั ็ ื ่ 12 6. การขยายตวของกระแสประชาธปไตย ั ิ 12 7. การแพรกระจายของวฒนธรรมตาง ๆ ในโลก ่ ั ่ 14 8. กระแสการตนตวในเรองการอนรกษสงแวดลอม 15 ่ื ั ่ื ุ ั ์ ่ิ ้ 9. การแสวงหาการเตมเตมในจตใจ ิ ็ ิ 16
- 15. (15) II. ปัจจัยภายใน 16 1. รฐธรรมนญแหงราชอาณาจกรไทย พ.ศ. 2540 ั ู ่ ั 17 2. วิกฤตคุณธรรมจริยธรรม 18 3. การเปลียนโครงสร้างประชากรของประเทศไทย ่ ในอนาคต 20 4. การปฏิรปการศึกษา ู 21 5. การปฏรปสขภาพ ิู ุ 22 บทท่ี 3 ภาพอนาคตของสงคมไทย ั ในสองทศวรรษหน้า 23 I. ภาพอนาคตดานเศรษฐกจ ้ ิ 23 1. การแขงขนทางเศรษฐกจระหวางประเทศ ่ ั ิ ่ ทวความรนแรงยงขน ี ุ ่ิ ้ึ 23 2. ภาคบริการขยายตัวในระดับสูง 25 3. ภาคอตสาหกรรมปรบสการใชเทคโนโลยี ุ ั ู่ ้ การผลตชนสงมากขน ิ ้ั ู ้ึ 26 4. เกดการวางงานในกลมแรงงานไรฝมอ ิ ่ ุ่ ้ ี ื จนถงผบรหารระดบกลาง ึ ู้ ิ ั 27 5. ความเหลอมลำระหวางเมองกบชนบท ่ื ้ ่ ื ั ขยายตัวเพิมขึน ่ ้ 29 II. ภาพอนาคตดานสงคม ้ ั 31 1. สังคมทีมความเป็นเมือง ่ ี และความเปนสากลมากขน ็ ้ึ 31
- 16. (16) 2. สังคมทีการคอรัปชันกระทำได้ยากขึน ่ ่ ้ 32 3. สงคมทตระหนกเรองสทธมนษยชนมากขน ั ่ี ั ่ื ิ ิ ุ ้ึ 33 4. สังคมทีให้ความสำคัญด้านสิงแวดล้อมมากขึน ่ ่ ้ 34 5. สังคมทีมงสูการเรียนรูมากขึน ่ ุ่ ่ ้ ้ 35 III. ภาพอนาคตด้านการเมือง 37 1. การเมองไทยอยใตอทธพลระเบยบโลกใหม่ ื ู่ ้ ิ ิ ี ดานการคา ้ ้ 37 2. การเมองทเี่ ปนประชาธปไตยสงขน ื ็ ิ ู ้ึ 38 3. การเมองทโปรงใสมากยงขน ื ่ี ่ ่ิ ้ึ 41 บทที่ 4 ภาพสังคมไทยทีพงประสงค์ ่ ึ ในสองทศวรรษหน้า 43 I. สงคมทมประสทธภาพ ั ่ี ี ิ ิ 44 1. องคประกอบของคนในสงคมทมประสทธภาพ 44 ์ ั ่ี ี ิ ิ 2. การมระบบบรหารในสงคมทมประสทธภาพ ี ิ ั ่ี ี ิ ิ 45 II. สังคมทีมความรูเป็นฐานมีปญญาเป็นแกนการพัฒนา 46 ่ ี ้ ั III. สังคมทีมเอกภาพในความหลากหลาย ่ ี 47 IV. สังคมทีให้ความสำคัญต่อสิงแวดล้อม ่ ่ 48 V. สังคมทีภมใจในความเป็นไทย ่ ู ิ 49 VI. สังคมทีเน้นชุมชนวิถี ่ 50 VII. สังคมทีมคณธรรมจริยธรรม ่ ี ุ 50
- 17. (17) บทที่ 5 คุณลักษณะคนไทยทีพงประสงค์ ่ ึ 52 I. มิตดานร่างกาย ิ ้ 52 1. พฒนาการดานรางกายเจรญเตบโตอยางสมบรณ์ ั ้ ่ ิ ิ ่ ู ตามเกณฑการพฒนาในแตละชวงวย ์ ั ่ ่ ั 52 2. พฒนาการดานสตปญญาเจรญเตบโตอยางสมบรณ์ ั ้ ิ ั ิ ิ ่ ู ตามเกณฑการพฒนาในแตละชวงวย ์ ั ่ ่ ั 53 3. มสขภาพรางกายทสมบรณแขงแรงไมเจบปวยงาย 54 ี ุ ่ ่ี ู ์ ็ ่ ็ ่ ่ II. มิตดานจิตใจ ิ ้ 57 1. เปนผทรจกและเขาใจตนเองเปนอยางดี ็ ู้ ่ี ู้ ั ้ ็ ่ 58 2. เปนผทรจกและเขาใจความรสกของ ็ ู้ ่ี ู้ ั ้ ู้ ึ ผอนไดเ้ ปนอยางดี ู้ ่ื ็ ่ 58 3. เปนผทรจกและเขาใจสถานการณ์็ ู้ ่ี ู้ ั ้ สภาพแวดลอมภายนอกตาง ๆ ไดเปนอยางดี ้ ่ ้ ็ ่ 59 III. มตดานความรู้ ิ ิ ้ 61 1. รอยางลกซงถงแกนสาระของวชา ู้ ่ ึ ้ึ ึ ่ ิ 61 2. รรอบดานเชงสหวทยาการ ู้ ้ ิ ิ 64 3. รไกลไปถงอนาคต ู้ ึ 66 IV. มิตดานทักษะความสามารถ ิ ้ 68 1. ทักษะด้านการคิด 68 2. ทกษะการสอสาร ั ่ื 74 3. ทกษะภาษาตางประเทศ ั ่ 77 4. ทกษะทางเทคโลยสารสนเทศ ั ี 80 5. ทกษะทางสงคม ั ั 82 5.1 ทกษะมนษยสมพนธ์ ั ุ ั ั 82
- 18. (18) 5.2 ทกษะการปรบตว ั ั ั 84 5.3 ทักษะการทำงานร่วมกับผูอน ้ ่ื 85 6. ทักษะการอาชีพ 87 7. ทักษะทางสุนทรียะ 88 8. ทักษะการจัดการ 90 8.1 ทกษะการจดการความรู้ ั ั 90 8.2 ทกษะการบรหารเวลา ั ิ 92 V มตในดานลกษณะชวต ิ ิ ้ ั ีิ 93 1. ขยัน อดทน และทุมเททำงานหนัก ่ 93 2. มีระเบียบวินัย 95 3. ความซอสตย์ ่ื ั 96 4. มวสยทศน์ ีิ ั ั 98 5. ทำสงตางๆ อยางดเลศ ่ิ ่ ่ ี ิ 99 6. รกการเรยนรตลอดชวต ั ี ู้ ีิ 100 7. มีจิตสำนึกประชาธิปไตย 101 8. เหนคณคาในเอกลกษณความเปนไทย ็ ุ ่ ั ์ ็ 103 9. มีจตสำนึกเพือผูอนและส่วนรวม ิ ่ ้ ่ื 106 10.ประหยด อดออม ั 107 บทที่ 6 สรุปและข้อเสนอแนะ 110 บรรณานุกรม 113
- 19. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 1 บทที่ 1 บทนำ แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 9 ซึงเป็น่ แผนยุทธศาสตร์ชี้กรอบทิศทางการพัฒนาประเทศระยะกลางที่ ดำเนินการต่อเนื่องจากแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 8 ในด้านแนวคิดทียด “คนเป็นศูนย์กลางของการพัฒนา” ่ึ ในทุกมิติอย่างเป็นองค์รวม และให้ความสำคัญกับการพัฒนา ทสมดล ทงดานตวคน สงคม เศรษฐกจ และสงแวดลอม โดยเฉพาะ ่ี ุ ้ั ้ ั ั ิ ่ิ ้ อย่างยิ่งการสร้างระบบบริหารจัดการภายในที่ดีให้เกิดขึ้นในทุก ระดับ อันจะทำให้เกิดการพัฒนาทียงยืนโดยมี “คน” เป็นศูนย์กลาง ่ ่ั ของการพฒนาไดอยางแทจรง(สำนกงานคณะกรรมการพฒนาการ ั ้ ่ ้ ิ ั ั เศรษฐกจและสงคมแหงชาติ, 2544: 2) ประกอบกบเจตนารมณ์ ิ ั ่ ั ความมุ่งหมายและหลักการของการจัดการศึกษาที่ต้องเป็นไป เพื่อพัฒนาคนไทยให้เป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ทั้งร่างกาย จิตใจ สติปัญญา ความรู้ และคุณธรรม มีจริยธรรมและวัฒนธรรม ในการดำรงชวต สามารถ อยรวมกบผอนไดอยางมความสข ดงใน ีิ ู่ ่ ั ู้ ่ื ้ ่ ี ุ ั พระราชบญญตการศกษาแหงชาติ พ.ศ. 2542 หมวด 1 มาตรา 6 ั ั ิ ึ ่ ที่บัญญัติว่า “การจัดการศึกษาต้องเป็นไปเพื่อพัฒนาคนไทยให้ เป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ทั้งร่างกาย จิตใจ สติปัญญา ความรู้ และ
- 20. ภาพอนาคตและ 2 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ คณธรรม” สิงทีกล่าวมานี้ แสดงให้เห็นว่าประเทศไทยมุงให้ความ ุ ่ ่ ่ สำคญกบการพฒนาทรพยากรมนษยมากขนเปนลำดบ ั ั ั ั ุ ์ ้ึ ็ ั แต่อย่างไรก็ตาม การจะพัฒนาคนในประเทศอย่างมีทิศ ทางย่อมขึ้นกับความชัดเจนในเป้าหมายเรื่องลักษณะคนไทยที่ สังคมต้องการในอนาคต เป้าหมายลักษณะของคนไทยในอนาคต ทพงประสงคพงไดมาโดยการศกษาวจยอยางเปนระบบและไดผล ่ี ึ ์ ึ ้ ึ ิั ่ ็ ้ การศกษาทนาเชอถอ โดยคำนงถงการเปลยนแปลงและแนวโนม ึ ่ี ่ ่ื ื ึ ึ ่ี ้ ของบริบทแวดล้อมในอนาคตที่จะเกิดขึ้น ซึ่งหากเราสามารถ กำหนดภาพอนาคตเกี่ยวกับลักษณะคนไทยที่พึงประสงค์ได้แล้ว จะช่วยทำให้หน่วยงานต่าง ๆ ที่มีภารกิจหน้าที่เกี่ยวข้องกับการ พัฒนาเด็กและเยาวชน ซึ่งในปัจจุบันมีมากถึง 15 หน่วยงานมี ทิศทางที่ชัดเจนในการพัฒนาเด็กและเยาวชนของชาติ อีกทั้งยัง สามารถกำหนดแนวทางและจดสรรหนาทความรบผดชอบในการ ั ้ ่ี ั ิ พัฒนาลักษณะของคนที่พึงประสงค์แต่ละด้านได้ชัดเจนมากขึ้น ด้วย อันเป็นการช่วยลดปัญหาความซ้ำซ้อน การขาดความเป็น เอกภาพในการปฏบตงานของหนวยงานตาง ๆ ทเ่ี กยวของ และลด ิ ั ิ ่ ่ ่ี ้ การสญเสยทรพยากรทมอยจำกดไปโดยไมจำเปน ู ี ั ่ี ี ู่ ั ่ ็ วัตถุประสงค์ 1. เพื่อประมวลและวิเคราะห์ปัจจัยขับเคลื่อนสังคมไทย ในอนาคต สภาพสังคมไทยในสองทศวรรษหน้า และสภาพอนาคต สังคมไทยทีพงประสงค์ในสองทศวรรษหน้า ่ ึ
- 21. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 3 2. เพื่อศึกษา สังเคราะห์ วิเคราะห์ และนำเสนอคุณ- ลักษณะคนไทยที่พึงประสงค์ โดยเน้นไปที่กลุ่มเด็กและเยาวชน ครอบคลุม 5 ด้านหลัก ได้แก่ ด้านร่างกาย ด้านจิตใจ ด้านความรู้ ดานทกษะความสามารถ และดานลกษณะชวต ้ ั ้ ั ีิ ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ 1. นำผลการศึ ก ษาที ่ ไ ด้ ร ั บ ในเรื ่ อ งคุ ณ ลั ก ษณะที ่ พ ึ ง ประสงค์ของคนไทย ใช้เป็นเป้าหมายเพื่อกำหนดแนวทางการ ดำเนินการ และกำหนดยุทธศาสตร์การทำงานร่วมกันของหน่วย งานต่าง ๆ เพื่อสร้างคนไทยรุ่นใหม่ โดยเฉพาะเด็กและเยาวชน ให้มีคุณลักษณะที่พึงประสงค์ดังกล่าว 2.นำข้อมูลที่ได้รับเรื่องสังคมไทยในอนาคต สภาพสังคม ไทยในสองทศวรรษหน้า และสภาพอนาคตสังคมไทยทีพงประสงค์ ่ ึ ในสองทศวรรษหน้า ไปใช้เป็นฐานข้อมูลประกอบการศึกษาเพื่อ กำหนดยุทธศาสตร์การพัฒนาคนไทยในโอกาสต่อไป ขอบเขตการศึกษา การฉายภาพคุณลักษณะคนไทยที่พึงประสงค์นี้ เป็นการ นำเสนอคุณลักษณะของคนไทยภายใต้บริบทของลักษณะสังคม ในอนาคต โดยพยายามคาดการณ์ปัจจัยขับเคลื่อนหลักที่น่า จะเกิดขึ้นในอนาคตอีก 15-20 ปีข้างหน้าโดยประมาณ ซึ่งเป็น ระยะเวลาที่พอประเมินได้ว่าน่าจะมีปัจจัยและแนวโน้มใดเกิด
- 22. ภาพอนาคตและ 4 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ ขนบาง หากใชกรอบเวลาทยาวไกลกวาน้ี อาจมปจจยทไมสามารถ ้ึ ้ ้ ่ี ่ ี ั ั ่ี ่ คาดการณได้ และหากระยะสนกวาน้ี อาจไมเ่ หนการเปลยนแปลง ์ ้ั ่ ็ ่ี ทชดเจนมากนก ่ี ั ั สำหรับคุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์นี้ จะมิได้ จำแนกตามช ่ ว งว ั ย เน ื ่ อ งจากความจำก ั ด ของระยะเวลาใน การศึกษาที่มีระยะเวลาเพียง 45 วัน ดังนั้น จึงได้กำหนดกรอบ การพจารณาคณลกษณะคนไทยทพงประสงคใน 5 ดานหลก คอ ิ ุ ั ่ี ึ ์ ้ ั ื ด้านร่างกาย ด้านจิตใจ ด้านความรู้ ด้านทักษะความสามารถ และดานลกษณะชวต เนองจากดานตาง ๆ เหลานเ้ี ปนองคประกอบ ้ ั ี ิ ่ื ้ ่ ่ ็ ์ หลั ก สำคั ญ ที ่ เ กี ่ ย วข้ อ งกั บ การพั ฒ นามนุ ษ ย์ ใ นแต่ ล ะช่ ว งวั ย ทคอนขางครบถวน ่ี ่ ้ ้ ในการศึกษาครั้งนี้ใช้การวิจัยทางเอกสารเป็นหลักและ เสรมดวยการจดประชมเชงปฏบตการกลมผเู้ ชยวชาญ เนองดวย ิ ้ ั ุ ิ ิ ั ิ ุ่ ่ี ่ื ้ ความจำกัดทางด้านระยะเวลาและงบประมาณในการวิจัย การวจยทางเอกสาร (documentary research) ไดทำการ ิั ้ ศกษาจากงานวจย หนงสอ เอกสาร ตำรา และวารสารทางวชาการ ึ ิั ั ื ิ ตาง ๆ ทงในและตางประเทศ ซงพยายามพจารณาใหครอบคลม ่ ้ั ่ ่ึ ิ ้ ุ ประเดนเรองแผนการพฒนาประเทศดานตาง ๆ ทงดานเศรษฐกจ ็ ่ื ั ้ ่ ้ั ้ ิ สังคม ตลอดจนแผนการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ทั้งของไทย และต ่ า งประเทศ แนวค ิ ด และงานว ิ จ ั ย เก ี ่ ย วก ั บ ภาพอนาคต วิสัยทัศน์ของประเทศไทย รวมถึงภาพคนไทยที่พึงประสงค์ใน อนาคต ข้อมูลทางสถิติทั้งในอดีต ปัจจุบัน และอนาคตที่เกี่ยว
- 23. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 5 ข้องกับภาพสังคมไทยและคนไทยในอนาคต ทฤษฎีจิตวิทยา พัฒนาการ ข้อมูลด้านความสามารถในการแข่งขันของประเทศ โดยทำการวิเคราะห์และสังเคราะห์เนื้อหาจากเอกสารที่รวบ รวมมาทั้งหมด เพื่อนำไปประกอบการวิเคราะห์และสังเคราะห์ คุณลักษณะคนไทยที่พึงประสงค์ การประชุมเชิงปฏิบัติการ (workshop) เพอรวบรวมความคดเหนและขอเสนอแนะจากผทรง ่ื ิ ็ ้ ู้ คุณวุฒและผูเ้ ชียวชาญด้านต่าง ๆ เพือให้ได้ขอมูลนำมาประกอบ ิ ่ ่ ้ การวิเคราะห์คุณลักษณะคนไทยที่พึงประสงค์เพิ่มเติมให้ครบ ถ้วนยิ่งขึ้น ระยะเวลาดำเนินการ ระหวางวนท่ี 2 สงหาคม - 20 กนยายน พ.ศ. 2545 รวม ่ ั ิ ั ประมาณ 45 วน ั
- 24. ภาพอนาคตและ 6 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ บทที่ 2 ปัจจัยกำหนดภาพสังคมไทยในอนาคต ในการวิจัยครั้งนี้จะแบ่งการพิจารณาปัจจัยกำหนดภาพ อนาคตของสังคมไทยใน 2 ด้าน คือ ปัจจัยภายนอกที่เป็นผล กระทบมาจากกระแสโลกาภิ ว ั ต น์ และปั จ จั ย เฉพาะภายใน ประเทศไทยเอง I. ปจจยภายนอก ั ั ประเทศต่าง ๆ ในโลกเชื่อมโยงกันเป็นหมู่บ้านเดียว (global village) ทงทางการคา การเงน การลงทน การเมอง สงคม ้ั ้ ิ ุ ื ั วัฒนธรรม รวมไปถึงการเชื่อมโยงทางความรู้ แนวคิด ค่านิยม และพฤติกรรม ผ่านการถ่ายโอนข้อมูลด้วยระบบสารสนเทศและ สื ่ อ สารมวลชน การถ่ า ยโอนสิ น ค้ า ข้ า มพรมแดนภู ม ิ ศ าสตร์ อย่างเกือบอิสระ และผ่านการคมนาคมที่เชื่อมต่อแทนทุกจุดใน โลกเขาหากนอยางใกลชด การเชอมโยงเหลาน้ี ทำใหสงทเี่ กดขน ้ ั ่ ้ิ ่ื ่ ้ ่ิ ิ ้ึ ในสังคมหนึ่ง สามารถแพร่กระจายทั่วโลกได้ภายในเวลาอัน รวดเร็ว เมื่อเหตุการณ์เกิดขึ้นในจุดหนึ่งของโลก อีกประเทศหนึ่ง ที่อยู่ห่างไกลอาจได้รับผลกระทบไปด้วย การไหลบ่าของกระแส
- 25. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 7 โลกด้านต่าง ๆ ที่ทะลุทะลวงรุกล้ำเข้ามายังภายในประเทศไทย ส่งผลให้ปัจจัยภายนอกประเทศสามารถมีอิทธิพลกระทบต่อ วิถีชีวิตของประชาชนไทยได้อย่างยากจะหลีกเลี่ยงได้ จาการประมวลขอมลในเอกสารตาง ๆ พบวา ปจจยภาย ้ ู ่ ่ ั ั นอกประเทศสำคัญที่จะส่งผลกระทบต่ออนาคตของประเทศไทย ได้แก่ 1. ความก้าวหน้าของเทคโนโลยีขนสูง ้ั เทคโนโลยีเริ่มมีบทบาทสำคัญในการกำหนดรูปแบบการ พัฒนาและการเปลี่ยนแปลงของโลกตั้งแต่ศตวรรรษที่ 20 และ จะยิ่งทวีความสำคัญมากขึ้นในศตวรรษหน้า ความรวดเร็วของ การพัฒนาทางเทคโนโลยีที่เห็นได้ชัดเจนในศตวรรษที่ 20 คือ การที่มนุษย์สามารถบินขึ้นสู่อากาศได้เป็นครั้งแรกในประวัติ ศาสตรโลกดวยเครองบนของพนองตระกลไรท์ (Wright) ในปี ค.ศ. ์ ้ ่ื ิ ่ี ้ ู 1901 แต่เพียงอีก 68 ปีจากนั้นมนุษย์สามารถทะยานไกลไปสู่ อวกาศและสัมผัสพื้นผิวของดาวเคราะห์ดวงอื่นได้ การพัฒนา เทคโนโลยีอย่างรวดเร็วในช่วงทีผานมา ได้พามนุษยชาติกาวข้าม ่ ่ ้ ขี ด จำกั ด และจิ น ตนาการหลายอย่ า ง ความก้ า วหน้ า ทาง เทคโนโลยีนได้ขยายไปสูพรมแดนของวิทยาการด้านอืน ๆ และจะ ้ี ่ ่ ยังคงพัฒนาต่อไปด้วยอัตราเร่งทีเ่ พิมขึนในโลกอนาคต โดยเฉพาะ ่ ้ อย่ า งยิ ่ ง วิ ท ยาการด้ า นคอมพิ ว เตอร์ วิ ท ยาการทางด้ า นการ สอสารโทรคมนาคม เทคโนโลยเพอเพมประสทธภาพในการผลต ่ื ี ่ื ่ิ ิ ิ ิ
- 26. ภาพอนาคตและ 8 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ เทคโนโลยีทางการแพทย์ เทคโนโลยีทางการเกษตร เทคโนโลยี ชีวภาพและพันธุวิศวกรรมศาสตร์ เทคโนโลยีด้านวัสดุศาสตร์ รวมทั้งวิทยาการด้านอวกาศและวิทยาการใต้ทะเล การพัฒนาสู่ เทคโนโลยีขั้นสูงนี้จะมีผลทำให้วิถีการดำเนินชีวิตของผู้คนใน สงคมตาง ๆ ซงรวมถงสงคมไทยแปรเปลยนไปอยางมาก ั ่ ่ึ ึ ั ่ี ่ 2. การแพร่กระจายและเข้าถึงข้อมูลข่าวสารสนเทศ ควบค ู ่ ไ ปก ั บ ย ุ ค แห ่ ง การพ ั ฒ นาเทคโนโลย ี ข ั ้ น ส ู ง ใน อนาคต การพฒนาวทยาการดานคอมพวเตอรในปี ค.ศ.1946 และ ั ิ ้ ิ ์ การพัฒนาเครือข่ายข้อมูลของกระทรวงกลาโหมสหรัฐอเมริกา ในปีค.ศ.1969 ได้นำไปสู่การสร้างระบบอินเทอร์เน็ต (Internet) ในช่วงทศวรรษที่ 1980 และ World Wide Web ในช่วงทศวรรษที่ 1990 เมอผสมผสานกบความกาวหนาของสอสารมวลชน แขนง ่ื ั ้ ้ ่ื ต่าง ๆ อาทิ โทรทัศน์ วิทยุ สิ่งพิมพ์ วิทยาการดังกล่าว ได้พา มนุษย์ไปสู่การปฏิวัติระบบข้อมูลของโลกทำให้เกิดการถ่ายโอน และเชื่อมโยงข้อมูลระหว่างบุคคล องค์กร และประเทศ อย่าง สะดวกรวดเร็ว ผู้คนในซีกโลกหนึ่งสามารถติดต่อรับรู้การเปลี่ยน แปลงของระบบเศรษฐกจ ธรกจ การเมอง การศกษา วฒนธรรม ิ ุ ิ ื ึ ั ค่ า นิ ย ม ความคิ ด และวิ ถ ี ช ี ว ิ ต ของคนในแต่ ล ะประเทศ ซึ ่ ง สอดคล้องกับสมาคมนักเรียนทุนรัฐบาลไทย (2540: 32) ทีกล่าวว่า ่ เทคโนโลยใหมทำใหเ้ กดความหลากหลายในการแสวงหาขาวสาร ี ่ ิ ่ ข้อมูล สามารถกระจายข่าวสารได้กว้างขวางพร้อมกัน เครือข่าย
- 27. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 9 สารสนเทศจะกลายเปนเครองมอสำคญของการสรางความสามารถ ็ ่ื ื ั ้ การแขงขน (competitiveness) ทงในระดบประเทศและนานาชาติ ่ ั ้ั ั ความสำเร็จและอำนาจของบุคคลจะอยู่ที่ความสามารถ ในการเข้าถึงการจัดการ และประยุกต์ใช้ประโยชน์จากข้อมูลที่มี อยู่มากมายเหล่านี้ได้ ซึ่งปัจจัยด้านข้อมูลสารสนเทศมีอิทธิพล ในการกำหนดภาพสงคมไทยในอนาคตในหลายดาน ดงทจะกลาว ั ้ ั ่ี ่ ถึงต่อไป 3. การแขงขนทรนแรง ่ ั ่ี ุ ความก้ า วหน้ า ของเครื อ ข่ า ยสารสนเทศทำให้ แ ต่ ล ะ ปจเจกบคคล สามารถเขาถงขอมลขาวสารจากมมตาง ๆ ของโลก ั ุ ้ ึ ้ ู ่ ุ ่ ได้มากขึ้น รวดเร็วขึ้น และเท่าเทียมกัน กอปรกับกำแพงกีดกัน ทางการค้าที่นับวันจะสลายหายไปทุกขณะ ทำให้การแข่งขัน ทางการคาระหวางประเทศเพอความอยรอดมความจำเปนมากขน ้ ่ ่ื ู่ ี ็ ้ึ สิ่งเหล่านี้เป็นปัจจัยสำคัญประการหนึ่งที่เร่งรัดให้แต่ละประเทศ ต้องก้าวเข้าสู่เวทีของการแข่งขันระดับนานาชาติ คู่แข่งขันจาก ภายนอกหรือข้ามพื้นที่ภูมิศาสตร์ของรัฐสามารถรุกเข้าสู่ตลาด ภายในได้อย่างง่ายดาย ส่งผลให้การพยายามช่วงชิงความได้ เปรียบในการแข่งขันจะยังคงอยู่และดำเนินต่อไป รวมทั้งยังมี แนวโน้มที่จะขยายตัวจากระดับระหว่างประเทศลงสู่ระดับชีวิต ประจำวันของประชาชนมากขึ้นด้วย ในลักษณะการแข่งขันทาง การศึกษาและการแข่งขันในการทำงาน โดยปัจจัยด้านการแข่งขัน
- 28. ภาพอนาคตและ 10 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ นี้จะทวีความรุนแรงอย่างต่อเนื่องในอนาคต และมีผลต่อการ กำหนดทศทางการเรยนรของคนในอนาคตอยางแนนอน ิ ี ู้ ่ ่ 4. การเพิมบทบาทและความสำคัญของความรูในสังคม ่ ้ ความก้ า วหน้ า ของเทคโนโลยี ส ารสนเทศได้ เ ปิ ด โลก การเรี ย นรู ้ อ อกไปอย่ า งไร้ ข ี ด จำกั ด และความก้ า วหน้ า ทาง เทคโนโลยีสารสนเทศนี้จะนำเราไปสู่การปฏิวัติระบบการเรียนรู้ ของมนุษยชาติ ความรู้จะกลายเป็นสิ่งที่ทุกคนสามารถเข้าถึง ได้หมด ผู้คนสามารถเรียนรู้จากการศึกษาอย่างไม่เป็นทางการ ได ้ ม ากมาย สอดคล ้ อ งก ั บ ข ้ อ เสนอของสมาคมน ั ก เร ี ย นท ุ น รัฐบาลไทย (2540: 32) ที่กล่าวว่า ด้านการศึกษาจะมีเครือข่าย ขอมลความรททกคนเขาถงไดโดยตรง จะมรปแบบของการเรยนรู้ ้ ู ู้ ่ี ุ ้ ึ ้ ีู ี ด้วยตนเองเข้ามาเสริมระบบโรงเรียนมากขึ้น หรืออาจเรียนรู้ ได้ด้วยตนเองที่ทำงานหรือที่บ้าน สภาพดังกล่าวจะทำให้ความรู้ ไม่ถูกผูกขาดเฉพาะคนเพียงบางส่วนอีกต่อไป คนในวงกว้างจะ สามารถเข้าถึงความรูได้ดยงขึน ้ ี ่ิ ้ ในขณะเดียวกันความรู้จะเป็นปัจจัยสำคัญที่จะช่วยเพิ่ม ขดความสามารถของหนวยงานตาง ๆ สงคมแตละยคตางใชปจจย ี ่ ่ ั ่ ุ ่ ้ ั ั สร้างความได้เปรียบทางการแข่งขันทีตางกัน ยุคเศรษฐกิจบนฐาน ่ ่ เกษตรกรรมใช้ปัจจัยที่ดิน แรงงาน และกำลังทหารสร้างความ ไดเ้ ปรยบในการแขงขน ตอมาในยคเศรษฐกจบนฐานอตสาหกรรม ี ่ ั ่ ุ ิ ุ ปัจจัยสร้างความได้เปรียบทางการแข่งขัน ได้เปลี่ยนมาเป็น
- 29. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 11 เครื่องจักร ทรัพยากรธรรมชาติ และเงินทุน แต่สำหรับในยุค ปัจจุบันที่เป็นยุคเศรษฐกิจใหม่ ปัจจัยสร้างความได้เปรียบทาง การแข่งขัน ได้เปลี่ยนจากปัจจัยที่จับต้องได้ไปสู่ปัจจัยที่มอง ไม่เห็นแต่มีพลังมหาศาล นั่นคือ ข้อมูลข่าวสารและทุนความรู้ (knowledge capital) อุ ต สาหกรรมบนฐานความรู ้ ข ั บ เคลื ่ อ นเศรษฐกิ จ ของ ประเทศที่พัฒนาแล้วให้ก้าวทะยานไปอย่างรวดเร็ว จากผล การศกษาถงการเพมผลตภาพ (productivity) ของระบบเศรษฐกจ ึ ึ ่ิ ิ ิ อเมรกานบแตปี 1995 พบวา เกดจากหลายปจจย แตหากเทยบ ิ ั ่ ่ ิ ั ั ่ ี สัดส่วนกันแล้ว ร้อยละ 50 เป็นผลจากการพัฒนาผลิตภาพของ อุตสาหกรรมคอมพิวเตอร์และซอฟแวร์ ทุนความรู้จึงเป็นปัจจัย สำคัญทีจะสร้างความสามารถทางการแข่งขันในระยะยาว โดยที่ ่ ทุนความรู้คือ ผลรวมของวิธีการ เทคนิค ข้อเท็จจริง แนวคิด ความเขาใจทลกซง ขอสงเกต หรอประสบการณทสามารถนำมา ้ ่ี ึ ้ึ ้ ั ื ์ ่ี สรางมลคาได้ ความรจะกลายเปนตวกำหนดระดบความสามารถ ้ ู ่ ู้ ็ ั ั ในการแข่งขันทั้งในระดับบุคคล ระดับหน่วยงาน และระดับ ประเทศ จนในที่สุดจะไม่มีการเรียกประเทศไหนว่าเป็นประเทศ ยากจนอีกแล้ว แต่จะเรียกว่า “ประเทศท ี ่ ไ ม ่ ร ู ้ ” แทน ดังนั้น บุคคลที่ทรงความรู้อย่างหลากหลาย และมีความสามารถใน การจัดการนำข้อมูลมาใช้ประโยชน์ได้ จะกลายเป็นคนกลุ่มใหม่ ที่ทรงพลังในสังคมอนาคต ปัจจัยด้านความรู้นี้จะมีผลต่อการ กำหนดสภาพสังคมไทยในอนาคต ซึ่งนับว่าเป็นการปรับเปลี่ยน
- 30. ภาพอนาคตและ 12 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ โฉมหนาสงคมไทยในปจจบนใหแตกตางไปจากเดม ้ ั ั ุ ั ้ ่ ิ 5. การเชือมโยงถึงกันเป็นเครือข่าย ่ การติดต่อและการแลกเปลี่ยนทางการค้า การศึกษา การเมอง และวฒนธรรมทมมากขน อกทงระเบยบโลกใหม่ (New ื ั ่ี ี ้ึ ี ้ั ี World Order) ทจะเขามามอทธพลอยางมากในยคอนาคต จะทำ ่ี ้ ีิ ิ ่ ุ ให้ไม่มีประเทศหรือองค์การใดสามารถดำรงตนเองอยู่โดดเดี่ยว โดยมิตองขึนกับใครได้อกต่อไป แต่ละองคาพยพของสังคมจำเป็น ้ ้ ี ต้องประสานความร่วมมือกับส่วนอื่นเพื่อความอยู่รอด และเพิ่ม ความแข็งแกร่งของตนเอง โดยเหตุนี้ สภาพของการเชื่อมโยงถึง กันเป็นเครือข่ายจึงเป็นภาพที่จะเห็นได้อย่างชัดเจนมากในยุค อนาคต ทั้งที่เป็นการเชื่อมโยงเครือข่ายระดับชาติลงไปจนถึง ระดับองค์การและระดับบุคคล ซึ่งสะท้อนออกมาในลักษณะ ของเครือข่ายด้านเศรษฐกิจ การเมือง การศึกษา เทคโนโลยี วัฒนธรรม โดยมีจุดหมายเพื่อการเสริมสร้างความแข็งแกร่ง ระหวางสมาชกในเครอขาย เพอประสทธภาพในการบรหารจดการ ่ ิ ื ่ ่ื ิ ิ ิ ั การแบ่งปันและจัดสรรทรัพยากรร่วม และเพื่อการสร้างอำนาจ การตอรองแกกลมของตนเอง ่ ่ ุ่ 6. การขยายตวของกระแสประชาธปไตย ั ิ กระแสของประชาธิปไตยจะขยายตัวมากยิ่งขึ้นในแต่ละ ชุมชนของสังคมโลก เนื่องจากปัจจัยหลักสามประการ คือ
- 31. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 13 1) จากการล่มสลายของลัทธิคอมมิวนิสต์ในช่วงศตวรรษที่ยี่สิบ ทำให้ยังไม่มีแนวทางเลือกอื่นในการจัดระบบการปกครองสังคม 2) การเรียกร้องของกลุ่มประเทศมหาอำนาจทางการค้าภายใต้ เครือข่ายของความร่วมมือทางเศรษฐกิจ ซึ่งจะมีบทบาทในการ กำหนดรูปแบบประชาธิปไตยในแนวทางที่เอื้อประโยชน์สูงสุด ต่อกลุ่มตนเอง โดยใช้ผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจเป็นข้อต่อรอง และเงื่อนไขที่ประเทศเล็กต้องปฏิบัติตาม และ 3) การเรียกร้อง จากภายในแต่ละประเทศ อันสืบเนื่องมาจากการที่ประชาชนมี ความรูการศึกษาเพิมขึน และการมีโอกาสเข้าถึงข้อมูลข่าวสารผ่าน ้ ่ ้ ระบบสอสารทรวดเรวและทนสมย ่ื ่ี ็ ั ั กระแสประชาธิปไตยจะกระตุ้นให้ประชาชนในแต่ละ สังคม มีความต้องการมีสวนร่วมทางการปกครองมากขึน ในขณะ ่ ้ เดียวกันประชาชนในประเทศส่วนใหญ่ในโลกมีแนวโน้มที่จะได้ รับการศึกษาในระดับที่สูงขึ้น ซึ่งจะส่งผลให้ประเทศไทยที่เป็น ประชาธิปไตยแต่เพียงในรูปแบบ จะถูกเรียกร้องให้ปรับเปลี่ยน เป็นประชาธิปไตยมากยิงขึน โดยเฉพาะในด้านของวิถการดำเนิน ่ ้ ี ชีวิตของประชาชน อาทิ การเรียกร้องสิทธิเสรีภาพ การต้องการ ความเสมอภาคและความเป็นธรรมของรัฐ ความต้องการได้รับ การปกป้องสิทธิมนุษยชน ซึ่งกระแสประชาธิปไตยนี้จะไม่เพียง พัดผ่านระดับประเทศเท่านั้น แต่จะไหลซึมลงสู่หน่วยงานและ องค ์ ก ารต ่ า ง ๆ ในระด ั บ จ ุ ล ภาคด ้ ว ย โดยสะท ้ อ นเป ็ น ภาพ ของประชาธ ิ ป ไตยในโรงงาน ประชาธ ิ ป ไตยในบร ิ ษ ั ท หร ื อ
- 32. ภาพอนาคตและ 14 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ ประชาธปไตยในโรงเรยน ฯลฯ ซงจะเกดเปนภาพทชดเจนมากขน ิ ี ่ึ ิ ็ ่ี ั ้ึ ในสังคมไทยในอนาคต 7. การแพรกระจายของวฒนธรรมตาง ๆ ในโลก ่ ั ่ สภาพไร ้ พ รมแดนและการเป ิ ด กว ้ า งในม ิ ต ิ ข องข ้ อ ม ู ล ข่ า วสาร การค้ า การลงทุ น การคมนาคม และการสื ่ อ สาร โทรคมนาคมนั้น จะส่งผลต่อมิติของวัฒนธรรมของแต่ละสังคม การแพร่กระจายวัฒนธรรมข้ามพรมแดนจะเป็นไปโดยสะดวก และรวดเร็ว และจะเป็นการยากอย่างยิ่งที่สังคมไทยซึ่งได้เชื่อม ต่อกับโครงสร้างของระบบโลกแล้ว จะสกัดกั้นหรือหลีกหนีจาก ผลกระทบของการแพรกระจายทางวฒนธรรมได้ ผลทตามมาคอ ่ ั ่ี ื เอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมของไทยบางอย่างจะแปรเปลี่ยนไป เนื่องจากสังคมไทยเป็นสังคมที่เปิดกว้างจึงได้รับอิทธิพลได้ง่าย ซึ่งมีผลดีในแง่ของการช่วยให้เกิดการผสมผสานทางวัฒนธรรม ระหว่างความเป็นท้องถิ่นและความเป็นสากลได้อย่างดี แต่ใน ขณะเดียวกันหากสังคมไทยในอนาคตยึดมั่นถือมั่นในวัฒนธรรม ของตนเองอยางสดโตง จนขาดความสามารถในการประยกตปรบ ่ ุ ่ ุ ์ ั เปลียนอย่างเหมาะสม ผลทีตามมาคือปัญหาความขัดแย้งระหว่าง ่ ่ กลุ่มคนที่ยึดมั่นในวัฒนธรรมใหม่และวัฒนธรรมเดิม สอดคล้อง กบทสมาคมนกเรยนทนรฐบาลไทย (2540: 32) เสนอไววา จะมี ั ่ี ั ี ุ ั ้่ การแพร่กระจายวัฒนธรรมต่างถิ่น วัฒนธรรมจากสังคมต่าง ๆ ท ั ่ ว โลกมากข ึ ้ น จะเก ิ ด ว ั ฒ นธรรมสากลท ี ่ แ ผ ่ อ ิ ท ธ ิ พ ลมาย ั ง
- 33. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 15 วัฒนธรรมท้องถิ่น จึงควรมีการอนุรักษ์วัฒนธรรมท้องถิ่นมากขึ้น เพื่อทัดทานกระแสโลกาภิวัตน์ในส่วนที่จะสร้างผลเสียกับสังคม ไทย ดังที่ปรากฏว่าธุรกิจบันเทิงข้ามชาติได้กระตุ้นให้เกิดกระแส วัตถุนิยม บริโภคนิยม และความฟุ้งเฟ้อต่าง ๆ เกิดการครอบงำ ทางวฒนธรรม ดงนน ปจจยการแพรกระจายของวฒนธรรมตาง ๆ ั ั ้ั ั ั ่ ั ่ นีควรเป็นส่วนทีได้รบความสนใจพิจารณาอย่างดี ้ ่ ั 8. กระแสการตื่นตัวในเรื่องการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม ผลจากการใช้ทรัพยากรของโลกอย่างขาดความระมัด ระวงในชวงทผานมา ไดสรางใหเ้ กดความขาดแคลนของทรพยากร ั ่ ่ี ่ ้ ้ ิ ั โลกอย่ า งรุ น แรงในยุ ค อนาคตที ่ จ ะมาถึ ง ดั ง ตั ว อย่ า งที ่ เ ห็ น ในปจจบน พบวาทวโลกกำลงประสบปญหาสงแวดลอม อนเนอง ั ุ ั ่ ่ั ั ั ่ิ ้ ั ่ื มาจากมลพิษทางอากาศ ทางเสียง ทางน้ำ ซึ่งส่วนหนึ่งเป็นผล มาจากการขยายตัวอย่างรวดเร็วของประชากร และการนำเอา วิทยาการใหม่ ๆ มาใช้พัฒนาความเป็นอยู่ของมนุษย์โดยขาด การคำนงถงผลกระทบดานสงแวดลอมทจะตามมา ภาวะการขาด ึ ึ ้ ่ิ ้ ่ี แคลนนีจะนำไปสูกระแสการเรียกร้องอย่างเข้มข้นในเรืองของการ ้ ่ ่ อนุรักษ์สิ่งแวดล้อมและการกำหนดกติการะหว่างประเทศเรื่อง การธำรงรั ก ษาสิ ่ ง แวดล้ อ ม เพื ่ อ ป้ อ งกั น มิ ใ ห้ เ กิ ด สภาพของ การแย่งชิงทรัพยากรระหว่างประเทศ ขณะเดียวกันกระแสการ อนุรักษ์สิ่งแวดล้อม จะกลายเป็นประเด็นสำคัญในระดับโลก ซึ่งมีผลทั้งทางด้านการกำหนดเงื่อนไขของการดำเนินเศรษฐกิจ
- 34. ภาพอนาคตและ 16 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ และธุรกิจการค้า ตลอดจนประเด็นทางการเมืองที่ประเทศไทย ต้องมีสวนเข้าไปเกียวข้องอย่างไม่สามารถจะหลีกเลียงได้งายนัก ่ ่ ่ ่ 9. การแสวงหาการเตมเตมในจตใจิ ็ ิ สภาพสังคมในอนาคตจะมีการแข่งขันอย่างรุนแรงทั้ง ในระดับประเทศและในระดับวิถีชีวิตประจำวันของบุคคล สภาพ ของการหาทุกหนทางเพื่อชัยชนะในการแข่งขันและความอยู่รอด อาจนำไปสู่การเอารัดเอาเปรียบและการทำร้ายกันด้วยวิธีการ รุนแรง ส่งผลให้ความตึงเครียดส่วนบุคคลและระหว่างบุคคลทวี รุนแรงเพิ่มมากยิ่งขึ้น เมื่อผสานกับสภาพปัญหาของความเป็น สังคมเมืองที่มีทั้งปัญหาสิ่งแวดล้อม อาชญากรรม ยาเสพติด สุขภาพจิต คุณภาพชีวิต รวมทั้งความโดดเดี่ยวในความสัมพันธ์ ของสังคมเมือง สภาพความกดดันเหล่านี้จะมีผลทำให้จิตใจของ คนแหงผาก เหนอยลา ออนแรง และจะกระตนทำใหเกดการเรยก ้ ่ื ้ ่ ุ้ ้ ิ ี ร้ อ งในเรื ่ อ งจริ ย ธรรมคุ ณ ธรรม และมี ผ ลให้ ค นสนใจเรื ่ อ ง การแสวงหาความเติมเต็มในจิตใจและจิตวิญญาณมากยิงขึน ่ ้ II. ปัจจัยภายใน ไม่เพียงปัจจัยภายนอกทีเ่ ป็นผลมาจากโลกาภิวตน์เท่านัน ั ้ ทสงกระทบตอสงคมไทยในอนาคต แตปจจยภายในประเทศบาง ่ี ่ ่ ั ่ ั ั เรองจะสงผลตอสภาพสงคมไทยในสองทศวรรษหนาดวยเชนกน ่ื ่ ่ ั ้ ้ ่ ั
- 35. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 17 1. รฐธรรมนญแหงราชอาณาจกรไทย พ.ศ. 2540 ั ู ่ ั ประเทศไทยได้ประกาศใช้รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณา- จักรไทย พุทธศักราช 2540 ซึ่งมีบทบัญญัติในหลายประการ ที่จะมีผลต่อการกำหนดภาพอนาคตของสังคมไทย เช่น การให้ สิทธิแก่ประชาชนในการตรวจสอบและควบคุมหน่วยงานของรัฐ ในการดำเนิ น งานต่ า ง ๆ การกำหนดให้ ม ี อ งค์ ก รตรวจสอบ การดำเนินงานของสถาบันทางการเมือง อาทิ ศาลรัฐธรรมนูญ ศาลยตธรรม ศาลปกครอง องคกรเอกชน การใหบทบาทสอมวลชน ุิ ์ ้ ่ื ในการตรวจสอบการดำเนิ น งานของสถาบั น ทางการเมื อ ง ตลอดจนเป็น ”สื่อ” ในการรายงานข้อมูลข่าวสารแก่ประชาชน อยางเปนอสระ ซงทำใหสถาบนการเมองตาง ๆ ตองระมดระวง ่ ็ ิ ่ึ ้ ั ื ่ ้ ั ั และไม่กระทำสิงทีไม่ถกต้อง สถานการณ์การเมืองภายในประเทศ ่ ่ ู ภาพรวมนบวาพฒนาไปในแนวทางทดขน นอกจากนน การปฏรป ั ่ ั ่ี ี ้ึ ้ั ิู ทางการเมื อ งได้ ท ำให้ เ กิ ด พลั ง ของสั ง คมกลุ ่ ม ใหม่ ข ึ ้ น คื อ ชนชั้นกลาง โดยมีองค์กรพัฒนาเอกชน (NGOs) เป็นพลังหลัก ในการดำเนินงานด้านพัฒนาสังคม เศรษฐกิจ และการเมือง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในประเด็นสิทธิมนุษยชนและการอนุรักษ์ สิงแวดล้อม ่ สำน ั ก งานคณะกรรมการพ ั ฒ นาการเศรษฐก ิ จ และ สงคมแหงชาติ (2543: 10) ไดเสนอวารฐธรรมนญแหงราชอาณา- ั ่ ้ ่ ั ู ่ จกรไทย พ.ศ. 2540 ไดวางพนฐานและเปนตวเรงใหเ้ กดการปฏรป ั ้ ้ื ็ ั ่ ิ ิู ที่สำคัญหลายประการ นับตั้งแต่กระแสการตื่นตัวของการมี
- 36. ภาพอนาคตและ 18 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ สวนรวมของประชาคมในการพฒนาประเทศ ทงในเรองการพฒนา ่ ่ ั ้ั ่ื ั ทองถนและการกระจายอำนาจ การดแลทรพยากรธรรมชาตและ ้ ่ิ ู ั ิ สิ่งแวดล้อม การเคารพสิทธิ ภูมิปัญญา และวัฒนธรรมท้องถิ่น ตลอดจนการตระหนักในเรื่องสิทธิของเด็ก สตรี และผู้สูงอายุ และให้ความสำคัญต่อการเสริมสร้างการบริหารการจัดการที่ดี (Good Governance) โดยเน้นความโปร่งใสตรวจสอบได้ และ ความมีประสิทธิภาพของระบบบริหารจัดการ 2. วิกฤตคุณธรรมจริยธรรม ในปัจจุบันสภาพความเสื่อมถอยด้านคุณธรรมจริยธรรม ในสงคมไทยเรมเขาสภาวะวกฤต สะทอนไดจากพฤตกรรมของคน ั ่ิ ้ ู่ ิ ้ ้ ิ ในสังคมได้เริมมีสำนึกในเรืองของความถูกต้อง ความดี ความเลว ่ ่ คณธรรมประจำใจ กฎเกณฑทางศลธรรม และสทธหนาท่ี วกฤต ุ ์ ี ิ ิ ้ ิ ด้านคุณธรรมจริยธรรมที่ตกต่ำนั้นสะท้อนในหลาย ๆ ด้าน อาทิ ปญหาความรนแรงทเ่ี พมขนในสงคม ปญหาความไมซอสตยสจรต ั ุ ่ิ ้ึ ั ั ่ ่ื ั ์ ุ ิ ขาดจรรยาบรรณ ปญหาการทจรตคอรปชน ปญหาการขาดความ ั ุ ิ ั ่ั ั รับผิดชอบ ความเกียจคร้าน อยากรวยทางลัด ปัญหาการขาด การประมาณตน ขาดการยับยั้งชั่งใจ ความฟุ้งเฟ้อฉาบฉวยใน สงคม ปญหาการขาดการใชเ้ หตผลเชงคณธรรมในการดำเนนชวต ั ั ุ ิ ุ ิ ีิ ปั ญ หาการคดโกงฉ้ อ ราษฎร์ บ ั ง หลวง ปั ญ หาอาชญากรรม ยาเสพต ิ ด โสเภณ ี การทำแท ้ ง เถ ื ่ อ น เป ็ น ต ้ น นอกจากน ั ้ น ปัญหาที่เกี่ยวข้องกับเด็กและเยาวชนที่เป็นปัญหาวิกฤตทาง
- 37. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 19 ค ุ ณ ธรรมจร ิ ย ธรรม ตามท ี ่ ส ำน ั ก งานคณะกรรมการส ่ ง เสร ิ ม และประสานงานเยาวชนแห่งชาติ (2545: 2-6) ได้รวบรวมและ สรปไว้ อาทิ ปญหาเดกถกปลอยปละละเลย ปญหาเดกถกละเมด ุ ั ็ ู ่ ั ็ ู ิ สทธิ ปญหาโสเภณเดก ซงปจจบนมทงเดกหญงและเดกชายไดมี ิ ั ี ็ ่ึ ั ุ ั ี ้ั ็ ิ ็ ้ กระบวนการล ่ อ ลวงและจ ั ด หาเด ็ ก ค ้ า ประเวณ ี ท ี ่ ม ี ร ู ป แบบท ี ่ ซับซ้อนมากขึน บางรายก็ยดอาชีพนีดวยความสมัครใจ ปัญหาเด็ก ้ ึ ้ ้ ประพฤติตัวไม่เหมาะสม เด็กใช้สารเสพติด โดยในปี 2542 สำนักวิจัยเอแบค-เคเอสซีอินเทอร์เน็ตโพลล์ ได้สำรวจวิจัยคาด ประมาณจำนวนนักเรียน/นักศึกษาทีเ่ กียวข้องกับยาเสพติด พบว่า ่ มีนกเรียน นักศึกษาทีเกียวข้องกับยาเสพติดจำนวน 663,290 คน ั ่ ่ ซึ่งแสดงให้เห็นจำนวนเด็กที่เกี่ยวข้องกับยาเสพติดเพิ่มมากขึ้น ปัญหาวัยรุ่นตั้งครรภ์โดยไม่ตั้งใจ ปัญหาเด็กแสดงพฤติกรรม ร ุ น แรง ชอบทะเลาะว ิ ว าทระหว ่ า งหม ู ่ ค ณะก ่ อ ให ้ เ ก ิ ด ความ เดอดรอนหรออนตรายตอบคคลอนดวย เปนตน ื ้ ื ั ่ ุ ่ื ้ ็ ้ นอกจากนัน สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจ ้ และสังคมแห่งชาติ (2543: 10) ซึ่งได้กล่าวถึงจุดอ่อนสำคัญ ที่ต้องเร่งแก้ไข คือ ด้านจริยธรรมของคนไทยที่มีแนวโน้มเสื่อม ถอยลง คนขาดความศรัทธาในหลักศาสนาและไม่ได้นำหลักธรรม มาใช้ในการดำรงชีวิตเท่าที่ควร ประกอบกับวัฒนธรรมต่างชาติ ที่เข้ามามีผลต่อพฤติกรรม และวิถีชีวิตของคนในสังคมเปลี่ยนไป โดยเฉพาะคนในสังคมเมืองและเยาวชน ส่งผลให้วัฒนธรรมดั้ง เดิมที่เป็นเอกลักษณ์อันดีงามของไทยเริ่มสูญหายและไม่ได้รับ
- 38. ภาพอนาคตและ 20 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ การนำมาใช้ประโยชน์ในการพัฒนาเท่าที่ควร ซึ่งปัญหาด้าน คุณธรรมจริยธรรมนี้จะส่งผลโดยตรงต่อการพัฒนาคน และ สงคมไทยในอนาคตอยางไมสามารถหลกเลยงได้ ั ่ ่ ี ่ี 3. การเปล ี ่ ย นโครงสร ้ า งประชากรของประเทศไทยใน อนาคต ผลจากการวางแผนครอบครัวที่ประสบความสำเร็จมา โดยตลอด ทำให้ภาวะการเจริญพันธุ์ของประชากรอยู่ในระดับ ทดแทน สัดส่วนประชากรวัยเด็กลดลง วัยแรงงานเพิ่มขึ้นเล็ก น้อย ขณะที่ประชากรวัยสูงอายุมีอัตราเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ดังที่ สำนกงานคณะกรรมการสงเสรมและประสานงานเยาวชนแหงชาติ ั ่ ิ ่ (2545: 23) ได้คาดประมาณว่าในปี 2554 ประชากรเด็กและ เยาวชน (บุคคลอายุไม่เกิน 25 ปี) จะลดลงเหลือ 24.42 ล้านคน และในปี 2557 เหลือ 24.06 ล้านคน หรือคิดเป็นร้อยละ 36.86 และ 34.76 ของประชากร ตามลำดับ ในขณะที่ปี 2542 มีเด็ก และเยาวชนจำนวน 26.73 ลานคน หรอคดเปนรอยละ 43.36 ของ ้ ื ิ ็ ้ ประชากรทั้งประเทศ นอกจากนี้ ความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์การแพทย์ จะส่งผลกระทบต่ออายุขัยโดยเฉลี่ยของคนไทย ทำให้คนไทย มีอายุยืนยาวยิ่งขึ้น สังคมไทยจะมีคนที่อยู่ในวัยสูงอายุมากขึ้น โดยกระจายอยู ่ ท ั ้ ง เมื อ งใหญ่ (mega cities) และชนบท การเปลี่ยนแปลงของประชากรนี้เรียกร้องให้ประเทศไทยต้องมี
- 39. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 21 นโยบายประชากรในอนาคตควรปรับให้เหมาะสม โดยมุ่งเน้น การพัฒนาคุณภาพ การกระจายตัว และการย้ายถิน รวมทังสร้าง ่ ้ โครงข่ายนิรภัยทางสังคม (Social Safety Nets) ที่จะช่วยเหลือ เกื้อกูลและดูแลประชากรส่วนใหญ่ที่มีความแตกต่างทางด้าน เศรษฐกิจและสังคมให้ได้รบการพัฒนาอย่างเท่าเทียมกัน(สำนักงาน ั คณะกรรมการพฒนาการเศรษฐกจและสงคมแหงชาติ,2543 : 10) ั ิ ั ่ 4. การปฏิรปการศึกษา ู พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พุทธศักราช 2542 เป็นกฎหมายหลักทางด้านการศึกษาฉบับแรกของประเทศไทย ทเ่ี ปดโอกาสใหประชาชนไดมสวนรวมอยางกวางขวางในการแสดง ิ ้ ้ ี่ ่ ่ ้ ความคดเหนและใหขอมล เพอกำหนดเนอหาสาระตาง ๆ เกยวกบ ิ ็ ้ ้ ู ่ื ้ื ่ ่ี ั การจัดการศึกษาของประเทศ ซึ่งจะส่งผลกระทบสำคัญในการ เปลี่ยนแปลงการจัดการศึกษาของชาติอย่างมาก โดยเฉพาะ อยางยงการกำหนดความมงหมายของการศกษา ทเ่ี นนการพฒนา ่ ่ิ ุ่ ึ ้ ั คนไทยใหเ้ ปนมนษยทสมบรณทงรางกาย จิตใจ สติปญญา ความรู้ ็ ุ ์ ่ี ู ์ ้ั ่ ั คณธรรม (มาตรา 6) หากบทบญญตตาง ๆ ใน พ.ร.บ.การศกษาฯ ุ ั ั ิ ่ ึ เป็นจริง ย่อมส่งผลให้ระดับการศึกษาโดยเฉลียของคนไทยเพิมขึน ่ ่ ้ ซึงจะมีความสำคัญยิงในการชีนำทิศทางการพัฒนาประเทศในอนาคต ่ ่ ้ ทั้งในเรื่องโอกาสทางเศรษฐกิจ การพัฒนาทางสังคม การเมือง และการเรียกร้องสิทธิต่าง ๆ เป็นแรงกดดันให้ระบบการเมือง และภาคราชการต้องปรับตัว เพื่อให้การบริหารจัดการมีความ
- 40. ภาพอนาคตและ 22 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ โปรงใสและเปนธรรม (กระทรวงศกษาธการ, 2542: 2-3) ่ ็ ึ ิ 5. การปฏิรปสุขภาพ ู กระทรวงสาธารณส ุ ข ได ้ ก ำหนดเป ้ า หมายส ุ ข ภาพด ี ถ้วนหน้าของประชาชน ในปี 2545-2549 เพือเชือมโยงการพัฒนา ่ ่ สาธารณสุขให้สัมพันธ์กับระบบเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม ค่านิยม พฤติกรรม และสิ่งแวดล้อมต่าง ๆ ที่มีผลกระทบกับ ปัญหาสุขภาพและระบบสาธารณสุข โดยมุ่งเน้นการพัฒนา ศักยภาพของคนด้านสุขภาพอนามัย เสริมสร้างให้ประชาชนมี ความรู้ ส่งเสริมสุขภาพการป้องกันโรค ดูแลสุขภาพของตนเอง และครอบครัวควบคู่กับการพัฒนาปัจจัยสิ่งแวดล้อม รวมทั้ง ระบบบริการสาธารณสุข ระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ ระบบ บรหารจดการ และสภาวะแวดลอมตาง ๆ ใหเออตอการมสขภาพ ิ ั ้ ่ ้ ้ื ่ ี ุ และพลานามัยทีดี ตลอดจนการจัด ลำดับความ สำคัญกับปัญหา ่ ความรุนแรงในบางโรคที่ยังแตกต่างกันตามสภาพพื้นที่ (สำนัก- งานคณะกรรมการส่งเสริมและประสานงานเยาวชนแห่งชาติ , 2545: 3) ปจจยตาง ๆ ขางตน เปนการประมวลปจจย ทงทเี่ ปนแรง ั ั ่ ้ ้ ็ ั ั ้ั ็ ผลักดันภายนอกอันเป็นผลจากกระแสโลกาภิวัตน์ และเงื่อนไข เฉพาะของสังคมไทยในปัจจุบันโดยสรุป ปฏิสัมพันธ์ระหว่าง ปัจจัยเหล่านี้จะส่งผลกำหนดการเปลี่ยนแปลงของสังคมไทย ในสองทศวรรษหน้า ในบทต่อไปจึงเป็นการพยายามประมวล ภาพสังคมไทยอันเป็นผลจากปัจจัยเหล่านี้
- 41. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 23 บทที่ 3 ภาพอนาคตของสังคมไทยในสองทศวรรษหน้า ในบทนี้จะเป็นการฉายภาพอนาคตใน 3 ด้านหลัก คือ ด้านเศรษฐกิจ ด้านสังคม และด้านการเมือง โดยวิเคราะห์จาก ปฏสมพนธของปจจยทงภายในและภายนอกประเทศทไดกลาวไว้ ิั ั ์ ั ั ้ั ่ี ้ ่ ในบททีแล้ว ่ I. ภาพอนาคตดานเศรษฐกจ ้ ิ 1. การแข่งขันทางเศรษฐกิจระหว่างประเทศทวีความรุนแรง ยิงขึน่ ้ การเปิดเสรีทางการค้าที่มากขึ้นทำให้สินค้าและการผลิต กระจายไปยังแหล่งประเทศต่าง ๆ ทั่วโลก ทรัพยากรเคลื่อน ยายมากขนและสะดวกขน นอกจากนน การรวมกลมทางการคา ้ ้ึ ้ึ ้ั ุ่ ้ ระหว่างประเทศทีเ่ พิมข้อต่อรองทางการค้ามากยิงขึน บีบให้แต่ละ ่ ่ ้ ประเทศต้องพยายามเข้าเป็นภาคีสมาชิกองค์การค้ากลุ่มต่าง ๆ และตองปฏบตตามพนธกรณระดบประเทศ ปจจยตาง ๆ เหลาน้ี ้ ิ ั ิ ั ี ั ั ั ่ ่ จะทำให้การแข่งขันระหว่างผู้ผลิตในประเทศต่าง ๆ รุนแรงขึ้น ทงทางดานการคาและดานการลงทน ประเทศตาง ๆ จงจะตองเนน ้ั ้ ้ ้ ุ ่ ึ ้ ้
- 42. ภาพอนาคตและ 24 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ การพัฒนาทีอยูบนรากฐานของความได้เปรียบของตนเองเพือความ ่ ่ ่ อยรอด ู่ ประเทศไทยเองต้ อ งเผชิ ญ กั บ สภาพการแข่ ง ขั น ทาง เศรษฐกิจที่รุนแรงมากขึ้น คนไทยจำเป็นต้องก้าวไปสู่ความเป็น สากลในเวทีการแข่งขันระดับโลก (สำนักงานคณะกรรมการ สงเสรมและประสานงานเยาวชนแหงชาติ, 2545:14) ซงสอดคลอง ่ ิ ่ ่ึ ้ กับมุมมองของสมาคมนักเรียนทุนรัฐบาลไทย (2540: 116) ที่กล่าวว่า แนวโน้มของโลกยุคโลกาภิวัตน์และผลกระทบต่อ สังคมไทย คือ เกิดการพัฒนาและการแข่งขันทางเศรษฐกิจ การพัฒนาเศรษฐกิจ โดยเน้นการการส่งเสริมอุตสาหกรรมและ พาณิชยกรรมได้แพร่กระจายไปทั่วโลกก่อให้เกิดวิถีการดำเนิน ชีวตแบบสะดวกสบายในรูปลักษณ์ของ “บริโภคนิยม” อย่างเต็มที่ ิ เกิ ด การแข่ ง ขั น แก่ ง แย่ ง กั น ในทางเศรษฐกิ จ ตามวิ ถ ี ท างแห่ ง ทนนยมและการคาเสรี และกำลงทวความรนแรงยงขนตามลำดบ ุ ิ ้ ั ี ุ ่ิ ้ึ ั อย่างไรก็ตาม คณะอนุกรรมการโครงการชูเศรษฐกิจไทย ในสากล (2539: 25) ไดวเิ คราะหไววา ความไดเ้ ปรยบประการหนง ้ ์ ้่ ี ่ึ ของประเทศไทย คือ ความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจกับประเทศ เพื่อนบ้าน ข้อตกลงเขตการค้าเสรีอาเซียนจะมีผลสมบูรณ์ในปี 2003 และการรวมประเทศในกลุ่มอินโดจีนให้เป็นอาเซียน-10 ทำใหคาดการณไดวาประเทศเพอนบานของไทยในอนภมภาคลม ้ ์ ้่ ่ื ้ ุ ู ิ ุ่ แม่น้ำโขงจะมีการปรับระบบเศรษฐกิจเป็นระบบทุนนิยมอย่าง สมบ ู ร ณ ์ เอเปคท ี ่ จ ะแปรสภาพต ั ว เองเป ็ น เขตการค ้ า เสร ี ใ น
- 43. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 25 พ.ศ. 2563 ทำให้เกิดโอกาสแก่ผู้ประกอบการของไทยได้เป็น อย่างดี อย่างไรก็ตามในโลกทีมการแข่งขันกันอย่างเสรีนน ความ ่ ี ้ั ได้เปรียบของประเทศต่าง ๆ เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วมาก ฐานการผลิตสินค้าสามารถโยกย้ายได้โดยสะดวก และกลุ่ม เศรษฐกิ จ หลั ก ๆ ของโลกมี โ อกาสที ่ จ ะเปลี ่ ย นแปลงลำดั บ ความสำคัญ แต่หากประเทศในเอเชียตะวันออกยังคงรักษา แนวโน้มการขยายตัวทีสงกว่าภาคอืน ๆ ของโลก ภูมภาคนีรวมทัง ่ ู ่ ิ ้ ้ ประเทศไทยจะเปนแหลงทนาลงทนตอไป ็ ่ ่ี ่ ุ ่ 2. ภาคบริการขยายตัวในระดับสูง หากประเทศไทยมุ่งพัฒนาจุดแข็ง แก้มูลเหตุแห่งปัญหา ของจุดอ่อน และมุ่งแนวนโยบายเชิงรุกในโอกาสที่กำลังเกิดขึ้น ใหม่ ภูมภาคและเทคโนโลยีใหม่ ทังในส่วนทีเ่ สริมสร้างขึนเองด้วย ิ ้ ้ และแพร่กระจายประโยชน์ให้กว้างขวางจะเกิดผลโดยส่วนรวม โอกาสใหม่นคอ การขยายตัวสูการค้านานาชาติเพิมขึน โดยอาศัย ้ี ื ่ ่ ้ พ ื ้ น ฐานความได ้ เ ปร ี ย บทางภ ู ม ิ ศ าสตร ์ ท ี ่ ไ ทยม ี ต ำแหน ่ ง เป ็ น ศูนย์กลาง ประชากรหนาแน่นในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้มีโครง สร้างพื้นฐานทางอุตสาหกรรมที่ผสมผสานการผลิต การบริการ การขนส่งทางอากาศและทางอืน ๆ อีกทังไทยมีแรงงานทีพร้อมจะ ่ ้ ่ เรียนรู้และรับการฝึกได้อย่างดี (สมาคมนักเรียนทุนรัฐบาลไทย, 2540: 34) เมื่อผสานจุดแข็งของไทยกับแนวโน้มธุรกิจโลกจะ เคลื่อนไปสู่ภาคบริการเพิ่มขึ้น อันเนื่องจากการเติบโตของธุรกิจ
- 44. ภาพอนาคตและ 26 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ บนฐานข้อมูลข่าวสารสารสนเทศและเทคโนโลยีสมัยใหม่ กอปร กบลกษณะนสยและเอกลกษณของคนไทยทเ่ี ออตอการบรการ คอ ั ั ิั ั ์ ้ื ่ ิ ื การเป็นคนสุภาพอ่อนน้อม มีอัธยาศัยที่เป็นกันเองเข้ากับคน ไดงาย บคลกลกษณะเปนกนเอง บคลกลกษณะรกสนก สงผลให้ ้่ ุ ิ ั ็ ั ุ ิ ั ั ุ ่ แนวโน้มแรงงานภาคธุรกิจบริการของประเทศไทย ไม่ว่าจะเป็น ธรกจการทองเทยว การโรงแรม ภตตาคาร รานอาหาร การบนเทง ุ ิ ่ ่ี ั ้ ั ิ การเงิน การธนาคาร ศูนย์บริการข้อมูลข่าวสาร หรือศูนย์กลาง บรการดานการเงน ฯลฯ จะยงคงสามารถเตบโตไดอยางตอเนอง ิ ้ ิ ั ิ ้ ่ ่ ่ื 3. ภาคอุตสาหกรรมปรับสู่การใช้เทคโนโลยีการผลิตชั้นสูง มากขึน้ ทิศทางของอุตสาหกรรมของประเทศไทยในสองทศวรรษ หน้านั้นจะแตกต่างไปจากปัจจุบันพอสมควร จากที่เคยเน้น อุตสาหกรรมทีตองใช้แรงงานเข้มข้นในการผลิต (labor intensive) ่ ้ จะต้องปรับตัวไปสู่อุตสาหกรรมที่ใช้เทคโนโลยีการผลิตชั้นสูง เนองจากการถกไลจากตลาดลางทผผลตจะยายฐานการผลตไปสู่ ่ื ู ่ ่ ่ี ู้ ิ ้ ิ ประเทศตลาดเปดใหมทมแรงงานราคาถกจำนวนมาก ขณะเดยว ิ ่ ่ี ี ู ี กับค่าแรงงานของไทยมีราคาสูงกว่าประเทศเหล่านั้น ทำให้สูญ เสียความสามารถในการแข่งขันด้านต้นทุน จึงมีแนวโน้มที่ใน อนาคตประเทศไทยจำเป็นต้องปรับตัวไปสู่อุตสาหกรรมที่ใช้ เทคโนโลยีขั้นสูงมากขึ้น รวมถึงใช้กำลังคนที่มีความรู้ระดับ กลางหรือสูง เช่น อุตสาหกรรมปิโตรเคมี อุตสาหกรรมผลิต
- 45. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 27 ปนซเมนต์ อตสาหกรรมผลตเสนใยประดษฐ์ ฯลฯ ู ี ุ ิ ้ ิ ทิศทางดังกล่าวส่งผลให้ตลาดแรงงานในอนาคตต้อง การแรงงานท ี ่ ม ี ค วามร ู ้ ค วามชำนาญทางด ้ า นว ิ ท ยาศาสตร ์ เทคโนโลยี วิศวกรรมศาสตร์ อุตสาหกรรมการเกษตร และช่าง เทคนิคต่าง ๆ เพิ่มขึ้น ควบคู่ไปกับ อุตสาหกรรมผลิตสินค้า อเิ ลกทรอนกส์ อตสาหกรรมผลตเครองใชไฟฟา อตสาหกรรมผลต ็ ิ ุ ิ ่ื ้ ้ ุ ิ ชิ้นส่วนรถยนต์ ที่จะยังคงเป็นอุตสาหกรรมการผลิตที่มีความ สำคัญในการผลิตเป็นสินค้าส่งออกที่ทำรายได้ให้กับประเทศ 4. เกิดการว่างงานในกลุ่มแรงงานไร้ฝีมือจนถึงผู้บริหาร ระดับกลาง ปัญหาด้านแรงงานจะเป็นปัญหาใหญ่สำหรับสังคมไทย ในสองทศวรรษหน ้ า เพราะเม ื ่ อ เก ิ ด การแทนท ี ่ แ รงงานด ้ ว ย เครองจกรและเทคโนโลยระดบสงในภาคอตสาหกรรม และการใช้ ่ื ั ี ั ู ุ เครื่องมือสื่อสารและอุปกรณ์สำนักงานที่ทันสมัยในสำนักงาน การเก็บข้อมูลและการถ่ายทอดความรู้ประสบการณ์การทำงาน จะถ ู ก ถ ่ า ยทอดด ้ ว ยโปรแกรมคอมพ ิ ว เตอร ์ ส ำเร ็ จ ร ู ป แทน ผู้เชี่ยวชาญและพนักงานในระบบ นอกจากนี้การผลิตของไทย จำเป็นต้องหนีไปสูการผลิตทีใช้เทคโนโลยีสงขันสูงเพือให้การผลิต ่ ่ ู ้ ่ สามารถแข่งขันกับประเทศที่มีค่าแรงต่ำกว่า จึงต้องการแรงงาน ทมทกษะฝมอทสงกวาแรงงานไรฝมอราคาถกในอดต ่ี ี ั ี ื ่ี ู ่ ้ ี ื ู ี
- 46. ภาพอนาคตและ 28 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ การเปลี ่ ย นแปลงเหล่ า นี ้ ท ำให้ ภ าคธุ ร กิ จ ใช้ แ รงงาน คนน้อยลง โดยเฉพาะในกลุ่มแรงงานไร้ฝีมือจนถึงผู้บริหารระดับ กลาง ตลอดจนแรงงานที่ไม่สามารถปรับตัวให้สอดคล้องกับ การเปลยนแปลงของเศรษฐกจและสงคมในอนาคตไดโดยเฉพาะ ่ี ิ ั ้ อย่างยิงการพัฒนาทางด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ และเทคโนโลยี ่ การผลตจะทำใหภาคเศรษฐกจตาง ๆ ตองการคนทมทกษะเฉพาะ ิ ้ ิ ่ ้ ่ี ี ั ด้านทางเทคโนโลยีมากขึ้น และการเปิดเสรีทางการค้าทำให้ แรงงานที่ไม่มีทักษะในการใช้ภาษาต่างประเทศไม่เป็นที่ต้องการ ของภาคธรกจมากขนเรอย ๆุ ิ ้ึ ่ื ประเทศไทยมีความเสี่ยงของการประสบภาวะว่างงาน เรื้อรังค่อนข้างสูง เนื่องจากแรงงานไทยมีสัดส่วนแรงงานไร้ฝีมือ สูง โดยแรงงานที่มีการศึกษาในระดับประถมศึกษาหรือต่ำกว่า ม ี อ ย ู ่ ถ ึ ง ประมาณก ึ ่ ง หน ึ ่ ง ของแรงงานท ั ้ ง ระบบ การยกระด ั บ แรงงานโดยการให้ ค วามรู ้ แ ละฝึ ก ทั ก ษะที ่ จ ำเป็ น ในอนาคต ให้กับแรงงานที่มีพื้นฐานความรู้ระดับประถมศึกษาลงมาได้นั้น กระทำได้ค่อนข้างยาก ประกอบกับนิสัยที่ไม่สนใจในการเรียนรู้ ด้ ว ยตนเอง จะส่ ง ผลทำให้ ส ่ ว นหนึ ่ ง ของแรงงานเหล่ า นี ้ ไ ม่ ม ี คุณสมบัติที่ตรงกับความต้องการของภาคการผลิตที่กำลังจะ เปลยนไปและจะไมมโอกาสในการทำงานในอนาคต (เกรยงศกด์ิ ่ี ่ ี ี ั เจริญวงศ์ศกดิ์, 2543: 1) นอกจากนัน การแข่งขันทางการค้าอย่าง ั ้ รุนแรงเป็นตัวอย่างให้เกิดความต้องการแรงงานที่มีคุณภาพฝีมือ ในขณะที่เยาวชนส่วนใหญ่ยังเป็นแรงงานไร้ฝีมือ จึงเกิดความ
- 47. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 29 จำเป็ น ที ่ เ ยาวชนจะต้ อ งรี บ พั ฒ นาฝี ม ื อ แรงงาน (สำนั ก งาน- คณะกรรมการสงเสรมและประสานงานเยาวชนแหงชาติ, 2545:14) ่ ิ ่ 5. ความเหลือมล้ำระหว่างเมืองกับชนบทขยายตัวเพิมขึน ่ ่ ้ การเปลี่ยนแปลงของสังคมโลกอันเนื่องมาจากระเบียบ เศรษฐกิจใหม่ ที่เกิดขึ้นพร้อมกับกระแสโลกาภิวัตน์จากความ ก้าวหน้าทางเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร การเปิดเสรี ทางการค้า และการรวมกลุ่มเศรษฐกิจในระดับภูมิภาค รวมทั้ง การขยายตัวของกระแสประชาธิปไตย การคุมครองสิทธิมนุษยชน ้ และกระแสท้องถิ่น ได้นำมาซึ่งการเปลี่ยนแปลงของวิถีชีวิต ค่านิยม และวัฒนธรรมของประชาคมโลก ทำให้ระบบเศรษฐกิจ สังคม และการเมืองของโลกมีความสัมพันธ์เชื่อมโยงกันมาก ยิ่งขึ้น ขณะเดียวกัน การพัฒนาที่เน้นระบบเศรษฐกิจเสรีผสม ผสานกับอิทธิพลของกระแสโลกาภิวัตน์ แม้ได้สร้างความเจริญ เติบโตทางเศรษฐกิจและสังคมของโลก แต่ในอีกทางหนึง กลับทำ ่ ให ้ ผ ู ้ ม ี โ อกาสอย ู ่ แ ล ้ ว ม ี ท างท ี ่ จ ะฉวยประโยชน ์ ไ ด ้ ม ากย ิ ่ ง ข ึ ้ น เพราะมีความพร้อมด้านทุนมากกว่า ส่งผลทำให้ช่องว่างของ ความไม่เท่าเทียมระหว่างประเทศร่ำรวยกับประเทศยากจนและ ระหวางคนรวยกบคนจนขยายออกมากขน ่ ั ้ึ หากรัฐบาลยังไม่ประสบความสำเร็จในการใช้นโยบาย การกระจายความเจริญทางเศรษฐกิจ การศึกษา และความเจริญ ด้านต่าง ๆ ออกสู่ชนบท ในอนาคตอันใกล้นี้ คนในสังคมเมือง
- 48. ภาพอนาคตและ 30 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ จะยั ง คงเป็ น ผู ้ ท ี ่ ไ ด้ ร ั บ โอกาสที ่ ด ี ก ว่ า ทั ้ ง ในเรื ่ อ งการศึ ก ษา การสาธารณสข การลงทน การเขาถงเทคโนโลยทนสมย ทำให้ ุ ุ ้ ึ ี ั ั เกิดความเหลื่อมล้ำทางความเจริญและทำให้ช่องว่างระหว่าง รายได้ของคนรวยและคนจนเพิ่มมากขึ้น ซึ่งจะส่งผลทำให้การ อพยพของคนจากชนบทเข้ามาหางานในเมืองยังคงดำเนินต่อไป เกดการกระจกตวและเกดความแออดในตวเมองเพมขน ิ ุ ั ิ ั ั ื ่ิ ้ึ ถึงแม้ปัจจุบันจะเริ่มตระหนักถึงปัญหาดังกล่าวและเริ่ม มีการกระจายความเจริญออกสู่ชนบท แต่เท่าที่ผ่านมายังไม่ ประสบความสำเรจเทาทควร โดยเฉพาะปญหาความยากจนและ ็ ่ ่ี ั ความเหลื่อมล้ำของการกระจายรายได้รุนแรงขึ้น กล่าวคือภาวะ ความยากจนได้เพิ่มสูงขึ้นจากร้อยละ 11.4 ของประชากรทั้ง ประเทศ หรือคิดเป็นจำนวนคนยากจน 6.8 ล้านคน ในปี 2539 เพิมขึนเป็นร้อยละ 15.9 หรือคิดเป็นจำนวนคนยากจน 9.9 ล้านคน ่ ้ ในปี 2542 และในช่วงเวลาเดียวกันการกระจายรายได้แย่ลง โดยกลุ่มคนที่มีรายได้น้อยที่สุด 20 เปอร์เซ็นต์แรก มีสัดส่วน รายได้ลดลงจากร้อยละ 4.2 เหลือร้อยละ 3.8 ขณะที่กลุ่มคน ม ี ร ายได ้ ส ู ง ส ุ ด 20 เปอร ์ เ ซ ็ น ต ์ แ รก ม ี ส ั ด ส ่ ว นรายได ้ เ พ ิ ่ ม ข ึ ้ น จากรอยละ 56.5 เปนรอยละ 58.5 อกทงจำนวนคนวางงานกมเี พม ้ ็ ้ ี ้ั ่ ็ ่ิ มากขึนกว่าช่วงก่อนเกิดวิกฤตเกือบ 1 ล้านคน (สำนักงานคณะ- ้ กรรมการพฒนาการเศรษฐกจและสงคมแหงชาติ, 2545: 6) ั ิ ั ่
- 49. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 31 II. ภาพอนาคตด้านสังคม 1. สังคมทีมความเป็นเมืองและเป็นสากลมากขึน ่ ี ้ สังคมไทยมีแนวโน้มทีจะมีความเป็นเมืองและมีความเป็น ่ สากลมากยิ่งขึ้น เนื่องจากความเจริญก้าวหน้าของเทคโนโลยี สารสนเทศและการคมนาคม รวมทงการโยกยายแรงงานจากภาค ้ั ้ การเกษตรไปสู่ภาคอุตสาหกรรมและการบริการเพิ่มมากขึ้น ส่งผลให้ประชากรในชนบทต่างมุ่งที่จะอพยพโยกย้ายเข้าสู่ใน เขตเมืองมากขึน รวมทังเกิดเมืองใหม่ ๆ ขึนมากมายทีความเจริญ ้ ้ ้ ่ ก้าวหน้าทางเทคโนโลยีต่าง ๆ ได้ส่งผ่านไปถึง ซึ่งหากขาด การวางแผนรับมือเตรียมการเป็นอย่างดีแล้วย่อมเกิดปัญหาต่าง ๆ ตามมามากมาย เชน ปญหาแหลงชมชนแออด ปญหาสงแวดลอม ่ ั ่ ุ ั ั ่ิ ้ การเกดภาวะครอบครวลมสลาย ฯลฯ ิ ั ่ นอกจากนีจากการเปลียนแปลงของเทคโนโลยีสารสนเทศ ้ ่ และการคมนาคมขนส่ง ยังก่อให้เกิดเครือข่ายการติดต่อสื่อสาร เชื่อมโยงถึงกันในด้านต่าง ๆ ทั่วทั้งโลก ส่งผลให้การเผยแพร่ วฒนธรรมและคานยมตาง ๆ โดยเฉพาะอยางยงจากตางประเทศ ั ่ ิ ่ ่ ่ิ ่ สามารถแทรกซึมเข้ามาได้อย่างง่ายดาย จนถูกยอมรับเป็น วั ฒ นธรรมหรื อ ค่ า นิ ย มสากลที ่ ม ี ก ารยอมรั บ กั น อย่ า งกว้ า ง ขวางขยายครอบคลุมไปทั่วโลก อาทิ การดื่มโค้ก การแต่งกาย ด้วยชุดสูท การใส่กางเกงยีนส์ การชมภาพยนตร์ฮอลลีวู๊ด (วิชัย ตั น ศิ ร ิ , 2541:78) ซึ ่ ง อาจส่ ง ผลให้ ว ั ฒ นธรรมในท้ อ งถิ ่ น
- 50. ภาพอนาคตและ 32 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ หรือเอกลักษณ์ต่าง ๆ ของความเป็นไทยอาจถูกกลืนให้เลือน หายไป โดยวัฒนธรรมสากลที่ผ่านแทรกซึมเข้ามาโดยไม่ทัน ระวงตว ั ั 2. สังคมทีการคอรัปชันกระทำได้ยากขึน ่ ่ ้ สังคมไทยมีแนวโน้มที่จะมีการคอรัปชั่นเกิดได้ยากยิ่งขึ้น เนองจากความเจรญกาวหนาของเทคโนโลยสารสนเทศ สงผลให้ ่ื ิ ้ ้ ี ่ ข้อมูลข่าวสารต่าง ๆ ทีเคยถูกปิดบังไว้เป็นความลับนันจะไม่เป็น ่ ้ ความลับอีกต่อไป การได้รับอิทธิพลจากกลุ่มการค้าทั้งในระดับ ภูมิภาคและระดับโลก จะมีพลังอำนาจควบคุมการดำเนินการ ในดานตาง ๆ ของประเทศ อทธพลนจะบบใหประเทศในกลมตอง ้ ่ ิ ิ ้ี ี ้ ุ่ ้ มีนโยบายเพื่อแสดงถึงความซื่อสัตย์และโปร่งใสของประเทศ โดยใชอำนาจตอรองทางการคาและการรวมกลมตง “กตกาสากล” ้ ่ ้ ุ่ ้ั ิ ขึ้น จึงเห็นได้ชัดเจนว่า ในระยะต่อไป กระแสโลกจะบีบให้สังคม ไทยต้องเคารพความซื่อสัตย์สุจริต มีความโปร่งใสในการบริหาร งานต่าง ๆ ทั้งในภาครัฐและเอกชน รวมทั้งการปฎิรูปการศึกษา น่าจะส่งผลให้ประชาชนไทยในอนาคตมีความรูมากยิงขึน ในการ ้ ่ ้ ปกป้องผลประโยชน์ของตนเอง ไม่เพียงเท่านั้นรัฐธรรมนูญแห่ง ราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2540 ได้สร้างกลไกหลายประการที่ ส่งผลให้ประชาชนมีสิทธิในการตรวจสอบและควบคุมหน่วยงาน ของรัฐในการดำเนินงานต่าง ๆ ได้อย่างใกล้ชิดมากขึ้น จึงน่า ที่จะทำให้สังคมไทยเป็นสังคมที่การคอรัปชั่นในแวดวงต่าง ๆ
- 51. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 33 จะกระทำได้ยากยิ่งขึ้น 3. สงคมทตระหนกเรองสทธมนษยชนมากขน ั ่ี ั ่ื ิ ิ ุ ้ึ สังคมไทยมีแนวโน้มที่จะเป็นสังคมที่ตระหนักในเรื่องของ สิทธิมนุษยชนเพิ่มมากขึ้น โดยในระยะที่ผ่านมา แนวโน้มเรื่อง สิทธิมนุษยชนได้รบความสนใจเพิมขึนอย่างมาก ไม่วาจะเป็นการ ั ่ ้ ่ ผลักดันจากนานาประเทศ หรือจากองค์กรเหนือรัฐที่ก่อให้เกิด กระแสการเรยกรองสทธมนษยชนอยางกวางขวาง และมอทธพล ี ้ ิ ิ ุ ่ ้ ีิ ิ ต่อประเทศต่าง ๆ ทั่วโลก หลายประเทศในโลกตะวันตกใช้ มาตรการทางเศรษฐกิจเข้ากดดัน และแทรกแซงประเทศอื่นให้ ยอมปฏ ิ บ ั ต ิ ต ามเง ื ่ อ นไขด ้ า นส ิ ท ธ ิ ม น ุ ษ ยชน การเคล ื ่ อ นไหว ด้านสิทธิมนุษยชนที่รุนแรงจะช่วยลดบทบาทอำนาจเผด็จการ ทางการเมืองลง ประเทศไทยได้เริ่มตระหนักถึงกระแสเรื่องนี้มากยิ่งขึ้น ดังเห็นได้จากภายใต้บทบัญญัติของกฎหมายรัฐธรรมนูญแห่ง ราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2540 ที่มีหลายมาตรามุ่งเน้นการ ส่งเสริมสิทธิ หน้าที่ เสรีภาพและความเสมอภาคของประชาชน รวมทั ้ ง จากการเกิ ด กลุ ่ ม เรี ย กร้ อ งสิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนกลุ ่ ม ต่ า ง ๆ ที่เข้ามาทำหน้าที่ในการตรวจสอบดูแล และป้องกันการละเมิด ส ิ ท ธ ิ ม น ุ ษ ยชนไม ่ ว ่ า จะเป ็ น ในด ้ า นของส ิ ท ธ ิ ส ตร ี ส ิ ท ธ ิ เ ด ็ ก สทธคนพการ และผดอยโอกาสตาง ๆ ในสงคม สทธของผบรโภค ิ ิ ิ ู้ ้ ่ ั ิ ิ ู้ ิ สทธในดานสขภาพ เปนตน ิ ิ ้ ุ ็ ้
- 52. ภาพอนาคตและ 34 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ นอกจากน ี ้ ย ั ง ม ี ป ั จ จ ั ย ท ี ่ ส ำค ั ญ อ ี ก ประการหน ึ ่ ง ค ื อ การดำเนินการปฏิรูประบบการศึกษาภายในประเทศซึ่งได้ส่งผล ให้ประชาชนเไทยเริ่มที่จะรู้จักและตระหนักในสิทธิและบทบาท ของตนเองเพิ่มมากยิ่งขึ้น ซึ่งน่าจะเป็นเหตุสาสำคัญที่ทำให้ การละเมิดสิทธิมนุษยชนในประเทศไทยมีแนวโน้มลดลง โดยที่ ทงภาครฐ ภาคเอกชน และประชาชนจะเลงเหนถงความสำคญใน ้ั ั ็ ็ ึ ั ประเด็นเรืองสิทธิมนุษยชนเพิมมากยิงขึน ่ ่ ่ ้ 4. สงคมทใหความสำคญดานสงแวดลอมมากขน ั ่ี ้ ั ้ ่ิ ้ ้ึ ส ั ง คมไทยม ี แ นวโน ้ ม ท ี ่ จ ะให ้ ค วามสำค ั ญ ในด ้ า น สิ่งแวดล้อมมากยิ่งขึ้น เนื่องจากเกิดความตระหนักในผลกระทบ อนเกดจากการขาดความรอบคอบทางนโยบาย ทใหความสำคญ ั ิ ่ี ้ ั ต่อภาคอุตสาหกรรมอย่างไม่สมดุล ได้ส่งผลให้เกิดปัญหาความ ทร ุ ด โทรมและเส ื ่ อ มสลายของสภาพธรรมชาต ิ รวมท ั ้ ง จาก การที่ประเทศต่าง ๆ เริ่มเคลื่อนไหวด้านสิ่งแวดล้อมกันมากขึ้น โดยมีกลุ่มพิทักษ์สิ่งแวดล้อมเป็นแกนนำในการรณรงค์ เป็น เหตุให้ประเทศที่กำลังพัฒนาหันมาตระหนักในเรื่องสิ่งแวดล้อม มากขึ้น นอกจากนี้ปัญหาสิ่งแวดล้อมยังเป็นประเด็นปัญหา ระดับโลกที่ทุกประเทศต้องมีส่วนแก้ไข จึงมีขบวนการรณรงค์ ให้มีความรับผิดชอบในการรักษาสิ่งแวดล้อมโลก ทั้งในรูปแบบ ขององคกรเอกชนผพทกษสงแวดลอมและการทำอนสญญาระดบ ์ ู้ ิ ั ์ ่ิ ้ ุั ั พหภาคี โดยประเดนทางสงแวดลอมไดถกยกชขนมาเปนประเดน ุ ็ ่ิ ้ ู้ ู ้ึ ็ ็
- 53. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 35 ถกเถยงทสำคญในการประชมสดยอดของโลกหลายตอหลายครง ี ่ี ั ุ ุ ่ ้ั การเจรจาในองค์การการค้าโลกอาจมีการพิจารณาเรืองสิงแวดล้อม ่ ่ กับเรื่องการค้าด้วย ซึ่งอาจมีการใช้ประเด็นทางสิ่งแวดล้อมเป็น เครื่องมือหนึ่งในการผูกโยงเข้ากับเงื่อนไขทางเศรษฐกิจการค้า ระหว่ า งประเทศ ส่ ง ผลให้ ป ระเทศไทยต้ อ งคำนึ ง ถึ ง เรื ่ อ ง สิ่งแวดล้อมมากยิ่งขึ้น ในด้านการค้าและการผลิตอุตสาหกรรม จำเป็นต้องปรับตัวให้มีมาตรฐานทางด้านสิ่งแวดล้อมทัดเทียม กับมาตรฐานระดับสากล เพื่อมิให้มีอุปสรรคในการขยายตัว ของการสงออกได้่ ในประเทศไทยในอนาคต 20 ปีข้างหน้า แนวโน้มของ การให้ความสำคัญแก่สภาพแวดล้อมจะเพิ่มสูงขึ้น โดยแนว โน้ ม ธุ ร กิ จ และการลงทุ น ที ่ เ กี ่ ย วข้ อ งกั บ สิ ่ ง แวดล้ อ มจะเพิ ่ ม มากยงขน เชน โรงงานแยกขยะ โรงงานรไซเคลขยะ โรงงานบำบด ่ิ ้ึ ่ ี ิ ั น้ำเสีย โรงไฟฟ้าพลังงานขยะ ธุรกิจการแยกสิ่งของเหลือใช้ การใช้พลังงานจากธรรมชาติเพื่อรื้อฟื้นสิ่งแวดล้อม เป็นต้น ซึ่งจะเป็นแหล่งงานประเภทหนึ่งของคนในสังคมในอนาคต 5. สังคมทีมงสูการเรียนรูมากขึน ่ ุ่ ่ ้ ้ สังคมไทยมีแนวโน้มที่จะมุ่งสู่ทิศทางของการเป็นสังคม แห่งการเรียนรู้มากยิ่งขึ้น โดยมีปัจจัยทางเศรษฐกิจเป็นแรงผลัก ดันสูงสุดที่ทำให้สังคมและประเทศชาติต้องเปลี่ยนแปลงไป โดยปริยาย การไม่ปรับตัวด้านภูมิความรู้ให้เท่าทันการเปลี่ยน
- 54. ภาพอนาคตและ 36 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ แปลงของโลก จะทำให้สังคมนั้นไม่สามารถที่จะยืนหยัดอยู่ได้ อย่ า งมั ่ น คงท่ า มกลางการเปลี ่ ย นแปลงของภู ม ิ ร ั ฐ ศาสตร์ ใ น อนาคต ยงกวานน เมอโลกกาวสการเขาสยคของสงคมแหงความรู้ ่ิ ่ ้ั ่ื ้ ู่ ้ ู่ ุ ั ่ ท ี ่ ค วามร ู ้ จ ะเป ็ น อำนาจและเป ็ น ป ั จ จ ั ย ท ี ่ ส ำค ั ญ ในการสร ้ า ง นวัตกรรมหรือเทคโนโลยีขั้นสูง ซึ่งจะเป็นข้อได้เปรียบทางการ แข่งขันของประเทศนั้น ๆ นอกจากนี้ ในยุคแห่งข้อมูลข่าวสาร สารสนเทศตาง ๆ ทเี่ ปดกวางอยางเสรไดสงผลให้ “ความรู้” เปน ่ ิ ้ ่ ี ้ ่ ็ สิ่งที่สามารถเข้าถึงได้ง่าย ไม่ถูกปิดกั้นหรือมีข้อจำกัดที่ยาก ต ่ อ การเข ้ า ถ ึ ง อ ี ก ต ่ อ ไป รวมท ั ้ ง จากนโยบายของร ั ฐ ในการ ปฏิรูปการศึกษาที่เกิดขึ้นนั้น ล้วนแล้วแต่เป็นสาเหตุสำคัญที่ส่ง ผลให้สังคมไทยเป็นสังคมมุ่งเน้นให้ความสำคัญกับการเรียน รู ้ ม ากยิ ่ ง ขึ ้ น ในอนาคต ความเจริ ญ ก้ า วหน้ า ของเทคโนโลยี สารสนเทศเป็นอีกปัจจัยที่ส่งผลให้ความรู้ของซีกโลกหนึ่งกับ อีกซีกโลกหนึ่งสามารถที่จะเชื่อมต่อถึงกันได้อย่างไร้พรมแดน และมีการต่อยอดทางความรู้นั้นไปอย่างไปอย่างไม่มีวันจบสิ้น หากสั ง คมใดที ่ ไ ม่ เ ห็ น ความสำคั ญ ของการเรี ย นรู ้ สั ง คมนั ้ น ย่อมจะกลายเป็นสังคมที่ล้าหลังและพ่ายแพ้ไปในที่สุด
- 55. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 37 III. ภาพอนาคตด้านการเมือง 1. การเมื อ งไทยอยู ่ ใ ต้ อ ิ ท ธิ พ ลการจั ด ระเบื ย บโลกใหม่ ด้านการค้า การเมืองไทยในอนาคตมีแนวโน้มที่จะอยู่ภายใต้อิทธิพล การจัดระเบียบใหม่ทางการค้า ทั้งนี้เนื่องจาก ภายหลังการล่ม สลายของประเทศคอมมิวนิสต์ในยุโรป “ระเบียบโลกใหม่” ซึ่งมี มิติที่หลากหลายมาก ได้ถูกใช้เป็นเครื่องมือแทนการใช้ประเด็น ทาง “ประชาธปไตย” ในยคของสงครามเยนทประเทศมหาอำนาจ ิ ุ ็ ่ี ได้ใช้เป็นเครื่องมือเพื่อต่อสู้กับลัทธิคอมมิวนิสต์ ภายใต้ระเบียบ โลกใหม่นั้นได้มีการสร้าง “มาตรฐานของคุณค่า” ชุดหนึ่งที่ทำ หน้าที่เป็นเสมือนเครื่องมือในการจัดระเบียบโลกให้อยู่ในกรอบ ทีได้วางไว้ ่ กรอบทจดระเบยบโลกใหมน้ี เชน สทธมนษยชน ประชา- ่ี ั ี ่ ่ ิ ิ ุ ธิปไตย การกระจายอำนาจ การปกครองที่ดี การสร้างการมี ส่วนร่วมของประชาชน ความโปร่งใส การลดกำลังทหารและ การลดอาวุธ การรักษาสิ่งแวดล้อม ฯลฯ มาตรฐานชุดดังกล่าว มักถูกหยิบยกขึ้นมาผูกโยงกับเงื่อนไขทางเศรษฐกิจการค้า เพื่อ สร้างแรงกดดันให้ประเทศสมาชิกและประชาคมโลกต้องตัด สนใจยนยอมปฏบตตามโดยดษฎี การตอรองในเวทความสมพนธ์ ิ ิ ิ ั ิ ุ ่ ี ั ั ระหวางประเทศในอนาคตจะมไดใชกำลงทางทหารเปนเครองมอ ่ ิ ้ ้ ั ็ ่ื ื หลักในการจัดระเบียบโลก แต่จะใช้กติการะหว่างประเทศและ
- 56. ภาพอนาคตและ 38 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ ชุดมาตรฐานของคุณค่าเหล่านี้ เป็นเครื่องมือในการจัดระเบียบ ความสมพนธระหวางรฐตอรฐ ั ั ์ ่ ั ่ ั รัฐประชาชาติใดที่ทำการละเมิดชุดมาตรฐานเหล่านี้ จะถูกกระแสกดดันและมติลงโทษจากนานาประเทศผ่านองค์กร เหนือรัฐบีบให้ต้องปรับตัวปฏิบัติตาม ดังกรณีที่อิรักเข้ารุกราน คูเวตจนถูกมติลงโทษจากสหประชาชาติ กรณีของการฆ่าล้าง เผ่าพันธุ์ในโคโซโวที่ประเด็นเรื่องสิทธิมนุษยชนถูกหยิบมาใช้เป็น ข้ อ อ้ า งในการใช้ ก ำลั ง ทหารเข้ า จั ด การ หรื อ การละเมิ ด สิ ท ธิ มนษยชนในตมอรตะวนออกทองคกรเหนอรฐอยาง UN ตองยนมอ ุ ิ ์ ั ่ี ์ ื ั ่ ้ ่ื ื เขามาแทรกแซงกจการภายในประเทศอนโดนเซย ้ ิ ิ ี ี ยงกวานน ระเบยบโลกเหลานยงพรอมทจะแทรกตวลงมา ่ิ ่ ้ั ี ่ ้ี ั ้ ่ี ั มอทธพล ในการจดระเบยบภายในประเทศดวย ดงจะเหนตวอยาง ีิ ิ ั ี ้ ั ็ ั ่ ชัดเจนในกรณีของประเทศไทยที่มาตรฐานเรื่องสิทธิมนุษยชน ประชาธิปไตยแบบมีสวนร่วม การกระจายอำนาจ และความโปรงใส ่ ่ ได้แทรกตัวไหลจากระดับโลกลงมาหยั่งรากอยู่ในรัฐธรรมนูญ ฉบับปัจจุบันของไทย ส่งผลให้การดำเนินการต่าง ๆ ของรัฐบาล ไทยไม่สามารถทำได้อย่างมีอำนาจทางอธิปไตยทีเ่ ด็ดขาดแต่เพียง ผูเ้ ดียวอีกต่อไป แต่ตองคำนึงถึงข้อตกลงต่าง ๆ ทีใช้เป็นมาตรฐาน ้ ่ ในระเบียบโลกใหม่เป็นสำคัญ 2. การเมืองทีเป็นประชาธิปไตยสูงขึน ่ ้ สั ง คมไทยมี แ นวโน้ ม ที ่ ร ะบบการเมื อ งจะมี ค วามเป็ น
- 57. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 39 ประชาธิปไตยที่สูงขึ้น เนื่องจากกระแสการพัฒนาประชาธิปไตย ได้เคลื่อนตัวมาสู่ประเทศไทยพร้อมกับระเบียบโลกใหม่และ สารสนเทศที่ถูกเผยแพร่กระจายออกไป ยิ่งเมื่อโลกคอมมิวนิสต์ ในยุโรปล่มสลายและค่ายคอมมิวนิสต์ในเอเชียค่อย ๆ ปรับ เศรษฐกิจไปสู่ระบบตลาดมากขึ้น ทำให้การแบ่งขั้วทางการเมือง 2 ขว (bipolarity) ระหวางคายคอมมวนสตและคายประชาธปไตย ้ั ่ ่ ิ ิ ์ ่ ิ สนสดลง การเมองโลกตกอยภายใตกระแสประชาธปไตย แนวคด ้ิ ุ ื ู่ ้ ิ ิ เสรีประชาธิปไตยกลายเป็นอุดมการณ์ทางการเมืองทีครองอำนาจ ่ นำในโลก ประชาธิปไตยกลายเป็นบรรทัดฐานเดียวของระบอบ การเมือง โดยมีประเทศเสรีประชาธิปไตยตะวันตกเป็นแกนนำ การเผยแพร่อดมการณ์น้ี ุ ประเทศไทยที่มีรูปแบบการปกครองประชาธิปไตยเพียง เปลือกนอก จะถูกกดดันจากสังคมโลกให้ปรับตัวสู่ความเป็น ประชาธิปไตยที่แท้จริงเพื่อผลประโยชน์ในการจัดระเบียบโลก ใหม่ทั้งทางด้านเศรษฐกิจการค้าและการเมือง ดังที่ประเทศ มหาอำนาจ เช่น สหรัฐและยุโรปมักนำมาใช้เป็นประเด็นในการ ประนามประเทศในแถบอาเซยนทเ่ี หนวาเปนเผดจการ ี ็ ่ ็ ็ ในบรบทของประเทศไทย การปฏรปการเมองผานการราง ิ ิู ื ่ ่ รัฐธรรมนูญเป็นสิ่งสะท้อนสำคัญที่แสดงให้เห็นถึงอิทธิพลของ กระแสการพฒนาไปสประชาธปไตย เราไดเ้ หนการพยายามกอตง ั ู่ ิ ็ ่ ้ั สถาบนทางสงคมใหม่ ๆ ขนตามรฐธรรมนญ เพอเขามาทำหนาท่ี ั ั ้ึ ั ู ่ื ้ ้ ปกป้องสิทธิเสรีภาพ และรับประกันความเสมอภาคของปัจเจก
- 58. ภาพอนาคตและ 40 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ บุคคล การพยายามปฏิรูปโครงสร้างและสถาบันทางการเมือง ต่าง ๆ ให้เป็นประชาธิปไตยตามมาตรฐานของโลกตะวันตก การเรียกร้องการพัฒนาประชาธิปไตยจะทวีมากขึ้น เพราะยิ่ง เราเป ิ ด ประเทศออก ประชาชนในประเทศก ็ ส ามารถเข ้ า ถ ึ ง การศึกษา ข้อมูลข่าวสาร และค่านิยมประชาธิปไตยตะวันตก ที่แฝงมากับสื่อสารสนเทศต่าง ๆ ซึ่งปัจจัยเหล่านี้มีส่วนสัมพันธ์ โดยตรงกบการพฒนาไปสความเปนประชาธปไตยทจะตามมา ั ั ู่ ็ ิ ่ี นอกจากนี้เศรษฐกิจการค้าเสรีตามกระแสโลกาภิวัตน์ ยังเป็นปัจจัยหนึ่งที่สำคัญที่มีผลต่อการสนับสนุนให้กระแส พัฒนาสู่ความเป็นประชาธิปไตยขยายตัวขึ้นในประเทศไทย เนื่องจากเศรษฐกิจของประเทศไทยอยู่ในกลุ่มการค้าทั้งระดับ ภูมิภาคและระดับโลกที่เน้นการเปิดการค้าเสรี ดังนั้นจึงจำเป็น ต้องพึ่งพาการค้าการลงทุนจากต่างประเทศทำให้ประเทศไทย จำต ้ อ งร ั บ เง ื ่ อ นไขและกฎระเบ ี ย บต ่ า ง ๆ ท ี ่ ก ำหนดข ึ ้ น จาก กลุ่มประเทศมหาอำนาจให้เราต้องมีความเป็นประชาธิปไตย มากขึ้นด้วย เช่น กลไกการทำงานของรัฐจะต้องมีความโปร่งใส สามารถตรวจสอบได้ รัฐบาลจะต้องมีความเป็นประชาธิปไตย ม ี ก ารควบค ุ ม ร ั ฐ บาล ด ้ ว ยเง ื ่ อ นไขทางด ้ า นส ิ ท ธ ิ ม น ุ ษ ยชน สิ่งแวดล้อม ทรัพย์สินทางปัญญา เพื่อแลกกับผลประโยชน์ทาง การคา เปนตน ้ ็ ้
- 59. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 41 3. การเมืองทีโปร่งใสมากขึน ่ ้ สั ง คมไทยมี แ นวโน้ ม ที ่ จ ะมี ร ะบบการเมื อ งที ่ โ ปร่ ง ใส มากยิ่งขึ้น เนื่องจากอิทธิพลการค้าเสรีทำให้ประเทศไทยต้อง พึ่งพาการลงทุนจากต่างประเทศ ประเทศไทยจะถูกกดดันให้ ต้องแก้ไขปัญหาคอรัปชั่นอย่างจริงจังมากขึ้น โดยเฉพาะการ คอรัปชั่นในหมู่นักการเมืองและในระบบราชการ เพราะการ คอรัปชั่นจะไปเพิ่มต้นทุนดำเนินการของธุรกิจ ทำให้นักลงทุน ไม่กล้าเข้ามาลงทุน ผูประกอบการต่างประเทศไม่กล้าค้าขายด้วย ้ การคอรัปชั่นจะถูกนำมาผูกโยงกับเงื่อนไขทางการค้าการลงทุน และเป็นสิ่งที่ประเทศคู่ค้าในเวทีเศรษฐกิจระหว่างประเทศให้ ความสนใจ ประเทศไทยจึงเลี่ยงไม่ได้ที่จะต้องปรับปรุงในเรื่องนี้ นอกจากปัจจัยทางเศรษฐกิจระหว่างประเทศแล้ว ปัจจัยเรื่อง เทคโนโลยี ย ั ง มี ส ่ ว นทำให้ ส ื ่ อ มวลชนและองค์ ก รประชาชน สามารถตรวจสอบการทำงานและขุ ด คุ ้ ย เปิ ด โปงการทุ จ ริ ต คอรัปชันของนักการเมืองได้มากขึน ่ ้ ขณะเดียวกัน ข้อกฎหมายจากบทบัญญัตของรัฐธรรมนูญ ิ บางส่วนได้สนับสนุนประเด็นนี้ด้วย อาทิ การให้ประชาชนมีสิทธิ เข้าถึงข้อมูลข่าวสารของทางราชการ การให้ประชาชนมีสิทธิขอ คำชี้แจงจากราชการก่อนที่รัฐจะลงมือดำเนินโครงการใด ๆ อัน จะส่ ง ผลกระทบต่ อ ความเป็ น อยู ่ ข องประชาชน การห้ า มนั ก การเมืองมีหุ้นส่วนในหน่วยงานเอกชนใด ๆ การจัดตั้งหน่วยงาน อ ิ ส ระตรวจสอบบ ั ญ ช ี ท ร ั พ ย ์ ส ิ น และหน ี ้ ส ิ น ของน ั ก การเม ื อ ง
- 60. ภาพอนาคตและ 42 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ และดำรงตำแหน่งระดับสูงในราชการ ฯลฯ ปัจจัยเหล่านี้ จะทำ ให้การทุจริตกระทำได้ยากลำบากขึ้น มีต้นทุนที่ต้องเสียมากขึ้น จึงอาจเป็นสาเหตุให้การเมืองในประเทศไทยมีแนวโน้มที่จะ ดำเนินการโดยโปร่งใสยิ่งขึ้น
- 61. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 43 บทที่ 4 ภาพสังคมไทยทีพงประสงค์ในสองทศวรรษหน้า ่ ึ การคาดการณ์แนวโน้มการเปลี่ยนแปลงในอนาคตของ ประเทศไทยในส่วนที่แล้ว ทำให้ได้ทราบว่าจะมีแนวโน้มสำคัญ เรื่องใดเกิดขึ้นได้บ้างในอนาคต เพื่อสามารถเตรียมพร้อมที่ จะรับมือต่อสิ่งที่มีแนวโน้มจะเกิดขึ้นนี้ได้เป็นอย่างดี อย่างไรก็ดี ภาพของประเทศไทยในอนาคตที่ได้วิเคราะห์ไว้ ยังมีบางส่วน ทีเ่ ป็นภาพไม่พงประสงค์จะให้เกิดขึน ในบทนีจงเป็นการฉายภาพ ึ ้ ้ึ สังคมไทยทีพงประสงค์ในสองทศวรรษหน้า โดยทำการศึกษาอดีต ่ ึ วิเคราะห์สภาพปัจจุบัน และคาดการณ์ในอนาคต อีกทั้งเป็น การคิดต่อยอดจากภาพอนาคตประเทศไทยที่มีแนวโน้มเกิดขึ้น ในส่วนที่ 2 ร่วมด้วยว่า มีภาพอนาคตใดทีไม่ดี ไม่เหมาะสม หรือ ่ สมควรปร ั บ เปล ี ่ ย น รวมท ั ้ ง จากการพ ิ จ ารณาในแผนพ ั ฒ นา เศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ 9 (สำนักงานคณะกรรมการ พัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ, 2545) ซึ่งได้กล่าวถึง สภาพสังคมไทยที่พึงประสงค์อันได้แก่ ในด้านของการสร้าง สงคมทมคณภาพ สงคมแหงภมปญญาและการเรยนรู้ และสงคม ั ่ี ี ุ ั ่ ู ิ ั ี ั สมานฉันท์และเอื้ออาทรต่อกัน นำมาใช้ในการสังเคราะห์ภาพ สังคมไทยที่พึงประสงค์ร่วมด้วย
- 62. ภาพอนาคตและ 44 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ I. สงคมทมประสทธภาพ ั ่ี ี ิ ิ ในโลกอนาคตที่มีความจำกัดในด้านทรัพยากร รวมทั้ง การเปิดเสรีทำให้การแข่งขันระหว่างประเทศทวีความรุนแรงยิงขึน ่ ้ การมี ม าตรการการกี ด กั น ทางด้ า นการค้ า ระหว่ า งประเทศ ตลอดจนปญหาทเ่ี กดขนในสงคมไทย ซงเปนปญหาเรอรงและยง ั ิ ้ึ ั ่ึ ็ ั ้ื ั ั ต้องได้รับการแก้ไขปรับเปลี่ยน เช่น ปัญหาระบบราชการที่ขาด ประสิทธิภาพ ปัญหาการศึกษาที่ไม่สามารถผลิตบัณฑิตที่มี คุณภาพให้กับสังคม ฯลฯ ปัจจัยต่าง ๆ เหล่านี้ส่งผลให้เราต้อง สร้ า งสั ง คมไทยให้ เ ป็ น สั ง คมที ่ ม ี ป ระสิ ท ธิ ภ าพอย่ า งเร่ ง ด่ ว น มิฉะนั้นเราจะไม่สามารถแข่งขันกับประเทศที่มีความได้เปรียบ ทางทรัพยากร เช่น ประเทศจีน หรือประเทศที่มีความได้เปรียบ ทางดานเทคโนโลยเชนประเทศทพฒนาแลวตาง ๆ ได้ ้ ี ่ ่ี ั ้ ่ สังคมที่มีประสิทธิภาพในที่นี้ให้ความหมายว่า สังคมที่ สามารถสรางประโยชนสงสดไดจากสงทมอยในสงคม ทงจากคน ้ ์ ู ุ ้ ่ิ ่ี ี ู่ ั ้ั ระบบ และสภาพแวดล้อม ในขณะที่มีการสูญเสียทรัพยากรใน ระบบให้น้อยที่สุด โดยสังคมที่มีประสิทธิภาพนั้นจะประกอบ ไปดวย 2 สวนทสำคญ ไดแก่ ้ ่ ่ี ั ้ 1. องค์ประกอบของคนในสังคมที่มีประสิทธิภาพ กล่าวคือสมาชิกในสังคมมีลักษณะชีวิตที่เอื้อต่อความ สำเร็จของประเทศ ทั้งโดยทางตรงและทางอ้อม เช่น คนทำงาน
- 63. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 45 สามารถสรางผลผลต (productivity) หรอเกดประสทธภาพในงาน ้ ิ ื ิ ิ ิ เทยบเทากบประชาชนทมคณภาพสงสดของประเทศอน ๆ ในโลก ี ่ ั ่ี ี ุ ู ุ ่ื ซึงลักษณะดังกล่าวสอดคล้องกับแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม ่ แหงชาตฉบบท่ี 9 (สำนกงานคณะกรรมการพฒนาการเศรษฐกจ ่ ิ ั ั ั ิ และสังคมแห่งชาติ, 2545) รวมทั้งจากการวิจัยวิสัยทัศน์ของ การศึกษาไทยในอนาคตที่เสนอให้มีการพัฒนาคุณภาพของ คนไทย 4 กลุ่มคน อันได้แก่ กลุ่มประชากรในวัยแรงงาน กลุ่ม ประชากรในวัยเรียน กลุ่มครูและบุคลากรการศึกษาทุกระดับ รวมทั้งกลุ่มประชาชนทั่วไปในประเทศ (สมหวัง พิธิยานุวัฒน์ และคณะ, 2541: 25) 2. การมระบบบรหารในสงคมทมประสทธภาพ ี ิ ั ่ี ี ิ ิ การมีระบบบริหารในสังคมที่มีประสิทธิภาพ อันได้แก่ การมีระบบที่ใช้กฎหมายเป็นใหญ่ (rule of law) โดยที่ทั้งผู้วาง ระบบและผู ้ ใ ช้ ร ะบบ ต่ า งเคารพกฎเกณฑ์ แ ละความถู ก ต้ อ ง ตามกฎทีได้รวมกันกำหนดขึนเป็นหลัก รวมทังมีระบบการคัดเลือก ่ ่ ้ ้ บคลากรตามระบบคณธรรม (merit system) โดยมงเนนการนำมา ุ ุ ุ่ ้ ปรับใช้สำหรับทุก ๆ สถาบัน อาทิ ระบบการเมืองทีมประสิทธิภาพ ่ ี ระบบบริหารราชการแผ่นดินทีมประสิทธิภาพ ระบบบริหารองค์กร ่ ี ต่าง ๆ ที่มีประสิทธิภาพ ระบบการกระจายอำนาจการปกครอง สู่ท้องถิ่นที่มีประสิทธิภาพ และระบบการศึกษาที่มีประสิทธิภาพ เพอสรางคนทมประสทธภาพ เปนตน ่ื ้ ่ี ี ิ ิ ็ ้
- 64. ภาพอนาคตและ 46 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ II. สังคมทีมความรูเป็นฐานมีปญญาเป็นแกนการพัฒนา ่ ี ้ ั ปจจบน ขอมลขาวสารเทคโนโลยตาง ๆ ไดเ้ ขามามบทบาท ั ุ ั ้ ู ่ ี ่ ้ ี สำคัญในการค้า การผลิต การศึกษา อย่างที่ไม่เคยเป็นมาก่อน ความรเู้ ปนองคประกอบสำคญทชวยเพมผลตภาพในการทำงานได้ ็ ์ ั ่ี ่ ่ิ ิ ความรจงเปนรากฐานทสำคญอยางยงยวดในการพฒนาสงคมแบบ ู้ ึ ็ ่ี ั ่ ่ิ ั ั ยั่งยืนในอนาคต อย่างไรก็ตามการมีความรู้เพียงอย่างเดียว ไม่เพียงพอ แต่คนในสังคมต้องมีปัญญาด้วย เพราะการมีเพียง ความรู้มิได้เป็นหลักประกันว่าจะนำสังคมไปในทางดีหรือร้าย ก็ ไ ด้ แต่ ห ากผสมผสานกั บ ปั ญ ญา บุ ค คลนั ้ น จะสามารถใช้ วิ จ ารณญาณ ประยุ ก ต์ ใ ช้ ค วามรู ้ ใ ห้ ถ ู ก ที ่ ถู ก เวลา ถู ก คน ถูกสถานการณ์ ถูกโอกาสได้ สังคมไทยจะมุ่งไปสู่ความเจริญ และดำเนนไปในทางทผดพลาดนอยกวาทไมใชปญญา ิ ่ี ิ ้ ่ ่ี ่ ้ ั การเรียนรู้ด้วยปัญญาจึงเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ในการ เตรีย มบุคลากรให้พร้ อ มสู ่ การเปลี ่ ยนแปลงใหม่ เพราะหาก ไม่พัฒนาให้คนของเราเป็นคนแห่งการเรียนรู้ เราจะเป็นประเทศ ที่บุคลากรในประเทศจมอยู่ภายใต้อดีต ตามปัจจุบันไม่ทัน และ ถ ู ก ลบออกจากความสำค ั ญ ของโลกอนาคตเม ื ่ อ ไรก ็ ไ ด ้ โดย ลักษณะที่สำคัญของสังคมที่มีความรู้เป็นฐาน อาทิ สังคมที่คน ในประเทศท ุ ก ระด ั บ ม ี ค วามร ู ้ ท ั ด เท ี ย มก ั บ คนระด ั บ เด ี ย วก ั น ของนานาชาติ สังคมที่คนในประเทศมีโอกาสทางการเรียนรู้ เท่าเทียมกัน สังคมทีคนในประเทศสามารถใช้เทคโนโลยีททนสมัย ่ ่ี ั
- 65. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 47 และใชภาษาสากลได้ สงคมทคนในประเทศมคานยมรกการเรยนรู้ ้ ั ่ี ี ่ ิ ั ี รักการค้นคว้า รักความคิดสร้างสรรค์ และเป็นสังคมที่มีความ สามารถในการปรับตัวได้ดตอการเปลียนแปลงต่าง ๆ ทีเกิดขึน ี ่ ่ ่ ้ III. สังคมทีมเอกภาพในความหลากหลาย ่ ี เน ื ่ อ งจากกระแสเร ี ย กร ้ อ งความเป ็ น ประชาธ ิ ป ไตย และส ิ ท ธ ิ ม น ุ ษ ยชนท ี ่ จ ะทว ี ค วามร ุ น แรงมากย ิ ่ ง ข ึ ้ น ในอนาคต แนวคิดในการปกป้องสิทธิเสรีภาพของประชาชนตามบทบัญญัติ ในรัฐธรรมนูญเกือบทุกประเทศทั่วโลก การสร้างสังคมไทยให้ เป็ น สั ง คมที ่ ม ี เ อกภาพในความหลากหลายจึ ง เป็ น สิ ่ ง สำคั ญ ที่ต้องเร่งสร้างให้เกิดขึ้นในสังคมไทย สงคมทมเอกภาพในความหลากหลาย หมายถง ภายใน ั ่ี ี ึ สงคมใหญหรอทเี่ รยกวา “ประเทศ” นน แมวาจะประกอบไปดวย ั ่ ื ี ่ ้ั ้ ่ ้ ชนกลุ่มเล็กกลุ่มน้อยจำนวนมากมาย แต่คนทุกคนแม้มีความ แตกต่างกัน ไม่ว่าจะเป็นการแตกต่างทางด้านความคิด เชื้อชาติ ลทธนกายของศาสนา ความเชอ ฐานะ อายุ วฒนธรรม ประเพณี ั ิ ิ ่ื ั ก็สามารถอยู่ในสังคมได้อย่างมีความสุข มีอิสระในการดำเนิน ชี ว ิ ต ตามวิ ถ ี ท างของตนเอง ไม่ ม ี ค วามขั ด แย้ ง หรื อ รั ง เกี ย จ เดียดฉันท์ระหว่างกัน เป็นสังคมที่คนมีหัวใจแห่งเสรีภาพไม่ปิด กันผูอน และยินดีเปิดกว้างแม้กระทังความปรารถนาของชนกลุม ้ ้ ่ื ่ ่ นอยทจะแยกตวออกจากรฐเพอการปกครองตนเอง (เกรยงศกด์ิ ้ ่ี ั ั ่ื ี ั
- 66. ภาพอนาคตและ 48 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ เจรญวงศศกด์ิ, 2542) ิ ์ ั ในสังคมที่มีเอกภาพในความหลากหลายนั้น ทุกคนที่อยู่ ในผืนแผ่นดินไทยจะได้รบการปฏิบตในฐานะมนุษย์อย่างเท่าเทียม ั ัิ กนตามหลกสทธมนษยชน ั ั ิ ิ ุ กฎหมายรัฐธรรมนูญต้องไม่ขัดแย้งกับปฏิญญาสากล ว่าด้วยสิทธิมนุษยชน และกฎหมายประกอบรัฐธรรมนูญทุกข้อ ตองไมขดกบกฎหมายรฐธรรมนญ ้ ่ั ั ั ู ประชาชนทุกคนต้องมีช่องทางเรียกร้องสิทธิขั้นพื้นฐาน ของตนจากรัฐในภาคปฏิบัติ คนไทยทกคนไดรบการศกษาเพอใหสามารถเขาใจการใช้ ุ ้ั ึ ่ื ้ ้ สิทธิของตนได้อย่างถูกต้อง รวมทังการเปิดโอกาสให้คนไทยทุกคน ้ มีโอกาสพัฒนาตนเองได้อย่างเต็มศักยภาพ IV. สงคมทใหความสำคญตอสงแวดลอม ั ่ี ้ ั ่ ่ื ้ จากสภาพความเสื ่ อ มโทรมของสิ ่ ง แวดล้ อ มและ ทรัพยากรทั่วโลก รวมทั้งการนำประเด็นทางสิ่งแวดล้อมเป็น เงอนไขทางการคาระหวางประเทศ ตลอดจนแนวโนมการเพมขน ่ื ้ ่ ้ ่ิ ้ึ ของจำนวนประชากรในประเทศที่เชื่อมโยงกับการใช้ทรัพยากร ที่เพิ่มขึ้น ส่งผลให้ประเด็นทางสิ่งแวดล้อมกลายเป็นปัญหา ที่สำคัญซึ่งจะมีผลกระทบต่อสังคมไทยโดยรวมทั้งในทางตรง และทางอ้อม ดังนั้นจึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องสร้าง
- 67. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 49 สังคมไทยให้เป็นสังคมที่ให้ความสำคัญต่อสิ่งแวดล้อม อันได้แก่ การทีคนในสังคมมีจตสำนึกชอบด้านสิงแวดล้อมร่วมกัน การสร้าง ่ ิ ่ สังคมไทยให้ปลอดจากมลภาวะ มีการจัดการสิ่งแวดล้อมที่ดี และมีการบริหารจัดการทรัพยากรในประเทศอย่างชาญฉลาด และรู้คุณค่า V. สังคมทีภมใจในความเป็นไทย ่ ู ิ ความเจริญรุดหน้าทางด้านเทคโนโลยีสารสนเทศและ การสื่อสารส่งผลให้วัฒนธรรมต่าง ๆ จากทั่วทุกมุมโลกสามารถ ที่จะถ่ายเทไปมาระหว่างกันได้โดยง่าย อาทิ วัฒนธรรมทุนนิยม ตะวนตก ทกำลงแผขยายไปปกคลมทวโลกอยางรวดเรว ซงอาจนำ ั ่ี ั ่ ุ ่ั ่ ็ ่ึ มาซึ่งการถูกกลืนกลายทางวัฒนธรรม หรือประเด็นความขัดแย้ง ในเรองเอกลกษณของชาตเิ กดขนตามมาไดในอนาคต ่ื ั ์ ิ ้ึ ้ การสร ้ า งส ั ง คมท ี ่ ภ ู ม ิ ใ จในความเป ็ น ไทยไม ่ ไ ด ้ ห มาย ความว่า ประเทศไทยมีความเป็นชาตินิยมจนไร้ขอบเขต แต่ในที่ นหมายถง สงคมทคนในสงคมมความภาคภมใจและตระหนกวา ้ี ึ ั ่ี ั ี ู ิ ั ่ ตนเองเป็นส่วนหนึงของสังคมไทย อันเป็นเหตุให้ทกคนมีจตสำนึก ่ ุ ิ รบผดชอบรวมกบประเทศของตน โดยยนดทจะมสวนชวยพฒนา ั ิ ่ ั ิ ี ่ี ี ่ ่ ั สังคมให้มีเสถียรภาพและเกิดการพัฒนาที่ยั่งยืนสู่คนรุ่นต่อไปได้ ทั้งความภาคภูมิใจในศิลปวัฒนธรรมอันดีงามของไทย รวมทั้ง ความภาคภูมใจในความเป็นพลเมืองทีดของสังคม ิ ่ ี
- 68. ภาพอนาคตและ 50 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ VI. สังคมทีเน้นชุมชนวิถี ่ จากการปฏิวัติการสื่อสารที่ถูกขับเคลื่อนด้วยเครือข่าย สารสนเทศที่ขยายตัวครอบคลุมทั่วทั้งโลก ส่งผลให้เกิดการ รวมตัวของกลุ่มคนที่มีความสนใจหรือผลประโยชน์ร่วมกันมาก ยิ่งขึ้น นอกจากนี้กระแสของความเป็นประชาธิปไตย และสิทธิ มนุษยชนก็เป็นสาเหตุสำคัญของการรวมกลุมประชาชนมากยิงขึน ่ ่ ้ เพอการพฒนาสงคมในดานตาง ๆ ทแตกตางกนออกไป ่ื ั ั ้ ่ ่ี ่ ั ดังนั้นการสร้างสังคมชุมชนวิถีให้เกิดขึ้นจึงเป็นสิ่งสำคัญ เพื่อการสร้างชุมชนที่แข็งแกร่ง โดยการสร้างให้ชุมชนสามารถ พั ฒ นาตนเองได้ แ ละมี ส ่ ว นร่ ว มในการพั ฒ นาสั ง คมอย่ า งมี ประสิทธิภาพ ลดการพึ่งพาการช่วยเหลือจากรัฐลงให้มากที่สุด ซงการมชมชนทแขงแกรงยอมสงผลใหสงคมมความเขมแขงตามไป ่ึ ีุ ่ี ็ ่ ่ ่ ้ั ี ้ ็ ด้วยตามมาในทีสด ุ่ VII. สงคมทมคณธรรมจรยธรรม ั ่ี ี ุ ิ แนวโน้มความเสื่อมทางคุณธรรมจริยธรรมที่อาจมีเพิ่ม มากขึ้นในสังคมอนาคต อันเนื่องมาจากกระแสโลกที่เน้นหนักไป ทางบริโภคนิยมมากขึ้น รวมทั้งการไหลบ่าข้อมูลข่าวสารและ การถ่ายทอดวัฒนธรรมจากต่างประเทศ เช่น ในด้านค่านิยม ความคิดต่าง ๆ ซึ่งมีทั้งผลดีผลเสีย โดยที่เราไม่สามารถจะกลั่น
- 69. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 51 กรองได้หมด ดังนั้นการสร้างสังคมที่พึงประสงค์ให้เป็นสังคมที่ มีคุณธรรมจึงเป็นเรื่องที่สำคัญ ไม่เช่นนั้นเราอาจถูกกระแสโลก พดพาไปในทางทเี่ สอมทางศลธรรมไดโดยงาย ั ่ื ี ้ ่ การพัฒนาสู่การเป็นสังคมที่มีคุณธรรมจริยธรรมจึงเป็น การปรับเปลี่ยนรากฐานกระบวนความคิดและค่านิยมของคนใน สังคมให้ถูกต้อง โดยการวางรากฐานทางคุณธรรมจริยธรรม ทดงาม มการปฏรปคณธรรมจรยธรรมของสงคมทงระบบ รวมทง ่ี ี ี ิู ุ ิ ั ้ั ้ั การที่คนในสังคมรู้จักใช้เหตุผลเชิงจริยธรรมได้อย่างถูกต้อง การกำหนดภาพสังคมไทยที่พึงประสงค์นี้ จึงเป็นการนำ คนในสังคมก้าวไปสู่สังคมที่อบอุ่น มีบรรยากาศแห่งความเป็น มิตรระหว่างชุมชนและอยู่ร่วมกันอย่างสันติระหว่างประชาชาติ ต่าง ๆ ในสังคม เป็นสังคมทีมความเข้มแข็งมันคง มีความทันสมัย ่ ี ่ ประชาชนรกการเรยนรู้ และวสยทศนดงกลาวจะกลายเปนความ ั ี ิ ั ั ์ ั ่ ็ จริงได้ หากคนทุกคนในสังคมร่วมกันตระหนักถึงสภาพปัญหา ที่ต้องแก้ไขในปัจจุบัน สิ่งที่จะเกิดขึ้นในอนาคตทั้งในด้านดี และ ด้านลบ เพื่อกำหนดวิสัยทัศน์ร่วมกันในการวางแผนดำเนินการ เพือเข้าสูสงคมทีพร้อมบริบรณ์สำหรับคนในสังคมไทยทุกคน ่ ่ ั ่ ู นอกจากนยงเปนแนวทางสำคญในการกำหนดคณลกษณะ ้ี ั ็ ั ุ ั คนไทยที่พึงประสงค์ตามมา เพื่อเป็นแนวทางในการกำหนด ยทธศาสตรใหกบหนวยงาน ตลอดจนบคคลทเ่ี กยวของไดวางแผน ุ ์ ้ั ่ ุ ่ี ้ ้ ระยะยาวในการพัฒนาศักยภาพ และสร้างคนในชาติในด้าน ตาง ๆ ตอไป ่ ่
- 70. ภาพอนาคตและ 52 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ บทที่ 5 คุณลักษณะคนไทยทีพงประสงค์ ่ ึ การนำเสนอคุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์เพื่อ ให้สอดรับกับภาพอนาคตของประเทศไทย ทั้งภาพที่จะเกิดขึ้น และภาพสงคมทพงประสงค์ ไดกำหนดกรอบการพจารณาไว้ 5 มติ ั ่ี ึ ้ ิ ิ อันได้แก่ (1) มิตดานร่างกาย (2) มิตดานจิตใจ (3) มิตดานความรู้ ิ ้ ิ ้ ิ ้ (4) มิตดานทักษะความสามารถ และ (5) มิตดานลักษณะชีวต ิ ้ ิ ้ ิ I. มตดานรางกาย ิ ิ ้ ่ ลักษณะคนไทยที่พึงประสงค์ในมิติด้านร่างกายได้แก่ 1. พั ฒ นาการด้ า นร่ า งกายเจริ ญ เติ บ โตอย่ า งสมบู ร ณ์ ตามเกณฑ์การพัฒนาในแต่ละช่วงวัย นโยบายเยาวชนแห่ ง ชาติ แ ละแผนพั ฒ นาเด็ ก และ เยาวชนระยะยาวได้ แ บ่ ง กลุ ่ ม การพั ฒ นาตามช่ ว งอายุ เพื ่ อ ประโยชน์ในการจัดบริการที่ตอบสนองพัฒนาการของเด็กและ เยาวชนแตละวย โดยแบงเปน 3 ชวงวย ได้แก่ กลุมเด็กอายุตำกว่า ่ ั ่ ็ ่ ั ่ ่ 5 ปี กลุ่มเด็กอายุ 6-14 ปี และกลุ่มเยาวชนอายุ 15-25 ปี โดย พัฒนาการในแต่ละช่วงวัยจะมีองค์ประกอบที่ครอบคลุมพัฒนา
- 71. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 53 การในด้านต่าง ๆ อาทิ ด้านน้ำหนัก ส่วนสูง และสุขอนามัย โดยให้สอดคล้องกับสภาพปัญหาทีเ่ กิดขึนในด้านสุขภาพร่างกาย ้ ที่แตกต่างกันออกไป (คณะกรรมการส่งเสริมและประสานงาน เยาวชนแห่งชาติ, 2545 : 26 - 29) 2. พัฒนาการด้านสติปัญญาเจริญเติบโตอย่างสมบูรณ์ ตามเกณฑ์การพัฒนาในแต่ละช่วงวัย คนไทยควรม ี ก ารพ ั ฒ นาสมองและสต ิ ป ั ญ ญาอย ่ า ง เหมาะสมตามแตละชวงวย โดยเฉพาะอยางยงในชวงวย 3 ปแรก ่ ่ ั ่ ่ิ ่ ั ี ทสมองจะมการเตบโตอยางรวดเรว ทงในดานของการสรางเซลล์ ่ี ี ิ ่ ็ ้ั ้ ้ สมองและการเชือมโครงข่ายของเซลล์สมองอย่างสมบูรณ์ ดังนัน ่ ้ การพัฒนาสติปัญญาของเด็กในวัยตั้งแต่ก่อนคลอดจนถึงอายุ 3 ปีจึงเป็นช่วงเวลาสำคัญในการพัฒนาสมองและสติปัญญาได้ดี ที่สุด (ศันสนีย์ ฉัตรคุปต์, 2544:15-18) หลังจากนั้นจึงเป็น การพัฒนาสติปัญญาความคิดในด้านต่าง ๆ ซึ่งมีลักษณะที่ แตกต่างกันในแต่ละช่วงวัย อาทิ การพัฒนาความคิดเชิงเปรียบ เทียบและการใช้เหตุผลในช่วงอายุ 4-7 ปี การขยายขอบข่าย ทางความคิดและสติปัญญาออกไปมากยิ่งขึ้นในช่วงวัย 6-13 ปี เพื่อการรองรับการเรียนรู้พื้นฐานต่าง ๆ อันเป็นการวางรากฐาน ทางการศึกษาที่สำคัญของชีวิต รวมถึงการพัฒนาสติปัญญาใน การใช้เหตุผลที่ซับซ้อนมากยิ่งขึ้นและการพัฒนาความคิดเชิง นามธรรมซึ่งจะเริ่มพัฒนามากขึ้นในช่วงวัย 12 –25 ปี (ศรีเรือน
- 72. ภาพอนาคตและ 54 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ แก้วกังวาล, 2545) นอกจากนี้ยังรวมไปถึงการพัฒนาในด้าน การใช้สมองซีกขวาและซีกซ้ายอย่างสมดุลในทุกช่วงวัยเพื่อ ให้สมองได้รับการขยายศักยภาพอย่างเต็มที่ด้วยเช่นกัน 3. มีสขภาพร่างกายทีสมบูรณ์แข็งแรงไม่เจ็บป่วยง่าย ุ ่ การที่คนไทยควรมีสุขภาพอนามัยที่ดีหมายถึง การที่คน ไทยปราศจากโรคภัยไข้เจ็บ โดยเกิดจากการสร้างสภาวะที่ดี สุขภาพเป็นเรืองทีเ่ ชือมโยงสัมพันธ์กนอย่างเป็นองค์รวมทังตนเอง ่ ่ ั ้ ครอบครัว ชุมชน วัฒนธรรม สิ่งแวดล้อม การศึกษา เศรษฐกิจ สงคม การเมอง และอน ๆ และเปนปจจยพนฐานทจะทำใหบคคล ั ื ่ื ็ ั ั ้ื ่ี ้ ุ สามารถพัฒนาศักยภาพของตนเองและใช้ชีวิตอย่างมีความสุข นับตังแต่เริมปฏิสนธิในครรภ์มารดาผ่านการเจริญเติบโตในแต่ละ ้ ่ ช่วงวัย และดำเนินชีวิตอยู่จนกระทั่งถึงวาระสุดท้ายของชีวิต อย่างสมศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ ทั้งยังประโยชน์ต่อการพัฒนา ประเทศในฐานะทรพยากรมนษยทมคณคา ั ุ ์ ่ี ี ุ ่ เหตุผลสำคัญที่คนไทยควรมีลักษณะดังกล่าวคือ 1) เพื่อเตรียมรับมือกับปัญหาสุขภาพของประชากร ไทยที่มีแนวโน้มเพิ่มมากขึ้น กระแสการเปลี่ยนแปลงเข้าสู่โลกยุคใหม่ในอนาคต ได้ ส่ ง ผลกระทบต่ อ มิ ต ิ ใ นด้ า นสุ ข ภาพร่ า งกายของเราในหลาย แง่มุมดังที่ จันทร์เพ็ญ ชูประภาวรรณ (2543: 314) ได้กล่าวถึง ป ั ญ หาส ุ ข ภาพของประชากรไทยท ี ่ ม ี แ นวโน ้ ม เพ ิ ่ ม มากข ึ ้ น ใน
- 73. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 55 อนาคต อนไดแก่ ั ้ …โรคติดเชื้อที่เกิดจากเชื้อที่ดื้อยาและอาจมีการแพร่ ระบาดของโรคติดเชื้อชนิดใหม่ ๆ จากทวีปหรือภูมิภาคอื่น ๆ ของโลก เนองจากการคมนาคมขนสงเปนไปอยางสะดวก รวดเรว ่ื ่ ็ ่ ็ และเชอมตอจากทวทกมมโลก ่ื ่ ่ั ุ ุ …โรคที่เกี่ยวกับพฤติกรรม อันเนื่องมาจากการได้รับ อิทธิพลจากการแพร่กระจายของค่านิยมและวัฒนธรรมต่าง ๆ ที่หลั่งไหลเข้ามาทั้งด้านบวกและด้านลบ อาทิ ค่านิยมทางเพศ ที ่ ไ ม่ ถ ู ก ต้ อ ง วั ฒ นธรรมในการบริ โ ภคอาหารจากตะวั น ตก รวมทั้งสภาพความตึงเครียดที่ได้รับจากการแข่งขันที่รุนแรง ป ั จ จ ั ย ด ั ง กล ่ า วส ่ ง ผลให ้ เ ก ิ ด พฤต ิ ก รรมในการบร ิ โ ภค และ การดำเนินชีวิตเปลี่ยนไปจากเดิม เช่น การทานอาหารฟาสต์ฟู้ด ทีประกอบไปด้วยไขมันในปริมาณทีสง แทนอาหารไทยทีประกอบ ่ ู่ ่ ไปด้วยกากใยและคุณค่าทางโภชนาการที่สูงกว่า การขาด การออกกำลังกายอันเนื่องมาจากภารกิจการงานที่รัดตัว การใช้ ยาเสพติดเป็นวิธีการคลายเครียดและหนีจากปัญหาที่เกิดขึ้น การมีพฤติกรรมสำส่อนทางเพศอย่างเสรี ฯลฯ ส่งผลให้เกิด โรคภัยไข้เจ็บต่าง ๆ มากมาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งโรคที่เกี่ยวกับ พฤติ ก รรม เช่ น ความดั น โลหิ ต สู ง โรคหลอดเลื อ ดในสมอง โรคหัวใจขาดเลือด โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง มะเร็ง รวมทั้งโรคเอดส์ โรคทางจตประสาท โรคซมเศรา โรคอวน เปนตน ิ ึ ้ ้ ็ ้ …โรคที่เกิดจากสภาพแวดล้อมที่เสื่อมโทรมและมลพิษ
- 74. ภาพอนาคตและ 56 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ ต่าง ๆ จากสภาพความเสือมโทรมของธรรมชาติและสิงแวดล้อม ่ ่ อันเนื่องจากการขยายตัวของสภาพความเป็นเมืองที่เพิ่มมากขึ้น รวมทั้งการขยายตัวของภาคอุตสาหกรรมอย่างขาดการวางแผน ที่รอบคอบรัดกุมในการจัดการด้านสิ่งแวดล้อมที่ดี ส่งผลให้เกิด โรคภยไขเจบตาง ๆ เชน โรคภมแพ้ หอบ หด โรคทางเดนหายใจ ั ้ ็ ่ ่ ู ิ ื ิ โรคทเ่ี กดจากการปนเปอนของสารพษในอาหาร เปนตน ิ ้ื ิ ็ ้ ดังนั้นการเตรียมการรับมือกับสภาพโรคภัยไข้เจ็บที่เกิด ขึ ้ น มานั ้ น จึ ง เป็ น เรื ่ อ งที ่ เ ราต้ อ งคำนึ ง ถึ ง และให้ ค วามสำคั ญ อย่างจริงจัง 2) เพือเตรียมพร้อมรับมือกับการแข่งขันทีรนแรงใน ่ ุ่ ระดบนานาชาติ ั ในยุคที่มีการแข่งขันกันอย่างรุนแรงและการเคลื่อนเข้า สู่สังคมแห่งประสิทธิภาพ ประชากรในสังคมจึงจำเป็นที่จะเป็น ผ ู ้ ท ี ่ ม ี ป ระส ิ ท ธ ิ ภ าพตามไปด ้ ว ยเช ่ น ก ั น ส ุ ข ภาพร ่ า งกายและ สต ิ ป ั ญ ญาท ี ่ แ ข ็ ง แรงสมบ ู ร ณ ์ ย ่ อ มทำให ้ เ ก ิ ด ประส ิ ท ธ ิ ภ าพใน ทำงานที่ดี นอกจากนี้ ประชากรที่มีสุขภาพดียังช่วยเสริมสร้าง สมรรถภาพของทรัพยากรมนุษย์ ซึงจะช่วยเพิมขีดความสามารถ่ ่ ในการแข่ ง ขั น ของประเทศ ที ่ ส ำคั ญ สุ ข ภาพร่ า งกายและ สตปญญาทสมบรณ์ ยอมชวยสงเสรมประสทธภาพในการเรยนรู้ ิ ั ่ี ู ่ ่ ่ ิ ิ ิ ี ให้สงมากยิงขึนตามมา ู ่ ้ 3) การปฏิรูประบบสุขภาพในประเทศไทย ขบวนการปฏิรประบบสุขภาพในประเทศไทย นับได้วาเป็น ู ่
- 75. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 57 ปัจจัยสำคัญที่มีวัตถุประสงค์ให้คนไทยมีสุขภาพดีถ้วนหน้า หากประสบความสำเร็จตามเจตนารมย์ ย่อมช่วยแก้ไขที่ต้นตอ ของปัญหาจริง ๆ อาทิ การปฏิรปในเรืองความคิดในการดูแลรักษา ู ่ สุขภาพตนเองได้เป็นอย่างดี ทั้งในด้านการมีโภชนาการที่ดี และการมสขอนามยทดในการดำรงชวตโดยมงเนนในยทธศาสตร์ ีุ ั ่ี ี ีิ ุ่ ้ ุ เชิงรุกเพื่อสร้างสุขภาพที่ดีมากกว่ามุ่งที่จะซ่อมสุขภาพที่เสียไป แล้ว ควบคู่ไปกับการปฏิรูประบบโครงสร้าง กลไก มาตรการ กติกาต่าง ๆ ในสังคมเพือให้เอือต่อการสร้างสุขภาพทีดอย่างกว้าง ่ ้ ่ ี ขวางได้จริง โดยมีการจัดทำ พ.ร.บ. สุขภาพแห่งชาติ เพื่อที่จะ กำหนดทศทางยทธศาสตรดานสขภาพ โดยสาระหลกจะประกอบ ิ ุ ์ ้ ุ ั ไปดวยการกำหนดปรชญา หลกการ เครองมอ มาตรการ เงอนไข ้ ั ั ่ื ื ่ื สำคญตาง ๆ ของระบบสขภาพ เชน การกำหนดวา “สขภาพเปน ั ่ ุ ่ ่ ุ ็ เปาหมายสงสดของชมชนและสงคม เปนทงอดมการณ์ และหลก ้ ู ุ ุ ั ็ ้ั ุ ั ประกนความมนคงแหงชาติ” เปนตน ั ่ั ่ ็ ้ II. มตดานจตใจ ิ ิ ้ ิ ไมเ่ พยงแตดานรางกายเทานน คนไทยในอนาคตควรไดรบ ี ่ ้ ่ ่ ้ั ้ั การเสริมสร้างคุณลักษณะในมิติด้านจิตใจอย่างเหมาะสมด้วย อนไดแก่ ั ้
- 76. ภาพอนาคตและ 58 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 1. เป็นผู้ที่รู้จักและเข้าใจตนเองเป็นอย่างดี คนไทยในอนาคตควรเป ็ น ผ ู ้ ท ี ่ ร ู ้ จ ั ก อารมณ ์ ข องตนเอง (Knowing one’s emotions) สามารถรับรู้ถึงความรู้สึกที่เกิดขึ้น ในแต่ละขณะเวลาว่า ตนเองรู้สึกอย่างไร และสามารถรับรู้ความ ร ู ้ ส ึ ก ต ่ า ง ๆ ของตนท ี ่ เ ปล ี ่ ย นแปลงไปในแต ่ ล ะช ่ ว งเวลาได ้ ด ี รวมทงสามารถจดการกบสภาวะอารมณตาง ๆ ไดอยางเหมาะสม ้ั ั ั ์ ่ ้ ่ (Managing emotions) เชน การระงบอารมณของตนเอง รวมทง ่ ั ์ ้ั การขจัดความวิตกกังวล วุนวายใจ ออกไปได้ สามารถทีจะสราง ่ ่ ้ แรงจูงใจให้ตนเองได้ (Motivating oneself) (Daniel Goleman, 1988) นอกจากนี้ คนไทยยังควรเป็นผู้ที่รู้จักและเห็นคุณค่าใน ตนเอง ซึงหมายถึง การมีความสามารถในการมองชีวตอย่างเข้าใจ ่ ิ รวาคณคาของตนนนขนอยกบสงใด โดยใหคณคาทภายในจตใจ ู้ ่ ุ ่ ้ั ้ึ ู่ ั ่ิ ้ ุ ่ ่ี ิ มากกว่าการวัดคุณค่าภายนอกทีทรัพย์สน เงินทอง รูปร่างหน้าตา ่ ิ ความสามารถ การมีการศึกษา การมีอำนาจ เชือชาติ ฯลฯ ตาม ้ ค่านิยมทีสงคมใช้วดเท่านัน (เกรยงศกด์ิ เจรญวงศศกด,์ิ 2539: 75 ) ่ ั ั ้ ี ั ิ ์ั 2. เป็นผู้ที่รู้จักและเข้าใจความรู้สึกของผู้อื่นได้เป็นอย่างดี ผู้ที่รู้จักและเข้าใจตนเองได้ดีย่อมมีแนวโน้มที่จะเข้าใจ ผู้อื่นได้ดีเช่นกัน ความสามารถในการตระหนักรู้ถึงความรู้สึก ของผู้อื่นได้ดี มีความรู้สึกเห็นอกเห็นใจผู้อื่นมากยิ่งขึ้น สามารถ ปรับอารมณ์ของตนเองให้สอดคล้องกับสถานการณ์และความ ต้องการของบุคคลต่าง ๆ เป็นการสร้างสัมพันธภาพที่ดี สร้าง
- 77. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 59 ความร่วมมือ สร้างพลังร่วมกันเพื่อให้บรรลุเป้าหมาย ตลอดจน สามารถบริหารความขัดแย้งต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นให้สามารถยุติลง ได้ดวยดี ้ 3. เป็นผู้ที่รู้จักและเข้าใจสถานการณ์ สภาพแวดล้อมภาย นอกต่าง ๆ ได้เป็นอย่างดี ผู้ที่รู้จักและเข้าใจตนเองและผู้อื่นได้ดีจะสามารถปรับตัว ตอบสนองต่อสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงไปได้ สามารถที่จะ เผชิญและควบคุมสถานการณ์ต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นได้เป็นอย่างดี ไม่เป็นผู้ที่มีอารมณ์แปรปรวนตามสถานการณ์ ไม่เกิดความขัด ข้องใจในภาวะที่เปลี่ยนแปลง คณลกษณะทง 3 ประการเปนสงทจำเปนอยางยงสำหรบ ุ ั ้ั ็ ่ิ ่ี ็ ่ ่ิ ั อนาคต เนื ่ อ งจากสภาพสั ง คมในอนาคตมี ก ารเปลี ่ ย นแปลง อย่างรวดเร็ว กอปรกับมีการแข่งขันที่รุนแรงมากขึ้น ตั้งแต่เวที การแข่งขันทางการค้าในระดับโลก ลงมาสู่ระดับย่อยในชีวิต ประจำวั น ของคน ไม่ ว ่ า จะเป็ น ในลั ก ษณะการแข่ ง ขั น ทาง การศกษา การแขงขนกนในการทำงาน นอกจากน้ี กระแสวตถนยม ึ ่ ั ั ั ุ ิ (Materialism) ทสงคมมกใชเ้ ปนตวกำหนดคณคาของความเปนคน ่ี ั ั ็ ั ุ ่ ็ โดยถือทรัพย์สินเงินทอง เกียรติยศชื่อเสียง เป็นเป้าหมายหลัก ในชีวิต เห็นคุณค่าคนที่เปลือกนอกมากกว่าคุณค่าความดีงาม ภายใน รวมทั้งการดำเนินชีวิตของคนในสังคมที่นิยมความเป็น ปจเจกสงตางคนตางอยู่ รวมทงการเปลยนแปลงตาง ๆ ทเี่ กดขน ั ู ่ ่ ้ั ่ี ่ ิ ้ึ
- 78. ภาพอนาคตและ 60 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ ในโลกอนาคตอย่างรวดเร็วและรุนแรงจนยากที่จะปรับตัวตาม ได้ทัน ส่งผลให้การดำเนินชีวิตของคนในสังคมในอนาคตเต็มไป ด้วยความตึงเครียด ดังจะเห็นได้จากสถิติจำนวนผู้ป่วยทางจิต ที่มีแนวโน้มเพิ่มทวีมากขึ้นอย่างต่อเนื่องในแต่ละปี ไม่ว่าจะเป็น โรคประสาท โรคเครยด โรคจตเภท โรคซมเศรา รวมทงอตราการ ี ิ ึ ้ ้ั ั ฆ่าตัวตายที่เพิ่มมากขึ้นถึงเกือบสองเท่าในรอบ 10 ปีที่ผ่านมา และมีแนวโน้มที่จะทวีความรุนแรงมากขึ้นทุกขณะ (จันทร์เพ็ญ ชประภาวรรณ, 2543: 307; สำนกงานคณะกรรมการพฒนาการ ู ั ั เศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ, 2545: 2-13) นอกจากนี้ สภาพความล่มสลายของครอบครัวทีมแนวโน้ม ่ ี เพิ่มมากขึ้นในอนาคต โดยเฉพาะเรื่องการหย่าร้าง จากสถิติของ กรมการปกครองพบว่า ภายในระยะเวลาเพียง 10 ปี นับจากปี พ.ศ. 2532 ถึงปี2542 มีจำนวนผู้หย่าร้างเพิ่มสูงขึ้นถึง 50% และการทอดท ิ ้ ง ถ ิ ่ น ฐานอ ั น เก ิ ด จากการอพยพย ้ า ยถ ิ ่ น เข ้ า ส ู ่ แหล่งงานและความเจริญในเมืองใหญ่ สิ่งเหล่านี้นับเป็นปัจจัย ที่สำคัญอีกประการหนึ่งที่ก่อให้เกิดปัญหาทางจิตใจของสมาชิก ในครอบครัว ลูกที่เกิดมาโดยปราศจากพ่อหรือแม่อบรมเลี้ยงดู การถกทำรายทงรางกายและจตใจลวนแลวแตเ่ ปนสาเหตสำคญใน ู ้ ้ั ่ ิ ้ ้ ็ ุ ั การสรางปมปญหาใหกบผคนในสงคมอนาคตไดมากขน ้ ั ้ ั ู้ ั ้ ้ึ ดังนั้นการเตรียมพร้อมในการสร้างคนให้มีสุขภาพจิตที่ดี มีภาวะจิตใจและอารมณ์ที่เข้มแข็ง โดยการสร้างผู้ที่สามารถ รู้จักและเข้าใจตนเอง เข้าใจผู้อื่น เข้าใจสถานการณ์และสภาพ
- 79. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 61 แวดล้อมต่าง ๆ อย่างดีจึงเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่งสำหรับอนาคต ที่จะมาถึง III. มิตดานความรู้ ิ ้ 1. รอยางลกซงถงแกนสาระของวชา ู้ ่ ึ ้ึ ึ ่ ิ การรูอย่างลึกซึงในแก่นสารสาระของวิชา หมายถึง การมี ้ ้ ความรู้และความเข้าใจเกี่ยวกับปรัชญาเบื้องหลัง หลักการ และ องค์ความรู้ที่สำคัญของสิ่งที่ศึกษาหรือเรียนรู้มา และสามารถ ก้าวตามทันพัฒนาการในปัจจุบันขององค์ความรู้ในเรื่องนั้น จนทราบว่ามีการพัฒนาไปในทิศทางใดและมีขอบเขตพรมแดน ความรู้เพียงใด และสามารถนำมาประยุกต์ใช้ในการทำงานและ การดำเนินชีวตประจำวันได้ (เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศกดิ,์ 2543: 57) ิ ั มีเหตุผลหลายประการที่ทำให้คนไทยในอนาคตจำเป็น ต้องมีความรูอย่างลึกซึงถึงแก่นสาระของวิชา ้ ้ 1) สงคมในอนาคตกาวสสงคมแหงความรู้ ั ้ ู่ ั ่ การเชื่อมโยงถึงกันของสารสนเทศต่าง ๆ ในโลกทำให้ การผลตองคความรใหมและนวตกรรมตาง ๆ เปนไปอยางรวดเรว ิ ์ ู้ ่ ั ่ ็ ่ ็ และต่อเนื่อง ซึ่งเป็นทั้งแรงกดดันและโอกาสที่ทำให้คนในสังคม ไทยมุ่งสนใจการเรียนรู้มากขึ้น จึงจำเป็นที่คนไทยในอนาคตจะ ต้องเป็นผู้ที่รู้ลึก รู้จริง สามารถรู้เท่าทันความรู้เรื่องเดียวกันใน ประเทศอื่นสามารถใช้ความรู้มาพัฒนาตนเองพัฒนาองค์กรให้
- 80. ภาพอนาคตและ 62 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ ก้าวหน้า ตลอดจนการใช้ความรู้ในการสร้างความเข้มแข็งให้กับ ประเทศและสังคมไทยต่อไป 2) สภาพทางเศรษฐกิจเปลี่ยนแปลงไปสู่เศรษฐกิจ บนฐานความรู้และเทคโนโลยีขั้นสูง เดิมทีโครงสร้างทางเศรษฐกิจเป็นแบบที่พึ่งพาแรงงาน เข้มข้นและวัตถุดิบราคาถูกในการสร้างความได้เปรียบทางการ แข่งขัน แต่ในอนาคตประเทศไทยจะถูกกดดันให้ต้องปรับตัวไป สู่เศรษฐกิจที่ใช้ความรู้และเทคโนโลยีขั้นสูงมากขึ้น ทำให้องค์กร หรือหน่วยงานต่าง ๆ ในสังคมมีความต้องการผู้มีความรู้ความ สามารถในแต่ละเรื่อง และสามารถนำความรู้มาใช้ในการปฏิบัติ งานผ่านเทคโนโลยีสมัยใหม่ สำหรับผู้ที่ไม่มีความรู้หรือเป็น แรงงานทีไร้ฝมอจะมีแนวโน้มว่างงาน เพราะมีคณสมบัตไม่ตรงกับ ่ ี ื ุ ิ ความต้องการของภาคการผลิต ดังนั้น เราจำเป็นต้องพัฒนา คนไทยในอนาคตใหมความรทลกซงและเชยวชาญในเรองทตนเอง ้ ี ู้ ่ี ึ ้ึ ่ี ่ื ่ี ศกษามาอยางแทจรง ึ ่ ้ ิ 3) สภาพปัญหาต่าง ๆ ทีมแนวโน้มจะเกิดเพิมขึนและ ่ ี ่ ้ มความซบซอนมากขน ี ั ้ ้ึ ทำให้สังคมไทยในอนาคตต้องการผู้มีความรู้ในสาขา วิชาการต่าง ๆ ที่เป็นผู้รู้จริงและรู้ลึก เพื่อสามารถนำความรู้ที่ ตนเองมีอยู่มาประยุกต์แก้ไขปัญหาที่นับวันจะทวีความรุนแรง และยากมากขึ้นได้ เฉพาะผู้ที่มีความรู้อย่างลึกซึ้ง มีความเข้าใจ อยางถองแทเทานน จงจะนำความรมาประยกตใชไดอยางเหมาะ ่ ่ ้ ่ ้ั ึ ู้ ุ ์ ้ ้ ่
- 81. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 63 สมกับบริบทและความต้องการ 4) การสรางทนทางสงคม ้ ุ ั ความต ้ อ งการพ ั ฒ นาภ ู ม ิ ป ั ญ ญาท ้ อ งถ ิ ่ น ให ้ ม ี ค วาม รวมสมยและสามารถนำมาใชประโยชนได้ อนเปนเปาหมายหนง ่ ั ้ ์ ั ็ ้ ่ึ ของภาพสังคมไทยที่พึงประสงค์ในอนาคต เพื่อให้เรายังสามารถ รักษาลักษณะเฉพาะของประเทศ ซึงตังอยูบนฐานของเอกลักษณ์ ่ ้ ่ ทเ่ี ปนจดแขงของประเทศ โดยไมแยกสวนและฝนการเปลยนแปลง ็ ุ ็ ่ ่ ื ่ี ของโลกอนาคตที่จะมาถึงได้ สังคมไทยในอนาคตจึงจำเป็น จะต้องสร้างคนที่มีลักษณะของผู้มีความรู้ในศาสตร์สาขาต่าง ๆ ให้มความสามารถในการใช้องค์ความรูตาง ๆ ทีตนเองเชียวชาญ ี ้ ่ ่ ่ ร่วมกับความรูเ้ ฉพาะอันเกิดจากการสะสมและถ่ายทอดสืบเนืองกัน ่ มาจากท้องถิ่น เพื่อพัฒนาองค์ความรู้ท้องถิ่นด้านต่าง ๆ ให้เกิด ประโยชนและพฒนาเปนทนทางสงคมตอไปได้ ์ ั ็ ุ ั ่ ดังนัน คนทีพงประสงค์ในอนาคตจะต้องเป็นผูมความรูจริง ้ ่ ึ ้ ี ้ รู้ลึก และตามทันกับความก้าวหน้าของวิทยาการในสาขาที่ ตนเองมีความถนัด สนใจ หรือที่ได้รับการศึกษามามากเพียงพอ จนสามารถนำมาใช้ในการทำงานและชีวิตประจำวันได้ ซึ่งสอด คล้องกับ พิณสุดา สิริธรังศรี (2540: 138) ที่กล่าวว่า ควรปลูก ฝงและพฒนาใหผเู้ รยน เปนผรลก รจรงในสาขานนจนสามารถนำ ั ั ้ ี ็ ู้ ู้ ึ ู้ ิ ้ั ความรู้ที่ได้รับไปก่อให้เกิดประโยชน์ต่อตนเอง ครอบครัว ชุมชน สงคม ประเทศชาติ และนานาชาตไดอยางมประสทธภาพ ั ิ ้ ่ ี ิ ิ
- 82. ภาพอนาคตและ 64 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 2. รูรอบด้านเชิงสหวิทยาการ ้ รู้รอบด้านเชิงสหวิทยาการ หมายถึง การมีความรู้และ ความเข้าใจในองค์ความรู้ด้านอื่นนอกเหนือจากสาขาวิชาหลัก หรือสิ่งที่ตนเองเชี่ยวชาญ และรวมถึงการมีความรอบรู้เกี่ยวกับ เหตุการณ์และสภาพการเปลี่ยนแปลงต่าง ๆ ของชุมชน สังคม และโลกไดอยางเทาทน โดยการรรอบนอยในขอบขายทเี่ กยวของ ้ ่ ่ ั ู้ ้ี ู่ ่ ่ี ้ กับความสนใจ การทำงาน หรือการดำเนินชีวิตประจำวันของ บคคลนน ๆ (เกรยงศกด์ิ เจรญวงศศกด์ิ, 2543: 57) ุ ้ั ี ั ิ ์ ั มเี หตผลหลายประการทชใหเปนความจำเปนทสงคมไทย ุ ่ี ้ี ้ ็ ็ ่ี ั ตองการคนทรรอบเชงสหวทยาการ ้ ่ี ู้ ิ ิ 1) สภาพของสังคมที่มีการเชื่อมโยงเป็นเครือข่าย และมีความซับซ้อนมากขึ้นทุกขณะ การเปิดเสรีทางการค้า การเชื่อมโยงของข้อมูลข่าวสาร ผ่านระบบสารสนเทศ ปฏิสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจการค้าระหว่าง ประเทศ การมีความสัมพันธ์ทางด้านการเมืองระดับประเทศ ต่อประเทศ ฯลฯ ส่งผลให้ปัจจัยต่าง ๆ ในสังคมไม่ว่าจะเป็น เศรษฐกจ สงคม การศกษา หรอการเมอง ฯลฯ มความเชอมโยง ิ ั ึ ื ื ี ่ื และเกยวของสมพนธกนอยางใกลชดยงขน เมอมการปรบเปลยน ่ี ้ ั ั ์ ั ่ ้ ิ ่ิ ้ึ ่ื ี ั ่ี ปจจยตวใดตวหนงยอมสงผลกระทบถงองคประกอบอน ๆ อยาง ั ั ั ั ่ึ ่ ่ ึ ์ ่ื ่ ยากทจะหลกเลยงได้ ทำใหการจดการกบปญหาเรองใดเรองหนง ่ี ี ่ี ้ ั ั ั ่ื ่ื ่ึ ไม่สามารถใช้ความรู้เพียงเรื่องเดียวได้ จำเป็นต้องใช้ความรู้ใน หลากหลายมุมมองรวมกัน เพื่อทำให้สามารถดำเนินการในเรื่อง
- 83. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 65 ตาง ๆ อยางรอบคอบ และเกดผลดสงสดตอภาพรวมในทกดาน ่ ่ ิ ี ู ุ ่ ุ ้ 2) สงคมแหงความรู้ ั ่ ในอนาคตการทสงคมเปนสงคมแหงการเรยนรู้ คนแสวงหา ่ี ั ็ ั ่ ี ความรู้มากขึ้น การศึกษาเรียนรู้กลายเป็นสิ่งสำคัญสำหรับคน ทุกคน การทำให้คนไทยมีความรู้รอบด้านจะช่วยส่งเสริมการ พัฒนาสังคมไทยไปสู่สังคมแห่งการเรียนรู้นั้น คนที่พึงประสงค์ ในอนาคตจึงควรมีความรอบรู้ รูกว้างในเชิงสหวิทยาการ ้ 3) การแพรกระจายของวฒนธรรมตาง ๆ ในโลก ่ ั ่ ทำให้คนไทยควรรู้กว้างขวางรอบด้าน เพื่อจะสามารถ ปรับตัวและตัดสินใจเลือกรับวัฒนธรรมที่เข้ามาในสังคมไทย ได้อย่างเหมาะสม ตลอดจนมีความเข้าใจในวัฒนธรรมที่แตก ตาง ๆ จากวฒนธรรมไทย เพอสามารถสรางสมพนธ์ หรอทำงาน ่ ั ่ื ้ ั ั ื รวมกบคนตางวฒนธรรมไดอยางดี ่ ั ่ ั ้ ่ 4) สังคมทีมประสิทธิภาพ ่ ี การที ่ ส ั ง คมไทยมี เ ป้ า ประสงค์ ใ นการเป็ น สั ง คมที ่ ม ี ประสิทธิภาพ ดังนั้นจึงจำเป็นที่คนในสังคมจะต้องเป็นผู้ที่มี ความรู้รอบด้านในเชิงสหวิทยาการ เพื่อจะสามารถประยุกต์ใช้ และบูรณาการความรูจากศาสตร์สาขาต่าง ๆ เพือสร้างและพัฒนา ้ ่ ให้เกิดผลผลิต ตลอดจนการใช้ความรู้ในเชิงสหวิทยาการแก้ ปญหาดานตาง ๆ ในสงคมอกดวย ั ้ ่ ั ี ้ โดยสรุป คนทีพงประสงค์ในอนาคตนันจะต้องเป็นผูทรรอบ ่ ึ ้ ้ ่ี ู้ ดานเชงสหวทยาการในเรองตาง ๆ ทเ่ี ปนประโยชนตอการดำรงชวต ้ ิ ิ ่ื ่ ็ ์่ ีิ
- 84. ภาพอนาคตและ 66 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ ทั้งการรู้จักสังคม ชุมชนท้องถิ่น รู้จักโลก ตลอดจนผลกระทบ จากการเปลียนแปลงด้านต่าง ๆ ทังด้านเศรษฐกิจ สังคม การเมือง ่ ้ และเทคโนโลยี ฯลฯ ลักษณะของประชากรที่เป็นผู้ที่มีวุฒิภาวะ (mature) จนถึงขันทีเ่ รียกได้วาเป็นผูทมความเจริญหรือมีคณภาพดี ้ ่ ้ ่ี ี ุ จึงควรมีความรูหลากหลายด้าน คือ ด้านสังคมวิทยา วัฒนธรรม ้ จิตวิทยา มนุษยสัมพันธ์ และจริยศาสตร์ นอกเหนือไปจาก ความรู้ และทกษะอน ๆ (รชนกร เศรษโฐ, 2532: 75) ั ่ื ั ี 3. รูไกลไปถึงอนาคต ้ ร ู ้ ไ กลไปถ ึ ง อนาคต หมายถ ึ ง การม ี ค วามร ู ้ แ ละความ สามารถในการคาดการณ์ เ กี ่ ย วกั บ สิ ่ ง ที ่ จ ะเกิ ด ขึ ้ น ในอนาคต สามารถมองออกไปในอนาคตว่า มีแนวโน้มว่าจะมีสิ่งใดเกิด ขึ้นบ้าง และสามารถวิเคราะห์ได้ว่า สิ่งเหล่านั้นจะส่งผลกระทบ ต่อเราอย่างไรในอนาคตทั้งทางตรงและทางอ้อม เพื่อเตรียมตัว พรอมเขาสอนาคตไดตงแตในปจจบน ทงนเ้ี นองจาก ้ ้ ู่ ้ ้ั ่ ั ุ ั ้ั ่ื 1) ปจจยดานขอมลขาวสารสารสนเทศ ั ั ้ ้ ู ่ ความเจริญก้าวหน้าของวิทยาการสมัยใหม่ ตลอดจน การแพร่กระจายของข่าวสารสารสนเทศที่มากมาย ส่งผลให้ โลกในอนาคตจะมีการเปลี่ยนแปลงด้านต่าง ๆ อย่างรวดเร็ว ท ั ้ ง ด ้ า นว ิ ท ยาการและเทคโนโลย ี ต ่ า ง ๆ เช ่ น เทคโนโลย ี ด้านการแพทย์ ด้านพันธุวิศวกรรม เทคโนโลยีสารสนเทศ ฯลฯ ซงจะสงผลใหเ้ กดการเปลยนแปลงทางเศรษฐกจสงคมในอนาคต ่ึ ่ ิ ่ี ิ ั
- 85. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 67 อย่างมาก ตัวอย่างของผลกระทบทางเศรษฐกิจสังคมที่เกิด จาก e-commerce และ GMOs เป็นเพียงตัวอย่างของผลกระทบ ที่เกิดขึ้น นอกจากนั้นยังมีการเปลี่ยนแปลงด้านสภาพแวดล้อม แนวคิ ด ค่ า นิ ย ม และพฤติ ก รรมที ่ ส ่ ง ผลเชื ่ อ มโยงเข้ า มาใน ประเทศไทยอย่างยากที่จะหลีกเลี่ยงได้ สภาพการเปลี่ยนแปลง ท ี ่ ร วดเร ็ ว เช ่ น น ี ้ หากคนไทยไม ่ ร ู ้ จ ั ก การคาดการณ ์ ล ่ ว งหน ้ า ขาดความรู้เชิงอนาคต จะทำให้เราสนใจเพียงปัจจุบันและขาด การเตรียมพร้อมล่วงหน้าเพื่อรับมือกับสิ่งที่จะเกิดขึ้น ทำให้ไม่ สามารถตงตวหรอปรบตวไดทนเมออนาคตนนมาถง ้ั ั ื ั ั ้ ั ่ื ้ั ึ 2) ปจจยดานการแขงขน ั ั ้ ่ ั ในอนาคตสภาพการแข่ ง ขั น ทั ้ ง ในและต่ า งประเทศ ที่รุนแรงขึ้น ทั้งด้านการค้า การลงทุน การศึกษา การงานอาชีพ ต่าง ๆ ฯลฯ ทำให้คนที่พึงประสงค์ในอนาคตจะต้องเป็นคนที่มี ความรู้ไกลไปถึงอนาคต ทั้งนี้เพื่อจะคาดการณ์อนาคตได้ เพื่อ เตรียมตัวและพัฒนาตนเองให้มความสามารถในการแข่งขันได้ ี 3) สังคมทีมประสิทธิภาพ ่ ี การที่ทรัพยากรต่าง ๆ ของประเทศร่อยหรอและเสื่อมลง ไปทุกขณะ โดยเฉพาะทรัพยากรธรรมชาติที่ไม่สามารถสร้าง ขนมาทดแทนได้ ทำใหคนไทยทพงประสงคในอนาคตควรเปนผท่ี ้ึ ้ ่ี ึ ์ ็ ู้ มีความสามารถในการคาดการณ์ไปในอนาคต สามารถวางแผน เตรียมการรองรับสภาวะต่าง ๆ ท่ามกลางความจำกัด และใช้ ทรัพยากรที่มีอยู่ให้เกิดประโยชน์สูงสุดได้จากอนาคตที่จะมาถึง
- 86. ภาพอนาคตและ 68 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ อันจะช่วยสนับสนุนให้สังคมไทยเป็นสังคมแห่งประสิทธิภาพได้ IV. มตดานทกษะความสามารถ ิ ิ ้ ั 1. ทกษะดานการคด ั ้ ิ ทกษะดานการคด หมายถง ความสามารถในการคดเพอ ั ้ ิ ึ ิ ่ื ว ั ต ถ ุ ป ระสงค ์ บ างอย ่ า ง และสามารถควบค ุ ม ให ้ ค ิ ด จนบรรล ุ เป้าหมายได้ การที่คนในอนาคตจำเป็นต้องเป็นผู้มีความสามารถทาง ด้านการคิดนั้น มีเหตุผลหรือสภาพโน้มนำด้วยกันหลายประการ ได้แก่ 1) ปจจยดานขอมลขาวสารสารสนเทศ ั ั ้ ้ ู ่ ความเจริญก้าวหน้าด้านข้อมูลข่าวสารสารสนเทศ ส่งผล ให้เกิดการกระจายและการไหลบ่าของข้อมูลข่าวสารจากทั่วทุก มุมโลกเข้ามาสู่สังคมไทย คนที่พึงประสงค์ในอนาคตจึงจำเป็น จะต้องเป็นผู้ที่มีทักษะการคิด เพื่อให้สามารถนำข้อมูลข่าวสาร ทีมอยูอย่างมากมาย มาใช้ให้เกิดประโยชน์ตอชีวตประจำวันและ ่ ี ่ ่ ิ เกิดประโยชน์ต่อสังคมได้ 2) การก้าวเข้าสูสงคมแห่งความรู้ ่ ั ในอนาคตสังคมจะก้าวเข้าสู่สังคมแห่งความรู้ ผู้คนใน สังคมมีระดับการศึกษาและความรู้เพิ่มจำนวนขึ้น สังคมไทย ในอนาคตต้องการคนที่มีทักษะการคิดเพื่อนำความรู้ที่มีในสังคม
- 87. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 69 มาปรับใช้ให้เกิดประโยชน์ รวมทังเพือนำความรูจากต่างประเทศ ้ ่ ้ มาประยุกต์ใช้ให้เข้ากับบริบทเฉพาะของสังคมไทย ตลอดจน สามารถพัฒนาต่อยอดความรู้ใหม่ ๆ เพื่อสร้างนวัตกรรมให้ กับสังคมไทย จึงเป็นความจำเป็นทีตองทำให้คนไทยมีทกษะความ ่ ้ ั สามารถในการคิด อาทิ คิดวิเคราะห์ คิดสังเคราะห์ คิดประยุกต์ และคิดสร้างสรรค์ 3) ปจจยดานการแขงขน ั ั ้ ่ ั การแข่งขันที่มีสภาพความรุนแรงของการแข่งขันเพิ่มขึ้น ทงใน ระดบระหวางปจเจกชน ระหวางองคกร หรอระหวางประเทศ ้ั ั ่ ั ่ ์ ื ่ อีกทั้งจากความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีสารสนเทศที่เชื่อมโยง ทุกส่วนของโลกเข้าด้วยกัน ทำให้เกิดการขยายขอบเขตการแข่งขัน จากระดับบุคคล ไปสู่ระดับองค์กร ระดับประเทศ และระดับโลก ในที่สุด ความอยู่รอดอย่างดีขององค์กรและประเทศในสังคม อนาคตจึงขึ้นกับความสามารถในการนำความรู้มาใช้ประโยชน์ เพือเพิมขีดความสามารถในการแข่งขัน สังคมในอนาคตจึงต้องการ ่ ่ ผู้ที่มีทักษะในการคิดเพื่อพัฒนานวัตกรรมและองค์ความรู้ต่าง ๆ ในมุมมองใหม่ ๆ อย่างสร้างสรรค์ อันมีส่วนในการสร้างมูลค่า เพิ่มให้กับสินค้าและบริการได้ 4) กระแสแนวคิดและวัฒนธรรมต่าง ๆ ในโลกที่ เข้ามาสูประเทศไทย เช่น ่ อนาคตสังคมไทยมีความเป็นสากลมากขึน อันเนืองมาจาก ้ ่ กระแสวัฒนธรรมต่าง ๆ ในโลกที่เข้ามาสู่ประเทศไทย ประเด็น
- 88. ภาพอนาคตและ 70 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ ร่วมสมัยในสังคมอนาคต อาทิ การโคลนนิ่ง การทำแท้งโดยถูก กฎหมาย การดัดแปลงพันธุกรรม กระแสแนวคิดหลังสมัยใหม่ (postmodernism) ทยดปจเจกชนเปนศนยกลาง ไมสนใจรปแบบ ่ี ึ ั ็ ู ์ ่ ู ของสังคม ได้ส่งอิทธิพลต่อประเทศไทยอย่างกว้างขวางผ่าน ทางสอตาง ๆ เชน โฆษณา แฟชน ภาพยนตร์ สนคา ฯลฯ ซงจะยง ่ื ่ ่ ่ั ิ ้ ่ึ ่ิ เขามามากขนในอนาคตผานเครอขายสารสนเทศ และปฏสมพนธ์ ้ ้ึ ่ ื ่ ิั ั ทางการค้าระหว่างประเทศ สังคมไทยต้องการทักษะในการคิด เพื่อสามารถเลือกรับและปรับใช้สิ่งเหล่านี้ ให้เกิดประโยชน์ต่อ สังคมไทยมากที่สุด และหลีกเลี่ยงผลเสียต่าง ๆ ที่จะตามมา สังคมไทยจึงจำเป็นต้องอาศัยทักษะในการคิดเพื่อการเลือกรับ และเลือกใช้สิ่งใหม่ ๆ อย่างเหมาะสม มิใช่การลอกเลียนแบบ โดยปราศจากการประยุกต์ใช้ หรือการทำตามแฟชั่นเท่านั้นโดย มิได้พจารณาถึงผลเสียทีจะเกิดตามมา ิ ่ 5) ความซับซ้อนของปัญหาสังคมในอนาคต สภาพปัญหาที่มีความซับซ้อนและรุนแรงมากขึ้นทุกขณะ ท ั ้ ง ป ั ญ หาทางส ั ง คม ส ิ ่ ง แวดล ้ อ ม การเม ื อ ง เศรษฐก ิ จ และ การศ ึ ก ษา ฯลฯ ส ่ ง ผลให ้ ส ั ง คมไทยต ้ อ งการคนท ี ่ ค ิ ด เป ็ น และรู้จักคิด เข้ามามีส่วนในการแก้ไขและบรรเทาปัญหาเหล่านี้ เช่น มีทกษะการคิดเชิงกลยุทธ์เพือหาทางแก้ปญหา มีทกษะการ ั ่ ั ั คิดวิเคราะห์เพือค้นหารากปัญหาทีแท้จริง การคิดสังเคราะห์ขอมูล ่ ่ ้ การคดประยกตใชความรในเชงสหวทยาการเพอแกปญหา การคด ิ ุ ์ ้ ู้ ิ ิ ่ื ้ ั ิ สรางสรรคในการหาทางออกใหกบปญหานน ๆ เปนตน ้ ์ ้ั ั ้ั ็ ้
- 89. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 71 6) ปจจยดานวกฤตคณธรรมจรยธรรม ั ั ้ ิ ุ ิ วิกฤตคุณธรรมจริยธรรมในสังคมที่เกิดขึ้นในอนาคต ส่งผลให้คนที่พึงประสงค์ในอนาคตจำเป็นต้องรู้จักคิด ควบคู่กับ การมีสติในการตัดสินใจมากขึ้น เพื่อสามารถวินิจฉัยแยกแยะ สงตาง ๆ ไดอยางเหมาะสม สามารถคดวเิ คราะหไดวาสงใดควรทำ ่ิ ่ ้ ่ ิ ์ ้ ่ ่ิ หรือไม่ควรทำ สิงใดดี สิงใดไม่ดี ่ ่ 7) การสร้ า งสั ง คมที ่ พ ึ ง ประสงค์ เ ป็ น สั ง คมที ่ ม ี ประสิทธิภาพ การไปสสงคมทมคณภาพนน จำเปนทคนในสงคมจะตอง ู่ ั ่ี ี ุ ้ั ็ ่ี ั ้ คิดเป็น เช่น คิดสร้างสรรค์ผลงาน คิดเชิงกลยุทธ์ในการบริหาร จดการงาน บรหารจดการระบบตาง ๆ ใหมประสทธภาพ การคด ั ิ ั ่ ้ ี ิ ิ ิ ประยุกต์ใช้ความรูทมอยูอย่างมากมาย การประยุกต์ใช้ทรัพยากร ้ ่ี ี ่ ทมอยอยางจำกดมาใชใหเ้ กดประโยชนตอตนเอง และสวนรวมได้ ่ี ี ู่ ่ ั ้ ิ ์ ่ ่ เปนตน ็ ้ 8) การพัฒนาภูมิปัญญาท้องถิ่นให้เกิดประโยชน์กับ ยุคสมัยที่เปลี่ยนแปลงไป ความต ้ อ งการพ ั ฒ นาภ ู ม ิ ป ั ญ ญาท ้ อ งถ ิ ่ น ให ้ ม ี ค วาม รวมสมยและสามารถนำมาใชประโยชนได้ ซงนบเปนการสราง ่ ั ้ ์ ่ึ ั ็ ้ ทุนทางสังคมที่สำคัญ และเป็นเป้าหมายหนึ่งของภาพสังคมไทย ทพงประสงคในอนาคต เพอใหเ้ รายงสามารถรกษาเอกลกษณของ ่ี ึ ์ ่ื ั ั ั ์ ประเทศไทย โดยตงอยบนฐานของจดแขงของประเทศ แตปญหา ้ั ู่ ุ ็ ่ ั ทเ่ี กดขนในปจจบน คอ การทคนไทยสวนหนงขาดการคดพจารณา ิ ้ึ ั ุ ั ื ่ี ่ ่ึ ิ ิ
- 90. ภาพอนาคตและ 72 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ อย่างรอบคอบ ในการตอบสนองต่อกระแสการเปลียนแปลง และ ่ อิทธิพลจากต่างประเทศ ทำให้เกิดการละทิ้งและสูญหายของ ความรู้และทุนทางสังคมของท้องถิ่น สังคมไทยจึงต้องการผู้ที่มี ความสามารถทางด้านการคิดประยุกต์และบูรณาการความรู้ใน ศาสตร์สาขาสมัยใหม่เข้ามาใช้ในการพัฒนาภูมิปัญญาท้องถิ่น เพื่อให้เราสามารถยืนอยู่ในเวทีโลกได้บนฐานลักษณะเฉพาะ ของความเปนไทยทมความรวมสมย ็ ่ี ี ่ ั สิ่งที่กล่าวมาทั้งหมดนี้ เป็นปัจจัยที่ส่งผลทำให้สังคมไทย ในอนาคต ต้องการผูทมความสามารถในการคิดหรือทักษะในการ ้ ่ี ี คิดอย่างมาก คนไทยที่พึงประสงค์ในอนาคตควรมีคุณลักษณะ “คิดเป็น” ใน 10 ลักษณะ ได้แก่ คิดวิเคราะห์ คิดสังเคราะห์ คิดวิพากษ์ คิดประยุกต์ คิดเปรียบเทียบ คิดบูรณาการ คิดเชิง มโนทั ศ น์ คิ ด เชิ ง กลยุ ท ธ์ คิ ด เชิ ง อนาคต และคิ ด สร้ า งสรรค์ (เกรยงศกด์ิ เจรญวงศศกด์,ิ 2540: 141-148) เพอสามารถจะเผชญ ี ั ิ ์ ั ่ื ิ กับปัญหา ดำเนินกิจกรรมต่าง ๆ ในยุคอนาคตได้อย่างเท่าทัน และประสบความสำเร็จ สอดคล้องกับประเทศสาธารณรัฐเกาหลี ที่ได้กำหนดลักษณะของบุคคลที่พึงปรารถนาอันเป็นผลผลิตของ การศึกษาทีเหมาะกับยุคสมัยว่า จะต้องมีลกษณะเด่น 4 ประการ ่ ั และในประการหนึ่งคือ ต้องมีความคิดสร้างสรรค์ คือ มีความ สามารถที่จะสร้างสรรค์ให้เหมาะกับการเปลี่ยนแปลงอย่างรวด เรวทงดานเทคโนโลยี สารสนเทศและความรู้ เพอสามารถยกระดบ ็ ้ั ้ ่ื ั คุณภาพชีวิตของตนให้สอดคล้องกับสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนไป
- 91. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 73 (ศักดิชย นิรญทวี, 2540: 14) ์ั ั หน ่ ว ยงานท ี ่ ม ี ภ ารก ิ จ เก ี ่ ย วก ั บ การพ ั ฒ นาคนไทย ได ้ ตระหนกถงความสำคญของเรองนและไดมการกำหนดใหคนไทย ั ึ ั ่ื ้ี ้ ี ้ ในอนาคตต้องเป็นทีรจกคิด สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมและ ่ ู้ ั ประสานงานเยาวชนแหงชาติ (2540: 3) ยงไดกำหนดคณลกษณะ ่ ั ้ ุ ั ของเด็กและเยาวชนไทยที่พึงประสงค์ในอนาคต เพื่อเตรียม ความพรอมใหเ้ ปนบคคลทมคณคาอยในสงคมไดอยางมความสข ้ ็ ุ ่ี ี ุ ่ ู่ ั ้ ่ ี ุ คือ การที่เด็กและเยาวชนเป็นคนรู้จักคิด ไม่งมงาย รู้จักปรับ เปลี่ยนแนวคิด และพัฒนาการคิดอย่างต่อเนื่อง กรมวิชาการ (2541: 9) ได้ทำการศึกษาถึงคุณลักษณะของพลโลกในอนาคตว่า ควรมีลักษณะอย่างหนึ่งคือ สามารถคิดวิเคราะห์อย่างมีเหตุผล และเป็นระบบ สามารถนำความรู้มาประยุกต์ใช้ในการประกอบ อาชีพและการดำรงชีวิตประจำวันได้ มีความสามารถในการ รวบรวมขอมล สรางความเขาใจ มทกษะการคด วเิ คราะห์ วพากษ์ ้ ู ้ ้ ี ั ิ ิ วจารณ์ รวธแกปญหาอยางเปนระบบ และมเหตผล ิ ู้ ิ ี ้ ั ่ ็ ี ุ เชนเดยวกน ในนโยบายเยาวชนแหงชาตและแผนพฒนา ่ ี ั ่ ิ ั เด็กและเยาวชนระยะยาว (พ.ศ. 2545-2554) ได้กำหนดคุณ- ล ั ก ษณะเด ็ ก และเยาวชนท ี ่ พ ึ ง ประสงค ์ ไ ว ้ เ พ ื ่ อ เป ็ น เกณฑ ์ ว ั ด เป้าหมายสุดท้ายของการพัฒนาว่า ต้องรู้จักคิดอย่างมีเหตุผล รอบด้าน และพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่อง รู้จักคิดริเริ่ม วิจารณ์ และตัดสินใจอย่างมีเหตุผล (ไสว มาลาทอง, 2542: 1) คนไทย ต้องมีทักษะที่สอดคล้องกับสังคมยุคใหม่ คือ รู้จักคิดวิเคราะห์
- 92. ภาพอนาคตและ 74 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ มความคดรเิ รมสรางสรรค์ ขณะเดยวกนตองรจกเชอมโยงความคด ี ิ ่ิ ้ ี ั ้ ู้ ั ่ื ิ สมยใหมเขากบภมปญญาของไทย (รง แกวแดง, 2542: 57) ั ่ ้ ั ู ิ ั ุ่ ้ จากการวเิ คราะหงานการพฒนาเศรษฐกจ สงคม และชวต ์ ั ิ ั ีิ ในแนวอุดมการณ์แผ่นดินธรรมแผ่นดินทอง และแนวโน้มของการ เป็นประเทศอุตสาหกรรมใหม่นั้น ได้มีการกำหนดคุณภาพของ คนทีพงปรารถนา ประการหนึงว่า คนจะต้องคิดเป็น ซึงในทีนหมาย ่ ึ ่ ่ ่ ้ี ถึง ความสามารถในการวิเคราะห์ คิดสังเคราะห์ คิดสร้างสรรค์ คิดประเมิน คิดอย่างมีเหตุผล คิดอย่างมีวิจารณญาณ และคิด อยางถกตอง (โยนโสมนสการ) (สมาคม นกเรยนทนรฐบาลไทย, ่ ู ้ ิ ิ ั ี ุ ั 2540: 130-131) นอกจากนั้น ฉายศรี สุพรศิลป์ชัย ได้กล่าวถึง พฤติกรรมหลักและทักษะชีวิตที่จำเป็นต้องพัฒนาเพื่อสุขภาพ ไว้หลายประการ อาทิ ทักษะการคิดอย่างสร้างสรรค์ คิดอย่างมี วิจารณญาณและบริหารข้อมูลข่าวสาร (สำนักพัฒนาการพลศึกษา สขภาพ และนนทนาการ, 2541: 92) ุ ั 2. ทกษะการสอสาร ั ่ื ทักษะการสือสารในทีนครอบคลุมถึงทักษะการฟัง ทักษะ ่ ่ ้ี การพูด ทักษะการอ่าน และทักษะการเขียน (กระทรวงศึกษาธิการ, 2544: 19) ทกษะการฟง หมายถง ความสามารถในการจับประเด็น ั ั ึ ใจความหลักจากสิงทีฟงได้อย่างถูกต้องและครบถ้วน รวมถึงการ ่ ่ ั มีมารยาทการฟังในโอกาสต่าง ๆ ได้ถกต้องตามมารยาทของสังคม ู
- 93. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 75 ให้ความสำคัญในการรับฟังผูอนและมีใจกว้างพอในการฟังผูอนด้วย ้ ่ื ้ ่ื ทกษะการพด หมายถง ความสามารถในการสอสารดวย ั ู ึ ่ื ้ การพดทมความชดเจน สนกระชบ ตรงประเดน ครบถวน มความ ู ่ี ี ั ้ั ั ็ ้ ี น่าดึงดูดหรือน่าสนใจ พูดด้วยถ้อยคำสุภาพ ใช้คำพูดได้เหมาะสม กับกาลเทศะ รวมถึงการมีบุคลิกภาพในการพูดที่ดี สามารถ ใช้เสียงและถ้อยคำในการพูดอย่างมั่นใจ ทักษะการอ่าน หมายถึง ความสามารถในการรับสาร ด้วยการอ่านจากสือต่าง ๆ ได้ โดยสามารถจับใจความได้รวดเร็ว ่ ถกตอง ครบถวน และสามารถเลอกอานขอมลทมเี ปนจำนวนมาก ู ้ ้ ื ่ ้ ู ่ี ็ อยางชาญฉลาด เพอใหบรรลวตถประสงคของการอานได้ ่ ่ื ้ ุ ั ุ ์ ่ ทักษะการเขียน หมายถึง ความสามารถในการสื่อสาร ด้วยวิธการเขียน ได้อย่างถูกต้องตามหลักเกณฑ์ มีสำนวนภาษา ี ถูกต้อง มีเหตุผล และลำดับขันตอนในการนำเสนอ ทีสามารถสร้าง ้ ่ ความเขาใจแกผอานไดอยางชดเจน ้ ่ ู้ ่ ้ ่ ั ทักษะทั้ง 4 ประการมีความสำคัญต่อคนไทยในอนาคต เนองจาก ่ื 1) การแข่งขันรุนแรงขึ้นทุกด้านในสังคมอนาคต โลกการแข่งขันต้องการคนทีมประสิทธิภาพ และสมรรถนะ ่ ี ในการปรับตัวสูง ผู้คนต้องดำเนินชีวิตด้วยความเร่งรีบ รวดเร็ว ผู้คนจึงจำเป็นต้องสามารถสื่อสารได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทั้งมี ความรวดเรว ถกตอง สนกระชบ และชดเจน ผทสามารถสอสาร ็ ู ้ ้ั ั ั ู้ ่ี ่ื ได้ดทงการฟัง การพูด การเขียน และการอ่านจะมีความได้เปรียบ ี ้ั
- 94. ภาพอนาคตและ 76 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ เพราะสามารถเลือกรับข้อมูลทีจำเป็นและมีประโยชน์ได้รวดเร็วใน ่ ระยะเวลาอันสั้น สามารถสื่อสารสิ่งที่ต้องการได้อย่างชัดเจน น่าสนใจ จนสามารถโน้มน้าวผูอนได้ ซึงจะเป็นปัจจัยเสริมทีสำคัญ ้ ่ื ่ ่ ให้บุคคลนั้นสามารถปรับตัวและประสบความสำเร็จได้ในสภาพ การแขงขนทรนแรง ่ ั ่ี ุ 2) สงคมขอมลขาวสารสารสนเทศ ั ้ ู ่ ความก้าวหน้าทางด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ ทำให้คนไทย ในอนาคตเชื่อมโยงเข้าถึงแหล่งข้อมูลได้ทั่วโลก ข้อมูลจำนวน มากจะไหล่บ่าเข้ามายังสังคมไทย คนในยุคหน้าจึงจำเป็นต้อง รูจกเลือกรับสารให้เป็น รูจกฟังและอ่านอย่างชาญฉลาด สามารถ ้ั ้ั เลือกรับข้อมูลที่จำเป็นและเป็นประโยชน์และคัดข้อมูลขยะที่ ไมจำเปนทงไป ทงนเ้ี พอจะสามารถรบ และสอสารความรออกไป ่ ็ ้ิ ้ั ่ื ั ่ื ู้ ให้เกิดประโยชน์กับสังคมได้ 3) สังคมไทยทีพงประสงค์ เป็นสังคมทีมเอกภาพใน ่ ึ ่ ี ความหลากหลาย การสื ่ อ สารที ่ ม ี ป ระสิ ท ธิ ภ าพจะนำมาซึ ่ ง เอกภาพใน ความหลากหลาย ช่วยลดความขัดแย้งระหว่างคนต่างเชื้อชาติ ต่างวัฒนธรรม ต่างความคิด ต่างจิตต่างใจ 4) สังคมไทยทีพงประสงค์ เป็นสังคมทีเน้นชุมชนวิถี ่ ึ ่ การรวมตัวของกลุ่มคนที่มีความสนใจหรือผลประโยชน์ รวมกนในอนาคตมความสำคญเปนอยางยง เพราะเปนการสราง ่ ั ี ั ็ ่ ่ิ ็ ้ ชมชนใหแขงแกรง ชมชนจะเขมแขงไดจำเปนทคนในชมชนตองมี ุ ้ ็ ่ ุ ้ ็ ้ ็ ่ี ุ ้
- 95. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 77 ทักษะการสื่อสารที่มีประสิทธิภาพ เพื่อสามารถรวมใจคนใน กลมหรอในชมชนนนใหเ้ กดความสามคคกนในกลมไดยงขน ุ่ ื ุ ้ั ิ ั ีั ุ่ ้ ่ิ ้ึ 3. ทักษะภาษาต่างประเทศ ทักษะภาษาต่างประเทศ หมายถึง ความสามารถใน การพูด การฟัง การอ่าน และการเขียนภาษาต่างประเทศ เช่น ภาษาองกฤษ และภาษาอน ๆ ทจำเปน ไดอยางคลองแคลว ชดเจน ั ่ื ่ี ็ ้ ่ ่ ่ ั ถกตอง มกาลเทศะ และความเหมาะสม ู ้ ี ปัจจัยที่ส่งผลให้คนไทยในอนาคตจำเป็นต้องมีความ เชียวชาญ ในภาษาต่างประเทศยิงขึน ได้แก่ ่ ่ ้ 1) ปัจจัยด้านการเชือมโยงเป็นเครือข่าย ่ เนื ่ อ งจากประเทศต่ า ง ๆ ในโลกเชื ่ อ มโยงถึ ง กั น ด้ ว ย เครือข่ายในด้านการค้า การเงิน การลงทุนในระดับภูมิภาค จนถึงระดับโลก สภาพการเชือมโยงทางการเมือง การศึกษา ความรู้ ่ แนวคด คานยม และพฤตกรรม ปฏสมพนธระหวางตางวฒนธรรม ิ ่ ิ ิ ิั ั ์ ่ ่ ั ต่างภาษา จะมีมากขึ้น การที่คนไทยมีทักษะในการใช้ภาษา ต่างประเทศ โดยเฉพาะภาษากลางที่ในประเทศต่าง ๆ นิยมใช้ จะช่วยให้การติดต่อสือสาร การสร้างความร่วมมือ และการเจรจา ่ ต่อรองเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น 2) ปจจยดานขอมลขาวสารสารสนเทศ ั ั ้ ้ ู ่ ความเจริญของเทคโนโลยีสารสนเทศส่งผลให้การแพร่ กระจายของวฒนธรรมตาง ๆ ในโลก เกดขนอยางงายดาย รวดเรว ั ่ ิ ้ึ ่ ่ ็
- 96. ภาพอนาคตและ 78 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ ขอมลขาวสารทมอยอยางมากมาย อาจมทงขอมลทดมประโยชน์ ้ ู ่ ่ี ี ู่ ่ ี ้ั ้ ู ่ี ี ี และข้อมูลที่ไม่เป็นประโยชน์ทั้งยังอาจส่งผลในทางลบ ทักษะ ภาษาต่างประเทศจะช่วยให้คนไทยสามารถเลือกรับข้อมูลที่เป็น ประโยชนไดมากตามความตองการ โดยเฉพาะขอมลขาวสารจาก ์ ้ ้ ้ ู ่ ระบบอินเตอร์เน็ต ตำรา วารสาร หนังสือพิมพ์ตางประเทศ เป็นต้น ่ 3) สังคมทีมความรูเป็นฐาน ่ ี ้ ความต้องการในการสร้าง การพัฒนา และการถ่ายโอน องค์ความรู้จึงมีความสำคัญ ความสามารถในการใช้ภาษาต่าง ประเทศ จะช่วยให้คนไทยในอนาคตสามารถเข้าถึงแหล่งข้อมูล ที่มีอยู่ทั่วโลกได้โดยสะดวก ไม่จำเป็นต้องผ่านขั้นตอนการแปล ซงอาจเกดความผดพลาด อกทงไมทนกบเวลาและความตองการ ่ึ ิ ิ ี ้ั ่ ั ั ้ ทันท่วงที 4) ปัจจัยด้านการแข่งขันทางเศรษฐกิจ การทำธุรกิจที่เชื่อมโยงกับต่างประเทศทำให้ภาษาต่าง ประเทศมีความจำเป็นอย่างยิงในการติดต่อสือสารและการเจรจา ่ ่ ต่อรองทางการค้า นอกจากนั้น ในอนาคตสภาพการคมนาคมที่ สะดวกรวดเร ็ ว และม ี ร าคาท ี ่ ถ ู ก ลงเม ื ่ อ เท ี ย บก ั บ รายได ้ ข อง ประชากร การอพยพย ้ า ยถ ิ ่ น ฐานของชาวต ่ า งชาต ิ เ ข ้ า มาใน ประเทศไทยเป็นไปโดยสะดวกยิ่งขึ้น สิ่งเหล่านี้เป็นผลให้คนไทย ตองสามารถสอสารภาษาสากลได้ เพอเออใหสามารถปฏบตงาน ้ ่ื ่ื ้ื ้ ิ ั ิ ร่วมกับชาวต่างชาติ ผู้ที่มีทักษะในการใช้ภาษาต่างประเทศเป็น อย่างดีจะเป็นที่ต้องการของตลาดแรงงานในอนาคต และโดย
- 97. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 79 เฉพาะภาคธุรกิจบริการของไทย เช่น การท่องเที่ยว การโรงแรม ที่มีผู้ใช้บริการส่วนใหญ่เป็นชาวต่างประเทศ ย่อมต้องการคน ทีมความรูภาษาต่างประเทศ ส่วนแรงงานทีไม่มความรูภาษาต่าง ่ ี ้ ่ ี ้ ประเทศจะประสบความยากลำบากในการหางานทำ ดังนั้นในอนาคต คนไทยจึงจำเป็นจะต้องมีทักษะภาษา ต่างประเทศ โดยเฉพาะภาษาอังกฤษซึ่งเป็นที่นิยมใช้ทั่วโลก เพื่อช่วยในการติดต่อสื่อสาร การสร้างความร่วมมือ การเจรจา ต่อรอง การสร้างสัมพันธ์อันดี รวมถึงการทำให้เกิดความเข้าใจ วัฒนธรรมที่แตกต่างกันของแต่ละเชื้อชาติได้ ซึ่งสอดคล้องกับ สำนั ก งานคณะกรรมการส่ ง เสริ ม และประสานงานเยาวชน แห่งชาติ (2540: 3) ที่กำหนดคุณลักษณะของเด็กและเยาวชน ไทยที่พึงประสงค์ว่า คนที่พึงประสงค์ในอนาคตต้องมีความ สามารถในการสือสารมากกว่า 1 ภาษา เช่นเดียวกับรายงานของ ่ คณะกรรมาธิการกิจการสตรี เยาวชน และผู้สูงอายุ วุฒิสภา ซึ ่ ง ได้ ศ ึ ก ษาคุ ณ ภาพเยาวชนที ่ พ ึ ง ประสงค์ ใ นสองทศวรรษ หน้าว่าควรมีลักษณะและคุณสมบัติที่สำคัญประการหนึ่งคือ มีความสามารถในการใช้ภาษาต่างประเทศอย่างน้อย 2 ภาษา โดยเฉพาะภาษาองกฤษซงเปนภาษาสากลใหมความรเู้ ปนอยางดี ั ่ึ ็ ้ ี ็ ่ (กองกรรมาธการ สำนกงานเลขาธการวฒสภา, 2539: (16)) ิ ั ิ ุ ิ
- 98. ภาพอนาคตและ 80 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 4. ทักษะทางเทคโลยีสารสนเทศ ทักษะทางเทคโนโลยีสารสนเทศคือ การมีความเข้าใจและ ความสามารถในการใชเ้ ครองมอและอปกรณสารสนเทศทจำเปนในชวต ่ื ื ุ ์ ่ี ็ ี ิ เช่ น คอมพิ ว เตอร์ อิ น เตอร์ เ น็ ต ซี ด ี ร อม การส่ ง จดหมาย อิเล็กทรอนิกส์ (E-mail) ฯลฯ ในการสืบค้นข้อมูล การเรียนรู้ การสื่อสาร การแก้ปัญหา การทำงานและการประกอบอาชีพ อย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล ทักษะดังกล่าวมีความสำคัญอย่างยิ่งเนื่องจาก 1) ความก้าวหน้าของเทคโนโลยีขนสูง ้ั เทคโนโลยสารสนเทศจะแทรกตวเขามากบอปกรณตาง ๆ ี ั ้ ั ุ ์ ่ ในชีวิตประจำวัน เครือข่ายสารสนเทศจะเป็นเครื่องมือที่สำคัญ ทเี่ ขามาแทนทการสอสารในรปแบบเดม ๆ โดยจะเขามาเกยวของ ้ ่ี ่ื ู ิ ้ ่ี ้ กับการทำงานและการดำเนินชีวิตประจำวันอย่างไม่สามารถ แยกจากกันได้ ทั้งการติดต่อสื่อสาร การประชุม การแลกเปลี่ยน ข้อมูล การศึกษาค้นคว้า ดังนั้นคนที่พึงประสงค์ในอนาคตจึง จำเป ็ น จะต ้ อ งเป ็ น ผ ู ้ ท ี ่ ม ี ท ั ก ษะความสามารถทางเทคโนโลย ี สารสนเทศ 2) การแข่งขันที่รุนแรงในสังคม ผู้ที่สามารถสร้างความได้เปรียบให้กับตนเองได้ ต้องเข้า ถึงข้อมูลได้อย่างรวดเร็วและเท่าทันการเปลี่ยนแปลง อีกทั้งการ ที่ผู้คนมีความเร่งรีบในการดำเนินชีวิต รวมถึงความต้องการ ลดต้นทุนด้านการติดต่อสื่อสารขององค์กรและหน่วยงานต่าง ๆ
- 99. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 81 เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการสื่อสาร สิ่งเหล่านี้เป็นตัวผลักดัน ใหผคนตางตองการใชเ้ ทคโนโลยการสอสารทฉบไว สะดวกสบาย ้ ู้ ่ ้ ี ่ื ่ี ั และมีประสิทธิภาพสูงมากขึ้นทุกขณะ ส่งผลให้คนจำเป็นต้อง พัฒนาตนเองให้มีความรู้ความสามารถ และทักษะในการใช้ เทคโนโลยีสารสนเทศเหล่านี้อย่างมีประสิทธิภาพ 3) ปัจจัยด้านสังคมแห่งความรู้ ทักษะความสามารถในการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศเป็น ทักษะความสามารถหนึ่งที่มีความจำเป็นอย่างยิ่งในยุคอนาคต เพราะเป็นเครื่องมือที่บันทึกและถ่ายทอดข้อมูลได้อย่างสะดวก รวดเร็วจะเป็นอุปกรณ์ทางสารสนเทศโดยส่วนใหญ่ เช่น อินเตอร์เน็ต CD-ROM รวมทงวธการเรยนรแบบใหม่ เชน e-learning ดวย ้ั ิ ี ี ู้ ่ ้ 4) สังคมทีมประสิทธิภาพ ่ ี ทั ก ษะทางเทคโนโลยี ส ารสารสนเทศก่ อ ให้ เ กิ ด ความ สะดวกรวดเร็ว มีความผิดพลาดน้อยกว่าเมือเทียบกับแรงงานคน ่ โดยเฉพาะคอมพิวเตอร์สามารถนำมาใช้ในระบบการบริหารงาน การปฏิบัติงาน การประมวลผลข้อมูลต่าง ๆ ได้ดีกว่าการใช้ แรงงานคน การที่คนมีทักษะทางเทคโนโลยีสารสนเทศจึงเป็น ส ่ ว นหน ึ ่ ง ในการสร ้ า งภาพส ั ง คมท ี ่ ม ี ป ระส ิ ท ธ ิ ภ าพให ้ เ ก ิ ด ข ึ ้ น ในอนาคต สำนั ก งานคณะกรรมการส่ ง เสริ ม และประสานงาน เยาวชนแหงชาติ (2540: 3) ไดเคยเสนอคณลกษณะของเดกและ ่ ้ ุ ั ็ เยาวชนไทยที่พึงประสงค์ว่า คนในอนาคตควรรู้จักใช้เทคโนโลยี
- 100. ภาพอนาคตและ 82 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ สารสนเทศ และเข้าใจถึงสาระประโยชน์ เพื่อนำมาประยุกต์ใช้ อย่างกลมกลืนกับวัฒนธรรมไทย และรู้จักใช้เทคโนโลยีเพื่อ การพึ่งตนเอง นอกจากนั้นรายงานของคณะกรรมาธิการกิจการ สตรี เยาวชน และผสงอายุ วฒสภา ซงไดศกษาประเดนคณภาพ ู้ ู ุ ิ ่ึ ้ ึ ็ ุ เยาวชนทีพงประสงค์ในสองทศวรรษหน้าว่า ควรมีความสามารถ ่ ึ ในการใชเครองมอสอสารและคอมพวเตอรดวย (กองกรรมาธการ ้ ่ื ื ่ื ิ ์ ้ ิ สำนกงานเลขาธการวฒสภา, 2539: 49) ั ิ ุ ิ 5. ทกษะทางสงคม ั ั ทักษะทางสังคม หมายถึง ความสามารถทีเกียวกับการมี ่ ่ ส่วนร่วมหรือการเข้าสังคม ซึ่งเป็นความสามารถที่บุคคลจำเป็น ต้องมีเพื่อดำเนินชีวิตในสังคมอย่างมีความสุข เกิดประโยชน์ ต่อผู้อื่นและสังคมส่วนรวมได้ โดยทักษะทางสังคมที่สำคัญ ในอนาคตไดแก่ ้ 5.1 ทกษะมนษยสมพนธ์ ั ุ ั ั ทักษะมนุษยสัมพันธ์ หมายถึง ความสามารถในการสร้าง สัมพันธภาพอันดีกับผู้อื่นและความสามารถในการปฏิสัมพันธ์ กบผอนไดเปนอยางดี เนองจากยคอนาคตทมลกษณะเปนสงคม ั ู้ ่ื ้ ็ ่ ่ื ุ ่ี ี ั ็ ั แห่งเครือข่ายอย่างเด่นชัด เนื่องด้วยอิทธิพลของเทคโนโลยีทาง การสอสารสมยใหมและความเชอมโยงทางดานการคา เศรษฐกจ ่ื ั ่ ่ื ้ ้ ิ การลงทุน การศึกษา การเมือง ผู้คนต่างต้องติดต่อสื่อสารกัน ระหว่างกลุ่มคนมากขึ้น การมีมนุษย์สัมพันธ์ก็จะทำให้เรามี
- 101. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 83 เครือข่ายที่กว้างขวางทั้งกับคนไทยด้วยกันเอง และคนต่างชาติ มากขึ้นได้ นอกจากนี้ทักษะมนุษยสัมพันธ์ที่ดียังช่วยสนับสนุน ความเจริญเติบโตของภาคบริการด้วย เช่น การท่องเที่ยว การ โรงแรม ภตตาคาร รานอาหาร ฯลฯ ั ้ ทักษะทางมนุษยสัมพันธ์ถือเป็นทักษะที่จะมีส่วนสร้าง ให้เกิดสังคมทีเ่ น้นชุมชนวิถและสังคมทีมเี อกภาพในความหลากหลาย ี ่ ทงนเ้ี พราะสงคมไทยในอนาคตจะมลกษณะเปนพหสงคมมากขน ้ั ั ีั ็ ุั ้ึ มีผู้คนจากหลากหลายวัฒนธรรมเข้ามาอาศัยร่วมกัน เนื่องจาก การเดินทางคมนาคมที่สะดวกรวดเร็ว จำเป็นที่ผู้คนในอนาคต ต้องมีลกษณะของผูทมมนุษย์สมพันธ์ทดี เพือสามารถอยูรวมกัน ั ้ ่ี ี ั ่ี ่ ่่ ได้อย่างดี เอื้อให้เกิดสังคมที่มีเอกภาพในความหลากหลาย ตัวอย่างของประเทศสาธารณรัฐเกาหลีที่ได้กำหนดลักษณะ ของบุคคลทีพงปรารถนาอันเป็นผลผลิตของการศึกษาทีเ่ หมาะกับ ่ ึ ยุคสมัยว่าจะต้องมีลักษณะเด่นประการหนึ่งคือ เป็นบุคคลที่ ตระหนักว่าชีวิตไม่สามารถอยู่ได้โดยลำพังเพียงสัมพันธ์กับ คนในชาติของตนเท่านัน แต่ตองมีความสามารถในการปฏิสมพันธ์ ้ ้ ั หรือการมีมนุษย์สัมพันธ์กับคนนอกชนชาติร่วมด้วย (ศักดิ์ชัย นิ ร ั ญ ทวี , 2540: 14) ซึ ่ ง สอดคล้ อ งกั บ แนวคิ ด ของท่ า นผู ้ ร ู ้ ชาวอังกฤษ ชื่อ T.R. Batten ที่ได้กล่าวถึงลักษณะประชากร ทมคณภาพจนจดไดวาเปนผทมวฒภาวะ (mature) จนถงขนเรยก ่ี ี ุ ั ้ ่ ็ ู้ ่ี ี ุ ิ ึ ้ั ี ไดวาเปนผเู้ จรญหรอมคณภาพดพงมลกษณะทสำคญประการหนง ้่ ็ ิ ื ีุ ี ึ ีั ่ี ั ่ึ คือ เป็นผู้มีความชำนิชำนาญในการติดต่อสัมพันธ์กับผู้อื่นเพื่อ
- 102. ภาพอนาคตและ 84 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ บรรลุวตถุประสงค์ของตน (รัชนีกร เศรษโฐ, 2532: 74-75) ั 5.2 ทักษะการปรับตัว ทักษะการปรับตัว หมายถึง ความสามารถในการปรับ เปลี่ยนตนเองด้านแนวความคิด ทัศนคติ และพฤติกรรมต่าง ๆ ได ้ อ ย ่ า งสอดคล ้ อ งและเหมาะสมก ั บ สภาพบร ิ บ ทแวดล ้ อ ม ที่เปลี่ยนแปลงไป ดังที่เราพบว่า สังคมในอนาคตจะเป็นสังคม ที่พลวัตอย่างมาก มีการเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา และเป็นไป อย่างรวดเร็วอันเนื่องมาจากการแพร่กระจายของข้อมูลข่าวสาร สารสนเทศ และการติดต่อเชื่อมโยงกันในด้านต่าง ๆ ทั้งใน ระดับประเทศและระดับโลก อีกทั้งระเบียบโลกใหม่ที่มีอิทธิพล อย่างมากในยุคอนาคต ทำให้การเปลี่ยนแปลงในที่หนึ่งส่งผล กระทบตอเราไดอยางรวดเรว คนไทยในอนาคตจงจำเปนอยางยง ่ ้ ่ ็ ึ ็ ่ ่ิ ทีจะต้องมีความสามารถในการปรับตัว ่ นอกจากนี้ สภาพไร้พรมแดนและการเปิดกว้างในมิติ ข้อมูลข่าวสาร การค้าการลงทุน การสื่อสาร โทรคมนาคมยัง จะส่งผลต่อมิติของวัฒนธรรมแต่ละสังคม การแพร่กระจายของ วัฒนธรรมข้ามพรมแดนจะเป็นไปโดยสะดวกรวดเร็ว สังคมไทย จะมีความเป็นสากลมากขึ้น คนในสังคมจึงจำเป็นต้องมีทักษะ ในการปรับตัวให้สอดรับกับการเปลี่ยนแปลง ที่ไม่ใช่การปรับตัว โดยเลียนแบบวัฒนธรรมที่แพร่กระจายมาทั้งหมด แต่ปรับตัว อย่างชาญฉลาด โดยประยุกต์ให้เหมาะสมกับวัฒนธรรมไทย ในขณะเดียวกันกับที่ยังรับวัฒนธรรมที่ดีเข้ามา
- 103. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 85 ข้อพึงตระหนักที่สำคัญคือ การปรับตัวนี้ไม่ได้หมายถึง การเลียนแบบองค์ความรู้หรือวัฒนธรรมจากภายนอกประเทศ เข ้ า มาท ั ้ ง หมด แต ่ ส ามารถปร ั บ ต ั ว ให ้ ผ สมผสานก ั น ระหว ่ า ง วัฒนธรรมจากภายนอกประเทศและวัฒนธรรมหรือภูมิปัญญา ที่เป็นเอกลักษณ์ไทยได้เหมาะสมและสามารถนำมาใช้ให้เกิด ประโยชน์ได้ คนไทยในอนาคตจึงต้องมีความสามารถในการ ปรบตว ไมยดอยกบสงเดม ๆ แตเ่ ปนคนทมลกษณะของความเปน ั ั ่ ึ ู่ ั ่ิ ิ ็ ่ี ี ั ็ พลวัตสูง จากกระแสความเปลี่ยนแปลงของสถานการณ์โลกคน ที่พึงประสงค์จึงต้องรู้จักปรับแนวคิด และพัฒนาตนเองอย่าง ตอเนอง (สำนกพฒนาการพลศกษา, 2542) ่ ่ื ั ั ึ 5.3 ทักษะการทำงานร่วมกับผู้อื่น ทักษะการทำงานร่วมกับผูอน หมายถึง ความสามารถใน ้ ่ื การทำงานเป็นกลุ่มได้เป็นอย่างดี จนสามารถทำให้งานบรรลุ เปาหมายทกำหนดไว้ ซงสะทอนไดในหลายลกษณะ อาทิ การให้ ้ ่ี ่ึ ้ ้ ั ชวยเหลอผอน การไมเอาเปรยบ การใหความรวมมอ การยอมรบ ่ ื ู้ ่ื ่ ี ้ ่ ื ั ฟังความคิดเห็นและความสามารถของผู้อื่น และการร่วมรับ ผดชอบผลงานของกลมรวมกน ิ ุ่ ่ ั ในอนาคต คงเป็นการยากทีเราจะยืนหยัดอยูได้โดยลำพัง ่ ่ ในโลกที่เป็นยุคที่การแข่งขันทุกด้านทวีความรุนแรงขึ้น คนไทย ในอนาคตจำเปนตองทำงานเปนเครอขายความรวมมออยางกวาง ็ ้ ็ ื ่ ่ ื ่ ้ ขวาง จำเป็นต้องอาศัยการทำงานร่วมกันเป็นทีม เห็นได้จากกระแส การร่วมมือในแต่ละระดับที่เกิดขึ้นในปัจจุบัน อาทิ ระดับบริษัท
- 104. ภาพอนาคตและ 86 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ มการ joint venture, Merger & Acquisition ระดบประเทศมความ ี ั ี ร่วมมือทางเศรษฐกิจแบบทวิภาคีและอนุภูมิภาค ดังนั้นการทำ สงตาง ๆ จำเปนตองอาศยการทำงานรวมกนเปนทม ทนำจดเดน ่ิ ่ ็ ้ ั ่ ั ็ ี ่ี ุ ่ ของแต ่ ล ะบ ุ ค คล หร ื อ การใช ้ เ คร ื อ ข ่ า ยด ้ า นทร ั พ ยากรจาก หน่วยงานต่าง ๆ เข้ามาใช้ในการทำงานนันร่วมกันได้อย่างมีพลัง ้ (synergy) เพื่อทำงานให้บรรลุเป้าหมายได้ในสภาพความจำกัด ทีมและในระยะเวลาอันสัน ่ ี ้ นอกจากนแลว ภาพสงคมไทยทพงประสงค์ ไดแก่ สงคม ้ี ้ ั ่ี ึ ้ ั ที่มีประสิทธิภาพ สังคมที่มีเอกภาพในความหลากหลาย หรือ สังคมชุมชนวิถี ล้วนจะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อคนในสังคมเป็นคนที่ สามารถทำงานร่วมกับผู้อื่นได้อย่างดี ให้เกียรติ เห็นคุณค่า ตลอดจนเคารพและรับฟังความคิดเห็นของผู้อื่น เช่นเดียวกับ ที่กรมวิชาการ ได้วิเคราะห์คุณลักษณะของพลโลกในอนาคต ว่ า ควรมี ล ั ก ษณะอย่ า งหนึ ่ ง คื อ สามารถทำงานร่ ว มกั บ ผู ้ อ ื ่ น (กรมวิชาการ, 2541: 9) ประเทศสาธารณรัฐเกาหลีได้กำหนด ลักษณะของบุคคลที่พึงปรารถนา อันเป็นผลผลิตของการศึกษา ที่เหมาะกับยุคสมัยว่าจะต้องมีลักษณะเด่น 4 ประการ และ ลักษณะประการหนึ่งคือต้องมีความพร้อมที่จะร่วมมือกับผู้อื่น (ศักดิ์ชัย นิรัญทวี,2540 :14) กระทรวงศึกษาธิการได้กำหนด ดัชนีวดคุณลักษณะทีพงประสงค์ของผูเ้ รียนประการหนึงว่า ผูเ้ รียน ั ่ ึ ่ ต้องสามารถร่วมมือกับผู้อื่นอย่างสร้างสรรค์ (กระทรวงศึกษา- ธการ, 2542: 6) ิ
- 105. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 87 6. ทกษะการอาชพ ั ี ทักษะการอาชีพ หมายถึง การมีความสามารถและความ ชำนาญในการประกอบอาชีพหลักที่ตนเองถนัดหรือสนใจ การมี เจตคติที่ดีต่องานอาชีพ และมีความสามารถในการสร้างอาชีพ ให้กับตนเองได้ การแข่งขันที่รุนแรงในอนาคต ส่งผลให้ผู้คนขวนขวายใน การพัฒนาตนเองด้านความรู้และทักษะความสามารถมากยิ่งขึ้น ในอนาคตผูคนในสังคมจะมีระดับการศึกษาและความรูเ้ พิมมากขึน ้ ่ ้ องค์กรหรือหน่วยงานต่าง ๆ ในสังคมมีตัวเลือกในการรับคนเข้า ทำงานไดมากขน เปนผลทำใหผทจะไดรบการคดเลอกใหไดทำงาน ้ ้ึ ็ ้ ู้ ่ี ้ ั ั ื ้ ้ หรือได้รับโอกาสก้าวหน้าในอาชีพ จะมิได้ถูกพิจารณาบนเกณฑ์ เพียงเป็นผู้มีความรู้หรือสำเร็จการศึกษาในระดับสูงเพียงเท่านั้น แตจะพจารณาบนเกณฑดานความสามารถในทกษะการอาชพรวมดวย ่ ิ ์้ ั ี ่ ้ กลาวคอ ตองทำงานเปนและมความชำนาญในสาขาวชาของตน ่ ื ้ ็ ี ิ ด้วยเหตุนี้อาจส่งผลให้เกิดแนวโน้มการว่างงานของกลุ่มแรงงาน ไร้ฝีมือได้ ดังนั้นทักษะการอาชีพจึงเป็นสิ่งจำเป็นมากยิ่งขึ้น ในอนาคต สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ (2541: 4-2) ระบุไว้ว่า คนในอนาคตต้องรู้จักสร้างงานและอาชีพที่มีอิสระ ทีมระบบการจัดการทีดี ซึงสอดคล้องกับพิณสุดา สิรธรังศรี (2540: ่ ี ่ ่ ิ 138) ที่กล่าวว่า ควรปลูกฝังและพัฒนาให้ผู้เรียนให้เป็นผู้หมั่น ฝึ ก ฝนและมี ศ ั ก ยภาพในการนำทั ก ษะที ่ ไ ด้ จ ากการเรี ย นไป
- 106. ภาพอนาคตและ 88 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ ปฏิบัติจริงด้วยความชำนาญ จนกระทั่งใช้เป็นเครื่องมือในการ ประกอบอาช ี พ ตลอดจนถ ่ า ยทอดและให ้ ค วามร ู ้ แ ก ่ ผ ู ้ อ ื ่ น ได ้ เช่นเดียวกับที่สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมและประสานงาน เยาวชนแห่งชาติ (2545: 14) กล่าวว่า การแข่งขันทางการค้า อย่างรุนแรงได้กอให้เกิดความต้องการแรงงานทีมคณภาพฝีมอใน ่ ่ ี ุ ื ขณะทีเ่ ยาวชนส่วนใหญ่ยงเป็นแรงงานไร้ฝมอ จึงจำเป็นทีเ่ ยาวชน ั ี ื จะต้องรีบพัฒนาฝีมือแรงงานเพื่อรองรับความต้องการของตลาด แรงานได้อย่างเพียงพอและมีคุณภาพ กล่าวโดยสรุป การเตรียมพร้อมของคนไทยในอนาคต เพอเขาสระบบเศรษฐกจยคใหมนนวา เดกและเยาวชนทกคนควร ่ื ้ ู่ ิ ุ ่ ้ั ่ ็ ุ ได้รับการพัฒนา ให้ได้รับการฝึกอบรม พัฒนาความรู้ ความ เข้าใจและทักษะการประกอบอาชีพตามระบบเศรษฐกิจยุคใหม่ ที่เน้นความร่วมมือและการสร้างจรรยาบรรณในการประกอบ อาชพเพอใหเดกและเยาวชนทกคนสามารถประกอบอาชพตาง ๆ ี ่ื ้ ็ ุ ี ่ ที่ตนเองมีความถนัดและสนใจอย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อให้พึ่ง ตนเองได้ในเชิงเศรษฐกิจ รวมทั้งมีค่านิยมที่พึงประสงค์ในการ ทำงานทสจรตและเหมาะสมกบวย ่ี ุ ิ ั ั 7. ทักษะทางสุนทรียะ ทักษะทางสุนทรียะ หมายถึง การมีความเข้าใจ หรือความ สามารถในการแสดงออกทางด้านดนตรี การกีฬา หรือศิลปะ อยางสรางสรรค์ ฯลฯ โดยมความรสกชนชม รจกวเิ คราะห์ วพากษ์ ่ ้ ี ู้ ึ ่ื ู้ ั ิ
- 107. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 89 วิจารณ์คณค่า และถ่ายทอดความรูสกนึกคิดในสุนทรียภาพนัน ๆ ุ ้ ึ ้ ได ้ ซ ึ ่ ง อาจไปถ ึ ง ระด ั บ การสามารถนำมาประย ุ ก ต ์ ใ ช ้ ใ นช ี ว ิ ต ประจำวันได้ ทักษะทางสุนทรียะ เช่น ทักษะการเล่นดนตรี กีฬา ศิลป ตลอดจนความสามารถในด้านศิลปะวัฒนธรรมที่เป็นมรดกด้าน ภูมิปัญญาไทย เนื่องจากในอนาคตจะมีการเปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว และการแข่งขันด้านต่าง ๆ ที่รุนแรงขึ้นทุกขณะ ส่งผลให้คน เกิดความตึงเครียด และหันมาแสวงหาความเติมเต็มในจิตใจ ทักษะทางสุนทรียะจึงเป็นทักษะทีสำคัญในยุคอนาคต นอกจากนี้ ่ สภาพปัญหาทางสังคมต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นปัญหาครอบครัว ปัญหาสังคม ปัญหาเศรษฐกิจ ปัญหาการศึกษา ฯลฯ ล้วนแต่ ส่งผลให้ผู้คนในอนาคตเกิดความวิตกกังวลและความตึงเครียด มากขึ้น ทักษะทางสุนทรียะเป็นสิ่งสำคัญและมีความจำเป็น สำหรับยุคอนาคต เพราะจะมีส่วนในการบรรเทาและปลดปล่อย ความตึงเครียดให้กับผู้คนในสังคมได้ อีกทั้งยังมีส่วนช่วยเสริม สร้างสุขภาพร่างกาย สุขภาพจิตใจ และมีความสมดุล ทำให้บคคล ุ สามารถจัดการกับความตึงเครียดที่รุมเร้าได้เป็นอย่างดี อีกทั้ง ยังทำให้บุคคลได้รับความบันเทิง และความสุขใจจากการเข้าถึง สนทรยภาพนนดวย สอดคลองกบท่ี ฉายศรี สพรศลปชย (2541) ุ ี ้ั ้ ้ ั ุ ิ ์ั กล่าวว่า คนที่พึงประสงค์ในอนาคตจะต้องมีความซาบซึ้งใน สิงดีงามรอบตัว ต้องสามารถจัดการเกียวกับภาวะอารมณ์ ความ ่ ่
- 108. ภาพอนาคตและ 90 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ เครียด และเหตุการณ์ต่าง ๆ ที่มากระทบได้ และสอดคล้อง กับปฏิญญาเพือเด็กของประเทศไทย ทีกล่าวถึงสาระของทิศทาง ่ ่ ในการพัฒนาเด็กว่า เด็กต้องได้รับการพัฒนาให้มีสุนทรียภาพ ซาบซ ึ ้ ง ในความงาม ร ู ้ จ ั ก ร ั ก เข ้ า ใจ และอนุ ร ั ก ษ์ ม รดกและ เอกลักษณ์ของชาติ ด้วยการมีส่วนร่วมสร้างสรรค์และพัฒนาใน กิจกรรมด้านศิลปวัฒนธรรม ขนบธรรมเนียมประเพณี ธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม 8. ทกษะการจดการ ั ั ทกษะการจดการ หมายถง ความสามารถในการวางแผน ั ั ึ การจัดองค์กร การจัดหาคน การจัดการทรัพยากรที่มีอยู่อย่าง มีประสิทธิภาพ คุ้มค่า การสั่งงานและการควบคุม การติดตาม และประเมนผล รวมไปถงการบรหารเวลา ใชเ้ วลาใหเ้ กดประโยชน์ ิ ึ ิ ิ ส ู ง ส ุ ด เน ื ่ อ งจากส ั ง คมสม ั ย ใหม ่ น ั ้ น ม ี ค วามย ุ ่ ง ยากและสล ั บ ซั บ ซ้ อ นมากขึ ้ น ทุ ก ขณะ เพราะคนที ่ ม ี ล ั ก ษณะนี ้ จ ะสามารถ วางแนวทางปฏิบัติหน้าที่ของตนได้สำเร็จ ทั้งนี้โดยอาศัยความรู้ ความจัดเจน อาศัยประสบการณ์ ตลอดจนการฝึกอบรมอย่างดีมา เป็นเครื่องประกอบในการดำเนินการที่ยุ่งยากนี้ให้ได้ผลสำเร็จ ทักษะการจัดการทีสำคัญในยุคอนาคต ได้แก่ ่ 8.1 ทกษะการจดการความรู้ ั ั ทักษะการจัดการความรู้ หมายถึง ความสามารถในการ ค้นคว้าหาความรู้ การรวบรวม การสังเคราะห์ การวิเคราะห์ และ
- 109. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 91 สามารถนำความรทมอยและทไดมาจดหมวดหมู่ ตลอดจนสามารถ ู้ ่ี ี ู่ ่ี ้ ั บรณาการความรมาใชประโยชนในชวตประจำวนได้ ู ู้ ้ ์ ีิ ั ในอนาคตความก้าวหน้าด้านการพัฒนาวิทยาการและ องค์ความรูเ้ ป็นไปอย่างรวดเร็ว มีการสร้างนวัตกรรมทางความรูใน ้ ศาสตร์สาขาต่าง ๆ ขึ้นอย่างต่อเนื่อง ประกอบกับความเจริญ ก้าวหน้าด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ ส่งผลให้โลกอนาคตกลาย เป็นยุคที่มีข้อมูลข่าวสารและความรู้อย่างท่วมท้น ความรู้จะ กลายเป็น “ทุน” ทีสำคัญในโลกอนาคต เป็นเครืองมือสำคัญในการ ่ ่ สร้างความได้เปรียบและความสามารถในการแข่งขัน แต่บุคคล หรือองค์กรที่จะสามารถเข้าไปใช้ประโยชน์จากสภาพการณ์นี้ได้ ต้องมีความสามารถในการเข้าถึงการจัดการ สามารถประยุกต์ ใชประโยชนจากขอมลทมอยมากมายนได้ ้ ์ ้ ู ่ี ี ู่ ้ี ดังนั้นคนที่พึงประสงค์ในอนาคต จึงจำเป็นต้องเป็นผู้ที่มี ทักษะความสามารถในการบริหารจัดการความรูทมอยูมากมายนี้ ้ ่ี ี ่ มาใช้ให้เกิดประโยชน์ในการประกอบอาชีพ และการดำรงชีวิต ด้านอื่น ๆ ซึ่งสอดคล้องกับการสัมมนาเชิงวิชาการระดมความ คิดเห็น เรื่องทิศทางการจัดหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน ผู้ทรง คณวฒและหนวยงานตาง ๆ ทำการประมวลสภาพความเปลยน ุ ุ ิ ่ ่ ่ี แปลงความตองการของสงคม ตลอดจนคำนงถงขอจำกดตาง ๆ ้ ั ึ ึ ้ ั ่ และได้กำหนดคุณลักษณะของเด็กไทยในอนาคตทีพงประสงค์ไว้ ่ ึ ประการหนึ่ง คือ มีความสามารถในการรวบรวมข้อมูล สร้าง ความเข้าใจ สามารถนำความรู้ ความสามารถ และทักษะมา
- 110. ภาพอนาคตและ 92 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ ประยุกต์ใช้ในการประกอบอาชีพ และการดำรงชีวต (กรมวิชาการ, ิ 2541: 10) สอดคล้องกับสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมและ ประสานงานเยาวชนแหงชาติ (2545: 14) ทกลาววา การแขงขน ่ ่ี ่ ่ ่ ั ทางการค้าอย่างรุนแรง เป็นตัวอย่างให้เกิดความต้องการแรงงาน ทมคณภาพฝมอในขณะทเ่ี ยาวชนสวนใหญ่ ยงเปนแรงงานไรฝมอ ่ี ี ุ ี ื ่ ั ็ ้ี ื จึงเกิดความจำเป็นที่เยาวชนจะต้องรีบพัฒนาฝีมือแรงงานให้ รู้จักใช้และการจัดการกับข้อมูลอย่างมีประสิทธิภาพ 8.2 ทักษะการบริหารเวลา ทักษะการบริหารเวลา หมายถึง ความสามารถในการ จดการเกยวกบการใชเ้ วลา เพอทำสงตาง ๆ ไดอยางเกดประโยชน์ ั ่ี ั ่ื ่ิ ่ ้ ่ ิ สูงสุดและสำเร็จได้ตามเป้าหมาย โดยไม่ปล่อยให้เวลาสูญเสียไป โดยไร้ประโยชน์ สภาพการแข่งขันในด้านต่าง ๆ ทั้งในระดับปัจเจกชน องค์กร และประเทศ ประเทศไทยจำเป็นต้องก้าวเข้าสู่เวทีการ แข่งขัน แม้วาจะตังใจหรือไม่ตงใจก็ตาม ผูคนต่างอยูในภาวะของ ่ ้ ้ั ้ ่ ความรีบเร่ง เพื่อแข่งขันและอยู่รอดได้ในยุคที่มีการเปลี่ยน แปลงรวดเร็ว การตัดสินใจหรือการกระทำใด ๆ ที่ช้าเกินไปอาจ ไม่ทันการ และส่งผลเสียกับคนหรือองค์กรนั้น ๆ คนในอนาคต จึงต้องมีทักษะการบริหารเวลาเพื่อสามารถทำกิจกรรมต่าง ๆ ใหบรรลตามเปาหมายทกำหนดแมมความจำกดดานเวลา ้ ุ ้ ่ี ้ ี ั ้ นอกจากน้ี สงคมไทยในอนาคตจะตองใหความสำคญดาน ั ้ ้ ั ้ ประสิทธิภาพและคุณภาพในการดำเนินกิจกรรมต่าง ๆ มากขึ้น
- 111. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 93 เราปรารถนาทีจะสร้างสังคมทีมประสิทธิภาพ ทังนีเ้ พราะสิงเหล่านี้ ่ ่ ี ้ ่ ส่งผลให้ประเทศชาติสามารถอยู่รอดและประสบความสำเร็จได้ ดังนันจำเป็นจะต้องสร้างคนไทยให้มลกษณะของนักบริหารจัดการ ้ ีั เวลาไดอยางดและมประสทธภาพ เพอสามารถทำกจกรรมตาง ๆ ้ ่ ี ี ิ ิ ่ื ิ ่ ให้บรรลุได้ตามเป้าหมายที่กำหนดแม้มีความจำกัดด้านเวลา เปนผตรงตอเวลา มองเหนคณคาของเวลา และพยายามใชเวลา ็ ู้ ่ ็ ุ ่ ้ ให้เป็นประโยชน์มากที่สุด V. มิตดานลักษณะชีวต ิ ้ ิ ลักษณะชีวิต หมายถึง สิ่งที่สะท้อนความเป็นมนุษย์ใน ด้านต่าง ๆ ตังแต่สงทีอยูภายใน เช่น ปรัชญา ความคิด ทัศนคติ ้ ่ิ ่ ่ และอุปนิสัย และสิ่งที่แสดงออกภายนอกเป็นพฤติกรรม และ บุคลิกต่าง ๆ ที่เป็นผลมาจากปรัชญาการมองโลกเบื้องหลัง การพัฒนาทางเศรษฐกิจและสังคมไทยทังในปัจจุบนและอนาคต ้ ั ที่จะมาถึงนั้น จะไม่สามารถเจริญเติบโตและประสบความสำเร็จ อย่างยั่งยืนได้ หากคนในประเทศไทยยังไม่ได้รับการพัฒนา ลักษณะชีวิตของแต่ละบุคคลอย่างแท้จริง ลักษณะชีวิตของ คนไทยที่พึงประสงค์มีดังนี้ 1. ขยัน อดทน และทุมเททำงานหนัก ่ เนื่องจากสภาพสังคมไทยในปัจจุบันยังมีค่านิยมในการ
- 112. ภาพอนาคตและ 94 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ ทำงานหนักไม่มากเพียงพอ ซึ่งเป็นจุดอ่อนสำคัญของคนไทย (สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ, 2544: 42) อันจะ เป็นอุปสรรคสำคัญต่อการพัฒนาประเทศในอนาคต คนไทย ในอนาคตควรต้องมีความมุ่งมั่นตั้งใจจริง การอดทนพากเพียร อย่างไม่ยอท้อ และการลงแรงทำงานหนัก เพือทำงานทีรบผิดชอบ ่ ่ ่ั ใหบรรลผลสำเรจไดตามเปาหมาย ้ ุ ็ ้ ้ จากสภาพการแข่งขันที่ทวีความรุนแรงมากยิ่งขึ้นทั้ง ในระดับโลก และในระดับชีวิตประจำวันเช่นในด้านการทำงาน ส่งผลทำให้สถานประกอบการและหน่วยงานต่าง ๆ จำเป็นต้อง เพิ่มผลิตภาพการทำงานมากยิ่งขึ้นเพื่อความอยู่รอด ลักษณะ ของคนที่จะเป็นที่ต้องการของหน่วยงานในสภาพอนาคต คือ คนทีมความอดทน ทำงานหนัก เหมอนดงในประเทศทพฒนาแลว ่ ี ื ั ่ี ั ้ หลายประเทศทีประชาชนมีลกษณะของการทำงานหนัก จนส่งผล ่ ั ให้หน่วยงานและรวมถึงภาพรวมในระดับประเทศมีความเจริญ กาวหนาอยางมาก ้ ้ ่ นอกจากนี้จากสภาพที่มีการแก่งแย่ง และการแข่งขันกัน อย่างรุนแรง ยังส่งผลให้โอกาสที่แต่ละบุคคลจะประสบความ สำเร็จมีน้อยลง คนที่จะสามารถประสบความสำเร็จได้ในสภาพ อนาคตจะต ้ อ งเป ็ น คนขย ั น อดทน และทำงานหน ั ก มากข ึ ้ น เพอเปนชองทางในการสรางโอกาสใหกบตนเองไดเพมมากขน ่ื ็ ่ ้ ้ั ้ ่ิ ้ึ การว่างงานในกลุ่มแรงงานที่ไร้ฝีมือในอนาคตส่งผลให้ ตลาดแรงงานเกิดการแข่งขันแย่งงานกันอย่างรุนแรงทั้งระหว่าง
- 113. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 95 แรงงานทไรฝมอดวยกนเอง และระหวางแรงงานตางดาวทเี่ ขามา ่ี ้ ี ื ้ ั ่ ่ ้ ้ ขายแรงงานราคาถูก ส่งผลให้แรงงานไทยต้องมีความขยันขันแข็ง ในการพัฒนาตนเองมากยิ่งขึ้นเพื่อให้ได้รับการจ้างงานในตลาด แรงงานที่มีการแข่งขันที่สูง อีกนัยหนึ่ง การที่ในอนาคต สถาน ศึกษาต่าง ๆ จะมีความสามารถในการผลิตกำลังคนที่มีความรู้ เข้าสู่ตลาดแรงงานได้เป็นจำนวนมาก ทำให้องค์กรและสถาบัน ต่าง ๆ ในสังคมมีตัวเลือกในการคัดคนเข้าทำงานได้มากขึ้น นันหมายถึง การมีความรูหรือจบการศึกษาระดับสูง ไม่ได้เป็นสิงรับ ่ ้ ่ ประกันได้วาจะได้งาน เพราะลักษณะหนึงทีองค์กรต่าง ๆ จะนำมา ่ ่ ่ ใชคดเลอกคนเขาทำงานคอ การเปนผทำงานหนก เอาจรงเอาจง ้ ั ื ้ ื ็ ู้ ั ิ ั นอกจากน้ี การสรางสงคมไทยเปนสงคมทมประสทธภาพ ้ ั ็ ั ่ี ี ิ ิ ในด้านต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นระบบการเมืองที่มีประสิทธิภาพ การบริหารราชการแผ่นดินที่มีประสิทธิภาพ การบริหารองค์กร ต่ า ง ๆ อย่ า งมี ป ระสิ ท ธิ ภ าพ ฯลฯ จำเป็ น ที ่ จ ะต้ อ งสร้ า งคน ทมประสทธภาพดวยเชนเดยวกน โดยลกษณะชวตแหงความขยน ่ี ี ิ ิ ้ ่ ี ั ั ีิ ่ ั อดทนและทุ่มเททำงานหนัก นับได้ว่าเป็นลักษณะชีวิตที่สำคัญ ที่ต้องสร้างให้เกิดขึ้นกับคนไทยทุกคน เพื่อพัฒนาสังคมไทย ให้เป็นสังคมแห่งประสิทธิภาพต่อไปในอนาคต 2. มีระเบียบวินยั คนที่มีระเบียบวินัยจะเป็นคนที่สามารถควบคุมตนเอง ให้ดำเนินการตามระบบระเบียบหรือตามกฎเกณฑ์ที่ตั้งไว้ได้
- 114. ภาพอนาคตและ 96 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ โดยอาจแสดงออกมาในด้านความมีระบบระเบียบในชีวิต ความ สะอาดเรียบร้อย หรือการตรงต่อเวลา ฯลฯ ความมีระเบียบวินัย จึ ง เป็ น ลั ก ษณะชี ว ิ ต ที ่ ส ำคั ญ อั น จะนำเราก้ า วไปสู ่ เ ป้ า หมาย ที่เราตั้งใจไว้ให้สำเร็จได้เป็นอย่างดี และเป็นการจัดระเบียบ ทางสงคม ใหเ้ ราสามารถอยรวมกนกบผอนไดอยางมความสข ั ู่ ่ ั ั ู้ ่ื ้ ่ ี ุ สาเหตุที่คนในอนาคตควรเป็นคนที่มีระเบียบวินัย เพราะ ในโลกยุคแห่งการไหลบ่าของข้อมูลข่าวสารจำนวนมาก การมี ระเบียบวินัยเป็นสิ่งจำเป็นในการจัดระบบระเบียบข้อมูลข่าวสาร ทมอยอยางมากมาย ใหอยในรปทสามารถนำไปใชประโยชนไดจรง ่ี ี ู่ ่ ้ ู่ ู ่ี ้ ์ ้ ิ และในยุคแห่งการแข่งขันที่ “ความรวดเร็ว” เป็นข้อได้เปรียบ การมีระเบียบวินยจัดได้วาเป็นสิงจำเป็นเพือให้การดำเนินงานเกิด ั ่ ่ ่ ความคล่องตัว ไม่วนวาย ุ่ ลักษณะชีวิตของการมีระเบียบวินัยจึงมีความสำคัญ ในอนาคต โดยไม่ควรปล่อยให้เกิดสภาพของ “ทำอะไรตามใจ คือไทยแท้” ต่อไป มิเช่นนันจะเกิดความสับสนไร้ระเบียบ ก่อให้เกิด ้ การขาดประสิทธิภาพและขาดความน่าเชือถือ อันจะเป็นการยาก ่ ที่จะนำพาประเทศชาติไปสู่ความเจริญก้าวหน้าได้ตามเป้าหมาย ทีกำหนดไว้ ่ 3. ความซือสัตย์ ่ คนที่ซื่อสัตย์เป็นคนที่มีใจเที่ยงตรงและยึดมั่นในหลักการ ความถูกต้องตามคุณธรรมและจริยธรรมที่ดีงาม เช่น การแสดง
- 115. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 97 ออกมาในรปของการรกษาคำพด การรกษาสญญา ไมโกหก การมี ู ั ู ั ั ่ ความยุติธรรมในการดำเนินการเรื่องต่าง ๆ การไม่เล่นพรรค เล่นพวก การมีความกล้าหาญในการทำความดีหรือทำในสิ่งที่ ถูกต้อง การไม่รกษาหน้าแต่กล้าทีจะยอมรับความผิด การไม่โยน ั ่ ความผดใหผอน การไมเอาเปรยบผอนเพยงเพอเหนแกประโยชน์ ิ ้ ู้ ่ื ่ ี ู้ ่ื ี ่ื ็ ่ สวนตน รวมทงรบผดชอบในหนาทของตนเองไดเ้ ปนอยางดี เปนตน ่ ้ั ั ิ ้ ่ี ็ ่ ็ ้ สาเหตุที่คนในอนาคตควรมีความซื่อสัตย์มากยิ่งขึ้นใน โลกอนาคต คือ 1) โลกแห่งการเชือมโยงเป็นเครือข่าย ่ เนื่องจากในอนาคตที่เกิดกระแสการรวมกลุ่มทางการค้า การเชือมโยงเป็นเครือข่ายต่าง ๆ ทังในระดับภูมภาคและในระดับ ่ ้ ิ โลกที่บีบบังคับให้ไทยต้องยอมรับในกติกาสากลต่าง ๆ โดยเน้น ในความซื่อสัตย์ มีความโปร่งใส และสามารถตรวจสอบได้เป็น สำคัญ ประเทศไทยจึงต้องแสดงจุดยืนเรืองนีอย่างชัดเจน รวมทัง ่ ้ ้ การเปิดเสรีทางการค้า ส่งผลให้ผบริโภคมีอำนาจในการต่อรองสูง ู้ ความซื่อสัตย์จึงเป็นสิ่งสำคัญในการสร้างความเชื่อมั่นให้กับ ผู้บริโภค 2) สภาพสังคมไทยที่การคอรัปชั่นจะเกิดได้ยากขึ้น และมีความโปร่งใสทางการเมืองสูงขึ้น กระแสการตื่นตัวภายในประเทศไทยเกี่ยวกับการป้องกัน และปราบปรามการทุจริตคอรัปชั่นในวงราชการที่มีมากขึ้นอย่าง ต่อเนื่อง โดยมีการออกกฎระเบียบ การตั้งองค์กรอิสระเข้าทำ
- 116. ภาพอนาคตและ 98 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ หนาทในการตรวจสอบ และการเขามามสวนรวมของภาคประชา- ้ ่ี ้ ี่ ่ สงคมไมวาจะเปนภาคประชาชน นกวชาการ หรอสอมวลชน ฯลฯ ั ่่ ็ ั ิ ื ่ื สงผลใหผทไมซอสตยจะตองไดรบโทษอยางไมสามารถหลกเล่ียง ่ ้ ู้ ่ี ่ ่ื ั ์ ้ ้ ั ่ ่ ี หรอหลบหนความผดไดอยางงายดายดงเชนในอดตทผานมา ื ี ิ ้ ่ ่ ั ่ ี ่ี ่ 4. มวสยทศน์ ีิ ั ั คนทีมวสยทัศน์จะเป็นคนทีรจกมองการณ์ไกล และกำหนด ่ ีิั ่ ู้ ั เปาหมายในอนาคต โดยมความปรารถนา ความใฝฝน ความตงใจ ้ ี ่ั ้ั และการพยายามลงมอดำเนนการตาง ๆ เพอทจะไปถงเปาหมาย ื ิ ่ ่ื ่ี ึ ้ ทีตองการด้วยความเชือมันว่าจะทำได้ ่ ้ ่ ่ จากสภาพอนาคตทมการแขงขนรนแรงมากขน ในขณะท่ี ่ี ี ่ ั ุ ้ึ บุคคล องค์กรและประเทศมีความจำกัดในด้านงบประมาณ และทรัพยากร อาทิ ทรัพยากรธรรมชาติสิ่งแวดล้อม ทรัพยากร มนุษย์ แรงงานต่าง ๆ ฯลฯ เป็นเหตุให้ผู้ที่จะอยู่รอดและแข่งขัน ได้จำเป็นต้องมุ่งมองข้ามสภาพการณ์และปัญหาที่มีในปัจจุบัน แลวกำหนดเปาหมายในอนาคตและวางแผนการทจะใชประโยชน์ ้ ้ ่ี ้ ได้อย่างสูงสุดจากสิ่งที่มีอยู่ โดยลดความเสี่ยงและหลีกเลี่ยง จากอนตรายตาง ๆ ทอาจจะเกดขน การมวสยทศนจงเปนลกษณะ ั ่ ่ี ิ ้ึ ีิั ั ์ึ ็ ั ชีวิตที่มีความสำคัญได้ ดังนั้นลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ ในอนาคตจึงควรเป็นผู้มีวิสัยทัศน์ มีการกำหนดเป้าหมายใน อนาคตไว้อย่างชัดเจน โดยไม่ใช่ปล่อยไปตามยถากรรมนิยมที่ ดำเนินไปตามสถานการณ์ทเ่ี กิดขึนเฉพาะหน้าเท่านัน (เกรียงศักดิ์ ้ ้
- 117. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 99 เจรญวงศศกด์ิ, 2545 : 11) ิ ์ ั 5. ทำสงตาง ๆ อยางดเลศ ่ิ ่ ่ ี ิ คนที่มีลักษณะนิสัยทำสิ่งต่าง ๆ อย่างดีเลิศจะมีอาการ ของความกระตือรือร้น พากเพียรพยายามในการทำทุกสิ่งให้ ดีที่สุดเสมอตลอดเวลา ด้วยความเอาจริงเอาจัง มีการอุทิศตัว ลงแรงให้กับสิ่งที่ทำมีความละเอียดรอบคอบ รับผิดชอบเต็ม ที่อย่างไม่ปล่อยปละละเลย กระแสการแข่งขันที่รุนแรงบนเวทีโลกเป็นปัจจัยสำคัญ ที่ทำให้คนไทยในอนาคตควรเป็นคนที่ทำสิ่งต่าง ๆ อย่างดีเลิศ เพราะจะทำให้ตนเองเป็นผู้ที่ได้เปรียบในการสร้างความโดดเด่น สร้างความน่าเชื่อถือ รวมทั้งปราศจากจุดอ่อนที่อาจถูกโจมตีได้ โดยงาย นอกจากนทามกลางสภาพการแขงขนทรนแรง เรามความ ่ ้ี ่ ่ ั ่ี ุ ี จำเป็นที่จะต้องขจัดการลองผิดลองถูก หรือการทำผิดในเรื่อง ต่าง ๆ ออกไปให้เหลือน้อยทีสด แม้บางครังอาจจะดูเหมือนว่าเป็น ุ่ ้ เพี ย งแค่ เ รื ่ อ งเพี ย งเล็ ก น้ อ ยก็ ต าม ดั ง นั ้ น ผู ้ ท ี ่ ม ี ล ั ก ษณะของ การทำงานอย่างดีเลิศจะเป็นที่ต้องการของสถานประกอบการ และหนวยสงคมตาง ๆ เปนอยางมาก ปจจยสำคญอกประการคอ ่ ั ่ ็ ่ ั ั ั ี ื การอยู่ใต้ระเบียบโลกใหม่หรือการเข้าสู่โลกแห่งมาตรฐานนิยม ที่มีการตั้งกฎเกณฑ์ที่เป็นมาตราฐานสากล มีการสร้างดัชนี ชี้วัดต่าง ๆ ขึ้นมามากมาย ส่งผลให้การทำงานทุกอย่างถูกบีบ บงคบใหตองทำอยางดเลศ เพอสรางมาตรฐานใหสงยงขน ดงนน ั ั ้ ้ ่ ี ิ ่ื ้ ้ ู ่ิ ้ึ ั ้ั
- 118. ภาพอนาคตและ 100 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ ลั ก ษณะนิ ส ั ย ของการเป็ น ผู ้ ร ั ก ความดี เ ลิ ศ จึ ง เป็ น ลั ก ษณะที ่ ต้องการมากยิ่งขึ้นในยุคอนาคต และมีส่วนทำให้สังคมภาพรวม เป็นสังคมทีมประสิทธิภาพและมีความเจริญก้าวหน้ามากยิงขึน ่ ี ่ ้ 6. รกการเรยนรตลอดชวต ั ี ู้ ีิ คนที่รักการเรียนรู้ตลอดชีวิตจะมีใจปรารถนาจะเรียนรู้ สิ่งใหม่ ๆ พาตัวเองเข้าไปเรียนรู้สิ่งต่าง ๆ อยู่เสมอและต่อเนื่อง ไปตลอดชีวิต โดยไม่ได้หยุดการเรียนรู้อยู่แค่เพียงวันที่สำเร็จ การศึกษาแล้วเท่านั้น เนื่องจากความก้าวล้ำทางเทคโนโลยี การสื่อสารที่สามารถเชื่อมโยงถึงกันได้ทั่วโลก ในเวลาอันรวดเร็ว และไร้ขอบเขต ปริมาณของข้อมูลข่าวสารที่หมุนเวียนอยู่ในโลก มีมากมายมหาศาลในแต่ละวัน การเปลี่ยนแปลงต่าง ๆ เป็น กระบวนการต่อเนื่องไปอย่างไม่สิ้นสุด ส่งผลให้ความรู้เดิมจะล้า สมัยลงและใช้ไม่ได้ผลอย่างเต็มที่กับโลกที่เปลี่ยนแปลง ทำให้ คนในโลกอนาคตจำเป็นต้องมีการเรียนรู้เพิ่มเติมอย่างต่อเนื่อง เพอจะสามารถปรบตวในสถานการณใหม่ ๆ ไดตลอดเวลา ยงโลก ่ื ั ั ์ ้ ่ิ อนาคตจะปรับตัวเข้าสูการเป็นสังคมแห่งความรู้ เป็นยุคทีความรู้ ่ ่ คืออำนาจ การเข้าสู่เศรษฐกิจบนฐานความรู้ส่งผลให้ความรู้ได้ กลายเป็นปัจจัยสำคัญในการสร้างความได้เปรียบ ทำให้ผู้คนใน สังคมอนาคตจำเป็นต้องพัฒนาและสร้างองค์ความรูอย่างต่อเนือง ้ ่ เพอยงคงใหตนเองสามารถรกษาความสำเรจและแขงขนอยได้ ่ื ั ้ ั ็ ่ ั ู่
- 119. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 101 การรกการเรยนรตลอดชวต จงถกใชเ้ ปนยทธศาสตรสำคญ ั ี ู้ ีิ ึ ู ็ ุ ์ ั ประการหนึงในการพัฒนาสังคมไทย ซึงสอดคล้องกับแผนพัฒนา ่ ่ เศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ 8 (พ.ศ. 2540-2544) ที่ได้ กำหนดเป้าหมายหลักเพื่อให้สังคมไทยก้าวสู่สังคมที่พึงประสงค์ ในอนาคต โดยมีลักษณะเด่นประการหนึ่งคือ การพัฒนาไทยให้ เป็นสังคมแห่งการเรียนรู้ นันหมายความว่า การมุงสร้างคนให้เป็น ่ ่ นักเรียนรู้ รวมถึงยุทธศาสตร์สำคัญของการพัฒนาทรัพยากร มนุษย์ที่ระบุในแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ 9 (พ.ศ. 2545-2549) ที่ให้ทิศทางการปรับปรุงกระบวนการเรียนรู้ โดยมุ่งให้ผู้เรียนสามารถที่จะเรียนรู้ด้วยตนเองอย่างต่อเนื่อง ตลอดชวต ีิ 7. มจตสำนกประชาธปไตย ี ิ ึ ิ คนไทยในอนาคตควรได้รับการปลูกฝังให้ยอมรับในสิทธิ เสรีภาพและโอกาสในการดำรงชีวิตอย่างเสมอภาคเท่าเทียมกัน การรับรู้ในสิทธิของตนเองและผู้อื่น การมีความเข้าใจ และการมี สวนรวมในกระบวนการทางการเมอง ่ ่ ื สาเหตุที่ทำให้การมีจิตสำนึกประชาธิปไตยเป็นลักษณะ สำคญของคนไทยในอนาคตคอ ั ื 1) การขยายตวของกระแสประชาธปไตย ั ิ กระแสประชาธิปไตยจะแพร่ไปในระดับต่าง ๆ ของโลก ส่งผลให้เกิดการรวมกลุมเพือเรียกร้องสิทธิและเสรีภาพมากยิงขึน ่ ่ ่ ้
- 120. ภาพอนาคตและ 102 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ ระบบเผดจการจะถกตอตาน ระบบอาวโส ระบบอปถมภจะไมได้ ็ ู ่ ้ ุ ุ ั ์ ่ รับความนิยม ส่วนระบบคุณธรรมจะได้รับความนิยมเพิ่มขึ้น กระแสความเปนธรรมรฐจะมเี พมขน ็ ั ่ิ ้ึ 2) การเมืองไทยถูกบีบให้อยู่ภายใต้อิทธิพลของ ระเบียบโลกใหม่ จากการที่ประเทศไทยต้องเข้าเป็นสมาชิกในองค์กรระดับ โลกต่าง ๆ จะเป็นแรงผลักให้ไทยต้องมีความเป็นประชาธิปไตย มากยิ่งขึ้น โดยใช้ระเบียบโลกที่จะเข้ามาจัดการการจัดการทาง การเมอง (political order) ซงเนนในเรองของกระแสประชาธปไตย ื ่ึ ้ ่ื ิ (democracy) ทำให้ระบบการเมืองและระบบราชการต้องมีการ บริหารจัดการที่ดี (good governance) ต้องมีความโปร่งใสทาง การเมือง สามารถตรวจสอบได้ และเน้นการปลอดคอรัปชัน (cor- ่ ruption free) การจัดระบบทางสังคม (social order) จะเน้นในเรือง ่ ของกระแสสิทธิมนุษยชน (human rights) โดยทุกคนในสังคม ต้องได้รบสิทธิเสรีภาพและโอกาสในการดำรงชีวตอย่างเสมอภาคกัน ั ิ องค์กรเหนือรัฐจะเข้ามามีบทบาทแทรกแซงกิจการภายในโดย ทีรฐชาติแต่ละแห่งต้องดำเนินการออกกฎหมายและจัดการในเรือง ่ั ่ ต่าง ๆ ตามข้อตกลงร่วมกันระหว่างประเทศ เช่น การออกกฎหมาย ให้มีคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ การออกกฎหมาย ลิขสิทธิ์เพื่อปกป้องทรัพย์สินทางปัญญา การต้องคำนึงถึงสภาพ แวดล้อมต่าง ๆ ฯลฯ หากเราไม่กระทำตามก็อาจถูกตัดสิทธิพงได้ ึ บางอยาง และอาจถกแทรกแซงจากองคกรเหนอชาตได้ ่ ู ์ ื ิ
- 121. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 103 3) รฐธรรมนญใหม่ ั ู จากการที่ประเทศไทยได้ประกาศใช้รัฐธรรมนูญแห่งราช- อาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540 ซึ่งมีบทบัญญัติเกี่ยวกับสิทธิ หนาทและการมสวนรวมในระบอบประชาธปไตยไวหลายประการ ้ ่ี ี่ ่ ิ ้ ที่ได้กล่าวถึง สิทธิและเสรีภาพของชนชาวไทยในหมวดที่ 3 โดย กล ่ า วถ ึ ง ส ิ ท ธ ิ ข องบ ุ ค คลในหลายประการ อาท ิ ศ ั ก ด ิ ์ ศ ร ี ข อง ความเป็นมนุษย์ (มาตรา 26, 28) สิทธิและเสรีภาพของบุคคลทัวไป ่ (มาตรา 29, 30) สทธและเสรภาพในชวตและรางกาย (มาตรา 31) ิ ิ ี ีิ ่ เสรภาพในการเดนทางและเลอกทอยู่ (มาตรา 36) สทธในการรบ ี ิ ื ่ี ิ ิ ั บริการสาธารณสุข (มาตรา 52) สิทธิของผู้บริโภค (มาตรา 57) สทธไดรบทราบขอมล (มาตรา 58, 59) ิ ิ ้ั ้ ู 8. เห็นคุณค่าในเอกลักษณ์ความเป็นไทย เห็นคุณค่าในเอกลักษณ์ความเป็นไทย หมายถึง ความ ภาคภูมิใจในความเป็นไทยและเกิดความตระหนักว่าตนเองเป็น ส่วนหนึ่งของสังคมไทย มีความเข้าใจและเห็นคุณค่าเอกลักษณ์ ที่ดีของไทย เช่น ภูมิปัญญาพื้นบ้านไทย วัฒนธรรมที่ดีของไทย ทงทเ่ี ปนรปธรรมและนามธรรม อาทิ การแตงกาย อาหาร สมนไพร ้ั ็ ู ่ ุ ยารกษาโรค ความเออเฟอเผอแผ่ การมกรยามารยาทงดงาม การมี ั ้ื ้ื ่ื ี ิ รอยยิ้มที่เป็นเอกลักษณ์ในการสร้างความประทับใจให้กับผู้มา เยือน โดยสามารถทีจะดำรงไว้ซงความเป็นไทยพร้อมกับการปฏิรป ่ ่ึ ู ความเป็นไทยที่สอดคล้องกับบริบทของโลกปัจจุบันและการ
- 122. ภาพอนาคตและ 104 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ เปลยนแปลงตาง ๆ ทเี่ กดขนอยางรวดเรวในโลกยคโลกาภวตน์ ่ี ่ ิ ้ึ ่ ็ ุ ิั ปจจยสำคญททำใหลกษณะชวตนมความสำคญยงคอ ั ั ั ่ี ้ ั ี ิ ้ี ี ั ่ิ ื 1) การแพร่ ก ระจายของวั ฒ นธรรมจากทั ่ ว โลก ที่ไหลบ่าเข้ามาในประเทศอย่างยากที่จะปิดกั้น กระแสวัฒนธรรม ค่านิยมต่าง ๆ จากทัวโลกทีแพร่กระจาย ่ ่ เข้ามาอย่างยากทีจะปิดกัน อาจส่งผลให้เอกลักษณ์ความเป็นไทย ่ ้ ที่ดีงามบางประการอาจแปรเปลี่ยน หรือถูกกลืนหายไป รวมทั้ง อาจเกิดความขัดแย้งจากการปะทะทางวัฒนธรรมได้ หากเรา ไม่รู้จักประยุกต์ในสิ่งที่ได้รับมานั้นให้เข้ากับบริบทความเป็นไทย อย่างแท้จริง 2) สภาพการแข่งขันทางเศรษฐกิจระหว่างประเทศ ทีเข้มข้น ่ เราสามารถเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของไทย บนเวทีโลก โดยการใช้เอกลักษณ์ความเป็นไทยบางประการให้ เป็นจุดเด่นและข้อได้เปรียบในเชิงการค้า โดยการแปลงวัฒนธรรม ให้เป็นทุนหรือการแปลงวัฒนธรรมให้มีมูลค่าทางเศรษฐกิจ รวมทั้งการสร้างนวัตกรรมใหม่ จากภูมิปัญญาชาวบ้านและ ภูมิปัญญาสากล เพื่อเป็นฐานในการสร้างประเทศให้แข็งแกร่ง ทงในดานการเพมขดความสามารถในการแขงขน ้ั ้ ่ิ ี ่ ั 3) การขยายตวของภาคธรกจบรการในประเทศ ั ุ ิ ิ จากการขยายตัวของภาคธุรกิจบริการในประเทศ โดย เฉพาะอย่างยิ่งในภาคบริการและการท่องเที่ยว ส่งผลให้เราต้อง
- 123. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 105 พัฒนาเอกลักษณ์ไทยขึ้นมาเป็นข้อได้เปรียบของประเทศ อาทิ จากพื ้ น ฐานลั ก ษณะนิ ส ั ย โดยทั ่ ว ไปของคนไทยที ่ ม ี อ ั ธ ยาศั ย ไมตรีทดี ยิมแย้มแจ่มใส รักการบริการ มีความเป็นมิตรสูง ่ี ้ 9. มีจตสำนึกเพือผูอนและส่วนรวม ิ ่ ้ ่ื การมีจิตสำนึกเพื่อผู้อื่นและส่วนรวม หมายถึง การแสดง ออกถึงการไม่ยึดเอาประโยชน์ของตนเองเป็นที่ตั้ง ไม่ใช่เพียงแค่ ตนเองอยูรอดเท่านัน แต่เป็นผูทมนำใจชอบช่วยเหลือผูอนอยูเ่ สมอ ่ ้ ้ ่ี ี ้ ้ ่ื มีความตระหนักถึงผลประโยชน์ของส่วนรวม พร้อมกับมีความ เต ็ ม ใจและย ิ น ด ี ท ี ่ จ ะเส ี ย สละส ิ ท ธ ิ ์ ข องตนออกไปถ ้ า ส ิ ่ ง น ั ้ น สงผลใหภาพรวมออกมาดขน ่ ้ ี ้ึ เหตุผลที่คนไทยในอนาคตควรมีจิตสำนึกเพื่อผู้อื่นและ ส่วนรวมคือ 1) สภาพการแข่งขันที่รุนแรงในสังคมโลก สภาพการแข่ ง ขั น ที ่ ร ุ น แรงขึ ้ น ทำให้ ผ ู ้ ค นจำนวนมาก ตางมงกอบโกยผลประโยชนอยางเหนแกตว ไมสนใจวาผอนจะได้ ่ ุ่ ์ ่ ็ ่ ั ่ ่ ู้ ่ื รับความเดือดร้อนหรือไม่ รวมทั้งขาดความสนใจในภาพรวม ของประเทศ เนองจากคดวาตนเองไมไดมสวนรบผดชอบโดยตรง ่ื ิ ่ ่ ้ ี ่ ั ิ กับเรื่องนั้น ๆ แม้จะรู้ว่าจะเกิดผลเสียหายอย่างมากมายตาม มาก็ตาม หากเราไม่ปลูกฝังและสร้างจิตสำนึกเพื่อส่วนรวม ใหเกดขนกบคนรนใหมแลว ยอมนาเปนหวงสงคมไทยในอนาคต ้ ิ ้ึ ั ุ่ ่ ้ ่ ่ ็ ่ ั ที่จะเต็มไปด้วยการแก่งแย่งและความเห็นแก่ตัวอย่างรุนแรง
- 124. ภาพอนาคตและ 106 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 2) กระแสโลกเรื่องการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม จากภาวะการเสือมโทรมด้านสิงแวดล้อม อาทิ การทำลาย ่ ่ สิ่งแวดล้อม การเกิดภาวะเรือนกระจก การตัดไม้ทำลายป่า จนเกิดปัญหาวิกฤตทางธรรมชาติ หรือการใช้ทรัพยากรอย่างสิ้น เปลือง ฯลฯ นำไปสู่กระแสการเรียกร้องอย่างเข้มข้นในเรื่องของ การอนรกษสงแวดลอม ไมเพยงเทานนยงถกนำไปใชเปนประเดน ุ ั ์ ่ิ ้ ่ ี ่ ้ั ั ู ้ ็ ็ สำคัญในการกำหนดเป็นกติกาเงื่อนไขสากลในการดำเนินการ ทางเศรษฐกจ ธรกจการคา และการเมองใหเราตองปฏบตตาม ิ ุ ิ ้ ื ้ ้ ิ ั ิ 3) วิกฤตทางคุณธรรมจริยธรรม วิกฤตการเสื่อมถอยทางคุณธรรมจริยธรรมและปัญหา สังคมต่าง ๆ ที่ทวีความรุนแรงมากขึ้น อาทิ ปัญหายาเสพติด ปญหาอาชญากรรม การลกขโมย การคอรปชน การขาดจรรยา- ั ั ั ่ั บรรณในวชาชพ ฯลฯ โดยเราไมสามารถทจะบอกปดไดเลยวาไม่ ิ ี ่ ่ี ั ้ ่ เกี่ยวข้องกับเรา เนื่องจากโลกที่มีการเชื่อมโยงเป็นเครือข่าย ถึงกันอย่างแน่นแฟ้นส่งผลให้ทุกฝ่ายได้รับผลกระทบเชื่อมโยง ถงกนหมด แมวาตนจะไมไดเปนผกอกตาม และปญหามากมาย ึ ั ้่ ่ ้ ็ ู้ ่ ็ ั เหล่านี้กำลังรอการช่วยเหลือและแก้ไขอย่างเร่งด่วนโดยการ ร่วมมือจากประชาชนทุกคน ไม่ใช่รอคอยแต่เพียงการช่วยเหลือ จากรฐเทานน ั ่ ้ั 4) สงคมชมชนวถี ั ุ ิ กระแสของการรวมกลุ่มของประชาสังคม (civil society) ที่ประชาชนจากกลุ่มต่าง ๆ จะเข้ามามีบทบาทในการเรียกร้อง
- 125. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 107 การดูแล การตรวจสอบ รวมถึงการเข้ามาพัฒนาชุมชนและ สังคมส่วนรวมมากขึ้น สิ่งสำคัญคือ คนเหล่านี้จำเป็นต้องมีจิต สำนกเพอสวนรวม จงจะทำใหการรวมกลมนเ้ี ปนไปเพอประโยชน์ ึ ่ื ่ ึ ้ ุ่ ็ ่ื และพัฒนาประเทศอย่างแท้จริง มิใช่เป็นการใช้ช่องทางนี้ใน การแสวงหาผลประโยชน์ให้กับตนเอง 10. ประหยด อดออม ั การประหยัดอดออม ซึงเป็นเรืองของการเห็นคุณค่า การใช้ ่ ่ เวลา ความอดทน และจิตสำนึกชอบในการตัดสินใจใช้ทรัพย์ และทรัพยากรต่าง ๆ ทีมอยูทงสิงทีเ่ ป็นของตนเองและของส่วนรวม ่ ี ่ ้ั ่ โดยเริ่มต้นจากการเห็นคุณค่าของความประหยัด เรียนรู้ที่จะ พึงพอใจในสิ่งที่ตนเองมีอยู่ และเปลี่ยนปรัชญาความคิดจาก เดิมที่คิดว่า “ความสุขคือการได้ครอบครองวัตถุและทรัพย์สินที่ ตนเองปรารถนาจำนวนมาก” มาเปน “ความสขทแทจรงนนไมได้ ็ ุ ่ี ้ ิ ้ั ่ ขึ้นอยู่กับการมีทรัพย์สินมาก แต่ความสุขที่แท้จริงนั้นคือการที่ได้ ทำสงทมคณคาทางใจ ซงไมไดขนอยกบทรพยสนเงนทองเทานน” ่ิ ่ี ี ุ ่ ่ึ ่ ้ ้ึ ู่ ั ั ์ ิ ิ ่ ้ั นอกจากนียงต้องเป็นผูทรจกวางแผนในการใช้เงินเป็นอย่างดี เช่น ้ั ้ ่ี ู้ ั มีการทำบัญชีรายรับรายจ่ายประจำวัน มีการเก็บออมเงินสำรอง ยามฉกเฉนตาง ๆ เปนตน รวมทงเปนผทไมปรารถนารวยทางลด ุ ิ ่ ็ ้ ้ั ็ ู้ ่ี ่ ั หรือเล่นการพนัน และเป็นผู้ที่ไม่ก่อหนี้บริโภคสำหรับสิ่งที่ไม่มี ความจำเปนในชวตประจำวนหรอสงทฟมเฟอยตาง ๆ (เกรยงศกด์ิ ็ ีิ ั ื ่ิ ่ี ุ่ ื ่ ี ั เจรญวงศศกด์ิ, 2541: 87-98) ิ ์ ั
- 126. ภาพอนาคตและ 108 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ สาเหตทเ่ี ราควรมลกษณะชวตเชนนเ้ี นองจาก ุ ี ั ี ิ ่ ่ื 1) สภาพการแขงขนทรนแรง่ ั ่ี ุ จากสภาพการแข่งขันที่รุนแรงในโลกก่อให้เกิดกระแส วัตถุนิยมที่มีการให้คุณค่าที่วัตถุสิ่งของภายนอกมากกว่าความ งดงามภายใน รวมทังการขาดความเข้าใจในการเห็นคุณค่าตนเอง ้ อย่างถูกต้อง ส่งผลให้เราปรารถนาที่จะครอบครองวัตถุและ ทรัพย์สินที่ตนเองปรารถนาจำนวนมากเนื่องจากมีความเข้าใจ วาสงเหลานคอความสขทแทจรงในชวต ่ ่ิ ่ ้ี ื ุ ่ี ้ ิ ี ิ 2) การแพรกระจายของวฒนธรรม และคานยมจาก ่ ั ่ ิ ทั่วโลก การแพร่กระจายของวัฒนธรรม และค่านิยมจากทัวโลกที่ ่ หลงไหลเขามาผานสอตาง ๆ ทเ่ี ปดกวางอยางเสรี อาทิ การโฆษณา ่ั ้ ่ ่ื ่ ิ ้ ่ ชวนเชือในสินค้าต่าง ๆ อาจเป็นสิงทีชกจูงเราให้ขาดความยังคิด ่ ่ ่ั ้ ในการประหยดอดออมได้ ั 3) กระแสการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม ปญหาสงแวดลอมและทรพยากรธรรมชาตตาง ๆ ทกำลง ั ่ิ ้ ั ิ ่ ่ี ั เสื่อมโทรมและร่อยหรอลงทุกวัน ทำให้เราต้องหันมาตระหนัก และร่ ว มมื อ กั น ในการประหยั ด อดออมเพิ ่ ม มากขึ ้ น ในการใช้ ทรัพยากรสิงแวดล้อมต่าง ๆ ให้เกิดประโยชน์คมค่ามากทีสด ่ ุ้ ่ ุ 4) สังคมแห่งประสิทธิภาพนิยม หากเราปรารถนาให ้ ป ระเทศไทยเป ็ น ส ั ง คมแห ่ ง ประสิทธิภาพนิยมแล้ว ลักษณะชีวตแห่งการประหยัดอดออมเป็น ิ
- 127. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 109 สิ่งจำเป็นที่จะต้องปลูกฝังให้เกิดขึ้นในคนไทย เช่นเดียวกับ ประชาชนในอีกหลาย ๆ ประเทศที่แม้ว่าเขาเองจะมีรายได้ที่ สูงกว่าเรา แต่เขาก็เรียนรู้ที่จะเป็นผู้ที่ประหยัดอดออม เช่น ประเทศญี่ปุ่น เกาหลีใต้ สิงคโปร์ เวียดนาม จีน เป็นต้น เพื่อให้ เกิดเป็นลักษณะชีวิตที่ดีติดตัวไว้ รวมทั้งในการพัฒนาประเทศ ชาตอยางมประสทธภาพ และยงยนสบตอไป ิ ่ ี ิ ่ั ื ื ่
- 128. ภาพอนาคตและ 110 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ บทที่ 6 สรุปและข้อเสนอแนะ สรุปและข้อเสนอแนะ จากผลการวิจัยเราสามารถสรุปได้ว่า “คุณลักษณะของ คนไทยทพงประสงคในสองทศวรรษหนา” นนไดแก่ ่ี ึ ์ ้ ้ั ้ มตดานรางกาย คอผทมสขภาพรางกายสมบรณแขงแรง ิ ิ ้ ่ ื ู้ ่ี ี ุ ่ ู ์ ็ มการพฒนาการในดานรางกายและสตปญญาอยางสมบรณตาม ี ั ้ ่ ิ ั ่ ู ์ เกณฑ์ในแต่ละช่วงวัย มตดานจตใจ คอผทรจกและเขาใจตนเอง เขาใจความ ิ ิ ้ ิ ื ู้ ่ี ู้ ั ้ ้ รู้สึกของผู้อื่น เข้าใจสถานการณ์การเปลี่ยนแปลง และสภาพ แวดลอมตาง ๆ รอบตว ไดเปนอยางดี ้ ่ ั ้ ็ ่ มิติด้านความรู้ คือเป็นผู้ที่สามารถรู้ลึกในแก่นสาระ ของวิชา สามารถรูรอบตัวในเชิงสหวิทยาการ และเป็นผูทสามารถ ้ ้ ่ี รไดไกลโดยสามารถคาดการณเกยวกบอนาคตทจะมาถงได้ ู้ ้ ์ ่ี ั ่ี ึ มิตดานทักษะความสามารถ คอเปนผทมทกษะในดาน ิ ้ ื ็ ู้ ่ี ี ั ้ การคิด ทักษะในการสื่อสาร ทักษะภาษาต่างประเทศ รวมทั้ง ทักษะในการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ ทักษะทางสังคม ทักษะ การอาชีพ ทักษะทางสุนทรียะ และทักษะการจัดการทีดี ่
- 129. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 111 มิติด้านลักษณะชีวิต คือ เป็นผู้ที่มีลักษณะชีวิตแห่ง ความขยนอดทน ทมเท ทำงานหนก มระเบยบวนย มความซอสตย์ ั ุ่ ั ี ี ิ ั ี ่ื ั มีวิสัยทัศน์ ทำทุกอย่างอย่างดีเลิศ มีจิตสำนึกประชาธิปไตย เห็นคุณค่าในเอกลักษณ์ความเป็นไทย มีจิตสำนึกต่อผู้อื่นและ สวนรวม รวมทงมลกษณะชวตแหงความประหยดอดออม ่ ้ั ี ั ีิ ่ ั โดยคุณลักษณะที่พึงประสงค์ดังกล่าวนั้น ได้พิจารณา บนฐานของมุมมองเชิงอนาคต เพือการเตรียมพร้อมในการสร้างคน ่ ที่มีลักษณะที่พึงประสงค์ที่จะสามารถมีชีวิตอยู่ได้ในสังคมอย่าง มีความสุขและประสบความสำเร็จ ไม่ถูกกระแสการเปลี่ยน แปลงตาง ๆ ซดพาไปไดโดยงายอยางไรจดยน ่ ั ้ ่ ่ ุ้ ื การมีภาพลักษณะคนไทยที่พึงประสงค์ที่เราต้องการ ให้ เ กิ ด ขึ ้ น นี ้ จึ ง เปรี ย บเสมื อ นกั บ เป็ น พิ ม พ์ เ ขี ย วสำคั ญ ของ ยทธศาสตร์ ในการสรางชาตตามทศทางทเ่ี ราตองการจะใหเ้ ปนไป ุ ้ ิ ิ ้ ็ ซึ่งต้องอาศัยความร่วมมืออย่างครบวงจรจากสถาบันหรือองค์กร ต่าง ๆ ที่ทรงพลังในสังคม อาทิ สถาบันครอบครัว สถาบัน การศกษา สอสารมวลชน สถาบนการเมอง ฯลฯ ึ ่ื ั ื การวิจัยที่ควรดำเนินการต่อไปจึงน่าจะเป็นการศึกษา หายทธศาสตรทจะทำใหภาพลกษณะคนไทยทพงประสงคตาง ๆ ุ ์ ่ี ้ ั ่ี ึ ์ ่ เหลานใหเกดไดจรงอยางเปนรปธรรม อาทิ ่ ้ี ้ ิ ้ ิ ่ ็ ู … การวิจยหายุทธศาสตร์ในการพัฒนาคนในแต่ละช่วงวัย ั โดยพิจารณาว่าเราควรที่จะพัฒนาลักษณะที่พึงประสงค์ในด้าน ต่าง ๆ นี้อย่างไร และในช่วงอายุเท่าไรจึงจะสามารถพัฒนา
- 130. ภาพอนาคตและ 112 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ แล้วได้ผลดีสูงสุด ….การวิจัยหายุทธศาสตร์ในการพัฒนาลักษณะที่พึง ประสงคในดานตาง ๆ ใหลกลงไปอยางเฉพาะเจาะจง ์ ้ ่ ้ ึ ่ … การวจยถงจดออนและจดแขงของคนไทย อปสรรคททำ ิั ึ ุ ่ ุ ็ ุ ่ี ให้เราไม่สามารถไปถึงภาพพึงประสงค์ที่เราตั้งใจไว้ได้
- 131. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 113 บรรณานุกรม Daniel Goleman. Woking with Emotional Intelligence. New York: Bantam Publishers, 1999. Donald M. Snow. The shape of the future: world politics in a new century. New York: M.E. Shape, 1998. Eleonora Barbieri Masini and Yogesh Atal. Perspective on Asia’s future III : the futures of Asian culture; report of the meeting. Bangkok, 1993. Greg Sheridan. Asian Values Western Dreams Understanding the New Asia. Sydney: Alien and Unwin, 1999. Peter F. Drucker. Post-Capitalist Society. New York: Harper Collins Publishers, 1993. Torney. Judith V. and others. Civic Education in Ten Countries. Stockhome: International Association of evaluation of Educational Achivement (IEA), 1975. กองการประชุม. รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540. กรุงเทพมหานคร: กองการพิมพ์สำนักงานเลขาธิการ สภาผูแทนราษฎร, 2540. ้ การเรียนรูและพัฒนาประชาสังคม, สถาบัน. ปันแต่งอนาคตสังคมไทย. ้ ้ กรุงเทพมหานคร: สถาบันการเรียนรูและพัฒนาประชาสังคม, ้ 2542. กุศล สุนทรธาดา. การทบทวนองค์ความรูเรือง การเลียงดูเด็ก ้ ่ ้ ในสังคมไทย. กรุงเทพมหานคร: สถาบันวิจยประชากรและ ั สังคมมหาวิทยาลัยมหิดล, 2541.
- 132. ภาพอนาคตและ 114 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศกด์. สังคมพหุเอกานิยม : เอกภาพในความ ั หลากหลาย. กรุงเทพมหานคร : ซัคเซสมีเดีย, 2542. เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศกดิ์. คนแถวหน้า : ลักษณะชีวต ั ิ กุญแจสูความสำเร็จ. กรุงเทพมหานคร : ซัคเซสมีเดีย, 2543. ่ เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศกดิ์. ปันสมองของชาติ : ยุทธศาสตร์ปฏิรป ั ้ ู การศึกษา. กรุงเทพมหานคร :ซัคเซสมีเดีย, 2542. เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศกดิ์. เมืองไทยในปี 2560 : อนาคตเมืองไทยใน ั สองทศวรรษหน้า. กรุงเทพมหานคร: ซัคเซสมีเดีย, 2539. เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศกดิ์. ยอดมนุษย์ : ลักษณะชีวต พิชตความ ั ิ ิ สำเร็จ. กรุงเทพมหานคร: ซัคเซสมีเดีย, 2543. เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศกดิ์. ลายแทงนักคิด. กรุงเทพมหานคร : ั ซัคเซสมีเดีย, 2544. เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศกดิ์. สังคมทุรชน : ยุทธศาสตร์ความล่มสลาย ั ของสังคม. กรุงเทพมหานคร: ซัคเซสมีเดีย, 2539. เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศกดิ์. กระบวนทัศน์วฒนธรรมไทย “ต้นตอ” ั ั เศรษฐกิจถดถอย. กรุงเทพมหานคร: ซัคเซสมีเดีย, 2541. เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศกดิ์. การดำรงความเป็นไทยและก้าวไกล ั ทันสากล . เอกสารประกอบการบรรยาย จัดโดยกรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ ณ โรงแรมเอเชีย กรุงเทพมหานคร วันศุกร์ท่ี 12 กรกฎาคม 2545. เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศกดิ์. คลืนลูกทีหา ปราชญสังคม : สังคมไทย ั ่ ่ ้ ทีพงประสงค์ในศตวรรษที่ 21, กรุงเทพมหานคร : ซัคเซสมีเดีย, ่ ึ 2540.
- 133. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 115 เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศกดิ์. ความคิดเห็นเรืองวิถการเรียนรูของ ั ่ ี ้ คนไทย. เอกสารประกอบการประชุมระดมความคิดเห็น เกียวกับวิถการเรียนรูของคนไทย. สำนักงานคณะกรรมการ ่ ี ้ การศึกษาแห่งชาติ. 5 กรกฎาคม 2545. เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศกดิ์. ปฏิรปครบวงจร : สูยคเรืองรองของ ั ู ่ ุ เมืองไทย. กรุงเทพมหานคร: ซัคเซสมีเดีย, 2540. เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศกดิ์. ปัญหาความเสือมทางคุณธรรมจริยธรรม ั ่ ของสังคมไทย. กรุงเทพมหานคร: โครงการปริญญาโทสาขา การบริหารการศึกษาภาคพิเศษ ภาควิชาการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, 2541. เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศกดิ์. แรงงานไทยในอนาคต. มองไกลไอเอฟดี ั ไตรมาสที่ 2 (เมษายน-มิถนายน 2543): 18-21. ุ คณะกรรมการการศึกษาและพัฒนาเด็กปฐมวัย (0-5 ปี). ร่างแผน ปฏิบตการการศึกษาและพัฒนาเด็กปฐมวัย (0-5 ปี). ั ิ ตามมติคณะรัฐมนตรี วันที่ 16 มีนาคม 2542. กรุงเทพมหานคร: คณะกรรมการการศึกษาและพัฒนาเด็กปฐมวัย, 2543. คณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ, สำนักงาน. แผนการศึกษาแห่งชาติ (พ.ศ. 2545-2559). กรุงเทพมหานคร: บริษท พริกหวาน กราฟฟิค ั จำกัด, 2545. คณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ, สำนักงาน. รายงานผลการประชุม สัมมนา เรือง ประเด็นและ ยุทธศาสตร์การพัฒนาการศึกษา ่ ในช่วงแผนพัฒนาการศึกษาแห่งชาติ ฉบับที่ 8 (พ.ศ. 2540- 2544). ณ ศูนย์การประชุมแห่งชาติสรกต์ิ วันที่ 1-2 กุมภาพันธ์ ิิ ิ 2538.
- 134. ภาพอนาคตและ 116 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ คณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ, สำนักงาน. การเรียนรูของเด็ก ้ ปฐมวัย (3-5 ปี) แนวคิดของกลุม นักการศึกษา. ่ กรุงเทพมหานคร: บริษท เซเว่น พรินติง กรุป จำกัด, 2542. ั ้ ้ ๊ คณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ, สำนักงาน. ข้อคิดเห็นเกียวกับ ่ การเรียนรู.้ เอกสารประกอบการประชุมระดมความคิดเห็น เกียวกับวิถการเรียนรูของคนไทย วันที่ 5 กรกฎาคม 2545. ่ ี ้ คณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ, สำนักงาน. ความสามารถใน การแข่งขันระดับนานาชาติ. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ, 2544. คณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ, สำนักงาน. แนวทางการประกัน คุณภาพภายในสถานศึกษา: เพือพร้อมรับการประเมิน ่ ภายนอก. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานคณะกรรมการ การศึกษาแห่งชาติ, 2543. คณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ, สำนักงาน. ยุทธศาสตร์เพือพัฒนา ่ ขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ ด้านศักยภาพ ของคนไทย. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานคณะกรรมการ การศึกษาแห่งชาติ, 2544. คณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ, สำนักงาน. รายงานเรือง การมัธยม ่ ศึกษาและ การพัฒนาเยาวชนไทยเพือเตรียมความพร้อม ่ สำหรับศตวรรษที่ 21. นำเสนอต่อ การประชุมนานาชาติของ ยูเนสโกและศูนย์วฒนธรรมทางการศึกษาเพือการพัฒนา ั ่ ในภูมภาคเอเชียและแปซิฟก ครังที่ 4 ว่าด้วย ิ ิ ้ “ทิศทางการมัธยมศึกษากับเยาวชน”. ณ โรงแรมอิมพีเรียล ควีนปาร์ค กรุงเทพมหานคร ระหว่างวันที่ 10-13 พฤศจิกายน 2541.
- 135. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 117 คณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ, สำนักงาน. สังคมไทย ภาวะปัจจุบน ั และแนวโน้มในอนาคต (พ.ศ. 2535-2550). กรุงเทพมหานคร: สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ, 2538. คณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ, สำนักงาน. กรอบประเด็นการระดมความคิดเห็น เรือง ่ “การพัฒนาศักยภาพคนไทย: หนทางสูสงคมเศรษฐกิจ ่ ั ฐานความรู.้ ” เอกสารประกอบการประชุมประจำปี 2545 “ความอยูดมสขของคนไทย : 5 ปีหลังวิกฤตเศรษฐกิจ” วันศุกร์ท่ี ่ ี ี ุ 21 มิถนายน 2545 ณ ศูนย์การประชุมและแสดงสินค้าอิมแพค ุ เมืองทองธานี จังหวัดนนทบุรี. สำนักงานคณะกรรมการ พัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ, 2545. คณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ, สำนักงาน. (ร่าง) แผนพัฒนาเด็กและเยาวชนในระยะแผนพัฒนาเศรษฐกิจและ สังคมแห่งชาติฉบับที่ 9 (พ.ศ. 2545-2549). กรุงเทพมหานคร: สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ, 2545. คณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ, สำนักงาน. แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 9 (พ.ศ. 2545-2549). กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ครสภาลาดพร้าว, 2545. ุุ คณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ, สำนักงาน. รายงานการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของประเทศ: ความอยูดมสขของคนไทย. เอกสารประกอบการประชุมประจำปี ่ ี ี ุ 2545 “ความอยูดมสขของคนไทย : 5 ปีหลังวิกฤตเศรษฐกิจ” ่ ี ี ุ วันศุกร์ท่ี 21 มิถนายน 2545 ณ ศูนย์การประชุมและแสดงสินค้า ุ อิมแพค เมืองทองธานี จังหวัดนนทบุรี. สำนักงานคณะกรรมการ
- 136. ภาพอนาคตและ 118 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ พัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ, 2545. คณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ, สำนักงาน. รายงานผลการระดมความคิด กรอบวิสยทัศน์และั ทิศทางแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 9 ระดับจังหวัดและ อนุภาคทัวประเทศ. เอกสารประกอบการสัมมนาระดมความคิด ่ ระดับชาติ กรอบวิสยทัศน์และทิศทางแผนพัฒนาแผนพัฒนาฯ ั ฉบับที่ 9 วันพุธที่ 10 พฤษภาคม 2543 ณ ห้องบางกอก คอนเวนชันเซ็นเตอร์ ศูนย์การค้าเซ็นทรัลพลาซา กรุงเทพมหานคร. คณะกรรมการส่งเสริมและประสานงานเยาวชนแห่งชาติ, สำนักงาน. (ร่าง) แผนพัฒนาเด็กและเยาวชนในระยะแผนพัฒนา เศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ 9 (พ.ศ. 2545-2549). กรุงเทพมหานคร : สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมและ ประสานงานเยาวชนแห่งชาติ, 2545. คณะกรรมการส่งเสริมและประสานงานเยาวชนแห่งชาติ, สำนักงาน. นโยบายเยาวชนแห่งชาติและ แผนพัฒนาเด็กและ เยาวชนระยะยาว (พ.ศ. 2545-2554). กรุงเทพมหานคร : สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมและประสานงาน เยาวชนแห่งชาติ, 2545. คณะกรรมการส่งเสริมและประสานงานเยาวชนแห่งชาติ, สำนักงาน. แผนแก้ปญหาเด็กในภาวะยากลำบาก (พ.ศ. 2545-2549). ั กรุงเทพมหานคร : สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมและ ประสานงานเยาวชนแห่งชาติ, 2545. คณะอนุกรรมการโครงการชูเศรษฐกิจไทยในสากล. วิสยทัศน์เศรษฐกิจ ั และสังคมไทย. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์ หจก. เม็ดทรายพรินติง, 2539. ้ ้
- 137. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 119 จันทร์เพ็ญ ชูประภาวรรณ. สถานะสุขภาพคนไทย. กรุงเทพมหานคร : สถาบันวิจยระบบสาธารณสุข, 2543. ั ฉายศรี สุพรศิลป์ชย. แนวทางพัฒนาด้านพลศึกษา สุขภาพ ั และนันทนาการ ปัจจัยนำไปสูการมีสขภาพดีถวนหน้า. ่ ุ ้ กรุงเทพมหานคร: สำนักพัฒนาการพลศึกษา สุขภาพ และนันทนาการ, 2541. เชาวนะ ไตรมาศ. กับดักของสงครามความเปลียนแปลง : ทางเลือก ่ และทางรอดของสังคมการเมืองไทยในสหัสวรรษใหม่. กรุงเทพมหานคร: บริษท สุขมและบุตร จำกัด, 2543. ั ุ ณรงค์ เส็งประชา. วิถไทย. กรุงเทพมหานคร: โอเดียนสโตร์, 2544. ี ทัศนา บุญทอง. การส่งเสริมสุขภาพจิตและการพยาบาลจิตเวช หน่วยที1-7. กรุงเทพมหานคร: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช, ่ 2544. ทัศนีย์ ทองสว่าง. สังคมไทย. กรุงเทพมหานคร: โอเดียนสโตร์, 2537. ธรรมเกียรติ กันอริ. รายงานสภาวะการศึกษาไทยปี 2542/2543 พลิกสถานการณ์บนพืนฐานกฎหมายปฏิรปการศึกษา. ้ ู กรุงเทพมหานคร: สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ, 2543. นักศึกษาวิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร หลักสูตรการป้องกัน ราชอาณาจักร รุนที่ 42 และหลักสูตรการ ป้องกันราชอาณาจักร ่ รัฐร่วมเอกชน รุนที่ 12 ปีการศึกษา 2542-2543. ยุทธศาสตร์ชาติ ่ 2544-2548 ของประเทศไทย. นิตยา คชภักดี. ขันตอนการพัฒนาของเด็กปฐมวัย ตังแต่ปฏิสนธิ – ้ ้ 5 ปี. กรุงเทพมหานคร :สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ, 2543.
- 138. ภาพอนาคตและ 120 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ บุญคง หันจางสิทธิ์ . เศรษฐศาสตร์ทรัพยากรมนุษย์. กรุงเทพมหานคร: โอ.เอส พรินติง เฮ้าส์ , 2540. ้ ้ บุญยงค์ เวชมณีศรี. การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ในแผนพัฒนา เศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 9 (เอกสารอัดสำเนา). ปาฐกถาพิเศษในการประชุมประชากรศาสตร์แห่งชาติ 22 พฤศจิกายน 2544. ปราชญา กล้าผจัญ. คุณธรรม จริยธรรม จรรยาบรรณวิชาชีพ. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์ขาวฟ่าง, 2544. ้ พัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ, สำนักงาน และ โครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ, สำนักงาน. รายงาน การพัฒนาคน 2544 การทำเทคโนโลยีใหม่ให้เกิดผลสัมฤทธิ์ เพือการพัฒนาคน. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานพัฒนา ่ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ, 2544. พิณสุดา สิรธรังศรี. รายงานการปฏิรปการศึกษาของประเทศ ิ ู นิวซีแลนด์. กรุงเทพมหานคร: บริษทเซเว่นส์พรินติง กรุป จำกัด, ั ้ ้ ๊ 2540. พิทยา ว่องกุล (บรรณาธิการ). ปฏิวตการศึกษาไทย. กรุงเทพมหานคร: ั ิ บริษท อมรินทร์พรินติงแอนด์พบลิชชิง จำกัด, 2542. ั ้ ้ ั ่ แพท แอตคินสัน. คูมอการดำเนินงานปฏิรปการศึกษา ่ ื ู เพือศตวรรษใหม่. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานคณะกรรมการ ่ การศึกษาแห่งชาติ, 2542. มารศรี จันทรัศมี. การศึกษาจริยธรรมของครูและนักเรียน ประถมศึกษา. ปริญญานิพนธ์ หลักสูตรปริญญาการศึกษา มหาบัณฑิต วิชาเอกจิตวิทยาพัฒนาการ มหาวิทยาลัยศรี - นครินทรวิโรฒ ประสานมิตร, 2540.
- 139. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 121 รัชนีกร เศรษโฐ. โครงสร้างสังคมและวัฒนธรรมไทย. กรุงเทพมหานคร: มปท., มปป. วิชย ตันศิริ. วิสยทัศน์ของสังคมและการศึกษาไทยยุคโลกาภิวตน์. ั ั ั วิสยทัศน์ประเทศไทยด้านการศึกษา สังคม วัฒนธรรม ั และศาสนา. กรุงเทพมหานคร: สมาคมนักเรียนทุน รัฐบาลไทย, 2540. วิชาการ,กรม. คูมอการจัดการเรียนรู้ กลุมสาระเรียนรูภาษาไทย. ่ ื ่ ้ กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์องค์การรับส่งสินค้าและพัสดุภณฑ์ ั (ร.ส.พ.), 2544. วิชาการ,กรม. คูมอการบริหารจัดการแนะแนว. กรุงเทพมหานคร: ่ ื โรงพิมพ์องค์การรับส่งสินค้าและพัสดุภณฑ์ (ร.ส.พ.), 2545. ั วิชาการ,กรม. คูมอหลักสูตรประถมศึกษา พุทธศักราช 2521 ่ ื (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2533).พิมพ์ครังที่ 3. กรุงเทพมหานคร: ้ กรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ, 2537. วิชาการ,กรม. คูมอหลักสูตรมัธยมศึกษาตอนต้น พุทธศักราช 2521 ่ ื (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2533). กรุงเทพมหานคร: กรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ, 2533. วิชาการ,กรม. ทิศทางการจัดหลักสูตรการศึกษาขันพืนฐาน ้ ้ ข้อมูลพืนฐาน. เอกสารประกอบการสัมมนาเชิงวิชาการ ้ ระดมความคิดเห็น วันพฤหัสบดีท่ี 26 กุมภาพันธ์ 2541 เวลา 13.00-17.00 น. ณ ห้องกมลทิพย์ 1 โรงแรมสยามซิต้ี กรุงเทพมหานคร. วิเชียร รักการ. วัฒนธรรมและพฤติกรรมของไทย. กรุงเทพมหานคร: โอเดียนสโตร์, 2529.
- 140. ภาพอนาคตและ 122 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ ศรีเรือน แก้วกังวาล. จิตวิทยาพัฒนาการชีวตทุกช่วงวัย (เล่ม 1) ิ แนวคิดเชิงทฤษฎี – วัยเด็กตอนต้น. กรุงเทพมหานคร: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2545. ศรีเรือน แก้วกังวาล. จิตวิทยาพัฒนาการชีวตทุกช่วงวัย (เล่ม 2) ิ วัยรุน-วัยสูงอายุ. กรุงเทพมหานคร: 2545 มหาวิทยาลัย ่ ธรรมศาสตร์, 2545. ศักดิชย นิรญทวี. รายงานการปฏิรปการศึกษาของประเทศ ์ั ั ู สาธารณรัฐเกาหลี. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานคณะกรรมการ การศึกษาแห่งชาติ, 2540. ศันสนีย์ ฉัตรคุปต์. เทคนิคสร้าง IQ EQ AQ 3Q เพือความสำเร็จ. ่ กรุงเทพมหานคร: สถาบันสร้างสรรค์ศกยภาพสมองครีเอตีฟเบรน, ั 2544. ศิรชย กาญจนวาสี. การประเมินการเรียนรู้: ข้อเสนอแนะ ิั เชิงนโยบาย. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานคณะกรรมการ การศึกษาแห่งชาติ, 2543. ศึกษาธิการ, กระทรวง. เส้นทางสูความสำเร็จของการปฏิรป ่ ู การศึกษาไทย: แนวทางการดำเนินงานการปฏิรปการศึกษา ู ของกระทรวงศึกษาธิการ. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ครสภา ุุ ลาดพร้าว, 2542. ศึกษาธิการ, กระทรวง. หลักสูตรการศึกษาขันพืนฐาน พุทธศักราช ้ ้ 2544. พิมพ์ครังที่ 2. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์องค์การรับส่ง ้ สินค้าและพัสดุภณฑ์ (ร.ส.พ.), 2545. ั
- 141. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 123 ศึกษาธิการ, กระทรวง. สาระและมาตรฐานการเรียนรู้ กลุมสาระ ่ การเรียนรูการงานอาชีพและเทคโนโลยี ในหลักสูตรการศึกษา ้ ขันพืนฐาน พุทธศักราช 2544.กรุงเทพมหานคร : ้ ้ โรงพิมพ์องค์การรับส่งสินค้าและพัสดุภณฑ์ (ร.ส.พ.), 2544. ั ศึกษาธิการ, กระทรวง. สาระและมาตรฐานการเรียนรู้ กลุมสาระ ่ การเรียนรูภาษาไทย ในหลักสูตรการศึกษา ขันพืนฐาน ้ ้ ้ พุทธศักราช 2544. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์องค์การ รับส่งสินค้าและพัสดุภณฑ์ (ร.ส.พ.), 2544. ั ศึกษาธิการ, กระทรวง. สาระและมาตรฐานการเรียนรู้ กลุมสาระการเรียนรูสงคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ่ ้ ั ในหลักสูตรการศึกษาขันพืนฐาน พุทธศักราช 2544. ้ ้ กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์องค์การรับส่งสินค้าและพัสดุภณฑ์ ั (ร.ส.พ.), 2544. สนิท สมัครการ และ สุพรรณี ไชยอำพร. สังคมไทย ภาวะปัจจุบนและ ั แนวโน้มในอนาคต (พ.ศ. 2535-2550). กรุงเทพมหานคร: สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ, 2538. สมหวัง พิธยานุวฒน์ และคณะ.วิสยทัศน์ของการศึกษาไทยในอนาคต ิ ั ั : การวิจยเอกสาร. วารสารศรีปทุม 1(กรกฎาคม-ธันวาคม 2541) : ั 9-30. สังศิต พิรยะรังสรรค์ และ ผาสุก พงษ์ไพจิตร (บรรณาธิการ).โลกาภิวตน์ ิ ั กับสังคมเศรษฐกิจไทย. กรุงเทพมหานคร: ศูนย์ศกษาึ เศรษฐศาสตร์การเมือง คณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2538. สัญญา สัญญาวิวฒน์. สังคมวิทยทัศน์. กรุงเทพมหานคร : เจ้าพระยา ั การพิมพ์, 2533.
- 142. ภาพอนาคตและ 124 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ สัญลักษณ์ เทียมหอม(บรรณาธิการ).การศึกษาไทยในสถานการณ์โลก. พิมพ์ครังที่ 2. กรุงเทพมหานคร: มิตใหม่, 2543. ้ ิ สีลาภรณ์ นาครทรรพ . แนวคิดเกียวกับเครืองชีวดคุณภาพชีวต ่ ่ ้ั ิ และสังคม : ระดับกลุม/ชุมชน, ใน อนุชาติ พวงสำลี และอรทัย ่ อาจอำ บรรณาธิการ. การพัฒนาเครืองชีวดคุณภาพ ่ ้ั ชีวตและสังคมไทย. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานกองทุน ิ สนับสนุนการวิจย , 2339. ั สุพตรา สุภาพ. สังคมและวัฒนธรรมไทย. กรุงเทพมหานคร: ั จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2535. สุมาลี ปิตยานนท์. การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ดานการศึกษา ้ และการฝึกอบรม , คณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้รบทุนอุดหนุนการวิจยจาก สำนักงานคณะกรรมการวิจยแห่งชาติ ั ั ั ประเภทกำหนดเรือง ประจำปี 2536 ใน เอกสารประกอบการ ่ สัมมนาทางวิชาการ เรือง “บทบาทของนักสังคมสงเคราะห์ใน ่ การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์” จัดโดย คณะกรรมการภาควิชาสังคม สงเคราะห์ศาสตร์ คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัย ธรรมศาสตร์ ณ ห้องประชุม 209-210 ตึกคณะสังคม สงเคราะห์ศาสตร์ วันที่ 23 พ.ค. 2540. สุมาลี ปิตยานนท์. เศรษฐศาสตร์ทรัพยากรมนุษย์ : การศึกษาและ การฝึกอบรมในประเทศไทย, กรุงเทพมหานคร: จุฬาลงกรณ์ มหาวิทยาลัย , 2539. อนุช อาภาภิรม. เทคโนโลยีปฏิวตโลก สูสงคมความรูและยังยืน. ั ิ ่ ั ้ ่ กรุงเทพมหานคร: โครงการวิถทรรศน์, 2543. ี
- 143. ภาพอนาคตและ คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ 125 ทีปรึกษา ่ นายปองพล อดิเรกสาร รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ นายรุง แก้วแดง ่ เลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ หัวหน้าโครงการฯ นางสรพร บุญญานันต์ ิิ รองเลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ และผู้อำนวยการสำนักพัฒนาการเรียนรู้และ มาตรฐานการศึกษา ผูรวมโครงการ ้่ 1. นางรุงเรือง สุขาภิรมย์ ผูเ้ ชียวชาญด้านประเมินผลการศึกษา สกศ. ่ ่ 2. นางสมศรี กิจชนะพานิชย์ นักวิชาการศึกษา 8 ว. สกศ. 3. นางสาวกุลวิตรา ภงคานนท์ ั นกวชาการศกษา 8 ว. สกศ. ั ิ ึ 4. นางทิพย์สดา สเมธเสนย์ ุ ุ ี นกวชาการศกษา 8 ว. สกศ. ั ิ ึ 5. นางวนิดา วรรณศริ ิ นกวชาการศกษา 7 ว. สกศ. ั ิ ึ 6. นางสาวอุษา ชชาติ ู นกวชาการศกษา 7 สกศ. ั ิ ึ 7. นางสาวสุชารัตน์ ทบทมจรญ ั ิ ู นกวชาการศกษา 6 ว. สกศ. ั ิ ึ 8. นางสาวประวีณา ชะลุย นักวิชาการศึกษา 6 ว. สกศ. 9. นางโชตกา วรรณบุรี ิ นักวิชาการศึกษา 6 ว. สกศ. 10. นางสาววิชชุลาวัณย์ พทกษผล ิ ั ์ นกวชาการศกษา 4 สกศ. ั ิ ึ 11. นายสมยศ พันธ์โอฬารกุล เจ้าหน้าที่บริหารงานทั่วไป 6 สกศ. 12. นางรัตนา เขมะพานช ิ เจาพนกงานธรการ สกศ. ้ ั ุ หน่วยงานรับผิดชอบ สำนักพัฒนาการเรียนรู้และมาตรฐานการศึกษา สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ สำนักนายกรัฐมนตรี ถนนสโขทย เขตดสต กรงเทพฯ 10300 โทร. 0 2668-7123 ตอ 2517 ุ ั ุ ิ ุ ่ โทรสาร 0 2243-1129 เว็บไชต์ http://www.onec.go.th
- 144. ภาพอนาคตและ 126 คุณลักษณะของคนไทยที่พึงประสงค์ เพื่อเป็นการใช้ทรัพยากรของชาติให้คุ้มค่า หากท่านไม่ใช้หนังสือเล่มนี้แล้ว โปรดมอบให้ผู้อื่นนำไปใช้ประโยชน์ต่อไป