1. Бага, дунд боловсролын
шинэчлэлийн бодлого, хэрэгжилт
2011-2018
Улаанбаатар хот
2012.04.21-22

2. Илтгэлийн агуулга
I.
Ерөнхий боловсролын өнөөгийн байдал
II.
Бага, дунд боловсролын шинэчлэлийн бодлогыг
хэрэгжүүлэх хэрэгцээ, шаардлага
III.
Бага, дунд боловсролын шинэчлэлийн бодлого,
хэрэгжүүлэх үйл ажиллгааны хүрээ, үе шат
IV.
Хүлээгдэж буй үр дүн

3. I. Ерөнхий боловсролын өнөөгийн байдал
 Хамран сургалтын тоон үзүүлэлтээрээ ойрын жилүүдэд хөгжингүй орнуудын
жишигт хүрэх боломжтой. Link 1
 Ерөнхий боловсролын сургалтын тогтолцоог олон улсын жишигт
нийцүүлж байна.
 Сургуульд элсэх нас: 8 7 6
 10 11 жил (2005-2006 оны хич. жилээс)
 11 12 жил (2008-2009 оны хич. жилээс)
 12 жилийн тогтолцоонд бүрэн шилжих (2014-2015)
 Ерөнхий боловсролын стандарт, хөтөлбөрийн өөрчлөлт
 1998 оныг хүртэл оросын сургалтын системийг
баримжаалсан
боловсролын тогтолцоотой байсан.
 1998 онд агуулгын стандарт, 2005 оноос цогц чадамжид
суурилсан боловсролын стандартыг нэвтрүүлсэн.

4. II. Бага, дунд боловсролын шинэчлэлийн
бодлогыг хэрэгжүүлэх хэрэгцээ, шаардлага
Боловсролын институцийн тогтолцоо алдагдсан:
Байнга, тасралтгүй хэрэгжиж байх шаардлагатай боловсролын
судалгаа, шинжилгээ, хяналт-үнэлгээ, сургалтын ажлууд
орхигдож, боловсролын асуудал институцын зохион
байгуулалтгүй, зөвхөн цаг үеийн асуудлыг шийдвэрлэх
хандлагатай, урсгал байдалтай боллоо.
Багш бэлтгэх сургалтын бодлого, багш нарын мэргэжил
дээшлүүлэх сургалтыг хариуцсан мэргэжлийн байгууллага,
институцгүй болсон нь багш бэлтгэх болон багш нарын
мэргэжлийг дээшлүүлэх сургалт, багшийн арга зүйн хөгжлийг
хангах үйлчилгээг байнга, тасралтгүй, чанарын шаардлагыг
хангасан түвшинд зохион байгуулах боломжгүй болоод байна.
Боловсролын бүх түвшний чанарыг хянадаг үндэсний
тогтолцоогүй байгаа нь боловсролын үйлчилгээний чанар, үр
ашиг, өрсөлдөх чадварыг байнга тасралтгүй дээшлүүлэх бодлого,
зохицуулалтыг хэрэгжүүлэх боломжийг алдагдуулж байна.
Боловсролын институцуудын уялдаа, холбоо суларсан.

5. II. Бага, дунд боловсролын шинэчлэлийн
бодлогыг хэрэгжүүлэх хэрэгцээ, шаардлага
Сургалтын дотоод зохион байгуулалт :
 Сургалтын үргэлжлэх хугацааг нэмэгдүүлсэн ч сурагчдын ачаалал
улам нэмэгдэж, ачааллын дээд хязгаарт тулсан.
- Хичээлийн тоо хэт олон болсон
- Байгалийн ухааны хичээлийн цаг буурч, агуулга үгүй бусад
хичээлийн тоо нэмэгдсэн
Сургалтын төлөвлөгөөны бодлого алдагдсан:
- Ахлах ангийн байгалын ухааны нэгдмэл хичээл, мэргэжлийн чиг
баримжаа олгох хичээл, заавал судлах хоёр гадаад хэлний хичээл,
сонгон судлах, сургууль зохицуулах, төсөлт хичээл, гүнзгийрүүлсэн
сургалтыг тойрсон зөрчилтэй олон асуудал үүссэн.
 Сургалтын агуулгын нэгдмэл байдал алдагдсан
 Багшийн бичиг цаас боловсруулах ажил нэмэгдэж, сургалтыг үр
дүнтэйгээр зохион байгуулах, хүүхэдтэй ажиллах цаг хомсдсон.
 Сурагчдын мэдлэг, чадвар, дадлыг үнэлэх үнэлгээ/дүн, шалгалт,
чанарыг хянах үнэлгээний систем оновчтой бус.

6. II. Бага, дунд боловсролын шинэчлэлийн
бодлогыг хэрэгжүүлэх хэрэгцээ, шаардлага
Стандарт, сургалтын агуулга
 Боловсролын стандарт, сургалтын
агуулгын бодлого
Боловсролын талаарх  Сургуулийн бүтэц, тогтолцоо, хэв шинж
үндэсний бодлого  Сургалтын зохион байгуулалт, сургалтын
төлөвлөгөө
 Сургалтын хөтөлбөр, үнэлгээ, арга зүй
 Сурах бичгийн агуулга, сургалтын
 Үндэсний хөгжлийн хэрэглэгдэхүүн
бодлого  Багшийн заах арга зүй
Үндэсний үнэт зүйлс,  Мэргэжил дээшлүүлэх сургалтын
үнэлэмж агуулга, хөтөлбөр, тогтолцоо
Нийгэм, хувь хүний  Багш бэлтгэх сургалтын агуулга,
боловсролын хэрэгцээ хөтөлбөр, сургалтын зохион байгуулалт
 Чанарын үнэлгээний тогтолцоо
 Боловсролын удирдлага, төлөвлөлт,
санхүүжилт
 Сургалтын орчин
....

7. II. Бага, дунд боловсролын шинэчлэлийн
бодлогыг хэрэгжүүлэх хэрэгцээ, шаардлага
 Боловсролын стандарт, хөтөлбөрийг (i) нийгэм, хувь хүний хөгжлийн
боловсролын хэрэгцээ, шаардлага болон (ii) 12 жилийн сургалтын
тогтолцооны шилжилттэй уялдуулан боловсронгуй болгох зайлшгүй
шаардлага үүсээд байна.
• Стандарт, хөтөлбөрийг шинэчлэн боловсронгуй болгож, боловсролын
систем, институцийн үйл ажиллагааг бүхэлд нь цогцоор оновчтой
болгохгүйгээр чанарт эрс өөрчлөлт гарах боломжгүй

8. Олон улсад нийтлэг хүлээн зөвшөөрөгдсөн
Ерөнхий боловсролын стандарт, хөтөлбөрүүд
Кембрижийн стандарт: CIEQ Женевийн стандарт: IBDP
• 1988 оноос эхлэн олон улсын • Женевийн стандарт.
хувийн ерөнхий боловсролын • Англи, Швейцар, АНУ, ХБНГУ зэрэг
сургуулиуд; Сингапур, Австрали, орны Олон Улсын хувийн сургуулиуд
Шинэ Зеланд 2000 оноос хойш IBDP 1968 оноос эхлэн хэрэглэсэн.
CIEQ Испани улс, 2005 оноос хойш Египт,
Вьетнам улс үндэсний боловсролын
системдээ нэвтрүүлж эхэлсэн.
• 120 гаруй оронд хэрэглэгдэж байгаа. • 138 орны хувийн олон улсын хувийн
сургуулиуд хэрэглэгдэж байна.
• Дэлхийн шилдэг их, дээд сургуулиуд
CIEQ хүлээн зөвшөөрдөг.
IBDP • Дэлхийн шилдэг их, дээд сургуулиуд
хүлээн зөвшөөрдөг.
• CIPP: 5-11 нас;
• Cambridge Checkpoint: 11-14 нас; • PYP: 3-12 нас;
• Cambridge IGCSE/Cambridge O level ICE: • MYP: 11-16 нас;
14-16 нас;
CIEQ • International A and AS level (Cambridge IBDP • Diploma: 16-19 нас;
Pre-U, AICE Diploma): 16-18 нас;

9. III. Бага, дунд боловсролын шинэчлэлийн бодлого
Шинэчлэлийн бодлогын зорилго:
 Кембрижийн ерөнхий боловсролын стандарт,
хөтөлбөр, сургалтын систем, тогтолцоог өөрийн орны
боловсролын үндэсний суурь бодлого, ерөнхий
боловсролын сургалтын ололт, амжилт, өвөрмөц онцлогт
тулгуурлан зохистой хослуулах замаар бага, суурь, бүрэн
дунд боловсролын стандарт, хөтөлбөр, сургалтын
системийг шинэчилнэ.
 Кембрижийн олон улсын стандарт, хөтөлбөрөөр
монгол, англи хос хэл дээр хичээллэдэг төрийн өмчийн
ерөнхий боловсролын сургуулиудыг үе шаттайгаар
байгуулж, ерөнхий боловсролын тогтолцоонд олон
улсын түвшинд өрсөлдөх чадвартай, хос хэлний
сургалтын системийг хөгжүүлэх үндэс суурийг бий
болгоно.

10. III. Бага, дунд боловсролын шинэчлэлийн бодлого
Баримтлах зарчим:
 XXI зууны хувь хүний боловсролын хэрэгцээ, Монгол улсын
үндэсний хөгжлийн бодлогод суурилах
 Аль нэг улс, үндэстний бус, дэлхий дахины боловсролын үнэт
зүйлс болсон олон улсад нийтлэг хүлээн зөвшөөрөгдсөн, өрсөлдөх
чадвартай сургалтын системийг баримжаалж, чанарын шинэчлэл
хийх
 Одоогийн боловсрол, сургалтын системийн ололт, амжилт,
туршлага, давуу талд тулгуурлах, түүнийг бэхжүүлэн уламжлан
хөгжүүлэх;
 Ерөнхий боловсролын стандарт, хөтөлбөр, сургалтын систем,
тогтолцоог цогцоор нь бүхэлд нь харилцан уялдаа, холбоонд
боловсронгуй болгож хөгжүүлэх;
 Хүүхэд бүрт боловсролыг адил тэгш боломжтой эзэмшүүлэх орчин
нөхцлийг бүрдүүлэх, боловсрол эзэмших нөхцөл, бололцоонд гарч
байгаа ялгааг арилгах бодлого, стратегитай уялдуулан хэрэгжүүлэх;
 Ерөнхий боловсролыг 12 жилийн тогтолцоонд шилжүүлэх бодлогын
салшгүй нэг хэсэг, үргэлжлэл нь байх бөгөөд чанарт тэмүүлсэн,
өрсөлдөх чадварыг дээшлүүлэхэд чиглэсэн эрэмбэ ахисан зорилтыг
хэрэгжүүлэхэд чиглэгдсэн байх;

11. III. Бага, дунд боловсролын шинэчлэлийн бодлого
Баримтлах зарчим:
 Хүүхэд, залуучуудыг монгол хэлээ өв тэгш эзэмших, үндэсний
уламжлалт сэтгэлгээний болон соёлын үнэт зүйлс, зан заншлаа
дээдэлж, амьдрал ахуйдаа хэвшүүлсэн, Монгол хүн гэдгээрээ
бахархдаг, үүрэг, хариуцлага хүлээх чадвартай, шударга, үндэсний
дархлаатай иргэн болгож төлөвшүүлэх
 Хүүхдийг бусдыг хайрлан хүндэтгэдэг, зөв зан суртахуунтай,
хүмүүжилтэй болгох нь ерөнхий боловсролын сургалтын салшгүй
хэсэг байх;
 Шинэчилсэн хөтөлбөр, сургалтын төлөвлөгөөний тохироцыг шалгаж,
хянан эцэслэж, нийтээр мөрдөх бэлэн байдлыг хангасны дараа
улсын хэмжээнд мөрдүүлэх;
 Боловсролын яамны манлайлал, Боловсролын хүрээлэнгийн
мэргэжлийн удирдлагын дор боловсролын эрдэм шинжилгээ,
судалгаа, сургалтын мэргэжлийн байгууллагуудын байнгын,
тасралтгүй, зохион байгуулалттай, институцид суурилсан үйл
ажиллагаанд тулгуурлан, бусад холбогдох бүх талуудын
идэвхтэй оролцоотойгоор хэрэгжүүлэх;

12. III. Бага, дунд боловсролын шинэчлэлийн бодлогын
хэрэгжилт CIE ROADMAP, mongol.xlsx Lab school.pptx Roadmap(1)-mgl.xlsx
Үйл ажиллагааны хүрээ:
 Бага, суурь, бүрэн дунд боловсролын стандарт, хөтөлбөрийн
агуулга, арга зүй, үнэлгээг шинэчилнэ.
Бодлого, эрх зүйн
 Ерөнхий боловсролын сургуулийн бүх багшийн мэргэжлийг үе
шинэчлэл
шаттайгаар дээшлүүлж, багшлах боловсон хүчний бэлэн байдлыг
хангана. Мэргэжил дээшлүүлэх институцийг байгуулна.
 Багш бэлтгэдэг их, дээд сургуулийн сургалтын агуулга, хөтөлбөр,
сургалтын системийг шинэчилж, багш нарыг нь давтан бэлтгэнэ.
Сурах бичгийг үе шаттайгаар шинэчилнэ. Байгалийн ухааны
лабораториар хангаж, МХТ-ийг сургалтад ашиглах нөхцлийг
бүрдүүлнэ.
 Боловсролын мэргэжлийн байгууллагуудын институцад суурилсан
үйлчилгээг хөгжүүлж, хүний нөөцийн чадавхийг бэхжүүлнэ.
 Боловсролын чанарын үнэлгээний тогтолцоог бий болгоно.
Кембрижийн ерөнхий боловсролын олон улсын хөтөлбөрийг
Монгол, Англи хос хэлээр хэрэгжүүлдэг төрийн өмчийн сургуулиудыг
байгуулна.

13. IV. Хүлээгдэж буй үр дүн
 Хувь хүний болон нийгмийн хөгжлийн хэрэгцээнд нийцсэн олон
улсын түвшний чанарын баталгаа, өрсөлдөх чадварыг хангасан
бага, суурь, бүрэн дунд боловсролын стандарт бүхий сургалтын
систем бий болно.
 Монгол Улсын ерөнхий боловсролын сургалтын чанар,
боловсролын гэрчилгээ нь Кембрижийн Их Сургуулийн олон
улсын шалгалтын төвөөр баталгаажиж олон улсын түвшинд
хүлээн зөвшөөрөгдөнө.
 Ерөнхий боловсролын сургуулийг амжилттай төгсөгчид дэлхийд
нэр хүндтэй их, дээд сургуулиудад шууд элсэн суралцах
боломжтой болно.
 Англи, Монгол хос хэл дээр Кембрижийн олон улсын ерөнхий
боловсролын хөтөлбөрөөр хичээллэдэг төрийн өмчийн нийт 30
сургууль (аймгийн төв, дүүрэг бүрт тус бүр 1) байгуулагдсанаар
Монгол Улсад хос хэлний олон улсын стандартаар хичээллэдэг
төрийн өмчийн сургуулийг хөгжүүлэх үндэс суурь тавигдана.

14. Анхаарал тавьсанд
БАЯРЛАЛАА.