SlideShare a Scribd company logo
Tema:Skulpturat nga mesjeta deri ne ditet e sotme.
Punoi:Eglantina Shemaj
Klasa:X4
Lenda:Arte
Interesimi për skulpturë është paraqitur në antikitet (Vitruvije),
pastaj është përtërirë në renesancë (Rilindja në Itali ; Leon
Battista Alberti, Lorenco Ghiberti e të tjerë). Kontribut të
rëndësishëm kanë dhënë shkrimtarët e biografive të artistëve si
Giorgio Vasari ("Jetërat" 1550), J. von Sandrart (1675-79), etj.
 Johann Joachim Wincklemann me veprën e tij "Historia e artit të
epokës së vjetër" e vitit 1764 ka vënë themelet moderne të
historisë së artit. Shumica e konsiderojnë Heinrich Wolfflinin
(1864-1945) si babai i historisë moderne të artit i cili ka studiuar
tek Burckhardi në Basel. Ai aplikon çasjen shkencore të bazuar
në tri koncepte për historinë e artit : së pari shfrytëzon
psikologjinë, pastaj përdor metodën krahasimore, dhe në fund
studion artin nga këndi i popullit dhe kombit. Gjatë shekujve
janë ndryshuar stilet e arteve pamore. Këto dallime shprehin
ndryshimet në besime dhe tradita në të cilat janë bazuar njerëzit
të krahasuar me zhvillimet e tyre njerëzore. Janë ndryshuar edhe
materialet dhe kjo artistëve u ka mundësuar hulumtimin e
formave të reja të shprehjes së botës e cila i rrethon.
 Arti pacifik
 Takimi me kulturat krishtere evropiane prej
shekullit të 18 e këndej ka pas veprim
humbës në mënyrën e vjetër të jetës në
ujdhesat pacifike. Pjesa më e madhe e artit
është humbur, edhepse janë ruajtur vetëm
disa skulptura të jashtëzakonshme, duke iu
falënderuar qëndrueshmërisë së tyre. Në
mesin e formave të rëndësishme të artit
pacifik janë gdhendjet e drurit dhe të gurit,
vizatimeve në lëvoret e drunjve, maskat e
fantazmave dhe tatot e komplikuara të trupit.
 Skulpturat në ujdhesën e Pashkëve
 Në mes të viteve 400 dhe 1680 njerëzit në
ishullin e Pashkëve kanë formësuar nga
shkëmbinjtë vullkanik koka të mëdha të larta
deri në 12 metra. Ato dëshmojnë kujtimin në
kërcënimet e perëndisë ndaj krerëve të
fiseve.
 Në qytetet ilire mori zhvillim më të madh skulptura e rrumbullakët si dhe relievi
që lidhej me ndërtimin e monumenteve. Në fillim skulptura u zhvillua duke
përvetësuar elementë të artit helen, sidomos nga tradita korintike dhe
korkyrase.
 Më vonë, nga shekulli VI p.e.r., krahas lidhjes me traditën helene, arti ilir fiton
veçori te reja, të dallueshme, brenda kuadrit helenistik. Apolonia dhe Durrahu
që u bënë qendrat më të rëndësishme të artit në ato vite, kishin mjeshtrit e
shquar vendas që gdhendnin dhe skalisnin në një stil me tipare të veçanta
kundrejt veprave të importuara prej qytetërimit helen. Në muzeun e sotëm të
Durrësit janë ekspozuar disa skulptura të papërfunduara, të gjetura në atë
trevë. Ato dëshmojnë për gdhendjet që janë bërë në truallin shqiptar. Janë
zbuluar gjithashtu edhe gjurmë të punishteve të hershme të qeramikës në
Apolloni dhe Durrah. Aty u prodhuan shumë nga enët dhe vazot e bukura të
stilit antik që ruhen në muzetë tona. Figurat e pikturuara paraqesin skena të
ndryshme mitologjike, pamje nga garat atletike, skena luftimesh etj.
Përgjithësisht janë me figura të zeza mbi sfond të kuq (shek. VI-V p.e.r.) dhe
me figura të kuqe mbi sfond të zi (shek. IV deri në periudhën
helenistike). Pikturimi i figurave është në lëvizje, plot harmoni dhe plasticitet.
Në këtë periudhë realizohen edhe shumë statuja të vogla prej bronzi si dhe
terakota, ku paraqiten edhe motive laike si dhe figura fëmijësh, barinjsh etj.
 Figura me vlerë artistike ndeshim edhe në monedhat e shumta të kësaj
periudhe që u realizuan në Apoloni, Durrah dhe Orik. Lulëzimi i disa qyteteve
ilire dhe i kolonive helene solli një zhvillim të madh të artit që u pasua edhe me
shumëllojshmëri formash e teknikash ; që nga afresket e deri te mozaikët e
bukur monokrom dhe polikrom. Por në shekullin e I-rë u ngadalësua gjithë ai
hov zhvillimi. Pushtimi romak që shkaktoi rënien ekonomike të qyteteve ilire, la
gjurmë të dukshme edhe në art. Ndonëse Roma pushtuese u pushtua vetë prej
artit helen, përsëri ndikoi në qytetet ilire me tipare të kulturës së saj provinciale
romake. U duk më qartë ndikimi në skulpturë, ku përgjithësisht u ndoq
realizmi tipik i kohës, por ndjehet gjithashtu fryma klasike që mbështetet në
traditën qindravjeçare. Qendrat kryesore të veprimtarisë artistike mbeten
përsëri Apolonia, Durrahu, Botroti etj.
 Në vitet e pushtimit romak prej artit zyrtar shkëputet arti i trevave fshatare, ku
pasqyrohen motive nga jeta e përditshme. Me praninë e elementëve të thjeshtë
artistikë, që dallojnë nga veprat e mëparshme, si dhe me skalitjen e veshjeve
dhe emrave ilire, veprimtaria e këtyre viteve mund të vlerësohet edhe si një
qëndresë ndaj asimilimit prej pushtuesve më të fuqishëm të kohës.
 Që nga viti 1945, thuajse çdo vit janë organizuar ekspozita të arteve figurative. Më
të rëndësishme quheshin ato me rastin e përvjetorëve të Çlirimit dhe të ngjarjeve te
tjera kombëtare. Janë organizuar gjithashtu edhe shumë konkurse kombëtare.
Konkursi i parë u shpall më 1948 për realizimin e monumentit të Skënderbeut. Nga
ky konkurs fitoi skulptori Janaq Paco (1914-1989) me bocetin e tij që u realizua në
bronz pas 10 vjetëve dhe u vendos në qytetin e Krujës (28 nëntor 1959). Mbas
çlirimit mori zhvillim të madh skulptura monumentale. Brenda pak viteve u ngritën
disa vepra. Nga veprat më të rëndësishme vlerësohen monumenti ekuestër i
Skënderbeut në Tiranë (1968) me autorë O. Paskali, A. Mano, J. Paco ; “Monumenti i
Pavarësisë” në Vlorë (1972) më autorë K. Rama, M. Dhrami, Sh. Hadëri si dhe disa
statuja shtatore dhe monumente të tjera nga Th. Thomai, P. Culi, H. Dule, F.
Dushku, A. Mano etj.
 Në pikturë u realizuan një numër më i madh veprash. Për herë të parë morën
zhvillim thuajse të gjitha zhanret e arteve vizive që nga piktura e skulptura e
kavaletit te grafika, skenografia, tekstili, qeramika, qelqi, e deri te mozaiket dhe
afresket që u aplikuan në disa godina social kulturore. Në gjithë këtë mori veprash,
ndonëse të realizuara nën një censurë të rrepte, u realizuan edhe vepra me vlera të
veçanta artistike. Në artet figurative mungon një figurë aq e shquar sa Ismail
Kadare në letërsi, por gjithsesi ashtu si dhe Kadare shkroi kryevepra gjatë periudhës
së realizmit socialist, po ashtu edhe mjaft piktorë të talentuar, kanë realizuar tablo
të bukura, që s’kanë asgjë të përbashkët me të ashtuquajturën metodë të realizmit
socialist.
Skulptura është formë e shprehjes artistike në menyre tridemensionale, te Skulptorit .
Vepra artistike e skulptorit ose skulptura është krijesë artistike që ka një qellim si kusht
, e ky është pos aspektit apo qellimit funksional eshte edhe aspekti artistik.
Ky aspect duhet të jetë predominant , që një veper artistike për t’u quajtur Skulpturë.
Nëse aspekti funksional dhe ai artistic , janë në ekuiliber , atëherë Skulptura quhet
Skulpturë Funksionale.
Historikisht Skulptura dhe veprat e skulptures kane origjinë tek Njeriu , qysh në në
kohën e lashtë .
Kurse në Shqiperi gjurmet I hasim nëpërmjet zbulimeve të shumta arkeologjike, në zona
të ndryshme të vendit, janë gjetur qindra e mijëra qeramika, terrakota, zbukurime ne
metal etj., që u përkisnin fiseve ilire, paraardhësve të drejtpërdrejt të shqiptarëve të
sotem.
Prodhimet më të herëshme janë të thjeshta, për përdorim praktik, por në to shfaqen
edhe vlera artistike si në format zoomorfe të enëve ashtu edhe në dekoracionin,
gdhendjet dhe elemente të tjerë.
Nga shekulli i gjashtë deri në shekullin e trete p.e.re në qeramika vizatohen linja dhe
figura gjeometrike; forma ndërtohet me siluet më elegant dhe pasurohet me elementë
plastikë. Shumë enë të kësaj periudhe, që ruhen sot në muzetë e Shqipëris.
Me origjinë shqiptare kanë qenë edhe disa arkitektë të njohur si S. Mehmeti, K. Dulla, S.
Atiku etj që zbukuruan Stambollin dhe qendra të tjera të perandorisë osmane si dhe A.
Aleksi, M. Tivarasi, Gj. Durrësaku etj që punuan në vise të tjera të Europës skulptura e
rrumbullakët, pas një ndërprerje të gjatë prej disa shekujsh, filloi të lëvrohet sërisht në
periudhën e Rilindjes.
Si autor i parë njihet Murad Toptani (1866-1917).
Ka realizuar disa vepra me temë patriotike, ku shquhen dy bustet e Skënderbeut (më
1899 dhe më 1917).
 Por nivelin e këtij arti e ngriti lart skulptori Odhise Paskali
(1903-1989). Me statujat e tij monumentale, që janë të
parat vepra (“Luftëtari kombtar” - Korcë 1932, “Flamurtari”
- Vlorë 1932, “Skënderbeu” – Kukës 1939), nis rruga e artit
monumental në Shqipëri.
Krijimtaria e Paskalit vazhdon edhe në periudhën e
pasclirimit me vepra të shumta.
Ai mbetet edhe sot si personaliteti më i shquar i
skulpturës shqiptare.Konkursi i parë u shpall më 1948 për
krijimin e monumentit të Skënderbeut. Nga ky konkurs
fitoi skulptori Janaq Paco (1914-1989) me bocetin e tij që
u realizua në bronz pas 10 vjetëve dhe u vendos në qytetin
e Krujës (28 nëntor 1959).
Mbas clirimit mori zhvillim të madh skulptura
monumentale. Brenda pak viteve u ngritën disa vepra.
Nga krijimet më të rëndësishme vlerësohen monumenti
ekuestër i Skënderbeut në Tiranë (1968) me autorë O.
Paskali, A. Mano, J. Paco; “Monumenti i Pvarësisë” në Vlorë
(1972) më autorë K. Rama, M. Dhrami, Sh. Hadëri si dhe
disa statuja shtatore dhe monumente të tjera nga Th.
Thomai, P. Culi, H. Dule, F. Dushku, A. Mano etj.
Aleksi Andrea Durrsaku
Andrea Mano
Artan Peqini
Dhimitër Çani
Gavril Priftuli
Genc Mulliqi
Genti Tavanxhiu
Hektor Dule
Janaq Paço
Kristaq Rama
Luan Mulliqi
Muntaz Dhrami
Odhise Paskali
Perikli Çuli
Pjerin Kolnikaj
Shaban Hadëri
Thoma Thomai
Agim Qavdarbasha
Skender Boshnjaku
Daut Berisha etj...
• Arti Shqiptar , skulptura ,ka gjet shprehje edhe tek krijueset e Artit të Skulpturës, tek femërat
Shqiptare.
Në mesin e tyre , Armida Laçej , ka kontributin për vendosjen e shtatores së Nënë Terezës,,
në Aeroportin e Rinasit .
Ajo e ka skalitur Nënë Terezën, pasi ka lexuar dhe studjuar paraprakisht , lidhur për Nënë
Terezës.
Kjo i ka ndihmuar asaj , të arrinte në detale madhështinë e figurës së sajë në skulpturë.
Prania e skulptores, Nebie Berisha po ashtu është freski në Artin e Skulpturës Shqiptare.
Sepse Arti i Skulpturës, nga krijueset Shqiptare , shërben si shëmbell, se Skulptura, nuk është
vetëm një profesion eksluzivisht i mëshkujëve.
Fëmërat, dallohen po ashtu si krijuese të veprave që paraqesin një monument të
vërtetë.material, të kombinuara me material të fortë, të butë, një material të ftohtë.
Kjo shërbën për të na bindur, që skulptura nuk është e thjeshtë, të punohet siç mendojnë ca,
Nebie Berisha në skulptura të saja të ekspozuara , përdorë metalin, salikonin, poliesterin, tela
të ndryshëm, tela me ngjyra, rrjetën, etj.
Shaqe Kalaj, si skulptore shpreh boten e saj të brendeshme, duke shpreh botën humane në
figurë, nëpërmes të gedhendjes bardh e zi, ne dru te shkurtuar, dhe derrase me ane te nje
thike dhe dalte per gedhendjen e drurit, duke shfaqur gjerat me te bukura te gedhendura ne
dru, si botë e emocioneve të saj..
Ishte pikërisht viti 1991 kur piktura shqiptare nisi rrugën ku nuk do të ndjehej më
tutela e një drejtimi të vetëm artistik, sic provoi gjatë 50 vjetëve. Më shumë se në
artet e tjera tani në pikturë vihet re një krijimtari më e larmishme dhe më e
madhe. Janë hapur më shumë ekspozita personale ku paraqiten krijime që u
përkasin rrymave bashkëkohore të artit botëror. Në këtë fazë, në Shqipëri gjen
edhe autorë që ende pikturojnë si në vitet e realizmit, por tonin e pikturës së
sotme e japin krijuesit që përpiqen për një gjuhë të vecantë artistike si dhe
autorët e rinj me “kapriçot” artistike që tentojnë drejt një stili sa më bashkëkohor.
Artistët shqiptarë, deri dje të izoluar brenda vendit të tyre, tani po ballafaqohen
me botën për të marreë vlerësimin më të saktë të krijimeve. Deri tani janë arritur
suksese në shtete të ndryshëm nga disa autorë shqiptarë ku më i shënuari është ai
i piktorit A. Shima në një nga galeritë më të njohura të Londrës dhe që vazhdon
edhe sot në disa galeri të Amerikës.
Tani artistët shqiptarë janë të grupuar në shoqata të ndryshme, sipas prirjeve të
tyre, ndonëse edhe Lidhja e Artistëve (e themeluar më 1952) ekziston akoma,
kuptohet tani me një platformë tjetër, që i përshtatet krijimtarisë së sotme. Në
vitin 1993 në Tiranë u ngrit Galeria Te & Gi, e para galeri private ku u grumbulluan
një grup artistësh me prirje progesive. Janë hapur edhe galeri të tjera private.
Galeria Kombtare është përshtatur krijimtarisë bashkëkohore dhe ka arritur të
organizojë ekspozita me pjesmarrjen e artistëve nga shumë vende të botës.
Gjithësesi këto janë hapat e para të artit të ri shqiptar drejt harmonizimit me artin
e vendeve të tjera europiane, ndaj të cilëve Shqipëria qëndroi e izoluar vite më
parë.

More Related Content

What's hot

Ndre Mjeda - 2015
Ndre Mjeda - 2015Ndre Mjeda - 2015
Ndre Mjeda - 2015
Riku Verri
 
pershkrimi i vendit te origjines (elbasani)
pershkrimi i vendit te origjines (elbasani)pershkrimi i vendit te origjines (elbasani)
pershkrimi i vendit te origjines (elbasani)
Dajana Gjini
 
traditat dhe zakonet shkodrane
traditat dhe zakonet shkodranetraditat dhe zakonet shkodrane
traditat dhe zakonet shkodrane
Eva Kajushi
 
Projekt Matematike
Projekt MatematikeProjekt Matematike
Projekt Matematike
S Gashi
 
Projekt muzike
Projekt muzikeProjekt muzike
Projekt muzike
S Gashi
 
Projekt histori
Projekt historiProjekt histori
Projekt histori
Adi Hoxha
 
Guide turistike
Guide turistikeGuide turistike
Guide turistikesara7991
 
Lasgush
LasgushLasgush
Lasgush
nonavet
 
Lojrat popullore
Lojrat populloreLojrat popullore
Lojrat popullore
Kristina Doko
 
Romani bota e sofias i pershtatur per femij
Romani bota e sofias i pershtatur per femij Romani bota e sofias i pershtatur per femij
Romani bota e sofias i pershtatur per femij
SYOB
 
Trashegimia natyrore e shqiperise
Trashegimia natyrore e shqiperiseTrashegimia natyrore e shqiperise
Trashegimia natyrore e shqiperise
melissa cani
 
Trashegimia natyrore e kulturore ne trevat Shqipetare
Trashegimia natyrore e kulturore ne trevat ShqipetareTrashegimia natyrore e kulturore ne trevat Shqipetare
Trashegimia natyrore e kulturore ne trevat ShqipetareKe Keiss
 
Rajoni Jugor i Republikes se Shqiperis (Analiz)
Rajoni Jugor i Republikes se Shqiperis (Analiz)Rajoni Jugor i Republikes se Shqiperis (Analiz)
Rajoni Jugor i Republikes se Shqiperis (Analiz)
Denisa Caushi
 
Mrizi i Zanave
Mrizi i ZanaveMrizi i Zanave
Mrizi i Zanave
MightyGirl20
 
Trupat gjeometrik, hapja e tyre , formulat e vellimit dhe siperfaqes
Trupat gjeometrik, hapja e tyre , formulat e vellimit dhe siperfaqesTrupat gjeometrik, hapja e tyre , formulat e vellimit dhe siperfaqes
Trupat gjeometrik, hapja e tyre , formulat e vellimit dhe siperfaqes
Marjo Xhani
 
4 stinet e vitit
4 stinet e vitit4 stinet e vitit
4 stinet e vitit
Anisa Kreka
 
Rilindja kombetare shqiptare (1831 1912)
Rilindja  kombetare shqiptare (1831  1912)Rilindja  kombetare shqiptare (1831  1912)
Rilindja kombetare shqiptare (1831 1912)Kristjana Duni
 
Letersia shqiptare e rilindjes Gjuhe Shqipe
Letersia shqiptare e rilindjes Gjuhe ShqipeLetersia shqiptare e rilindjes Gjuhe Shqipe
Letersia shqiptare e rilindjes Gjuhe Shqipe
Ajlinda Idrizi
 

What's hot (20)

Ndre Mjeda - 2015
Ndre Mjeda - 2015Ndre Mjeda - 2015
Ndre Mjeda - 2015
 
pershkrimi i vendit te origjines (elbasani)
pershkrimi i vendit te origjines (elbasani)pershkrimi i vendit te origjines (elbasani)
pershkrimi i vendit te origjines (elbasani)
 
traditat dhe zakonet shkodrane
traditat dhe zakonet shkodranetraditat dhe zakonet shkodrane
traditat dhe zakonet shkodrane
 
Projekt Matematike
Projekt MatematikeProjekt Matematike
Projekt Matematike
 
Projekt muzike
Projekt muzikeProjekt muzike
Projekt muzike
 
Projekt histori
Projekt historiProjekt histori
Projekt histori
 
Guide turistike
Guide turistikeGuide turistike
Guide turistike
 
Lasgush
LasgushLasgush
Lasgush
 
Lojrat popullore
Lojrat populloreLojrat popullore
Lojrat popullore
 
Romani bota e sofias i pershtatur per femij
Romani bota e sofias i pershtatur per femij Romani bota e sofias i pershtatur per femij
Romani bota e sofias i pershtatur per femij
 
Ismail kadare
Ismail kadareIsmail kadare
Ismail kadare
 
Trashegimia natyrore e shqiperise
Trashegimia natyrore e shqiperiseTrashegimia natyrore e shqiperise
Trashegimia natyrore e shqiperise
 
Trashegimia natyrore e kulturore ne trevat Shqipetare
Trashegimia natyrore e kulturore ne trevat ShqipetareTrashegimia natyrore e kulturore ne trevat Shqipetare
Trashegimia natyrore e kulturore ne trevat Shqipetare
 
Rajoni Jugor i Republikes se Shqiperis (Analiz)
Rajoni Jugor i Republikes se Shqiperis (Analiz)Rajoni Jugor i Republikes se Shqiperis (Analiz)
Rajoni Jugor i Republikes se Shqiperis (Analiz)
 
Iliret Ardit Rexhmataj
Iliret  Ardit RexhmatajIliret  Ardit Rexhmataj
Iliret Ardit Rexhmataj
 
Mrizi i Zanave
Mrizi i ZanaveMrizi i Zanave
Mrizi i Zanave
 
Trupat gjeometrik, hapja e tyre , formulat e vellimit dhe siperfaqes
Trupat gjeometrik, hapja e tyre , formulat e vellimit dhe siperfaqesTrupat gjeometrik, hapja e tyre , formulat e vellimit dhe siperfaqes
Trupat gjeometrik, hapja e tyre , formulat e vellimit dhe siperfaqes
 
4 stinet e vitit
4 stinet e vitit4 stinet e vitit
4 stinet e vitit
 
Rilindja kombetare shqiptare (1831 1912)
Rilindja  kombetare shqiptare (1831  1912)Rilindja  kombetare shqiptare (1831  1912)
Rilindja kombetare shqiptare (1831 1912)
 
Letersia shqiptare e rilindjes Gjuhe Shqipe
Letersia shqiptare e rilindjes Gjuhe ShqipeLetersia shqiptare e rilindjes Gjuhe Shqipe
Letersia shqiptare e rilindjes Gjuhe Shqipe
 

Viewers also liked

ARTI PAMOR
ARTI  PAMORARTI  PAMOR
Muzika popullore ne trevat shqiptare
Muzika popullore ne trevat shqiptareMuzika popullore ne trevat shqiptare
Muzika popullore ne trevat shqiptare
Internet VloraAlb
 
Vallet shqiptare dhe baleti shqiptar
Vallet shqiptare dhe baleti shqiptar Vallet shqiptare dhe baleti shqiptar
Vallet shqiptare dhe baleti shqiptar
Xhoana Pepa
 
Muzika
MuzikaMuzika
Muzika
ewwa93
 
Traditat dhe Zakonet shqiptare te paqyruara ne krijimtarine popullore
Traditat dhe Zakonet  shqiptare te paqyruara ne krijimtarine popullore Traditat dhe Zakonet  shqiptare te paqyruara ne krijimtarine popullore
Traditat dhe Zakonet shqiptare te paqyruara ne krijimtarine popullore Mirsad
 
MUZIKA DHE KOMPOZITORET SHQIPTARE !!!!
MUZIKA DHE KOMPOZITORET SHQIPTARE !!!!MUZIKA DHE KOMPOZITORET SHQIPTARE !!!!
MUZIKA DHE KOMPOZITORET SHQIPTARE !!!!
#MesueseAurela Elezaj
 
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te ShqiperiseVeshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te ShqiperiseDiana Lamaj
 
Veshje popullore
Veshje populloreVeshje popullore
Veshje populloreselda20
 
Muzika
MuzikaMuzika
Muzika
Marina Bare
 
Muzika dhe instrumentet
Muzika dhe instrumentetMuzika dhe instrumentet
Muzika dhe instrumentetAn An
 

Viewers also liked (11)

ARTI PAMOR
ARTI  PAMORARTI  PAMOR
ARTI PAMOR
 
Muzika popullore ne trevat shqiptare
Muzika popullore ne trevat shqiptareMuzika popullore ne trevat shqiptare
Muzika popullore ne trevat shqiptare
 
Vallet shqiptare dhe baleti shqiptar
Vallet shqiptare dhe baleti shqiptar Vallet shqiptare dhe baleti shqiptar
Vallet shqiptare dhe baleti shqiptar
 
Muzika
MuzikaMuzika
Muzika
 
Traditat dhe Zakonet shqiptare te paqyruara ne krijimtarine popullore
Traditat dhe Zakonet  shqiptare te paqyruara ne krijimtarine popullore Traditat dhe Zakonet  shqiptare te paqyruara ne krijimtarine popullore
Traditat dhe Zakonet shqiptare te paqyruara ne krijimtarine popullore
 
Zakone dhe tradita
Zakone dhe traditaZakone dhe tradita
Zakone dhe tradita
 
MUZIKA DHE KOMPOZITORET SHQIPTARE !!!!
MUZIKA DHE KOMPOZITORET SHQIPTARE !!!!MUZIKA DHE KOMPOZITORET SHQIPTARE !!!!
MUZIKA DHE KOMPOZITORET SHQIPTARE !!!!
 
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te ShqiperiseVeshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
 
Veshje popullore
Veshje populloreVeshje popullore
Veshje popullore
 
Muzika
MuzikaMuzika
Muzika
 
Muzika dhe instrumentet
Muzika dhe instrumentetMuzika dhe instrumentet
Muzika dhe instrumentet
 

Similar to Projekt-Arte

Trashegimia shqiptare iris pojani final - State of the Art of World Heritage ...
Trashegimia shqiptare iris pojani final - State of the Art of World Heritage ...Trashegimia shqiptare iris pojani final - State of the Art of World Heritage ...
Trashegimia shqiptare iris pojani final - State of the Art of World Heritage ...
UNESCO Venice Office
 
Piktore te shquar shqiptare
Piktore te shquar  shqiptare Piktore te shquar  shqiptare
Piktore te shquar shqiptare
#MesueseAurela Elezaj
 
Krahasim neoklasicizmi-rilindja
Krahasim neoklasicizmi-rilindjaKrahasim neoklasicizmi-rilindja
Krahasim neoklasicizmi-rilindja
Natty S
 
Antikiteti ne Shqiperi ( Pasurite kulturore)
Antikiteti ne Shqiperi ( Pasurite kulturore)Antikiteti ne Shqiperi ( Pasurite kulturore)
Antikiteti ne Shqiperi ( Pasurite kulturore)Diana Lamaj
 
110 VJET MA PARE KA LE DIJETARI AT DONAT KURTI Shkruan nga Fritz RADOVANI
 110 VJET MA PARE KA LE DIJETARI AT DONAT KURTI Shkruan nga Fritz RADOVANI 110 VJET MA PARE KA LE DIJETARI AT DONAT KURTI Shkruan nga Fritz RADOVANI
110 VJET MA PARE KA LE DIJETARI AT DONAT KURTI Shkruan nga Fritz RADOVANI
Marjan DODAJ
 
110 vjet ma pare ka le dijetari at donat kurti
110 vjet  ma pare  ka  le  dijetari    at donat kurti110 vjet  ma pare  ka  le  dijetari    at donat kurti
110 vjet ma pare ka le dijetari at donat kurti
Marjan DODAJ
 
Humanistet shqiptar
Humanistet shqiptarHumanistet shqiptar
Humanistet shqiptar
Marjan DODAJ
 
Humanizmi
HumanizmiHumanizmi
Humanizmi
Aldrin Pashku
 
bota sot 206
bota sot 206bota sot 206
bota sot 206
Shefqet Avdush Emini
 
B otimi i-gazetes-bota-e-re-rexhep-rifati-
B otimi i-gazetes-bota-e-re-rexhep-rifati-B otimi i-gazetes-bota-e-re-rexhep-rifati-
B otimi i-gazetes-bota-e-re-rexhep-rifati-
Shefqet Avdush Emini
 
Projekt histori
Projekt historiProjekt histori
Projekt histori
Genti Germizi
 
Kleaaaaaaaaaaaaz
KleaaaaaaaaaaaazKleaaaaaaaaaaaaz
KleaaaaaaaaaaaazIris Zebeli
 
ndertesat popullore korce *rafaela*
ndertesat popullore korce *rafaela*ndertesat popullore korce *rafaela*
ndertesat popullore korce *rafaela*
Vajza Vogel
 
Teatri ne Shqiperi
Teatri ne ShqiperiTeatri ne Shqiperi
Teatri ne Shqiperi
Klevi Hoxha
 
Zbulimet arkeologjike ne
Zbulimet arkeologjike neZbulimet arkeologjike ne
Zbulimet arkeologjike neAn An
 
Guida turistike, Fier
Guida turistike, FierGuida turistike, Fier
Guida turistike, Fier
Lili Liljana
 
Humaniste dhe rilindesit kryesore
Humaniste dhe rilindesit kryesoreHumaniste dhe rilindesit kryesore
Humaniste dhe rilindesit kryesore
mcpu2546
 
Skulptura nga mesjeta ne ditet e sotme
Skulptura nga mesjeta ne ditet e sotmeSkulptura nga mesjeta ne ditet e sotme
Skulptura nga mesjeta ne ditet e sotme
Olsi Sita
 

Similar to Projekt-Arte (20)

7
77
7
 
Trashegimia shqiptare iris pojani final - State of the Art of World Heritage ...
Trashegimia shqiptare iris pojani final - State of the Art of World Heritage ...Trashegimia shqiptare iris pojani final - State of the Art of World Heritage ...
Trashegimia shqiptare iris pojani final - State of the Art of World Heritage ...
 
Piktore te shquar shqiptare
Piktore te shquar  shqiptare Piktore te shquar  shqiptare
Piktore te shquar shqiptare
 
SULOVAR
SULOVARSULOVAR
SULOVAR
 
Krahasim neoklasicizmi-rilindja
Krahasim neoklasicizmi-rilindjaKrahasim neoklasicizmi-rilindja
Krahasim neoklasicizmi-rilindja
 
Antikiteti ne Shqiperi ( Pasurite kulturore)
Antikiteti ne Shqiperi ( Pasurite kulturore)Antikiteti ne Shqiperi ( Pasurite kulturore)
Antikiteti ne Shqiperi ( Pasurite kulturore)
 
110 VJET MA PARE KA LE DIJETARI AT DONAT KURTI Shkruan nga Fritz RADOVANI
 110 VJET MA PARE KA LE DIJETARI AT DONAT KURTI Shkruan nga Fritz RADOVANI 110 VJET MA PARE KA LE DIJETARI AT DONAT KURTI Shkruan nga Fritz RADOVANI
110 VJET MA PARE KA LE DIJETARI AT DONAT KURTI Shkruan nga Fritz RADOVANI
 
110 vjet ma pare ka le dijetari at donat kurti
110 vjet  ma pare  ka  le  dijetari    at donat kurti110 vjet  ma pare  ka  le  dijetari    at donat kurti
110 vjet ma pare ka le dijetari at donat kurti
 
Humanistet shqiptar
Humanistet shqiptarHumanistet shqiptar
Humanistet shqiptar
 
Humanizmi
HumanizmiHumanizmi
Humanizmi
 
bota sot 206
bota sot 206bota sot 206
bota sot 206
 
B otimi i-gazetes-bota-e-re-rexhep-rifati-
B otimi i-gazetes-bota-e-re-rexhep-rifati-B otimi i-gazetes-bota-e-re-rexhep-rifati-
B otimi i-gazetes-bota-e-re-rexhep-rifati-
 
Projekt histori
Projekt historiProjekt histori
Projekt histori
 
Kleaaaaaaaaaaaaz
KleaaaaaaaaaaaazKleaaaaaaaaaaaaz
Kleaaaaaaaaaaaaz
 
ndertesat popullore korce *rafaela*
ndertesat popullore korce *rafaela*ndertesat popullore korce *rafaela*
ndertesat popullore korce *rafaela*
 
Teatri ne Shqiperi
Teatri ne ShqiperiTeatri ne Shqiperi
Teatri ne Shqiperi
 
Zbulimet arkeologjike ne
Zbulimet arkeologjike neZbulimet arkeologjike ne
Zbulimet arkeologjike ne
 
Guida turistike, Fier
Guida turistike, FierGuida turistike, Fier
Guida turistike, Fier
 
Humaniste dhe rilindesit kryesore
Humaniste dhe rilindesit kryesoreHumaniste dhe rilindesit kryesore
Humaniste dhe rilindesit kryesore
 
Skulptura nga mesjeta ne ditet e sotme
Skulptura nga mesjeta ne ditet e sotmeSkulptura nga mesjeta ne ditet e sotme
Skulptura nga mesjeta ne ditet e sotme
 

Projekt-Arte

  • 1. Tema:Skulpturat nga mesjeta deri ne ditet e sotme. Punoi:Eglantina Shemaj Klasa:X4 Lenda:Arte
  • 2. Interesimi për skulpturë është paraqitur në antikitet (Vitruvije), pastaj është përtërirë në renesancë (Rilindja në Itali ; Leon Battista Alberti, Lorenco Ghiberti e të tjerë). Kontribut të rëndësishëm kanë dhënë shkrimtarët e biografive të artistëve si Giorgio Vasari ("Jetërat" 1550), J. von Sandrart (1675-79), etj.  Johann Joachim Wincklemann me veprën e tij "Historia e artit të epokës së vjetër" e vitit 1764 ka vënë themelet moderne të historisë së artit. Shumica e konsiderojnë Heinrich Wolfflinin (1864-1945) si babai i historisë moderne të artit i cili ka studiuar tek Burckhardi në Basel. Ai aplikon çasjen shkencore të bazuar në tri koncepte për historinë e artit : së pari shfrytëzon psikologjinë, pastaj përdor metodën krahasimore, dhe në fund studion artin nga këndi i popullit dhe kombit. Gjatë shekujve janë ndryshuar stilet e arteve pamore. Këto dallime shprehin ndryshimet në besime dhe tradita në të cilat janë bazuar njerëzit të krahasuar me zhvillimet e tyre njerëzore. Janë ndryshuar edhe materialet dhe kjo artistëve u ka mundësuar hulumtimin e formave të reja të shprehjes së botës e cila i rrethon.
  • 3.  Arti pacifik  Takimi me kulturat krishtere evropiane prej shekullit të 18 e këndej ka pas veprim humbës në mënyrën e vjetër të jetës në ujdhesat pacifike. Pjesa më e madhe e artit është humbur, edhepse janë ruajtur vetëm disa skulptura të jashtëzakonshme, duke iu falënderuar qëndrueshmërisë së tyre. Në mesin e formave të rëndësishme të artit pacifik janë gdhendjet e drurit dhe të gurit, vizatimeve në lëvoret e drunjve, maskat e fantazmave dhe tatot e komplikuara të trupit.  Skulpturat në ujdhesën e Pashkëve  Në mes të viteve 400 dhe 1680 njerëzit në ishullin e Pashkëve kanë formësuar nga shkëmbinjtë vullkanik koka të mëdha të larta deri në 12 metra. Ato dëshmojnë kujtimin në kërcënimet e perëndisë ndaj krerëve të fiseve.
  • 4.  Në qytetet ilire mori zhvillim më të madh skulptura e rrumbullakët si dhe relievi që lidhej me ndërtimin e monumenteve. Në fillim skulptura u zhvillua duke përvetësuar elementë të artit helen, sidomos nga tradita korintike dhe korkyrase.  Më vonë, nga shekulli VI p.e.r., krahas lidhjes me traditën helene, arti ilir fiton veçori te reja, të dallueshme, brenda kuadrit helenistik. Apolonia dhe Durrahu që u bënë qendrat më të rëndësishme të artit në ato vite, kishin mjeshtrit e shquar vendas që gdhendnin dhe skalisnin në një stil me tipare të veçanta kundrejt veprave të importuara prej qytetërimit helen. Në muzeun e sotëm të Durrësit janë ekspozuar disa skulptura të papërfunduara, të gjetura në atë trevë. Ato dëshmojnë për gdhendjet që janë bërë në truallin shqiptar. Janë zbuluar gjithashtu edhe gjurmë të punishteve të hershme të qeramikës në Apolloni dhe Durrah. Aty u prodhuan shumë nga enët dhe vazot e bukura të stilit antik që ruhen në muzetë tona. Figurat e pikturuara paraqesin skena të ndryshme mitologjike, pamje nga garat atletike, skena luftimesh etj. Përgjithësisht janë me figura të zeza mbi sfond të kuq (shek. VI-V p.e.r.) dhe me figura të kuqe mbi sfond të zi (shek. IV deri në periudhën helenistike). Pikturimi i figurave është në lëvizje, plot harmoni dhe plasticitet. Në këtë periudhë realizohen edhe shumë statuja të vogla prej bronzi si dhe terakota, ku paraqiten edhe motive laike si dhe figura fëmijësh, barinjsh etj.  Figura me vlerë artistike ndeshim edhe në monedhat e shumta të kësaj periudhe që u realizuan në Apoloni, Durrah dhe Orik. Lulëzimi i disa qyteteve ilire dhe i kolonive helene solli një zhvillim të madh të artit që u pasua edhe me shumëllojshmëri formash e teknikash ; që nga afresket e deri te mozaikët e bukur monokrom dhe polikrom. Por në shekullin e I-rë u ngadalësua gjithë ai hov zhvillimi. Pushtimi romak që shkaktoi rënien ekonomike të qyteteve ilire, la gjurmë të dukshme edhe në art. Ndonëse Roma pushtuese u pushtua vetë prej artit helen, përsëri ndikoi në qytetet ilire me tipare të kulturës së saj provinciale romake. U duk më qartë ndikimi në skulpturë, ku përgjithësisht u ndoq realizmi tipik i kohës, por ndjehet gjithashtu fryma klasike që mbështetet në traditën qindravjeçare. Qendrat kryesore të veprimtarisë artistike mbeten përsëri Apolonia, Durrahu, Botroti etj.  Në vitet e pushtimit romak prej artit zyrtar shkëputet arti i trevave fshatare, ku pasqyrohen motive nga jeta e përditshme. Me praninë e elementëve të thjeshtë artistikë, që dallojnë nga veprat e mëparshme, si dhe me skalitjen e veshjeve dhe emrave ilire, veprimtaria e këtyre viteve mund të vlerësohet edhe si një qëndresë ndaj asimilimit prej pushtuesve më të fuqishëm të kohës.
  • 5.  Që nga viti 1945, thuajse çdo vit janë organizuar ekspozita të arteve figurative. Më të rëndësishme quheshin ato me rastin e përvjetorëve të Çlirimit dhe të ngjarjeve te tjera kombëtare. Janë organizuar gjithashtu edhe shumë konkurse kombëtare. Konkursi i parë u shpall më 1948 për realizimin e monumentit të Skënderbeut. Nga ky konkurs fitoi skulptori Janaq Paco (1914-1989) me bocetin e tij që u realizua në bronz pas 10 vjetëve dhe u vendos në qytetin e Krujës (28 nëntor 1959). Mbas çlirimit mori zhvillim të madh skulptura monumentale. Brenda pak viteve u ngritën disa vepra. Nga veprat më të rëndësishme vlerësohen monumenti ekuestër i Skënderbeut në Tiranë (1968) me autorë O. Paskali, A. Mano, J. Paco ; “Monumenti i Pavarësisë” në Vlorë (1972) më autorë K. Rama, M. Dhrami, Sh. Hadëri si dhe disa statuja shtatore dhe monumente të tjera nga Th. Thomai, P. Culi, H. Dule, F. Dushku, A. Mano etj.  Në pikturë u realizuan një numër më i madh veprash. Për herë të parë morën zhvillim thuajse të gjitha zhanret e arteve vizive që nga piktura e skulptura e kavaletit te grafika, skenografia, tekstili, qeramika, qelqi, e deri te mozaiket dhe afresket që u aplikuan në disa godina social kulturore. Në gjithë këtë mori veprash, ndonëse të realizuara nën një censurë të rrepte, u realizuan edhe vepra me vlera të veçanta artistike. Në artet figurative mungon një figurë aq e shquar sa Ismail Kadare në letërsi, por gjithsesi ashtu si dhe Kadare shkroi kryevepra gjatë periudhës së realizmit socialist, po ashtu edhe mjaft piktorë të talentuar, kanë realizuar tablo të bukura, që s’kanë asgjë të përbashkët me të ashtuquajturën metodë të realizmit socialist.
  • 6. Skulptura është formë e shprehjes artistike në menyre tridemensionale, te Skulptorit . Vepra artistike e skulptorit ose skulptura është krijesë artistike që ka një qellim si kusht , e ky është pos aspektit apo qellimit funksional eshte edhe aspekti artistik. Ky aspect duhet të jetë predominant , që një veper artistike për t’u quajtur Skulpturë. Nëse aspekti funksional dhe ai artistic , janë në ekuiliber , atëherë Skulptura quhet Skulpturë Funksionale. Historikisht Skulptura dhe veprat e skulptures kane origjinë tek Njeriu , qysh në në kohën e lashtë . Kurse në Shqiperi gjurmet I hasim nëpërmjet zbulimeve të shumta arkeologjike, në zona të ndryshme të vendit, janë gjetur qindra e mijëra qeramika, terrakota, zbukurime ne metal etj., që u përkisnin fiseve ilire, paraardhësve të drejtpërdrejt të shqiptarëve të sotem. Prodhimet më të herëshme janë të thjeshta, për përdorim praktik, por në to shfaqen edhe vlera artistike si në format zoomorfe të enëve ashtu edhe në dekoracionin, gdhendjet dhe elemente të tjerë. Nga shekulli i gjashtë deri në shekullin e trete p.e.re në qeramika vizatohen linja dhe figura gjeometrike; forma ndërtohet me siluet më elegant dhe pasurohet me elementë plastikë. Shumë enë të kësaj periudhe, që ruhen sot në muzetë e Shqipëris. Me origjinë shqiptare kanë qenë edhe disa arkitektë të njohur si S. Mehmeti, K. Dulla, S. Atiku etj që zbukuruan Stambollin dhe qendra të tjera të perandorisë osmane si dhe A. Aleksi, M. Tivarasi, Gj. Durrësaku etj që punuan në vise të tjera të Europës skulptura e rrumbullakët, pas një ndërprerje të gjatë prej disa shekujsh, filloi të lëvrohet sërisht në periudhën e Rilindjes. Si autor i parë njihet Murad Toptani (1866-1917). Ka realizuar disa vepra me temë patriotike, ku shquhen dy bustet e Skënderbeut (më 1899 dhe më 1917).
  • 7.  Por nivelin e këtij arti e ngriti lart skulptori Odhise Paskali (1903-1989). Me statujat e tij monumentale, që janë të parat vepra (“Luftëtari kombtar” - Korcë 1932, “Flamurtari” - Vlorë 1932, “Skënderbeu” – Kukës 1939), nis rruga e artit monumental në Shqipëri. Krijimtaria e Paskalit vazhdon edhe në periudhën e pasclirimit me vepra të shumta. Ai mbetet edhe sot si personaliteti më i shquar i skulpturës shqiptare.Konkursi i parë u shpall më 1948 për krijimin e monumentit të Skënderbeut. Nga ky konkurs fitoi skulptori Janaq Paco (1914-1989) me bocetin e tij që u realizua në bronz pas 10 vjetëve dhe u vendos në qytetin e Krujës (28 nëntor 1959). Mbas clirimit mori zhvillim të madh skulptura monumentale. Brenda pak viteve u ngritën disa vepra. Nga krijimet më të rëndësishme vlerësohen monumenti ekuestër i Skënderbeut në Tiranë (1968) me autorë O. Paskali, A. Mano, J. Paco; “Monumenti i Pvarësisë” në Vlorë (1972) më autorë K. Rama, M. Dhrami, Sh. Hadëri si dhe disa statuja shtatore dhe monumente të tjera nga Th. Thomai, P. Culi, H. Dule, F. Dushku, A. Mano etj.
  • 8. Aleksi Andrea Durrsaku Andrea Mano Artan Peqini Dhimitër Çani Gavril Priftuli Genc Mulliqi Genti Tavanxhiu Hektor Dule Janaq Paço Kristaq Rama Luan Mulliqi Muntaz Dhrami Odhise Paskali Perikli Çuli Pjerin Kolnikaj Shaban Hadëri Thoma Thomai Agim Qavdarbasha Skender Boshnjaku Daut Berisha etj...
  • 9. • Arti Shqiptar , skulptura ,ka gjet shprehje edhe tek krijueset e Artit të Skulpturës, tek femërat Shqiptare. Në mesin e tyre , Armida Laçej , ka kontributin për vendosjen e shtatores së Nënë Terezës,, në Aeroportin e Rinasit . Ajo e ka skalitur Nënë Terezën, pasi ka lexuar dhe studjuar paraprakisht , lidhur për Nënë Terezës. Kjo i ka ndihmuar asaj , të arrinte në detale madhështinë e figurës së sajë në skulpturë. Prania e skulptores, Nebie Berisha po ashtu është freski në Artin e Skulpturës Shqiptare. Sepse Arti i Skulpturës, nga krijueset Shqiptare , shërben si shëmbell, se Skulptura, nuk është vetëm një profesion eksluzivisht i mëshkujëve. Fëmërat, dallohen po ashtu si krijuese të veprave që paraqesin një monument të vërtetë.material, të kombinuara me material të fortë, të butë, një material të ftohtë. Kjo shërbën për të na bindur, që skulptura nuk është e thjeshtë, të punohet siç mendojnë ca, Nebie Berisha në skulptura të saja të ekspozuara , përdorë metalin, salikonin, poliesterin, tela të ndryshëm, tela me ngjyra, rrjetën, etj. Shaqe Kalaj, si skulptore shpreh boten e saj të brendeshme, duke shpreh botën humane në figurë, nëpërmes të gedhendjes bardh e zi, ne dru te shkurtuar, dhe derrase me ane te nje thike dhe dalte per gedhendjen e drurit, duke shfaqur gjerat me te bukura te gedhendura ne dru, si botë e emocioneve të saj..
  • 10. Ishte pikërisht viti 1991 kur piktura shqiptare nisi rrugën ku nuk do të ndjehej më tutela e një drejtimi të vetëm artistik, sic provoi gjatë 50 vjetëve. Më shumë se në artet e tjera tani në pikturë vihet re një krijimtari më e larmishme dhe më e madhe. Janë hapur më shumë ekspozita personale ku paraqiten krijime që u përkasin rrymave bashkëkohore të artit botëror. Në këtë fazë, në Shqipëri gjen edhe autorë që ende pikturojnë si në vitet e realizmit, por tonin e pikturës së sotme e japin krijuesit që përpiqen për një gjuhë të vecantë artistike si dhe autorët e rinj me “kapriçot” artistike që tentojnë drejt një stili sa më bashkëkohor. Artistët shqiptarë, deri dje të izoluar brenda vendit të tyre, tani po ballafaqohen me botën për të marreë vlerësimin më të saktë të krijimeve. Deri tani janë arritur suksese në shtete të ndryshëm nga disa autorë shqiptarë ku më i shënuari është ai i piktorit A. Shima në një nga galeritë më të njohura të Londrës dhe që vazhdon edhe sot në disa galeri të Amerikës. Tani artistët shqiptarë janë të grupuar në shoqata të ndryshme, sipas prirjeve të tyre, ndonëse edhe Lidhja e Artistëve (e themeluar më 1952) ekziston akoma, kuptohet tani me një platformë tjetër, që i përshtatet krijimtarisë së sotme. Në vitin 1993 në Tiranë u ngrit Galeria Te & Gi, e para galeri private ku u grumbulluan një grup artistësh me prirje progesive. Janë hapur edhe galeri të tjera private. Galeria Kombtare është përshtatur krijimtarisë bashkëkohore dhe ka arritur të organizojë ekspozita me pjesmarrjen e artistëve nga shumë vende të botës. Gjithësesi këto janë hapat e para të artit të ri shqiptar drejt harmonizimit me artin e vendeve të tjera europiane, ndaj të cilëve Shqipëria qëndroi e izoluar vite më parë.