Συμβουλές για δημιουργική χρήση της ΤΝ

1. Ενισχύοντας τους μαθητές
κατά τη χρήση της ΤΝ
Προτάσεις με βάση AILitFramework_ReviewDraft.pdf
Μια εργασία του Σεραφείμ Ι. Ζώτη, φιλολόγου – επιμορφωτή στις Ψηφιακές Τεχνολογίες

2. Γνώσεις, δεξιότητες και στάσεις
• Η φύση της ΤΝ
• Η ΤΝ αντανακλά τις ανθρώπινες επιλογές και αντιλήψεις
• Η ΤΝ αναδιαμορφώνει την εργασία και τους ανθρώπινους ρόλους
• Οι δυνατότητες και οι περιορισμοί της ΤΝ
• Ο ρόλος της ΤΝ στην κοινωνία
Γνώσεις
• Κριτική Σκέψη: αξιολογώ το περιεχόμενο που δημιουργείται με την ΤΝ
• Δημιουργικότητα: Συνεργάζομαι με την ΤΝ για να δημιουργήσω και να τελειοποιήσω ιδέες
• υπολογιστική σκέψη: αποσυναρμολογώ προβλήματα και παρέχω οδηγίες
• Ατομική και κοινωνική ευαισθητοποίηση: Αναγνωρίζω την επίδραση της ΤΝ
• Συνεργασία: Εργάζομαι αποτελεσματικά με την ΤΝ και τους συνανθρώπους μου
• Επικοινωνία: Εξηγώ πώς χρησιμοποιείται η ΤΝ
• Επίλυση Προβλημάτων: Αναγνωρίζω πότε και πώς χρησιμοποιείται η ΤΝ
δεξιότητες
• Υπευθυνότητα
• Φιλομάθεια
• Καινοτομία
• Προσαρμοστικότητα
• Ενσυναίσθηση
Στάσεις

3. 4 τομείς του γραμματισμού με ΤΝ
ΤΝ
χρήση
δημιουργία
διαμόρφωση
δεξιοτήτων
επεξεργασία

4. 1ος
τομέας: ενασχόληση με την ΤΝ
• Εργαλείο που δίνει νέο περιεχόμενο, πληροφορίες ή προτάσεις
• Οι μαθητές πρέπει να…
αναγνωρίσουν την ΤΝ
εκτιμήσουν την
ακρίβεια και τη
συνάφεια των
αποτελεσμάτων της ΤΝ
1
2
Προϋπόθεση: κατανόηση του τρόπου λειτουργίας της ΤΝ

5. Ο ρόλος της ΤΝ και η επίδρασή της σε
διαφορετικά περιβάλλοντα
• Αναζήτησε πώς μια πλατφόρμα επίλυσης μαθηματικών
προβλημάτων (στα δικά μας δεδομένα: συγγραφής κειμένων)
χρησιμοποιεί δεδομένα σε πραγματικό χρόνο για να παρουσιάσει
περιεχόμενο σε διαφορετικά επίπεδα δυσκολίας.
1ος
τομέας

6. Εκτιμώ αν τα αποτελέσματα της ΤΝ θα μπορούσαν να
γίνουν αποδεκτά, να αναθεωρηθούν ή να απορριφθούν
• Τοποθέτησε μια προτροπή με ερωτήσεις γύρω από ιστορικά
γεγονότα και εκτίμησε την ακρίβεια και τις προκαταλήψεις των
απαντήσεων διασταυρώνοντας με αξιόπιστες πηγές.
• Εξέτασε πώς ένα προγνωστικό σύστημα της ΤΝ παρέχει συστάσεις
που μπορούν να πληροφορήσουν και να οριοθετήσουν οπτικές
• Εξέτασε πώς τα δεδομένα των κοινωνικών δικτύων μπορούν να
συμβάλλουν στη διάδοση παραπληροφόρησης ή ελλιπούς
πληροφόρησης γύρω από ένα ζήτημα δημόσιας υγείας και σύγκρινε
την ευθύνη των ιδιωτών και των πλατφορμών στην αντιμετώπιση του
προβλήματος.
1ος
τομέας

7. Εξηγώ πώς η ΤΝ μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να ενισχύσει
κοινωνικές προκαταλήψεις
• Εξέτασε πώς ένα σύστημα της ΤΝ ήταν εκπαιδευμένο να
αναγνωρίζει απόψεις, να εκτιμά πιθανές πηγές μεροληψίας στο
υλικό του βιβλίου και να υποδεικνύει βήματα που οι εκπαιδευόμενοι
μπορούν να ακολουθήσουν για να αναπτύξουν την αμεροληψία.
1ος
τομέας

8. Περιγράφω πώς τα συστήματα ΤΝ καταναλώνουν ενέργεια και
φυσικές πηγές.
• Σύγκρινε τα περιβαλλοντικά κόστη της ΤΝ με τις προσπάθειες που
γίνονται για να περιοριστούν, έπειτα συζήτησε αν η χρήση της ΤΝ σε
συγκεκριμένα σενάρια είναι περιβαλλοντικά υπεύθυνο.
1ος
τομέας

9. Αναλύω πόσο καλά η χρήση ενός συστήματος ΤΝ
συμφωνεί με ηθικά ζητήματα και ανθρώπινες αξίες
• Χρησιμοποίησε ένα βοηθό γραφής της ΤΝ για να αναθεωρήσεις μια
προσωπική αφηγηματική συνήθεια, έπειτα προβληματίσου αν
υποστηρίζει τις αυθεντικές φωνές ή άλλαξε την ιστορία
ανεπιθύμητα.
1ος
τομέας

10. Συνδέω κοινωνικές και ηθικές επιδράσεις της ΤΝ με
τις τεχνικές δυνατότητες και τους περιορισμούς της
• Αναζήτησε πώς η προγνωστική ΤΝ υπολογίζει αριθμητικά δεδομένα
κι ωστόσο εμφανίζει μεροληψία και ενισχύει τις κοινωνικές
ανισότητες.
1ος
τομέας

11. 2ος
τομέας: Δημιουργώντας με την ΤΝ
Δημιουργία = συνεργασία
με ΤΝ για επίλυση
προβλήματος ή σε
δημιουργική διαδικασία
Βελτίωση ΤΝ μέσω
προτροπών και
ανατροφοδότησης
Ηθικοί προβληματισμοί για
την πνευματική ιδιοκτησία
του περιεχομένου
Δίκαιο και
κατάλληλο
περιεχόμενο

12. Δημιουργώντας με δεξιότητες Τεχνητής
Νοημοσύνης
Πειραματισμός
με ΤΝ
Επέκταση
σκέψης
Παραγωγή
νέων ιδεών
Συνειδητοποίηση
εναλλακτικών
εκδοχών
Υπευθυνότητα
για το τελικό
περιεχόμενο
Ανάθεση
δημιουργικότητας
στην ΤΝ

13. Δημιουργική συμβουλή 1
• Χρησιμοποίησε την ΤΝ για να αναπτύξεις αντεπιχειρήματα για μια
συζήτηση στην τάξη για να προβλέπουν και αντιμετωπίζουν
αντίθετες απόψεις.
2ος
τομέας

14. Οπτικοποιώντας, διαμορφώνοντας και ενώνοντας ιδέες
χρησιμοποιώντας διαφορετικούς τύπους συστημάτων ΤΝ
• Χρησιμοποίησε εργαλεία ΤΝ για να εξερευνήσεις διαφορετικούς
τύπους (π.χ. κείμενα, γραφήματα, μουσική) για μια εκστρατεία
ευαισθητοποίησης του κοινού και να συνδυάσεις στοιχεία από το
καθένα με υπάρχουσες ιδέες για τη δημιουργία ενός τελικού
προϊόντος.
2ος
τομέας

15. Συνεργαζόμαστε με δημιουργικά συστήματα ΤΝ για
να αποσπάσουμε ανατροφοδότηση, να βελτιώσουμε
τα αποτελέσματα και να προβληματιστούμε σχετικά
με τις διαδικασίες σκέψης
• Οι εκπαιδευόμενοι εμπλέκονται σε μια επαναληπτική διαδικασία
με την τεχνητή νοημοσύνη δοκιμάζοντας προτροπές και
βελτιώνοντας τα παραγόμενα από την τεχνητή νοημοσύνη
αποτελέσματα, και στη συνέχεια προβληματίζονται για το πώς η
αλληλεπίδραση διαμόρφωσε τη σκέψη και τις επιλογές τους.
2ος
τομέας

16. Δημιουργική συμβουλή
• Χρησιμοποίησε έναν βοηθό κωδικοποίησης τεχνητής νοημοσύνης για
να διορθώσεις λάθη και να τροποποιήσεις τον κώδικα ενός
βιντεοπαιχνιδιού και, στη συνέχεια, σκέψου πώς το εργαλείο
επηρέασε τη διαδικασία αποσφαλμάτωσης.
2ος
τομέας

17. Αναλύουμε πώς η ΤΝ μπορεί να υπερασπιστεί ή να διαλύσει
την αυθεντικότητα του περιεχομένου και τα πνευματικά
δικαιώματα
• Ερεύνησε πώς το στυλ ορισμένων καλλιτεχνών εμφανίζεται στην
τέχνη που δημιουργείται από τεχνητή νοημοσύνη και, στη συνέχεια,
συζήτησε αν η χρήση του περιεχομένου των καλλιτεχνών είναι
δίκαιη ή απαιτεί συγκατάθεση.
2ος
τομέας

18. Εξηγώντας πώς τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης
εκτελούν εργασίες χρησιμοποιώντας ακριβή γλώσσα
που αποφεύγει τη μίμηση του ανθρώπου
• Περίγραψε πώς ένα δημιουργικό σύστημα τεχνητής νοημοσύνης
μπορεί να δημιουργήσει ένα τραγούδι με βάση προτροπές,
μαθημένα μοτίβα και δεδομένα εκπαίδευσης, χωρίς να του
προσδίδει πρόθεση, συναίσθημα ή δημιουργικότητα.
2ος
τομέας

19. 3ος
τομέας: Δημιουργώντας δεξιότητες ΤΝ
• Αποφασίζω αν θα χρησιμοποιήσω συστήματα ΤΝ που βασίζονται στη
φύση του ζητήματος που με απασχολεί
• Οι μαθητές αξιολογούν αν η ΤΝ είναι το κατάλληλο εργαλείο για μια
ειδική περίπτωση. Συνειδητοποιούν θέματα όπως η περιπλοκότητα
του ζητήματος, η ανάγκη για ανθρώπινη κρίση και οι ηθικές
παράμετροι.
Δημιουργική συμβουλή: Εξέτασε αν εξειδικευμένα εργαλεία ΤΝ
μπορούν να αποφευχθούν ή να χρησιμοποιηθούν για να
ολοκληρώσουμε μια εργασία με βάση το πόσο καλά μια επιλογή
ευθυγραμμίζεται με τους μαθησιακούς στόχους αυτής της εργασίας.

20. Αποσυναρμολογώ ένα πρόβλημα που βασίζεται στις
δυνατότητες και τους περιορισμούς και των
συστημάτων ΤΝ και των ανθρωπίνων δυνατοτήτων
• Εξέτασε ένα ιστορικό ερώτημα χρησιμοποιώντας την ΤΝ για να
συγκεφαλαιώσεις πρωτογενείς και δευτερογενείς πηγές, ενώ οι
μαθητές αξιολογούν το κοινωνικό πλαίσιο, διαγιγνώσκουν
προκαταλήψεις, συζητούν για τις πηγές και δημιουργούν νέες
ερμηνείες.
3ος
τομέας

21. Κατευθύνω δημιουργικά συστήματα ΤΝ παρέχοντας εξειδικευμένες
οδηγίες, κατάλληλο περιβάλλον και κριτήρια αξιολόγησης
• Πειραματίσου καθοδηγώντας ένα chatbot να αναλάβει τον ρόλο
ενός συνομιλητή σε διάλογο δημιουργώντας προτροπές που
καθορίζουν τον στόχο, του, το ύφος και το ζήτημα. Έπειτα εξέτασε
και αξιολόγησε πόσο αποτελεσματικά υποστηρίζει μαθησιακούς
στόχους.
3ος
τομέας

22. Αναθέτω καθήκοντα σε συστήματα τεχνητής νοημοσύνης για την κατάλληλη
αυτοματοποίηση ή την επαύξηση των ανθρώπινων ροών εργασίας
• Οι μαθητές εντοπίζουν ευκαιρίες για την ανάθεση
επαναλαμβανόμενων ή δομημένων καθηκόντων στην τεχνητή
νοημοσύνη, επιτρέποντας στους ανθρώπους να επικεντρωθούν στη
δημιουργικότητα, την ηθική ή τη λήψη αποφάσεων.
3ος
τομέας

23. Δημιουργική συμβουλή
• Χρησιμοποίησε την ΤΝ για να δημιουργήσεις παραλλαγές μιας ιδέας
με βάση τις αρχικές ιδέες μιας ομάδας, ενώ τα μέλη της ομάδας
αξιολογούν τις επιλογές, βελτιώνουν την τελική έκδοση και
παρουσιάζουν το σκεπτικό τους.
3ος
τομέας

24. Αναπτύσσω και διαδίδω οδηγίες χρήσης συστημάτων ΤΝ
που ευθυγραμμίζονται με τις ανθρώπινες αξίες, προωθούν
την εντιμότητα και θέτουν σε προτεραιότητα τη διαφάνεια.
• Δημιούργησε ένα εργαστήριο για εκπαιδευόμενους πάνω σε
γνωστά εργαλεία ΤΝ μοιράζοντας οδηγίες για τη χρήση της ΤΝ που
προωθούν την εντιμότητα, τον σεβασμό για τα πνευματικά
δικαιώματα και την κριτική σκέψη.
3ος
τομέας

25. 4ος
τομέας: Σχεδιάζοντας την ΤΝ
• Σχεδιάζω ΤΝ για να κατανοήσω την ηθική και κοινωνική επίδρασή της
• Επηρεάζουν τα δεδομένα, οι σχεδιαστικές επιλογές και η μοντελική
συμπεριφορά την αξιοπιστία, τη χρησιμότητα και την επιρροή των
συστημάτων ΤΝ;
Διαμορφώνω την ΤΝ
για το ανθρώπινο καλό

26. Διαμορφώνοντας δεξιότητες ΤΝ
• Περιγράφουμε πώς ένα σύστημα ΤΝ μπορεί να σχεδιαστεί προκειμένου να
υποστηρίζει μια λύση σε ένα επικοινωνιακό πρόβλημα.
• Οι μαθητές εξερευνούν πώς η ΤΝ μπορεί να λύσει ένα πρόβλημα του
πραγματικού κόσμου εντοπίζοντας μια κοινοτική ανάγκη που θα μπορούσε
να αντιμετωπιστεί με την ΤΝ, εξετάζοντας τον τρόπο σχεδιασμού της ΤΝ
ώστε να συμβάλει στη λύση, και αξιολογώντας τα πιθανά οφέλη, τους
κινδύνους και τους περιορισμούς.
Συμβουλή: Κάνε προτάσεις για το πώς η ΤΝ μπορεί να βοηθήσει να
προτείνουμε εξωσχολικές δραστηριότητες με βάση τα ενδιαφέροντα
εξερευνώντας ποια δεδομένα είναι απαραίτητα, πώς η ΤΝ θα έπαιρνε
αποφάσεις και ποια τμήματα της λύσης εμπεριέχουν την ανθρώπινη συμβολή.
4ος
τομέας

27. Συγκρίνω τις δυνατότητες και τους περιορισμούς
των συστημάτων ΤΝ που ακολουθούν αλγορίθμους
δημιουργημένους από ανθρώπους με αυτά που
κάνουν προβλέψεις στηριγμένες σε δεδομένα.
• Οι μαθητές εξετάζουν τη διαφορά μεταξύ συστημάτων που ακολουθούν
καθορισμένους κανόνες (ή χειροκίνητα προγραμματισμένη λογική) και
μοντέλα μηχανικής μάθησης για να κατανοήσουν την αξία της μηχανικής
μάθησης και να ανακαλύψουν πότε η κάθε προσέγγιση είναι πιο χρήσιμη και
κατάλληλη.
Συμβουλή: Προγραμμάτισε ένα chatbot χρησιμοποιώντας λογική υπό όρους (για
παράδειγμα βοηθώντας ανθρώπους να επιλέξουν ένα βιβλίο) και σύγκρινε τις
ικανότητές του με αυτές ενός συστήματος μηχανικής μάθησης που αναφέρεται
στο ίδιο ζήτημα. 4ος
τομέας

28. Συλλέγουμε και επιμελούμαστε δεδομένα που θα
μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την εκπαίδευση ενός
μοντέλου τεχνητής νοημοσύνης, λαμβάνοντας υπόψη τη
συνάφεια, την αναπαράσταση και τον πιθανό αντίκτυπο.
• Οι μαθητές ανακαλύπτουν πώς τα δεδομένα ταξινομούνται, συγκεντρώνονται
και ετοιμάζονται για να εκπαιδεύσουν ένα μοντέλο ΤΝ. Μαθαίνουν πώς η
ποιότητα και η αναπαράσταση των δεδομένων επηρεάζουν την απόδοση του
μοντέλου και τις πιθανές επιπτώσεις στον άνθρωπο.
Συμβουλή: Αναζήτησε πώς ένα κλασικό μοντέλο ΤΝ μπορεί να εκπαιδευτεί να
αναγνωρίζει ανακυκλώσιμα υλικά από φωτογραφίες που λαμβάνονται σε
πραγματικό χρόνο ή συλλέγονται στο διαδίκτυο, έπειτα περίγραψε την
επίδραση που έχουν τα δεδομένα στη απόδοση του μοντέλου.
4ος
τομέας

29. Αξιολογούμε συστήματα ΤΝ χρησιμοποιώντας
καθορισμένα κριτήρια, αναμενόμενα αποτελέσματα
και την ανατροφοδότηση του χρήστη
• Οι μαθητές ορίζουν κριτήρια για ένα επιτυχημένο σύστημα ΤΝ, το
δοκιμάζουν με διάφορες εισαγωγές και αξιολογούν την απόδοσή του για
να κάνουν βελτιώσεις. Χρησιμοποιούν μια επαναληπτική διαδικασία που
διαμορφώνεται από την ανατροφοδότηση από διάφορους χρήστες.
Συμβουλή: Αξιολόγησε ένα σύστημα ΤΝ δοκιμάζοντας διαφορετικούς
τύπους μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης με τα ίδια σύνολα δεδομένων για
την ίδια εργασία, στη συνέχεια συζήτησε και πρότεινε τρόπους βελτίωσής
τους που περιλαμβάνουν την ανατροφοδότηση των χρηστών. Περίγραψε τον
σκοπό ενός μοντέλου ΤΝ, τους χρήστες στους οποίους απευθύνεται και τους
περιορισμούς του. 4ος
τομέας

30. Περιγράφουμε τους στόχους ενός συστήματος ΤΝ, τους
πιθανούς χρήστες του και τους περιορισμούς του
• Δημιούργησε μια μοντελοποιημένη κάρτα (σύντομο, δομημένο
έγγραφο) για να συγκεφαλαιώσεις πώς ένα μοντέλο μηχανικής
μάθησης εργάζεται, τα δεδομένα εκπαίδευσής του, τους πιθανούς
χρήστες του και τους πιθανούς περιορισμούς του.
4ος
τομέας

31. Είναι στο χέρι μας να μετατρέψουμε τα
συστήματα της Τεχνητής Νοημοσύνης σε
εργαλεία που θα υπηρετούν τον
άνθρωπο!