Dokumen ini membincangkan pengertian dan ciri-ciri wacana dalam konteks komunikasi lisan dan tulisan. Wacana didefinisikan sebagai satuan bahasa yang lebih besar dari ayat, mencakup hubungan ide dan elemen-elemen penting seperti kohesi, koheren, dan tujuan. Beberapa pendapat ahli bahasa tentang wacana juga disertakan, menekankan kepentingan struktur dan makna dalam penyampaian idea.

1. Pengenalan
kepada
wacana
INTAN NURINAHUDA
BINTI MOHD YUSOFF
PPISMP PENDIDIKAN
MUZIK SEMESTER 2

2. DEFINISI WACANA
1. Wacanaadalah terjemahan dari perkataan
Inggerisdiscourse.
“Kata discourseberasal daripada bahasa
Latin discursusyangbererti larikian-kemari.
2. Wacanaberasal daripada perkataan bahasa
Jawa wocono.Woconopuladaripada woco
yang bermaksud baca.

3. Wacanaialah :
1. hubunganfikirandengankata-kata; ekspresi
idea-ideaataugagasan-gagasan; atau
percakapan
2. hubungan secaraumum,terutama sebagai
suatusubjekkajianataupokoktelahan
3.Risalahtulis;disertasiformal;kuliah,
ceramah;khutbah.
(Kamus Webster, 1983

4. Wacanaialah unitbahasa yangmelebihibatas ayat,
yang didalamnya memperlihatkan hubungan-
hubungandan perkembangan fikiranyang
berurutan seperti ayat, sejumlah ayat, ceraian,
perenggan,bab,buku,novel,cerpen,cerita, dialog,
siri buku(cerita) dan sebagainya.
(Asmah Hj Omar,1982

5. Sekumpulanayat yang memperlihatkansatukesatuanbuah
fikiran,fakta ataucerita.[Kamus Pelajar]
Perbincanganataupertukaran ideasecara lisan. [Kamus
PelajarEdisi ke2]
MenurutKamusDewan Edisi ke4,wacana ialah:
- keseluruhantuturyang merupakansuatu
kesatuan,ucapan,pertuturandan percakapan.
- Kesatuanfikiranyang utuhsama ada dlm bentuklisan
(pidato,khutbah)atautulisan(surat,artikel,novel,cerpen).

6. PENDAPAT AHLI BAHASA
TENTANG DEFINISI WACANA
Henry GunturTarigan menyatakanwacana ialah
- Kesatuanyang palinglengkap,lebihtinggidari klausadan kalimat
- Memilikikohesidan koherensiyang baik
- Mempunyai awal dan akhir yang jelas
- Berkesinambungandan dapat disampaikansecara lisandan
bertulis
I.G.N. Oka dan Suparno (1994:31) menyebutkanwacana adalah
satuanbahasa yangmembawaamanatyang lengkap.

7. Harimurti Kridalaksanapula menyatakanbahawa wacana merupakan
- Satuan bahasa terlengkap
- Satuangramatikalyang tertinggi dan terbesar dalam hierarki gramatikal
- Wacanadapat berupa karanganyang utuh (novel,buku,ensiklopedia)
I. Praptomo Baryadi memberi pendapat wacanaadalah
- satuanbahasaterlengkap yang dinyatakansecara lisanseperti pidato,
ceramah, kutbah,dan dialog, atausecaratertulis seperti cerpen, novel,
buku, surat,dan dokumen tertulis
- bersifat kohesif, salingterkait dan dari segi maknabersifat koheren

8. MenurutAsmah HajiOmar dalam artikelJurnal Dewan Bahasa
yang bertajuk “ Analisis Wacana “ menyatakanterdapat lapan
unsur-unsurpentingdalam wacana iaitu:
1.satuan bahasa
2.terlengkap
3.mengatasiayat atauklausa
4.teratur atautersusunrapi
5.berkesinambungan
6.kohesi
7.lisan atautulisan
8.awal dan akhir yang nyata.

9. CIRI-CIRI WACANA
MenurutNikSafiahKarimdalam Tatabahasa Dewanedisi Ketiga
pula, ciri-ciri dalam sebuahwacana yang utuhiaitu,
1. kohesi(tautan)
2. koheren(runtutan)
3. tujuansesuatuwacana
4. penerimaanolehpendengar ataupembaca,
5. maklumatyang terkandung,
6. keadaanyang mewujudkanwacana
7. Interteks(peranan wacana–wacanalain yang membantu
pendengarataupembaca memahamiapa yang didengaratau
dibaca)

10. 1) Tautan ataukohesi
 Tautanatau kohesi ialahkeserasian hubungan antarasatu unsur linguistik
dengan unsur linguistikyang lain dalam sesebuahwacana untuk
menghasilkan wacanayang mantap.
 Kohesi juga merujuk kepada idea atauesei yang dijalinrapi hingga menjadi
bersepadu.
 Kohesi juga dikenalisebagai tetenunan,tautan,kepaduan dan sebagainya.
 Contohnya:
1. Syazwani, Sitidan Faiznur ke perpustakaan.
2. Mereka ke sana untukmeminjam buku.
 kedua-duaayat di atasmempunyai tautan dan ia dianggap sebagaiwacana

11. 2) Runtutan atau koheren
Contohnya:
Penyakitsindrom kurangdayatahanatauAids bukanlahgejala
yangbaharu.Penyakitinitelah lamadikesandibeberapa buah
negaradiEropah.Walaupunbidangsains danteknologi
berkembangmaju,tetapi masalah inimasihtidak dapatdiatasi.
Contohdiatasjelas menunjukkankesinambunganidea melalui
perkataanAids, gejala,penyakit danmasalahini.Kesinambungan
idea initelahmenjadikanayat-ayattersebut bertaut diantarasatu
sama lainuntukmembentukwacanayangbermakna.

12.  Contohayat-ayatyang tidakkoheren:
Wanitaitu membeli bajubaharubewarna biru.
Warnabiru ialahwarnakegemaran muda-mudikini.
Muda-mudikini ramai yang menghadapimasalah
sosial.
 Berdasarkanteks diatas,setiapayatmempunyai
tautan.Tetapiteks tersebuttidak merupakan wacana
kerana teks tersebut tidakbermakna dantidak
difahami.Malahan,teks tersebuttidakmempunyai
kesinambunganidea atautidak koheren

13. 3) Tujuan
 Tujuansesuatuwacana iniditentukanolehpenghasil
wacana tersebut sama ada penulis ataupembicaranya.
Sesuatuwacanaperlu mempunyaitujuanuntuk
menimbulkaninteraksi yang komunikatif.
 Tujuaniniakanmenentukanjeniswacana yang digunakan.
Jikatujuanseseorang adalah untukmendapatkan
maklumat,ayat yang seringdigunakanialah ayat Tanya,
tetapijika seseorang itu inginmenyatakanatau
menerangkansesuatu,ayat yang digunakanialahayat
penyata

14. 4) Penerimaan
 Sesuatuwacanasama ada lisan atautulisan,perlu
mempunyaipendengar ataupembaca. Pendengardan
pembaca merupakan penerima sesuatuwacana.
 Tahap penerimaanseseorang itutinggijika pendengar atau
pembaca memahamisepenuhnyawacana yang diujarkan
sama ada dalam bentuktulisanataulisan. Olehitu,tahap
penerimaan adalah tinggiapabilatahap tujuansama
dengantahap penerimaan.

15. 5) Maklumat
 Setiap wacana mempunyai maklumat.
 Maklumatterdiri daripada dua jenis,iaitumaklumat lamadan maklumat
baharu.
 Maklumatlama ialahmaklumatyang telah dinyatakanterdahulu.
 Maklumatbaharu pula ialahmaklumat yang baru sahajadinyatakandengan
andaian pendengar ataupembaca tidakmengetahui maklumat itu sebelum
ini.
 Contohnya:
(1) Puan Rita mengajar di sekolahmenengah.
(2) Sekolah itu sekolah berasrama penuh.
 Sekolah itu dalam ayat(2) merupakan maklumat lamakerana telah
dinyatakandalam ayatsebelumnya. Sekolah berasrama penuh ialah
maklumat baharukerana baru disebutkan dalam ayatitu

16. 6) Keadaan
 Keadaanialahlatarsewaktubahasaitudigunakan,dan
membantupendengar ataupembacamemahamisesuatu
wacana.Ungkapan“Silamasuk”,misalnya,difahamikerana
digunakandalamkeadaanlatarseseorangmempelawaseorang
lainmasukkedalambilikataurumahnya.
 Tiap-tiapwacanatidakbolehdimansuhkanmaklumatyang
bertentangandenganmaklumatyang terdapatdalamayat
sebelumnya.
Contohnya:
“Kelmarindiatidur seharisuntuk.”“Kelmarindiatidur sehingga
jam9.00pagi.”

17. 7) Interteks
 Interteks bermaksud sesuatuwacanaitu
bergantung kepada wacanayang lain.
 Hal inibererti wacana-wacanalainjuga
memainkan perananpentinguntuk membantu
seseorang memahami sesuatuwacanayang sedang
dibacaataudidengarinyadengan mudah.