ปฏิบัติการช่วยคลอดฉุกเฉินปรับปรุงล่าสุด

1. ปฏิบัติการช่วยคลอดฉุกเฉิน
หทัยทิพย์ ทองม่วง
พยาบาลวิชาชีพชานาญการ
โรงพยาบาลพยุหะคีรี

2. ประกาศคณะกรรมการการแพทย์ฉุกเฉิน
เรื่อง อำนำจหน้ำที่ ขอบเขต ควำมรับผิดชอบ และข้อจำกัดในกำรปฏิบัติกำรแพทย์ ของผู้ช่วยเวชกรรมตำมคำสั่งทำงกำรแพทย์
หรือกำรอำนวยกำร
พ.ศ.๒๕๕๖

3. วัตถุประสงค์การเรียนรู้
• ผู้เรียนสามารถทราบวิธีการปฏิบัติต่อมารดา และการช่วยคลอดทารกแรกเกิดได้
• ผู้เรียนสามารถดูแลมารดาเจ็บครรภ์คลอดที่มีภาวะฉุกเฉินระหว่างนาส่งได้
• ผู้เรียนสามารถปฏิบัติการดูแลภาวะฉุกเฉินก่อนและหลังคลอดได้

4. กายวิภาคศาสตร์และสรีรวิทยา
ระบบสืบพันธุ์เพศหญิง(Anatomy)

5. ทารกในครรภ์
รก
สายสะดือ
มดลูก
น้าคร่า
ถุงน้าคร่า
ปากมดลูก
ช่องทางคลอด

6. ชนิดของการคลอด
 การคลอดปกติ (Normal labour)
 การคลอดผิดปกติ (Abnormal labour)

7.  1 ระยะใกล้คลอด

8.  2 ระยะที่มีส่วนนาของทารกโผล่พ้นช่องทางคลอด

9.  3 ระยะขณะคลอด

10.  ระยะใกล้คลอด
หายใจเข้าออกลึกๆ อ้าปากหายใจ อย่าเบ่งนะคะ

11. ส่งมาเลยครับ หมอ รออยู่

12.  คีมคีบสายสะดือ •ผ้าเช็ดตัว/ผ้าสะอาด •ผ้าก็อซ
•ถุงมือผ่านการฆ่าเชื้อ
•ผ้าห่มเพื่อห่อตัวเด็ก
•ถุงพลาสติก สาหรับใส่รก
•ผ้ายาง •ลูกสูบยางแดง

13.  ระยะที่มีส่วนนาของทารกปรากฏ

17. การดูแลมารดาหลังคลอด
• ประเมิน AVPU + XABCD ซ้า
• สังเกตปริมาณเลือดที่ออกทางช่องคลอด หากรกคลอดออกมาแล้ว แนะนา
มารดาคลึงมดลูกเพื่อป้องกันการตกเลือดหลังคลอด
• สวมผ้าอนามัย / ผ้าซับเลือด
• เฝ้าระวังการเสียเลือด ภาวะช็อกจากการเสียเลือด ตรวจระดับความรู้สึกตัว
และสัญญาณชีพอย่างต่อเนื่อง
• รายงานศูนย์สั่งการให้ทราบทันทีที่มีอาการเปลี่ยนแปลง

18. การสังเกตเลือดออกจากช่องคลอด
1. มารดาจะเสียเลือดหลังคลอด ไม่เกิน 500 ml ผู้ให้การดูแลต้องทราบ เพื่อประเมิน
ความผิดปกติ
2. เมื่อรกคลอด เริ่มคลึงมดลูก โดยการกางมือออกมากที่สุด วางมือไว้ที่หน้าท้อง
เหนือหัวเหน่า คลึงนวด บริเวณนั้น
3. ถ้าเลือดไม่หยุดไหลตรวจสอบวิธีการคลึง รีบนาส่ง ทันที พร้อมให้ออกซิเจน
4. ประเมินการเสียเลือด จากนั้น ประเมินการช็อค รีบนาส่ง แจ้งศูนย์รับแจ้งเหตุและ
สั่งการฯ

19. การประเมินภาวะ Shock
 กระสับกระส่าย (Restlessness), กระหายน้า (thirst)
 ชีพจร เบา เร็ว (Rapid ,weak pulse)
 หายใจ ถี่ เร็ว (Rapid, shallow respiration)
 ระดับความรู้สึกตัวเปลี่ยนไป (Mental status changes)
 ผิวหนัง ซีด เย็น (Pale ,cool,clammy skin)
 ความดันโลหิตลดลง (Decreasing blood pressure)

20. การดูแลช่วยเหลือเบื้องต้น
• จัดการทางเดินหายใจ และเปิดทางเดินหายใจให้สะดวก
• ให้ออกซิเจนทาง Mask with bag 10 ลิตรต่อนาที
• จัดท่านอนหงายราบ
• ห่มผ้าให้ความอบอุ่นร่างกาย

21. ปัญหาที่พบในการดูแลผู้ป่ วยเจ็บครรภ์คลอด
มีภาวะฉุกเฉินระหว่างนาส่งโรงพยาบาล
 คลอดก่อนถึงโรงพยาบาล

22. ปัญหาที่พบในการดูแลผู้ป่ วยเจ็บครรภ์คลอด
มีภาวะฉุกเฉินระหว่างนาส่งโรงพยาบาล
เด็กคลอดท่าก้น สายสะดือย้อย

23. ท่านอนตะแคงซ้ายกึ่งคว่า (Sim’s position)

24. knee-chest ( ท่านอนเข่าชิดอก )

25. การจัดท่า Trendelenburg (ท่าศีรษะต่า ก้นสูง)

27. คาถาม
อายุครรภ์ที่ครบกาหนดคลอดคือกี่สัปดาห์
37-42 สัปห์ดำ

28. คาถาม
หำกท่ำนพบว่ำมีศรีษะทำรกคลอดออกมำแล้ว สิ่งแรกที่ทีมของท่ำนต้องปฏิบัติคืออะไร

29. คาถาม
หำกทำรกคลอดออกมำแล้วไม่ร้องท่ำนจะให้กำรช่วยเหลืออย่ำงไร
กระตุ้นให้ร้องด้วยการลูบฝ่าเท้า ลูบหลัง

30. คาถาม
กำรผูกสำยสะดือควรผูกห่ำงจำกตัวเด็กเท่ำใด
1 ฝ่ำมือ

31. คาถาม
เรำจะทรำบได้อย่ำงไรว่ำมำรดำหลังคลอดมีภำวะช๊อค
เสียเลือด 500 mL
กระสับกระส่าย กระหายน้า
ชีพจรเบาเร็ว
ระดับความรู้สึกตัวลดลง
ผิวหนังเย็นชืด
ความดันโลหิตลดลง
Capillary refill > 2 sec