Bewijsgestuurde bouw. De roep om een elektronisch gebouwdossier. Tijdschrift Od, maart / april 2017 (uitgever SDU).

1. 7achtergrond Od | maart 2017 | #2
D
e Wet kwaliteitsborging voor het bouwen ligt
ter vaststelling in de Tweede Kamer. Deze wet
zegt dat de toetsing van bouwinitiatieven aan
het Bouwbesluit, dat opgaat in de Omgevings­
wet, naar de private sector gaat. Dit noodzaakt de bouw­
sector bewijs te leveren over de kwaliteit van bouwwerken,
zowel in het ontwerp als tijdens de uitvoering. De roep om
een digitaal bouwwerkdossier of elektronisch gebouw­
dossier (EGD) om het bouwontwerp en het bewijs voor de
kwaliteit vast te leggen, is daarmee evident.
Noodzaak voor een elektronisch gebouw­
dossier
Vooruitlopend op de invoering van de reeds vastgestelde Om­
gevingswet (gepland in 2019) moet deTweede Kamer zich nog
buigen over de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen om te
zorgen dat in het vergunningtraject van de Omgevingswet er
een nieuwe taakverdeling komt. De planologische toets van
bouwaanvragen aan bestaande bestemmingsplannen (la­
ter aan het Omgevingsplan) blijft een taak van het bevoegd
gezag. De meer technische toets op het voldoen van bouw­
initiatieven aan het Bouwbesluit (later Omgevingswet) ver­
plaatst zich naar de private sector. Er komen gecertificeerde
kwaliteitscontroleurs die deze taak gaan uitvoeren.
Deze wijziging in werkwijze heeft ook grote gevolgen voor
de vastlegging van het bouwwerk, zowel in de ontwerpfase
als in de bouwfase in een EGD. De genoemde kwaliteits­
controleurs zullen hun werk niet goed kunnen doen zon­
der dit EGD. Omdat ook de opdrachtgever bij oplevering
van het bouwwerk een as built­EGD wil hebben, krijgt het
EGD feitelijk de rol van een digitaal ketendossier van het
bouwwerk, dat gedurende de gehele levenscyclus van het
bouwwerk samengesteld, beheerd, toegankelijk gemaakt en
gebruikt zal worden.
De lezers van mijn eerdere artikelen over ketenarchivering
en de Omgevingswet begrijpen dat ook de rol van de open
standaard BIM (digitaal gebouwmodel) hierbij aan de orde
komt. Het EGD zal bij voorkeur gebaseerd zijn op een van
de open BIM­standaarden. Anders gezegd: het EGD zal
BIM­conform ingericht moeten worden. ‘Moeten’, omdat
de open BIM­standaards op basis van het comply or ex-
plain­ (pas­toe­of leg­uit­) principe van de Nederlandse
overheid verplicht is.
Hoe de inrichting van het EGD er precies uit gaat zien, is
nog toekomstmuziek. De komende jaren zal dit vorm moe­
ten krijgen onder druk van de invoering van enerzijds de
Wet kwaliteitsborging voor het bouwen en anderzijds de
invoering van de Omgevingswet met het digitale stelsel.
De roep om een elektronisch gebouwdossier
Privatisering van de bouwbesluittoets nood­
zaakt de bouwsector bewijs te leveren over de
kwaliteit van bouwwerken. Werk aan de winkel
voor de archiefsector in Nederland om mee te
werken aan het eisenpakket voor het elektro­
nisch gebouwdossier, met het oog op duurzame
toegankelijkheid gedurende de gehele levens­
cyclus van bouwwerken.
TEKST JACQUES DUIVENVOORDEN
Bewijs­
gestuurde bouw
Kwaliteitscontroleurs kunnen hun werk niet goed
doen zonder een elektronisch gebouwdossier

2. 8 achtergrondOd | maart 2017 | #2
Bewijsgestuurde bouw als randvoorwaarde
De omslag naar kwaliteitsborging voor het bouwen op ba­
sis van toetsing door de private sector vraagt om een nieuw
paradigma dat ik ‘bewijsgestuurde bouw’ noem. In andere
maatschappelijke sectoren is bewijsgestuurd werken al ja­
renlang praktijk.
Naar de bouwsector vertaald: hoe voer je ontwerp,
realisatie, beheer en onderhoud van bouwwerken het best
uit op basis van een naar bewijsgestuurde bouw ingerichte
werkpraktijk.
Bewijsgestuurde bouw toetst deze werkpraktijk voort­
durend op werkzaamheid, doelmatigheid, effectiviteit en
potentie (ontwikkelmogelijkheden).
EGD, BIM en bewijsgestuurde bouw
De ontwikkeling van bewijsgestuurde bouw, de ontwikke­
ling van het EGD en het gebruik van BIM als standaard
voor het bouwen blijken in elkaar te grijpen en kunnen
elkaar versterken. Het vereist goede multidisciplinaire sa­
menwerking om deze verschillende kennisgebieden op el­
kaar af te stemmen en tot gezamenlijke resultaten te ko­
men. De oude verkokerde aanpak, waarin ieder vanuit zijn
eigen discipline ontwikkelingen aanpakt, werkt niet meer.
Dat vereist ook bij bestuurders het besef dat innovatie en
digitalisering van werkprocessen meer is dan alleen ICT. De
verschillende vakgebieden moeten met elkaar in coproduc­
tie tot nieuwe oplossingen komen.
FME, Bouwend Nederland en Uneto­VNI hebben in okto­
ber 2016 vanuit de bouwsector aan de verantwoordelijk
minister voorgesteld om gezamenlijk te gaan werken aan
een nationale digitale gebouwendatabase. Daarbij aanslui­
tend bij de randvoorwaarden, om te komen tot een nieuwe
werkwijze voor de eerder genoemde Wet kwaliteitsborging
voor het bouwen. Dit gezamenlijke initiatief zie ik als een
opmaat om te gaan werken aan het EGD.
Het EGB wordt de komende jaren de proof of the pudding
voor de degelijkheid van BIM als hulpmiddel in de gehele
keten van idee tot gebruik en beheer van een gebouw of
bouwwerk. En daarmee ook op de bruikbaarheid van het
EGB en BIM voor asset managent van de gebouwde om­
geving.
EGB inbedden in Digitaal Stelsel Omgevings­
wet?
De vraag zal opkomen of het EGD – gezien de relatie met
de informatievoorziening over de gebouwde omgeving –
onderdeel moet zijn van het Digitaal Stelsel Omgevingswet
(DSO) of daar op een slimme manier aan verbonden zal
worden.
Voor informatiemanagers en informatiespecialisten ko­
men er vervolgens de nodige vragen om de hoek kijken.
Waaronder vragen over digitale duurzaamheid van het
EGD. Een mooi oefenterrein om een DUTO­scan op uit te
voeren en te kijken of het EGD inpasbaar is in de route
naar het e­depot. Daar gaat dan wel vraag aan vooraf of
het EGD een informatieobject is dat, of een informatie­
verzameling die moet voldoen aan de Archiefwet.
Naast een top­down aanpak van het EGD zal zich on­
getwijfeld een bottom­up EGD­praktijk gaan ontwikkelen.
Koplopers zullen niet wachten en zelf pilots ontwikkelen.
Zo zet de gemeente Nijmegen al een innovatieve stap met
de ontwikkeling van een lokaal EGD.1
EGD als elektronisch hoofdpijndossier?
Het EGD kan net als bij het moeizaam op gang gekomen
EPD gemakkelijk ontaarden in een elektronisch hoofdpijn­
dossier.
Er is goede multidisciplinaire samenwerking
nodig om tot gezamenlijke resultaten te komen
Moeraswespenorchis (Schiermonnikoog, juli 2016)
Foto: Jacques Duivenvoorden
Evidence Based
Met name in de gezondheidszorg is, onder druk van maatschap-
pelijke ontwikkelingen (meer vraag om bewijs van de werking van
gezondheidszorg door politiek, cliënten en door zorgverzekeraars),
alsmede onder druk van de professionalisering en de behoefte aan
verantwoording van de gezondheidszorg zelf, Evidence Based Me-
dicine of ‘bewijsgestuurde zorg’ ontstaan (oratie ‘Bewijsgestuurde
Zorg’, prof. dr. C. Lucas, Universiteit van Amsterdam, maart 2015).
Kortweg is bewijsgestuurde zorg gebaseerd op een combinatie van
wetenschappelijk bewijs van werkzaamheid van de gezondheidszorg
(Evidence Based Medicine/Evidence Based Practice) en op de inrich-
ting van een werkpraktijk in de gezondheidszorg die tot de hoogste
kwaliteit leidt (Practice Based Evidence). Ofwel: een optimale com-
binatie van theorie en praktijk om de beste zorg te kunnen leveren.

3. 9achtergrond Od | maart 2017 | #2
Zie ook www.od-online.nl
Dit vooral, omdat optimistische EGD­pioniers de com­
plexiteit dreigen te onderschatten. Met daarbij de neiging
om er in eerste instantie met een technische bril naar te kij­
ken. Binnen het ingewikkelde speelveld van bouwsector en
overheid zal men tot samenwerking en consensus moeten
komen over financiering, opzet en inrichting van het EGD.
Dat is al een hele opgave op zich.
Meer vragen dan antwoorden
In dit artikel is aangegeven dat er in het ruimtelijk domein
spannende ontwikkelingen plaatsvinden op het snijvlak van
Omgevingswet (met het Digitaal Stelsel Omgevingswet),
bewijsgestuurde bouw, kwaliteitsborging voor het bouwen,
het EGD en de rol van BIM als standaard voor de digitale
beschrijving en vastlegging van een bouwwerk. Combineer
dat met de ontwikkeling van het eigen vakgebied van de
archiefsector, waarin onder meer de DUTO­scan steeds bre­
der gebruik kent voor de toets op duurzame toegankelijk­
heid en de toenemende ervaringen
met het e­depot.
Het lijkt wel of we met meer vra­
gen zitten, dan dat we (duurzame)
antwoorden hebben. Ook omdat
we niet ver vooruit kunnen kijken
en de (technische) ontwikkelingen
ons steeds weer verrassen. Het
ruimtelijk domein daagt ons uit in
samenwerking naar best­practice­
oplossingen te zoeken voor het
in dit artikel geschetste boeiende
speelveld.
In 2017 zullen de spelers el­
kaar gaan opzoeken. Mijn advies
aan de archiefsector: meld je aan
en doe mee!.
Noot:
1 Zie https://www.nijmegen.nl/DGD2/
Bouwarchief/Index/026820000
0015566
J.J. Duivenvoorden
jacques@duivenvoordencon-
sultancy.nl
Jacques Duivenvoorden be-
heert het bureau voor interim-
management en advisering J.J.
Duivenvoorden Consultancy
BV.
Het ruimtelijk domein daagt ons uit
naar best­practiceoplossingen te
zoeken
Meer informatie op sdu.nl/digitalisering
Producten en Diensten
Uw complete gemeentelijke
producten- en dienstencatalogus,
duidelijk beschreven en volgens
actuele regelgeving.
• in alle contactkanalen
hetzelfde antwoord
• dagelijks beheer van meer dan
400 landelijke, complete teksten
• werkt met alle ICT-leveranciers
• voorzien van de benodigde
metadata en eenvoudig
lokaal aan te passen
• helder voor inwoners en
medewerkers
Interesse in VIND PDC?
Bel 070 378 98 80
Mail helpdeskvind@sdu.nl
Burgerzaken digitaal