Dokumen menerangkan tentang struktur atom dan jirim, merangkumi definisi dan sifat zarah-zarah seperti atom, molekul, dan ion. Ia juga membincangkan teori kinetik jirim yang menerangkan pergerakan zarah berdasarkan suhu dan keadaan fizikal jirim. Selain itu, dokumen ini menjelaskan tentang perubahan keadaan jirim melalui pemanasan dan penyejukan serta konsep isotop dalam unsur.

1. Nana : ___________________________________________________________
Tingkatan : ______________________________________________________
1

2. BAB 2: STRUKTUR ATOM
2.1 JIRIM
2.1.Teori Zarah Jirim
1. Jirim merujuk kepada sebarang bahan yang mempunyai _____________ dan memenuhi
____________.
2. Jirim terdiri daripada zarah yang seni dan diskrit.
3. Zarah itu mungkin atom, molekul. atau ion.
4. Atom ialah zarah neutral yang paling kecil dalam unsur dan dapat wujud secara sendiri
atau mengambil bahagian dalam tindak balas kimia.
5. Molekul ialah zarah yang neutral, terdiri daripada sekumpulan atom unsur yang sama atau
unsur yang berlainan yang diikat secara kimia.
6. Ion ialah zarah yang bercas positif atau negatif.
7. Ion yang bercas positif disebut kation. Ion yang bercas negatif disebut anion.
8. Jirim dapat wujud sebagai unsur atau sebatian.
a) Unsur ialah bahan tulen yang tidak dapat diurai kepada bahan yang ringkas secara kimia.
Unsur ini terdiri daripada satu jenis atom sahaja.
b) Sebatian terdiri daripada atom yang lebih daripada satu jenis yang diikat secara kimia.
RAJAH 2.1 : PENGELASAN JIRIM
2.1.2 : TEORI KINETIK JIRIM
1. Teori kinetik jirim dapat digunakan untuk menerangkan
•
Resapan
•
Perubahan keadaan jirim
2. Teori kinetik jirim ialah perkembangan daripada teori zarah jirim. Teori ini menerangkan
keadaan jirim yang berbeza dari segi aspek pergerakan zarah.
3. Berdasarkan teori kinetik:
2

3.  Zarah mempunyai tenaga kinetik. Zarah selalu bergerak secara rawak dan
berlanggaran antara satu sama lain.
 Kelajuan zarah dalam tiga keadaan fizik jirim adalah berbeza.
 Semakin tinggi suhu. semakin tinggi tenaga kinelik. Zarah bergerak dengan lebih
laju.
4. Pada suhu yang diberikan. zarah yang lebih ringan bergerak dengan lebih laju berbanding
dengan zarah yang berat.Terdapat tiga keadaan fizik jirim: ________________,
_____________ dan _____________.
Jadual 2.1 Perbandingan antara pepejal. Cecair dan gas
Keadaan
Pepejal
Cecair
Gas
Zarah-zarah tersusun
Tidak rapat dan disusun
Tidak disusun dengan
sangat rapat dan teratur
longgar
teratur sangat jauh
jirim
Sifat
Susunan zarah
Pergerakan
_________ dan
____________,
antara satu sama lain.
Bergetar, berputar dan
zarah
_____________ pada
____________ , dan
bergerak secara
kedudukan yang tetap
bergerak secara bebas
________________.
Daya tarikan
Sangat __________
Lemah
Sangat ___________
antara zarah
Tenaga kinetic
Rendah
Sederhana
Sangat tinggi
Kadar resapan
Sangat rendah
__________________
__________________
3

4. 5. Resapan
a. Resapan ialah satu proses apabila bahan yang berlainan dicampur akibat daripada
pergerakan rawak zarah daripada kawasan yang berkepekatan tinggi ke kawasan
berkepekatan rendah.
b. Resapan melibatkan dua konsep:
 Zarah bergerak melalui ruang udara yang terdapat di medium tertentu.
 Pergerakan zarah berlaku secara rawak di semua arah.

c. Resapan zarah berlaku pada gas, cecair dan pepejal. Kadar resapan berkadar langsung
dengan kelajuan zarah dan juga ruang udara di antara zarah- zarah. Kadarnya paling linggi
pada ___________. lebih rendah pada _____________dan paling rendah pada ________.
d. Terdapat ruang udara yang lebih banyak besar di antara zarah- zarah gas. Ruang di antara
zarah-zarah cecair adalah lebih kecil. Zarah-zarah dalam pepejal adalah sangat rapat antara
satu sama lain dengan ruang yang sangat kecil.
e. Sebagai contohnya, suatu balang gas yang mengandungi udara diletakkan di atas satu
balang gas yang lain yang mengandungi wap bromin. Selepas penutup diagihkan, wap
bromin perang meresap di seluruh balang.
2.1.3 PERUBAHAN KEADAAN JIRIM
Jirim dapat berubah daripada satu keadaan kepada satu keadaan yang lain jika haba
diserap atau dibebaskan.
GAS
(a)
(d)
(b)
(e)
(f)
(c)
Rajah 2.3 Perubahan keadaan jirim
1. Namakan proses (a), (b), (c), (d),(e), (f)
a: ___________________________
4
d:__________________________________

5. b: ___________________________
e: __________________________________
c: ___________________________
f:___________________________________
Graf Pemanasan Naftalena
1. Keadaan perubahan jirim dapat dijelaskan melalui graf pada rajah di bawah.
Rajah: graf pemanasan naftalena
AB: Naftalena dalam keadaan _____________. Apabila dipanaskan, tenaga haba
____________ . Molekul _____________ dengan cepat. Suhu naflalena
_____________kerana molekul menerima tenaga haba.
BC. Naftalena mula ________________ di B. Molekul naftalena menerima tenaga yang
cukup untuk _______________________________________. Suhu adalah tetap walaupun
pemanasan naftalena di teruskan. Suhu tetap ini di sebut _________________________. .
Sekarang, naflalena terdiri daripada satu campuran _____________ dan
_______________. Haba diserap sehingga naftalena bertukar menjadi cecair dengan
selengkapnya. Semua naflalena telah melebur dengan lengkap di C.
CD. Naflalena dalam keadaan cecair. Apabila naflalena dipanaskan. molekul menerima
tenaga haba yang banyak. Suhu terus meningkat.
2. Dalam pemanasan naflalena kukus air digunakan dan bukan dipanaskan secara
terus. Hal ini kerana :
5

6.  ______________________________________________________________
_
 ______________________________________________________________
_
3. Pembekuan adalah proses apabila cecair bertukar menjadi pepejal. Sebagai contohnya.
penyejukan naflalena.
Graf penyejukan naftalena
PQ. Naftalena dalam keadaan _______________. Suhu menurun kerana molekul naftalena
________________________________. Pergerakannya menjadi perlahan dan molekul
menjadi semakin _____________.
QR : Cecair mula membeku di Q. cecair itu berada dalam keadaan campuran
_______________dan ________________. Suhu adalah tetap kerana haba yang hilang ke
persekitaran diseimbangkan dengan tenaga yang dibebaskan untuk menarik zarah
bersama.
Suhu apabila cecair menjadi pepejal disebut _____________________________.
RS. Naftalena dalam keadaan pepejal. Suhu terus menurun lagi sehingga mencapai suhu
bilik.
4. Semasa proses penyejukan. tabung didih diletakkan di dalam kelalang kon kerana :
• untuk memastikan proses penyejukan adalah seragam.
• untuk mengelakkan kehilangan haba dengan cepat.
6. Bagi bahan yang tulen. takat beku dan takat leburnya adalah sama.
6

7. 7. Kehadiran bendasing akan merendahkan takat lebur tetapi meningkatkan takat didih
suatu bahan.
8. Keadaan fizik suatu bahan pada suhu dan tekanan tertentu bergantung pada takat lebur
dan takat didihnya.
•
Suatu bahan berada dalam keadaan pepejal jika wujud pada suhu yang lebih
rendah dari pada takat leburnya.
•
Suatu bahan berada dalam keadaan cecair jika wujud pada suhu yang lebih
tinggi daripada takat leburnya tetapi lebih rendah daripada takat didihnya.
•
Suatu bahan berada dalam keadaan gas jika wujud pada suhu yang lebih
tinggi daripada takat didihnya.
STRUKTUR ATOM
Sejarah perkembangan model atom
1. Lengkapakan jadual di bawah.
Saintis
Struktur
Ciri-ciri
Atom dianggap sebagai zarah yang sangat kecil
dan tidak boleh dibahagikan lagi.
Atom ialah satu sfera bercas positif yang
mengandungi beberapa zarah bercas negatif yang
dikenali sebagai elektron
Cas positif (proton) dan hampir kesemua jisim
atom bertumpu dalam satu kawasan kecil yang
dikenali
sebagai
___________.
Elektron
bergerak dalam ruang sfera di luar nukleus.
Elektron
di
dalam
atom
bergerak
__________ elektron mengelilingi nukleus.
Neutron (zarah-zarah neutral di dalam
7
dalam

8. nukleus) menyumbang hampir separuh
daripada jisim suatu atom.
Zarah subatom
Proton
Simbol :
Cas relative elektrik :
Jisim relatif :
Nukleus
Neutron
Simbol :
Cas relative elektrik :
Jisim relatif :
Elektron
Simbol :
Cas relative elektrik :
Jisim relatif :
1. Bilangan proton dalam suatu atom neutral sama dengan bilangan elektronnya. Maka,
bagi atom neutral, nombor proton juga mewakili ______________________.
NOMBOR PROTON DAN NOMBOR NUKLEON
Perwakilan Atom Unsur:
8

9. 1. Saintis menggunakan symbol sebagai singkatan bagi nama unsur.
2. Nombor proton adalah bilangan ________________ dalam atom suatu unsur.
3. Nombor nukleon adalah jumlah bilangan ____________________ dan
_________________ dalam atom sesuatu unsur.
ISOTOP DAN KEGUNAANNYA
Nombor nukleon = bilangan proton + bilangan neutron
1. Isotop ialah atom-atom bagi unsur yang sama mempunyai ___________________ yang
sama tetapi ________________________ yang berbeza..
2. Isotop mempunyai
o ______________ yang serupa kerana bilangan elektron valens yang sama.
o ______________ yang berbeza kerana mempunyai jisim yang berbeza.
4. Lengkapakan jadual di bawah :
Unsur
Isotop
Bilangan Bilangan Nombo
Nombor
proton
r
nukleon,
proton,
A
neutron
Symbol atom
Z
Oksigen
Oksigen-16
Oksigen-17
Karbon
Oksigen-18
Karbon-12
Karbon-13
17
18
17
35
Klorin-37
Klorin
Karbon-14
Klorin-35
17
20
17
37
KEGUNAAN ISOTOP
9
17
37
Cl

10. Kegunaan isotop
2.4 STRUKTUR ELEKTRONIK SUATU ATOM
1. Elektron mengorbit nukleus pada petala suatu atom. Setiap petala dapat menempatkan
bilangan elektron yang tertentu.
Petala
Pertama
Kedua
Ketiga
Keempat
Bilangan electron maksimum
2
8
18
36
2. Sungguhpun begitu, bagi atom yang mempunyai nombor proton 1-20. bilangan
elektron yang maksimum pada petala yang ketiga ialah lapan sahaja.
Petala Bilangan eleklron maksimum
Pertama
2
Kedua
8
Ketiga
8
3. Elektron
pada
petala
yang
terkeluar
disebut
_______________________.
________________ menentukan sifat kimia bagi sesuatu unsur.
4. Contoh : susunan atom aluminium
10

11. 5. Lengkapkan jadual di bawah;
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
Unsur
Simbol
Hydrogen
Helium
Lithium
Berilium
Boron
Karbon
Nitrogen
Oksigen
Flourin
Neon
Natrium
Magnesium
Aluminium
Silicon
Forforus
Sulphur
Klorin
Argon
Potassium
Kalsium
Nota:
11
Nombor
Nombor
proton
No
nukleon
1
He
Ne
Ar
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
1
4
7
9
11
12
14
16
19
20
23
24
27
28
31
32
35
40
39
40
2
2
2
10
10
10
18
22
18
Susunan
Electron
elektron
Bilangan
valens
2 (duplet)
Kumpulan
Kala
2
1
1
2.8 (octet)
8
18
2
2.8.8 (octet)
8
18
3

12. 1. Bagi menentukan kumpulan, kala, logam dan bukan logam suatu unsur dalam
jadual berkala unsur sila rujuk buku teks ms 63 (bab 4)
2. Nombor nukleon atom tidak perlu dihafal.
12