Ang dokumento ay tumatalakay sa kahalagahan ng kasipagan, pagpupunyagi, pagtitipid, at pag-iimpok sa buhay ng isang tao. Ang kasipagan ay nagiging susi sa pag-unlad ng pagkatao at relasyon, habang ang pagpupunyagi ay tumutulong upang makamit ang mga mithiin sa kabila ng mga hamon. Ang pagtitipid at pag-iimpok naman ay mahalaga para sa seguridad at paghahanda sa hinaharap.

3. KASIPAGAN
• Tumutukoy sa pagsisikap na gawin o tapusin ang isang gawain na
mayroong kalidad.
• Ito ay tumutulong sa tao na malinang ang iba pang mabubuting katangian
tulad ng tiwala sa sarili, mahabang pasensya, katapatan, integridad,
disiplina at kahusayan na kung saan malaki ang maitutulong nito sa tao sa
kaniyang relasyon sa kaniyang gawain, sa kaniyang kapwa at sa kaniyang
lipunan.
• tumutulong sa isang tao upang mapaunlad niya ang kanyang pagkatao.
Nagagamit niya ito sa mabuting pakikipagrelasyon niya sa kaniyang kapwa
at mula sa kasipagan na taglay niya ay makatutulong siya na mapaunlad
ang bansa at lipunan na kaniyang kinabibilangan.

5. 1. NAGBIBIGAY NG BUONG
KAKAYAHAN SA PAGGAWA.
• Ang taong masipag ay hindi nagmamadali sa kaniyang
ginagawa. Sinisiguro niya na magiging maayos ang
kalalabasan ng kaniyang gawain. Hindi siya nagpapabaya,
ibinibigay niya ang kaniyang buong kakayahan, lakas at
panahon upang matapos niya ito ng buong husay.

6. 2. GINAGAWA ANG GAWAIN NG
MAY PAGMAMAHAL.
• Ang isang taong nagtataglay ng kasipagan ay
nagpapakita ng pagmamahal sa kaniyang trabaho.
Ibinibigay niya ang kaniyang puso sa kaniyang ginagawa
ibig sabihin naroroon ang kaniyang malasakit. Hindi lamang
niya ito ginagawa upang basta matapos na lamang kundi
naghahanap siya ng perpeksyon dito.

7. 3. HINDI UMIIWAS SA ANUMANG
GAWAIN.
• Ang taong masipag ay hindi umiiwas sa anumang gawain
lalo na kung ito ay nakaatang sa kanya. Ito ay ginagawa
niya ng maayos at kung minsan ay higit pa na maging ang
gawain ng iba ay kaniyang ginagawa. Hindi na niya
kailangan pang utusan o sabihan bagkus siya ay mayroong
pagkukusa na gawin ang gawain na hindi naghihintay ng
anomang kapalit.

8. Ang katamaran ang
pumapatay sa isang
gawain, hanapbuhay o
trabaho. Ito ang pumipigil
sa tao upang siya ay
magtagumpay.

10. PAGPUPUNYAGI
• pagtitiyaga na maaabot o makukuha ang iyong layunin o
mithiin sa buhay. Ito ay may kalakip na pagtitiyaga,
pagtitiis, kasipagan at determinasyon. Ito ay pagtanggap
sa mga hamon o pagsubok ng may kahinahunan at hindi
nagrereklamo. Ito ay patuloy na pagsubok ng mga gawain
hanggat hindi nakakamit ang mithiin.
• mahalagang katangian na makatutulong upang
magtagumpay ang isang tao. Sa kabila ng mga balakid at
mga problema na kanyang susuungin ay hindi siya dapat
panghinaan ng loob bagkus kinakailangan na magpatuloy
at maging matatag.

12. PAG-ISIPAN MO ITO:
• Pagkatapos ng ulan ay sisikat ang araw, pagkatapos ng
gabi ay darating ang umaga, at pagkatapos ng hirap ay
darating ang ginhawa. Ibig sabihin lamang nito ay gaano
man ang iyong pagdaraan na hirap sa iyong gawain ay
pagsumikapan mo itong mabuti sapagkat darating ang
araw na malalasap mo ang kaligayahan at tagumpay na
dulot nito.

13. Mayroong isang ina na sa tuwing papaubos na ang kanilang
toothpaste ay pinipiga pa niya ito ng husto, kumukuha pa siya ng
gunting upang hatiin ang tube ng toothpaste at simutin na maigi ang
laman nito. Para sa kanya kahit kaunti lamang ang makuha niya
dito ay magagamit pa niya ito sa kaniyang pagsisipilyo. Para sa
kanya, hindi kailangan na punuin ng maraming toothpaste ang haba
ng sipilyo, para lamang makapagsipilyo. Sa tuwing siya ay pupunta
sa palengke ay sinisiguro niya na umaalis siya ng maaga at siya ay
naglalakad lamang imbis na sumakay ng tricycle mula sa kanilang
bahay. Ayon sa kanya makatutulong ang paglalakad sa kanyang
kalusugan at ang pera na dapat sana’y gagamitin niya bilang
pamasahe sa tricycle ay kaniyang itinatabi sa kaniyang lalagyan
upang pagdating ng pangangailangan ay makakatulong din ang
kaunti niyang naitabi.

14. PAGTITIPID
• Ay kakambal ng pagbibigay. Ito ay isang birtud na
nagtuturo sa tao na hindi lamang mamuhay ng masagana,
kundi gamitin ang pagtitipid upang higit na makapagbigay
sa iba. Ang pagtitipid ay hindi ubos-ubos sa pera o bagay
na walang saysay. Sapagkat dapat mong mahalin ang
bunga ng iyong ginawang pagsisikap at pagtitiyaga.

16. 1. Magbaon ng pagkain sa opisina o eskwela. Mas
makakatipid kung magbabaon na lamang ng
pagkain kaysa bibili pa sa kantina o kakain sa labas.

17. 2. Matutong maglakad lalo na kung malapit lang
ang paroroonan. Maganda itong ehersisyo at
natitipid mo pa ang pamasahe na gagamitin mo.

18. 3. Mas matipid na bumili sa palengke kaysa mga
malls. Maaring hindi gaanong konbinyente sapagkat
mainit at maputik ngunit mas malaki naman ang
iyong matitipid.

19. 4. Gamitin ang load ng cellphone sa mga
importanteng bagay lamang. Hindi mo ba naiisip na
sa bawat text mo na hindi naman mahalaga ay nag-
aaksaya ka ng pera? Ang pera na ipinapaload mo
ay maari mong ipunin pandagdag sa iba pang mga
gastusin.

20. 5. Orasan ang paggamit ng TV, computer, electric
fan at iba pa. Kung hindi naman ito ginagamit ay
patayin mo ang mga

21. 6. Sa pagsisipilyo ay gumamit ng baso. Huwag
hayaang tumapon ang tubig mula sa gripo.

22. 7. Huwag ng bumili ng imported. Marami na tayong
produkto ng ating bansa na pareho lamang ang
kalidad tulad ng mga imported. Kung sa tingin mo ay
mapapamahal ka pa ay mas tangkilikin mo na ang
produkto natin.

23. Dapat maunawaan na
kailangan na maging
mapagkumbaba at
matutong makuntento sa
kung ano ang meron ka.
Ito ang
pinakamahalagang
paraan ng pagtitipid.

24. PAG-IIMPOK
paraan upang makapag “save” o makapag ipon ng salapi,
na siyang magagamit sa ating pangangailangan sa
takdang panahon.

25. Ang pera ay
pinagpapaguran upang
kitain ito. Kaya kailangan
na gastusin ito sa tama
upang huwag itong
mawala.

26. ANG PERA AY MAHALAGA NA
MAKATUTULONG SA TAO NA MARAMDAMAN
ANG KANYANG SEGURIDAD SA BUHAY LALO
NA SA HINAHARAP.
Teorya ni Maslow, The Hierarchy of Needs

27. Francisco Colayco

28. 1. PARA SA PROTEKSYON SA
BUHAY.
• Maraming mga hindi inaasahan na maaaring mangyari sa
buhay ng tao tulad na lamang ng pagkakasakit,
kalamidad, pagkawala ng trabaho o pagkabaldado. Kung
sa hindi inaasahang pagkakataon ay mangyari ito,
kailangan na ang tao ay nakahanda at mayroong
magagamit na emergency fund sapagkat kung wala ay
mahihirapan siyang makabangon mula dito.

29. 2. PARA SA MGA HANGARIN SA
BUHAY.
• Ito ang nagiging motibasyon ng iba. Ang mag-impok para
sa hangarin sa buhay na mabigyan ng magandang
edukasyon ang mga anak, ang magkaroon ng sariling
bahay at magkaroon ng maayos na pamumuhay.
Mahalaga na matamo ang mga ito bilang bahagi ng ating
kaganapan sa buhay.

30. 3. PARA SA PAGRERETIRO.
• Hindi lamang kailangan na mag-impok para sa proteksyon
sa buhay at sa mga hangarin sa buhay, mahalagang nag-
iipon din para sa pagtanda sapagkat hindi sa lahat ng oras
ay kakayanin pa ang magtrabaho. Darating din sa
kasukdulan ang buhay ng tao na siya ay magiging
matanda at mahina at hindi kakayanin pa na magbanat
ng buto.

31. KINAKAILANGAN NA TRATUHIN ANG PAG-
IIMPOK NA ISANG OBLIGASYON AT HINDI
OPTIONAL.
Francisco Colayco

32. Reference:
Edukasyon sa Pagpapakatao Grade 9 Module 11