1. Audio në Multimedia

2. Vetitë themelore të zërit Tingulli, si dukuri fizike, paraqitet kur vjen te çrregullimi i gjendjes stacionare të grimcave të ndonjë mediumi elastik Valët akustike të krijuara nga sfera me vëllim të ndryshueshëm

3. Intensiteti i zërit vlerësohet me presioni akustik ( p ) - komponenta e ndryshueshme e presionit të përgjithshëm (p t ) p s - është presioni i përhershëm atmosferik ose statik Rasti më i thjeshtë i valëve akustike është kur ndryshimet kohore janë periodike dhe mund të përshkruhe n me ligj sinusoidal ku 2  f=  - është frekuenca rrethore Ndryshimet jo sinusoidale, paraqesin tingull të përbërë. Spektri i tingullit të përbërë paraqite t me zbërthimin e funksionit periodik të përbërë në seri Fourier Ndryshimet jo periodike ato mund të paraqiten me një varg kontinual të komponentëve që shprehen me integralin Fourier si:

4. Shpejtësia e përhapjes së tingullit Ku c 0 - shpejtësia e tingullit në 0 0 C Për T= 0 0 C , p s = 1 atm (760 mm Hg) ρ = 1,293 Kg/m 3 dhe  = 1.4 gjendet c 0 =33 1.4 m/s Në 20 0 C shpejtësia e zërit është c = 343 m/s Uji (10 0 C) 1440 m/s Metalet 3000 deri 5000 m/s Druri 3600 deri 4600 m/s Masat plastike 1000 deri 2500 m/s Goma e butë 70 m/s Shpejtësitë e përhapjes së tingullit për disa materiale janë: Gjatësitë valore në brezin e audio-frekuencave (20 deri 20 000 Hz) do të jenë: f = 20 Hz 100 Hz; 1000 Hz; 10 kHz; 20 kHz;  = 117,5 m; 3,43 m; 34,3 cm; 3,43 cm; 1,71 cm;

5. Ndjenja e tingullit Energjia më e vogël (në njësi të kohës) të cilën e regjistron veshi - është e rendit 10 -17 [W] Raporti i frekuencës më të ulët (20Hz) dhe asaj më të lart (20kHz) të cilën veshi e pranon është 1:1000 - te syri është 1:2. Raporti i zërit më të dobët i cili mund të dëgjohet, dhe atij më të fortë që mund të durohet është prej 120 dB e për syrin është 90dB Karakteristikat themelore të zërit të cilat veshi i dallon janë: intensiteti i zërit, lartësia e tonit (tingullit) dhe ngjyra (timbri) i zërit. Karakteristikat fizike, në bazë të të cilave veshi i vëren këto diferenca, i bartë spektri i audio-sinjalit.

6. Përjetimi i intensitetit të zërit ~ intensiteti i ngacmimit fizik Përjetimi i lartësisë ~ frekuenca e sinjalit. Përjetimi i ngjyrës së zërit ~ ekzistimi dhe madhësia e harmonikëve të veçantë të tonit muzikor. Karakteristika e tretë e secilës komponentë të veçantë të tingullit të përbërë - shfazimi ndaj komponenteve tjera - nuk është e paraqitur në spektrin dydimensional të sinjalit, por edhe nuk është e rëndësishme, sepse veshi është i pandjeshëm në fazë.

7. Puna e organit të dëgjimit Skica e prerjes së organit të dëgjimit

8. Prerja e trupit kërmillor (kohlea) Pozita e zhvendosjes maksimale të membranes bazilare sipas frekuencës së tingullit

9. Membrana bazilare dhe organi i Kortiut Numri i impulseve të cilat një qelizë i shkrepë, varet nga frekuenca e sinjalit. Në secilën periodë, qimja një herë lakohet dhe vjen deri te shkrepja. Ngase këtu kemi të bëjmë me proces elektrokimik, qelizës, pas çdo shkrepje i nevojiten 1 deri 3 ms që të aftësohet për shkrepjen e re.

10. Lartësia e tingullit Lartësia e tingullit - karakteristikë subjektive e zërit T ë gjithë tingujt vendosen në shkallë e cila fillon me tone “e përfundon me tone “ të larta”. Lartësia e është e caktuar me frekuencën e tingullit, me frekuencën themelore të zërit të përbërë. Lartësia e tonit ~ log f Oktava i përgjigjet raportit të frekuencës 1:2, do të thotë se fitohet ose me rritjen e një frekuence për 100 % ose me zvogëlimin për 50 %.

11. Nëse f 1 dhe f 2 janë kufijtë e regjionit të dëgjimit, pra 20 Hz dhe 20 kHz do të fitojmë n=10, që do të thotë se regjioni i dëgjimit të veshit përfshinë 10 oktava. Eksperimentet e bëra me qëllim të gjetjes së intervaleve të cilat melodikisht duken të njëjtë kanë sjellë deri te formimi i të ashtu quajturës shkallë melodike me njësinë e re “mel”. Lidhja në mes të mel-it dhe hercit

12. Regjioni i dëgjimit të veshit Pragu i dëgjimit dhe regjionet e të folurit dhe muzikës

13. Niveli i zërit Ndryshimet më të vogla të nivelit të tingullit të cilat veshi i dallon, në varshmëri të frekuencës së sinjalit

14. Intensiteti subjektiv i zërit Intensiteti i tingullit në fona në të gjitha frekuencat tjera caktohet me rrugë eksperimentale - me caktimin se kur një tingull duket me intensitet të njëjtë si tingulli në 1000 Hz, intensiteti i të cilit është definuar. Vijat e standardizuara izofonike

15. Burimi i zërit Vlera efektive e presionit akustik Niveli i presionit akustik Pa dB re 20 µPa Dëmtimi i menjëhershëm i indit të butë 50000 rreth 185 Pragu i dhembjes 100 134 Dëmtimi i dëgjimit gjatë efektit të shkurtë 20 rreth 120 Aeroplani në distancë 100 m 6–200 110–140 Shpuesja metalike në distancë 1 m /diskoteka 2 rreth 100 Dëmtimi i të dëgjuarit për ekspozim të gjatë 0.6 rreth 85 Zhurma e trafikut në rrugën kryesore në distancë 10 m 0.2–0.6 80–90 Automobili i udhëtarëve në lëvizje në distancë 10 m 0.02–0.2 60–80 Kompleti TV - niveli tipik shtëpiak në distancë 10 m 0.02 rreth 60 Të folurit normal në distancë 10 m 0.002–0.02 40–60 Dhoma shumë e qetë 0.0002–0.0006 20–30 Frymëmarrja e qetë njerëzore 0.00006 10 Pragu i dëgjimit në 2 kHz - veshët e shëndoshë 0.00002 0

16. 3. 1 .7 Zëshmëria Numri i fonave nuk na tregon asgjë për rritjen e fortësisë së tingullit. P.sh. a është rritja për 10 fona e madhe apo e vogël, dhe sa herë është tingulli më i fortë etj. Këto të meta të shkallës fonike nga aspekti i intervaleve reale (subjektive) të saja, kanë sjellë deri te definimi edhe i një madhësie të re me të cilën shprehet intensiteti subjektiv i tingullit. Kjo është "zëshmëria" ndërsa njësia e zëshmërisë është "soni". Shkalla në sona është e fituar poashtu me rrugë eksperimentale. Matja e niveleve subjektive në fona dhe sona bëhet me anë të instrumenteve të veçanta që quhen fonometër, gjegjësisht sonometër.

17. Diagrami i standardizuar për caktimin e zëshmërisë (sona) nga niveli objektiv (dB) dhe subjektiv (fona)

18. 3. 2 . BAZAT E AUDIOS DIGJITALE 3. 2 .1 Digjitalizimi i zërit

19. Vetitë themelore të zërit Zëri është valë kontinuale (e vazhdueshme) e cila udhëton nëpër ajër. Vala paraqitet për shkak të ndryshimeve të presionit . Zëri detektohet me matjen e nivelit të presionit në një lokacion. Valët e zërit kanë vetitë e zakonshme të valëve (reflektimin, refrakcionin, difraksionin, etj.).

20. Digjitalizimi në përgjithësi Mikrofonat, video kamerat krijojnë sinjale analoge (tensione me vlera kontinuale)

21. Digjitalizimi në përgjithësi Për të marrë audio ose video sinjal në kompjuter, ne duhet ta digjitalizojmë atë (ta shndërrojmë në një varg numrash) Pra, duhet të kryhet mostrimin diskret dhe kuantizimi (i kohës dhe tensionit). Mostrimi (Sampling) – ndanë boshtin horizontal (dimensionin e kohës) në pjesë diskrete .

22. Digjitalizimi në përgjithësi Kuantizimi - - ndanë boshtin vertikal (madhësinë e sinjalit) në pjesë diskrete. Kuantizimi 8 bitësh ndanë boshtin vertikal në 256 nivele 16 bita do të japin 65536 nivele.

23. Digjitalizimi i audio sinjalit Pyetjet për digjitalizimin kualitativ të audio sinjalit (shndërrimi analog-në-digjital): Sa shpesh duhet të mostrohet sinjali? Sa është i mirë ky sinjal? Si është formatizuar audio e dhëna e këtillë?

24. Teorema e Nyquist-it Supozojmë se jemi duke mostruar një valë sinusoidale. Sa shpesh duhet të mostrojmë sinjalin që ta nxjerrim frekuencën e tij?

25. Teorema e Nyquist-it Nëse e mostrojmë 1 herë për cikël, mund të mendojmë se ai është konstant.

26. Teorema e Nyquist-it Nëse e mostrojmë 1,5 herë për cikël, mund të mendojmë se është valë sinusoidale me frekuencë më të ulët

27. Teorema e Nyquist-it Herësi i Nyquist-it -- "Për digjitalizim pa humbje, herësi i mostrimit duhet të jetë së paku sa dyfishi i përgjigjes maksimale frekuencore."

28. Herësi sinjal/zhurmë (SNR) Në çdo sistem analog, një tension është ai që dëshironi të matet ( sinjali ), ndërsa tjetri është fluktuacion i rastit ( zhurma ). Herësi i fuqive të këtyre quhet herësi sinjal/zhurmë (nga anglishtja signal to noise ratio SNR ) . SNR është masë e kualitetit të sinjalit. SNR zakonisht matet në decibelë ( dB ).

29. Audio formatet tipike Format e audio fajllave kanë .au (Unix), . aiff (MAC, SGI), . wav (PC, DEC) Një metodë e thjeshtë dhe që përdoret shumë për kompresimin e audio sinjaleve është Adaptive Delta Pulse Code Modulation (ADPCM). Me anë të kësaj metode, duke u bazuar në mostrat e kaluara, bëhet parashikimi i mostrave të ardhshme dhe enkodohet diferenca në mes të vlerës aktuale dhe vlerës së parashikuar.

30. Herësi i të dhënave për audio kualitativ

31. Tingujt sintetik Sinte za FM FM (Frequency Modulation) Synthesis – shfrytëzohet te Sound Blaster kartelat Sinteza Wavetable – tabela e valëve të gjeneruara nga valët e tingujve të instrumenteve reale

32. 3. 2 .2 Hyrje në MIDI (Musical Instrument Digital Interface) Definicioni i MIDI-it: një protokoll që mundëson komunikimin në mes të kompjuterit, sintesajzerit, tastaturës, dhe pajisjeve tjera muzikore.

33. 1. Terminologjia: Sintesajzeri: Është gjenerator i tingullit (me frekuencë themelore të ndryshme, intensitet dhe ngjyrë të tingullit). Sintesajzeri i mirë (i muzicientëve) zakonisht ka mikroprocesor, tastaturë, panelin kontrollues, memorie, etj.

34. 1. Terminologjia: Sekuenceri: Mund të jetë njësi e veçantë ose program softuerik për PC. (Shfrytëzohet si server i të dhënave për MIDI). Në kohët e fundit shumë më shpesh është në formë të editorit të muzikës në kompjuter. Ka një ose më shumë MIDI HY rje dhe MIDI DA lje.

35. 1. Terminologjia: Shtegu: Shtegu te sekuenceri shfrytëzohet për organizimin e incizimeve. Shtegu mund të kyçet ose shkyçet gjatë incizimit ose reproduktimit.

36. 1. Terminologjia: Kanali: MIDI kanalet shfrytëzohen për veçimin e informacioneve në një MIDI sistem. Një kabëll ka 16 MIDI kanale. Numrat e kanaleve janë të koduar në çdo MIDI mesazh.

37. 1. Terminologjia: Ngjyra (Timbri): Kualiteti i tingullit, p.sh., tingulli i flautës, çellos, etj. Multitimbral – i aftë për ekzekutimin e shumë tingujve të ndryshëm njëkohësisht (p.sh., piano, orkestër ushtarake, tupanë,, etj.) Lartësia themelore (frekuenca) e notës muzikore të cilën e ekzekuton instrumenti

38. 1. Terminologjia: Zëri: Zëri është pjesa e sintesajzerit e cila e prodhon tingullin. Sintesajzeri mund të ketë shumë zëra (12, 20, 24, 36, etj.). Secili zë punon pavarësisht dhe njëkohësisht (simultan) për prodhimin e tingujve me lartësi dhe ngjyrë të ndryshme.

39. 2. Hardueri i MIDI-it MIDI konektorët: -- Çdo MIDI njësi ka tri porta 5-pinshe MIDI HY RJA ( IN ): Konektori përmes të cilit qarku i pranon të gjitha të dhënat MIDI. MIDI DA LJA ( OUT ): Konektori përmes të cilit qarku i transmeton të gjitha të dhënat MIDI që i gjeneron vetë. MIDI PËRMES ( THROUGH ): Konektori përmes të cilit qarku i përpunon (i shtonë jehonë) të dhënave të pranuara nga MIDI IN.

40. 2. Hardueri i MIDI-it Vërejtje : vetëm të dhënat nga MIDI IN mund të përpunohen me jehonë (eho). Të gjitha të dhënat e gjeneruara nga vetë qarku dërgohen kah MIDI OUT.

41. 2. Hardueri i MIDI-it Një MIDI sekuencer tipik:

42. 2. Hardueri i MIDI-it MIDI OUT i sintesajzerit është i lidhur me MIDI IN të sekuencerit. MIDI OUT i sekuencerit është i lidhur me MIDI IN të sintesajzerit dhe “përmes” secilit modul shtesë të tingullit. Gjatë incizimit, sintesajzeri me tastaturë shfrytëzohet për dërgimin e mesazheve MIDI në sekuencer, i cili i incizon ato. Gjatë reprodukimit: mesazhet dërgohen nga sekuenceri te modulet e zërit dhe sintesajzeri i cili e ekzekuton muzikën play back.

43. 3. MIDI mesazhet MIDI mesazhet shfrytëzohen nga qarqet MIDI për komunikim në mes veti. Struktura e MIDI mesazhit: MIDI mesazhi përmban një bajt të statusit dhe deri në dy bajta të të dhënave .

44. 3. MIDI mesazhet Bajti i statusit Biti më dallues i status bajtit vendoset në 1. 4 bitat e rendit të ulët identifikojnë përkatësinë e kanalit (4 bita prodhojnë 16 kanale të mundshme). 3 bitat e mbetur identifikojnë mesazhin. Biti më dallues i bajtit të të dhënave vendoset në 0 .

45. 3. MIDI mesazhet Klasifikimi i MIDI mesazheve:

46. Faleminderit në durim