Punoi: Erald Huso Pranoi: Roneda Mucaj
INTELIGJENCA ARTFICIALE 1
Simulinku eshte nje pakete perberese e matlabit qe
sherben per modelime, simulime dhe analizime te
sistemeve te ndryshme dinamike.
Simulinku na lejon eksplorimin e modeleve te
nderlikuara, jo-lineare qe jane me afer realitetit.
Per te hyre ne librarite e simulink perdorim komanden
simulink ne dritaren e komandave apo shtypim ikonen
Simulink Library.
INTELIGJENCA ARTFICIALE 2
 Simulinku eshte nje lloj pakete software per modelimin ,
simulimin dhe analizimin e sistemeve dinamike.
 Suporton sisteme lineare dhe jo-lineare , te modeluara ne nje kohe
te vazhdueshme , ne kohe diskrete apo nje hibrid mes te dy
modeleve.
 Per modelimin Simulink perdor nje nderfaqe grafike (GUI) per
ndertimin e modeleve si bllok diagrama, duke perdorur
zhvendosjet dhe klikimet me mouse.
 Me keto nderfaqe ne mund te vizatojme modele te ndryshme
njesoj si ne leter.
 Gjithashtu kemi mundesi te modifikojme dhe krijojme blloqet
tona vetjake nepermjet funksioneve S(S-Functions).
 Modelet jane hierarkike , kshuqe mund te ndertojme modele duke
perdorur metoden nga lart-poshte apo nga poshte-lart.
INTELIGJENCA ARTFICIALE 3
 Pasi percaktojme nje model, ne mund ta
simulojme ate, duke perdorur disa metoda te
ndryshme integruese ose nga menute e simulinkut
ose duke shkruar komanden ne Matlab
 Mund te ndryshojme parametrat dhe te shikojme
cfare ndodh.
 Rezultati i simulimit mund te shfytezohet me pas
ne Matlab per procesim te metejshem apo per
vizualizim nepermjet grafikeve
INTELIGJENCA ARTFICIALE 4
Si te ekzekutojme nje model te gatshem
 Shikojme modelin e gatshem termodinamik te nje
shtepie ne Simulink.
INTELIGJENCA ARTFICIALE 5
INTELIGJENCA ARTFICIALE 6
 Per te filluar simulimin zgjedhim tek menuja
Simulation opsionin Run ose direkt butonin RUN
 Pasi ekzekutojme simulimin tek grafiket shfaqen
vlerat perkatese per temperaturat dhe kostot.
INTELIGJENCA ARTFICIALE 7
INTELIGJENCA ARTFICIALE 8
 Per te ndaluar simulimin shtypim Stop ose Pause ne
varesi te modelit.
 Kur mbarojme e mbyllim simulimin me butonin
Close ne menune File .
INTELIGJENCA ARTFICIALE 9
 Modeli i mesiperm perdor dhe nensisteme per te
thjeshtezuar diagramen e pergjithshme te modelit dhe
per te perdorur sistemet dhe ne modele te tjera.
 Nje nensistem eshte grup blloqesh qe perfaqesohet
nga nje bllok me i madh.
 Modeli jone permban 5 nensiteme: Thermostat,
House, dhe tre nensisteme te kthimit te temperatures
(dy nga Fahrenheit ne Celsius, dhe nje konverton nga
Celsius ne Fahrenheit).
INTELIGJENCA ARTFICIALE 10
 Per te pare nensistemin brenda bllokut House block
mjafton te bejme double click me mouse.
INTELIGJENCA ARTFICIALE 11
 Blloku konstant Set Point percakton temperaturen e
brendshme fillestare te modelit, te cilen ne mundet ta
modfikojme vete, edhe kur simulimi eshte duke
punuar. Po keshtu mund te ndryshojme dhe
temperaturen e jashtme outside temperature.
INTELIGJENCA ARTFICIALE 12
 Mund te ndryshojme dhe variacionet e temperaturave
gjate dites ne bllokun Daily Temp Variation.
 Blloqet scope bejne paraqitjen grafike te rezultatit te
marre gjate nje intervali kohor
INTELIGJENCA ARTFICIALE 13
 Per te pare modele te tjera te gatshme shtypim
komanden simulink3 ne MATLAB.
 Na shfaqen blloqet e gatshme te librarive, klikojme tek
Demos.
INTELIGJENCA ARTFICIALE 14
INTELIGJENCA ARTFICIALE 15
 Krijimi i nje modeli te thjeshte
 Zgjedhim opsionin New Model tek Library Browser’s
toolbar.
INTELIGJENCA ARTFICIALE 16
 Kopjojme blloqe te ndryshme tek modeli nga librarite e
meposhtme:
 Sources library (psh blloku qe gjeneron sinusin)
 Sinks library (blloku Scope per grafiket)
 Continuous library (blloku Integrator )
 Signals & Systems library (blloku Mux )
INTELIGJENCA ARTFICIALE 17
 Marrim bllokun perkates dhe e fusim ne modelin qe po
krijojme.
 Ne kete menyre kopjojme gjithe blloqet perkatese qe na
nevojiten.
INTELIGJENCA ARTFICIALE 18
 Pasi marrim blloqet qe na nevojiten bejme bashkimet
mes tyre.
INTELIGJENCA ARTFICIALE 19
INTELIGJENCA ARTFICIALE 20
 Per te bere nje degezim ne nje vije ekzistuese ,
pozicionojme fillimisht treguesin e mousit mes vijes
lidhese te mousit dhe bllokut MUX, mbajme te shtypur
CTRL, shtypim butonin e mausit dhe e vendosim
treguesin tek Integratori, per ta lidhur me te.
INTELIGJENCA ARTFICIALE 21
INTELIGJENCA ARTFICIALE 22
 Hapim bllokun Scope per te pare simulimin, dhe
percaktojme parametrat e simulimit tek Model
Configuration Parameters.
INTELIGJENCA ARTFICIALE 23
 Nensistemet i krijojme me dy menyra:
1. Shtojme nje bllok Subsystem ne model, pastaj e hapim
ate dhe shtojme blloqet perberes ne dritaren e
nensistemit.
2. Shtojme blloqet qe perbejne nensistemin, pastaj i
grupojme ato brenda nje nensistemi.
Krijimi i nensistemeve
INTELIGJENCA ARTFICIALE 24
Shembull: Ndertimi i ekuacionit
INTELIGJENCA ARTFICIALE 25
 Pjesa me e veshtire per perdoruesit fillestare te Simulink
eshte si te modelojme ekuacionet.
 Marrim disa shembuj.
Si te modelojme ekuacionet
26INTELIGJENCA ARTFICIALE
 Kthimi I temperatures nga Celsius ne Fahreneit
 Ekuacioni qe modelon kthimin e temperatures:
TF = 9/5(TC) + 32
 Cfare blloqesh na duhen per te implementuar formulen
e mesiperme:
 Nje bllok I tipit Ramp nga libraria/blloku Sources per
te futur sinjalin e temperatures.
 Nje bllok konstant per te percaktuar konstanten 32 ,
prape nga blloku Sources.
 Nje bllok Gain (shumezues), per te shumezuar sinjalin
hyres me 9/5, nga libraria Math.
27INTELIGJENCA ARTFICIALE
 Nje bllok shume, per te shtuar dy vlerat , prape nga
libraria Math.
 Nje bllok Scope per te paraqitur daljen nga libraria Sinks.
 Bashkojme te gjitha blloqet me njeri-tjetrin
28INTELIGJENCA ARTFICIALE
 Blloku Ramp ben futjen e sinjalit hyres (input) . E hapim
ate bllok dhe ndryshojme vleren fillestare ne 0 ( Initial
output parameter ) .
 Blloku Gain e shumezon temperaturen me nje konstante
9/5. Blloku shumes I shton vleren 32 rezultatit dhe nxjerr
vleren ne Fahrenheit.
 Daljen e shohim tek blloku Scope. Simulimi do zgjase per
10 sekonda.
29INTELIGJENCA ARTFICIALE
 Figura tregon nje top qe perplaset.
Shembull
30INTELIGJENCA ARTFICIALE
 Distanca llogaritet me:
 Kemi te bejme me nje seri te pafundme.
 Shuma e n+1 termave do jete:
31INTELIGJENCA ARTFICIALE
 Shumezojme te dy anet me r dhe do kemi
 Zbresim ekuacionin e fundit nga I pari dhe do kemi:
 Dhe per r ≠ 1
32INTELIGJENCA ARTFICIALE
 Meqenese ne shembullin tone r < 1, kur n→∞, termi rn
ashkon ne 0 , dmth,
 Keshtu qe distanca totale qe ka bere topi jepet me:
33INTELIGJENCA ARTFICIALE
 Perdorim Simulinkun per te modeluar relacionin e
mesiperm me 3 blloqe konstante dhe nje bllok shume
(add), zbritje (Subtract), shumezimi (Multiply) dhe
pjestimi (Divide).
 Rezultatin do ta shfaqim me nje bllok Display.
 Fusim vlerat ne matlab: a = 6; r = 0.1:0.1:0.9;
34INTELIGJENCA ARTFICIALE
35INTELIGJENCA ARTFICIALE
 Disa ndryshime
36INTELIGJENCA ARTFICIALE
 Paraqesim ekuacioni e meposhtem kimik:
37INTELIGJENCA ARTFICIALE
38INTELIGJENCA ARTFICIALE
 Modelimi I nje funksioni te shkalles se dyte ODE
(ordinary differential equation)
39INTELIGJENCA ARTFICIALE
 Pergatitja
40INTELIGJENCA ARTFICIALE
41INTELIGJENCA ARTFICIALE
Kodi i meposhtem:
if (u1 > 0) {
body_1;
}
else if (u2 > 0){
body_2;
}
else
{
body_3;
}
Mund te paraqitet ne simulink:
INTELIGJENCA ARTFICIALE 42
Blloqet If-Else ne simulink
INTELIGJENCA ARTFICIALE 43
INTELIGJENCA ARTFICIALE 44
INTELIGJENCA ARTFICIALE 45
Per modelimin e nje rrjeti nervor kemi paketen Neural
Network Toolbox , e cila na mundeson ndertimin e rrjetave
nervore nepermjet simulinkit.
Njesoj mund te perdorim funksionin gensim per te
gjeneruar versionin e simulinkut per cdo rrjet qe kemi
krijuar duke perdoruru matlab-in
INTELIGJENCA ARTFICIALE 46
INTELIGJENCA ARTFICIALE 47

Inteligjence artificiale

  • 1.
    Punoi: Erald HusoPranoi: Roneda Mucaj INTELIGJENCA ARTFICIALE 1
  • 2.
    Simulinku eshte njepakete perberese e matlabit qe sherben per modelime, simulime dhe analizime te sistemeve te ndryshme dinamike. Simulinku na lejon eksplorimin e modeleve te nderlikuara, jo-lineare qe jane me afer realitetit. Per te hyre ne librarite e simulink perdorim komanden simulink ne dritaren e komandave apo shtypim ikonen Simulink Library. INTELIGJENCA ARTFICIALE 2
  • 3.
     Simulinku eshtenje lloj pakete software per modelimin , simulimin dhe analizimin e sistemeve dinamike.  Suporton sisteme lineare dhe jo-lineare , te modeluara ne nje kohe te vazhdueshme , ne kohe diskrete apo nje hibrid mes te dy modeleve.  Per modelimin Simulink perdor nje nderfaqe grafike (GUI) per ndertimin e modeleve si bllok diagrama, duke perdorur zhvendosjet dhe klikimet me mouse.  Me keto nderfaqe ne mund te vizatojme modele te ndryshme njesoj si ne leter.  Gjithashtu kemi mundesi te modifikojme dhe krijojme blloqet tona vetjake nepermjet funksioneve S(S-Functions).  Modelet jane hierarkike , kshuqe mund te ndertojme modele duke perdorur metoden nga lart-poshte apo nga poshte-lart. INTELIGJENCA ARTFICIALE 3
  • 4.
     Pasi percaktojmenje model, ne mund ta simulojme ate, duke perdorur disa metoda te ndryshme integruese ose nga menute e simulinkut ose duke shkruar komanden ne Matlab  Mund te ndryshojme parametrat dhe te shikojme cfare ndodh.  Rezultati i simulimit mund te shfytezohet me pas ne Matlab per procesim te metejshem apo per vizualizim nepermjet grafikeve INTELIGJENCA ARTFICIALE 4
  • 5.
    Si te ekzekutojmenje model te gatshem  Shikojme modelin e gatshem termodinamik te nje shtepie ne Simulink. INTELIGJENCA ARTFICIALE 5
  • 6.
  • 7.
     Per tefilluar simulimin zgjedhim tek menuja Simulation opsionin Run ose direkt butonin RUN  Pasi ekzekutojme simulimin tek grafiket shfaqen vlerat perkatese per temperaturat dhe kostot. INTELIGJENCA ARTFICIALE 7
  • 8.
  • 9.
     Per tendaluar simulimin shtypim Stop ose Pause ne varesi te modelit.  Kur mbarojme e mbyllim simulimin me butonin Close ne menune File . INTELIGJENCA ARTFICIALE 9
  • 10.
     Modeli imesiperm perdor dhe nensisteme per te thjeshtezuar diagramen e pergjithshme te modelit dhe per te perdorur sistemet dhe ne modele te tjera.  Nje nensistem eshte grup blloqesh qe perfaqesohet nga nje bllok me i madh.  Modeli jone permban 5 nensiteme: Thermostat, House, dhe tre nensisteme te kthimit te temperatures (dy nga Fahrenheit ne Celsius, dhe nje konverton nga Celsius ne Fahrenheit). INTELIGJENCA ARTFICIALE 10
  • 11.
     Per tepare nensistemin brenda bllokut House block mjafton te bejme double click me mouse. INTELIGJENCA ARTFICIALE 11
  • 12.
     Blloku konstantSet Point percakton temperaturen e brendshme fillestare te modelit, te cilen ne mundet ta modfikojme vete, edhe kur simulimi eshte duke punuar. Po keshtu mund te ndryshojme dhe temperaturen e jashtme outside temperature. INTELIGJENCA ARTFICIALE 12
  • 13.
     Mund tendryshojme dhe variacionet e temperaturave gjate dites ne bllokun Daily Temp Variation.  Blloqet scope bejne paraqitjen grafike te rezultatit te marre gjate nje intervali kohor INTELIGJENCA ARTFICIALE 13
  • 14.
     Per tepare modele te tjera te gatshme shtypim komanden simulink3 ne MATLAB.  Na shfaqen blloqet e gatshme te librarive, klikojme tek Demos. INTELIGJENCA ARTFICIALE 14
  • 15.
    INTELIGJENCA ARTFICIALE 15 Krijimi i nje modeli te thjeshte
  • 16.
     Zgjedhim opsioninNew Model tek Library Browser’s toolbar. INTELIGJENCA ARTFICIALE 16
  • 17.
     Kopjojme blloqete ndryshme tek modeli nga librarite e meposhtme:  Sources library (psh blloku qe gjeneron sinusin)  Sinks library (blloku Scope per grafiket)  Continuous library (blloku Integrator )  Signals & Systems library (blloku Mux ) INTELIGJENCA ARTFICIALE 17
  • 18.
     Marrim bllokunperkates dhe e fusim ne modelin qe po krijojme.  Ne kete menyre kopjojme gjithe blloqet perkatese qe na nevojiten. INTELIGJENCA ARTFICIALE 18
  • 19.
     Pasi marrimblloqet qe na nevojiten bejme bashkimet mes tyre. INTELIGJENCA ARTFICIALE 19
  • 20.
  • 21.
     Per tebere nje degezim ne nje vije ekzistuese , pozicionojme fillimisht treguesin e mousit mes vijes lidhese te mousit dhe bllokut MUX, mbajme te shtypur CTRL, shtypim butonin e mausit dhe e vendosim treguesin tek Integratori, per ta lidhur me te. INTELIGJENCA ARTFICIALE 21
  • 22.
  • 23.
     Hapim bllokunScope per te pare simulimin, dhe percaktojme parametrat e simulimit tek Model Configuration Parameters. INTELIGJENCA ARTFICIALE 23
  • 24.
     Nensistemet ikrijojme me dy menyra: 1. Shtojme nje bllok Subsystem ne model, pastaj e hapim ate dhe shtojme blloqet perberes ne dritaren e nensistemit. 2. Shtojme blloqet qe perbejne nensistemin, pastaj i grupojme ato brenda nje nensistemi. Krijimi i nensistemeve INTELIGJENCA ARTFICIALE 24
  • 25.
    Shembull: Ndertimi iekuacionit INTELIGJENCA ARTFICIALE 25
  • 26.
     Pjesa mee veshtire per perdoruesit fillestare te Simulink eshte si te modelojme ekuacionet.  Marrim disa shembuj. Si te modelojme ekuacionet 26INTELIGJENCA ARTFICIALE
  • 27.
     Kthimi Itemperatures nga Celsius ne Fahreneit  Ekuacioni qe modelon kthimin e temperatures: TF = 9/5(TC) + 32  Cfare blloqesh na duhen per te implementuar formulen e mesiperme:  Nje bllok I tipit Ramp nga libraria/blloku Sources per te futur sinjalin e temperatures.  Nje bllok konstant per te percaktuar konstanten 32 , prape nga blloku Sources.  Nje bllok Gain (shumezues), per te shumezuar sinjalin hyres me 9/5, nga libraria Math. 27INTELIGJENCA ARTFICIALE
  • 28.
     Nje bllokshume, per te shtuar dy vlerat , prape nga libraria Math.  Nje bllok Scope per te paraqitur daljen nga libraria Sinks.  Bashkojme te gjitha blloqet me njeri-tjetrin 28INTELIGJENCA ARTFICIALE
  • 29.
     Blloku Rampben futjen e sinjalit hyres (input) . E hapim ate bllok dhe ndryshojme vleren fillestare ne 0 ( Initial output parameter ) .  Blloku Gain e shumezon temperaturen me nje konstante 9/5. Blloku shumes I shton vleren 32 rezultatit dhe nxjerr vleren ne Fahrenheit.  Daljen e shohim tek blloku Scope. Simulimi do zgjase per 10 sekonda. 29INTELIGJENCA ARTFICIALE
  • 30.
     Figura tregonnje top qe perplaset. Shembull 30INTELIGJENCA ARTFICIALE
  • 31.
     Distanca llogaritetme:  Kemi te bejme me nje seri te pafundme.  Shuma e n+1 termave do jete: 31INTELIGJENCA ARTFICIALE
  • 32.
     Shumezojme tedy anet me r dhe do kemi  Zbresim ekuacionin e fundit nga I pari dhe do kemi:  Dhe per r ≠ 1 32INTELIGJENCA ARTFICIALE
  • 33.
     Meqenese neshembullin tone r < 1, kur n→∞, termi rn ashkon ne 0 , dmth,  Keshtu qe distanca totale qe ka bere topi jepet me: 33INTELIGJENCA ARTFICIALE
  • 34.
     Perdorim Simulinkunper te modeluar relacionin e mesiperm me 3 blloqe konstante dhe nje bllok shume (add), zbritje (Subtract), shumezimi (Multiply) dhe pjestimi (Divide).  Rezultatin do ta shfaqim me nje bllok Display.  Fusim vlerat ne matlab: a = 6; r = 0.1:0.1:0.9; 34INTELIGJENCA ARTFICIALE
  • 35.
  • 36.
  • 37.
     Paraqesim ekuacionie meposhtem kimik: 37INTELIGJENCA ARTFICIALE
  • 38.
  • 39.
     Modelimi Inje funksioni te shkalles se dyte ODE (ordinary differential equation) 39INTELIGJENCA ARTFICIALE
  • 40.
  • 41.
  • 42.
    Kodi i meposhtem: if(u1 > 0) { body_1; } else if (u2 > 0){ body_2; } else { body_3; } Mund te paraqitet ne simulink: INTELIGJENCA ARTFICIALE 42 Blloqet If-Else ne simulink
  • 43.
  • 44.
  • 45.
  • 46.
    Per modelimin enje rrjeti nervor kemi paketen Neural Network Toolbox , e cila na mundeson ndertimin e rrjetave nervore nepermjet simulinkit. Njesoj mund te perdorim funksionin gensim per te gjeneruar versionin e simulinkut per cdo rrjet qe kemi krijuar duke perdoruru matlab-in INTELIGJENCA ARTFICIALE 46
  • 47.