SlideShare a Scribd company logo
Gübre Değerlendirme: Beslenme ve
Sürü Sağlığı için Anahtar
Hazırlayan:
Dr. Abdollah (Khosrow) Samiei
Süt İnekleri Besleme Uzmanı (Ph.D.)
İnceleyen:
Professor Mike Hutjens
University of illinois
İşletme
Müdürleri
Veterinerler
Teknisyenler
Konfor
Besleme Uzmanları
Süt İneklerinin Performanslarını Geliştirmek
İçin:
Süt İnekleri Size Yalan
Söylemez
l Gübrenin değerlendirilmesi yemlerin sindirimi ve rumen
fonksiyonları üzerine iyi bir fikir verecektir.
l Gübredeki işaretlerin değerlendirilmesinden sonra,
hayvanların optimal performansı (üretim ve sağlık) için
rasyon formülasyonunun değiştirilip değiştirilmemesine
karar verebilirsiniz.
Sindirim kanalı sonunda (cecum and large
intestine) yem fermantasyon ürünleri
Organik asitler (acetate, propionate, butyrate, vs.)
Mikrobiyal protein
Gazlar
Bu ürünler rumen fermantasyon ürünlerine benzer
ürünlerdir.
Rumen (Fermantasyon)
Sekum & Kalın Bağırsak
Yemler Nerede Sindirilir?
Ham Protein
Karbonhidrat
(NDF & NFC) İnce Bağırsak (Enzimik)
Gerçek Protein
Nişasta
Lipitler
Ham Protein
Karbonhidrat
(NDF & NFC)
Mary Beth Hall
Wisconsin University
Üretilen organik asitler, rumende tampon madde olarak
salya bulunmasıyla veya yeterli miktarda etkin lif
tüketimiyle sorunsuz bir şekilde emilmektedir bunun tersi
bir durumda sürüde rumen asidozu gözlemlenecektir.
Sindirim kanalında tampon sistemin yetersizliği sonucu
üretilen organik asitler bulundukları ortamdaki pH’ın
düşmesine neden olacaklardır.
Sindirim kanalının sonunda üretilen mikrobiyal proteinler
inekler için kullanılabilir değildir.
Gaz
Mikrobiyal
Protein
Organik asitler
Fermentasyon Ürünlerinin Akıbeti
Rumen Kör Bağırsak
Dışkı
Çevrim
Emilim
Emilim Emilim
Geğirme/Şişkinlik Dışkı
Fermantasyon Ürünleri
Mary Beth Hall
Wisconsin University
NFC Sindirim Özellikleri
Organik Asitler
Şekerler
Nişasta
Fruktanlar
Pektik Maddeler
Glukanlar
Laktik Asit
Fermantasyonu
Düşük pH’da
Azalan
Fermantasyon
Memeli
Enzimlerince
Sindirim
Mikrobiyal
Gelişime
Destek
Mary Beth Hall
Wisconsin University
NFC Çeşitleri ve Kaynakları
Organic Asitler:
Silaj
Whey
Steep liquor
Şekerler:
Melas
Fırıncılık artıkları
Yeşil kaba yemler
Pancar ve narenciye
posaları
Badem kabuğu
Nişasta:
Tahıl silajları
Mısır, Sorgum
Diğer tahıllar
Fırıncılık
artıkları
Wheat midds
Çözünebilir Lifler:
Baklagil kaba yemleri
Pancar ve narenciye
posaları
Soya fasülyesi
küspesi
Mary Beth Hall
Wisconsin University
Gaz biriken kısım
S.I.
Özafagus
Karaciğer
Rumen
.
Sıvı
Fraksiyonları
Lif yığını
S.I.
Özafagus
.
Rumen
Lif yığını
Yoğun yem
Kaba yem
Hangi lif yığını kabul edilebilir?
Penn State Eleği
Penn State Eleği (PSPS)
Yüzey Partikül
Boyutu
Mısır Silajı
%
Haylaj
%
TMR
%
Üst Elek 19 mm 3 - 8 10 - 20 2 - 8
Orta Elek 19 – 8 mm 45 - 65 45 - 75 30 - 50
Alt Elek 8 – 4 mm 20 - 30 30 - 40 10 - 20
Taban tepsi < 4 mm < 10 < 10 30 - 40
Üst Elek
Bu elek (0.75-inch (19-mm) ), rumenin üst
kısmında yüzebilen (lif yığını) kaba veya
yoğun yemleri yakalamaya yarayan elek olup
burada kalan kısımlar ineklerdeki geviş
getirmeyi teşvik etmektedir. Teoride bu
şekilde daha fazla salya rumene inerek
rumende tamponlanmasına yardımcı olur.
Kaba yapılı materyalin fazla olduğu rasyonlar,
özellikle üst elekte %10’dan fazla yem
kaldığında, yem tüketimi için harcanan
günlük 3-5 saatlik normal süreyi artırabilirler.
Orta Elek
Orta elek (8 mm), öncelikle rumende daha hızlı
mikrobiyal parçalanmaya uğrayacak ve daha az
geviş getirmeye sebep olacak büyüklükteki kaba
yem partiküllerini elemektedir. Gerekli geviş
getirme miktarı ve hidrasyon oranı bu fraksiyonda
yer alan kaba yemlerin sindirilebilirliğine bağlı
olacaktır.
Üst elekte yer alan uzun partiküller ile orta elekte
yer alan partiküller arasında denge ineklerin yem
tüketimi, dinlenme ve geviş getirme için
harcadıkları zamanı etkileyecektir.
Alt Elek
Bu elekte öncelikle, lifçe zengin küçük kaba
yem partikülleri bulunacaktır. Bu partiküller
rumendeki lif yığınına takılı kalarak, hızlı ve
kolay bir şekilde geviş getirme ve mikrobiyal
parçalanmadan etkilenecektir. Tipik olarak
oldukça hızlı bir şekilde hidrasyona uğrayarak
lif yığınında uzunca bir süre takılı
kalmayacaklardır. Bu küçük yem partikülleri
rumenin tamponlanmasında küçük ama
önemli etkiler sergileyeceklerdir.
peNDF
(fiziksel etkin NDF)
Fiziksel olarak etkin NDF kavramı, çiğneme aktivitesini,
tampon madde olarak salya üretimini ve muhtemel rumen
matını oluşumunu teşvik edecek, rasyon NDF düzeyini
tahmin etmek için kullanılır.
Mertens (1997), rasyon peNDF düzeyinin, rumen pH
seviyesinin 6 olmasını garanti etmek için, %21 veya daha
fazla olmasını önermiştir.
peNDF Hesaplama
Penn State Eleğinin, üst, orta ve alt
eleklerinde bulunan partiküllerin toplamı bize
TMR’ın veya kaba pef (fiziksel etkinlik faktörü)
değerini verir.
peNDF = pef x %NDF
Örneğin, TMR’dan üst elekte %5, orta elekte (8
mm) %55 ve alt elekte (4 mm) %15 kaldığında
peNDF hesaplarken kullanacağımız pef değeri
0.75 (0.005+0.55+0.15) olacaktır. Yani %30
NDF içeren bir rasyonun peNDF değeri 22.5
olarak hesaplanır.
Yeterli partikül boyutunda ve doğru
miktarda lif içeren rasyonlar
kullanıldığında…
Yeterli partikül boyutunda ve doğru miktarda
lif içeren rasyonları tüketen süt inekleri günde
98 ila 190 litre salya üretmektedirler.
Salyadaki öncelikli tampon maddeler
karbonat (HCO3
-) ve fosfat (HPO4
-2) iyonları
olup, yüksek pH düzeyinde oldukça güçlü
tampon maddelerdir. Süt ineklerinde uygun
pH düzeyini sürdürebilmek için geviş
getirmeyi teşvik edecek rasyon miktarını veya
yüzdesini bilmek oldukça önemlidir.
Rasyondan kaynaklanan İshal bir
hastalık değildir ama sonuç;
Rasyondaki etkin lifin dengesizliği veya
rasyon nişasta miktarının artması.
Küflü yemler veya silajlar da ishale
neden olur.
Sindirim kanalının sonunda üretilen gazlar geğirme ile
uzaklaştırılamazlar.
Bu nedenle, dışkılar cıvık halde ve küçüklü-büyüklü gaz
baloncukları ile dolu olur.
Rumende fazlaca gaz birikmesi nedeniyle ineklerde şişkinlik ve
dışkılarında köpüklenme görülür.
Köpüklü dışkı
Eğer rasyondaki etkin lif yeterli değilse, rumen içi pH
düşer veya rumen içi lif yığını ince olur. Bu durumda
yemler rumeni hızlıca terk ederler ve yeterince iyi
sindirilmezler.
Eğer rasyondaki etkin lif miktarı yüksek ise, geviş getirme
uzar ve tüketilen yemler rumende daha uzun süre kalır. Bu
durumda gübredeki partikül boyutları daha küçük
olacaktır.
Yüksek verimli inekler çok fazla yem tükettikleri
için yemler sindirilmeden sindirim kanalından
hızlıca geçer. Böylece gübrede uzun ve geniş
partiküller gözlenir.
Gübredeki büyük boyutlu taneler
Fiziksel etkin NDF yetersizliği nedeniyle, çiğit, narenciye
posası ve yeşil otlar rumen ve sindirim kanalından bütün
halde geçerler.
Lif > 1cm
Çiğit tohumu
Tane mısırdaki nişasta ve proteinden yararlanabilmek için
mısırın öğütülmesi gerekir. İnce öğütülmüş tahıllar daha
yüksek sindirilebilirliğe sahiptir. Çünkü rumen bakterilerinin
bağlanması için daha fazla yüzey alanı oluşur.
Gübrede baloncukların ve mısırların görünmesi fazlaca
mısırın bağırsaklarda fermente olduğunu gösterir. Bu
durumda hemorajik bağırsak sendromu gibi birçok sağlık
problemine yol açabilir.
Mısır ezmesi
Mısır yeterince iyi öğütülmediği zaman alt bağırsak bölümüne
geçme eğilimindedir. Mısırın iyice öğütülmesi fakat aynı zamanda
yeterli miktarda etkin lifin de rasyonda bulunması gerekir. Böylece
inekler rumen asidozuna yakalanmadan daha fazla sindirilebilir
nişastaya erişebilir.
Kırılmış mısır ile beslenen ineklerin sütlerinde daha yüksek süt
üre azotu bulunur. Bu da proteinin rumende daha az fermente
olduğunu gösterir. (ammonia is captured as microbial protein)
Yüksek miktarda fırıncılık artıkları içeren veya
mantarlar ile bulaşık rasyonlar da süt ineklerinde
ishale neden olur.
Burada da görüldüğü gibi, silodan temizlenmemiş kötü
silaj gibi küflü, bozuk yemler içeren rasyonlarda ara ara
tüm sürüde ishale neden olabilir.
Soya fasülyesi küspesi kullanarak rasyon protein
miktarını artırmak, mısır gluten yemi kullanılan
rasyonlara göre daha düşük gübre skoruna ve cıvık
gübreye neden olur.
Soya fasülyesi küspesi, mısır gluten yemine göre
daha fazla parçalanabilir, bu da rumende daha fazla
amonyak oluşmasına neden olur. Bunun bir sonucu
olarak, idrar ile fazla amonyağın atılması için daha
fazla suya ihtiyaç duyulur.
İshal
Adapted from Hoof Care for Dairy Cattle, 1992. J.E. Nocek
LAMİNİTİS
Çevre/Yönetim
• Stres
• Travma
• Egzersiz
• Kötü davranış
Ayak Sorunları
• Destek bağ dokuda bozulma
• Zayıf doku oluşumu
Metabolik Bozukluk
• Süt Humması
• Ketosis
Genetik Vazokonstriksüyon/Genişleme
Besleme
• Fazla tahıl tüketimi
• İnce kıyılmış kaba yem
• Kötü yemleme yönetimi
• Dengesiz rasyon kaba/yoğun yem oranı
Artan Laktik Asit Üretimi
Düşen pH Enfeksiyöz Hastalıkalr
• Metritis
• Mastitis
• Plasentanın
Atılamaması
Gram Negatif Bakterilerin Azalması
Küfler/Mikotoksinler Endotoksin Salınımı
Histamin
LAMİNİTİS:
SEBEPLER VE ORTAYA ÇIKIŞ SÜRECİ
Bazen, gübrede önemli miktarda toprak/kum
bulunabilir. İnekler önemli miktarda toprak
tükettiklerinde, bu durum rumen asidozu veya bir
sindirim probleminin spesifik olmayan bir göstergesi
olabilir.
Gübreyi temiz su ile yıkadığınızda müsini
görebilirsiniz. Müsin parçalar halinde veya uzun
şeritler halinde görülebilir. Rengi kahverengi veya gri
hatta daha koyuda olabilir.
Müsinler
3.5 inches (9 cm)
Müsinler, birbiriyle interaksiyona giren birçok
oligosakkarit zincirinin oluşturduğu jel formunda
glikoproteinlerdir.
Mukus tabaka halinde bağırsak hücrelerinin üzerinde uzanır ve
epitel dokuyu endojen salgılar ile mikroorganizmaların zararlı
etkilerinden korur.
Kalın bağırsak üzerinde meydana gelen zararlar müsin
salgılanmasına neden olur.
Bu durum kör bağırsakta fazlaca fermentasyon (düşük pH)
gerçekleşmesinden kaynaklanır.
İnek tarafından zarar gören bölgeyi kaplamak için müsin yada
fibrin üretilir.
Eğer, bir grup ineği aynı rasyon ile besliyorsanız,
grubun %5’nde farklı yapıda gübre tespit edebilirsiniz.
Eğer ineklerin gübrelerinin yapılarında büyük farklılıklar
var ise bu durum ineklerin birbirlerinden farklı
beslendiklerini yani ya rasyon içindeki hammaddelerin
seçildiğini ya da yoğun yem ile kaba yemin ayırıldığını
gösterir.
Bazen gübrede olağandışı şekilde kil benzeri toplar
halinde oluşumlar görebilirsiniz. Bunlar bağırsakların
iyi çalışmadığıyla ilişkilidir.
Eğer gübrede küçük kil benzeri toplar halinde bu
oluşumları görürseniz, bunlar, rumen
fonksiyonlarında problem olduğuna işaret eder.
gübrede
Bir sürüyü gezerken, sürüyü değerlendirmek için gözlerinizi açın:
Geviş getirme
Vücut kondisyon skoru
Rumen doluluk skoru
Hareket skoru
Gübre skoru
Gübrede bulunan maddeler
TMR Partikül Boyutu
Ergin inekler günde 7 ila 12 kez öğün tüketirler.
Her bir öğün 45 dk. sürer.
Süt inekleri günde ortalama 4.5 saatlerini (aralık: 2.4-8.5
sa/gün) yem yemeye, 7 saatlerini geviş getirmeye (aralık
2.5-10.5 sa/gün) ve max. 16 saatlerini çiğnemeye
harcarlar.
Geviş getirme yem tüketiminden yaklaşık 45 dk. sonra
başlar.
Yemlemeden 2 saat sonra, sürünün %60’ı dinlenip geviş
getiriyor olmalıdır eğer bu oran %80’e çıkar ise sürüde
asidozis problemi yok demektir.
Yemleme Davranılşları
(Dado and Allen—Michigan State University)
İlk Laktasyon Daha Yaşlı
Öğün miktarı (kg) 1.8 2.5
Öğün sıklığı (#) 11.3 10.8
Yeme süresi (dk) 284 314
Geviş getirme (dk) 453 460
Süt verimi (kg) 28.7 37.5
Kuru madde tüketimi(kg) 20.0 24.5
Gübreden Örnek Alınması
Bütün örnekler yıkama işleminden önce tek tek
tartılmalıdır.
Örneğin tümü gübre eleğine konulup, tabandaki
elekten temiz su gelinceye kadar hassas bir
şekilde yıkanmalıdır.
Su temizleninceye kadar yıkamaya devam edin
Nasco Sindirim Eleği
Manure Screen
Nasco Digestion Analyzer
Hedef Aralığı% Optimum Aralık%
Üst 0 - 20 10 - 20
Orta 25 - 35 25 - 35
Alt 50’den fazla 50 - 55
Kepçe kullanın yada gübreleri rahatça karıştırabileceğiniz
bir kap kullanın. Grubu temsil edebilecek 10 ila 12 inekten
500 ila 600 gr. aralığında örnek alın.
Sürüyü temsil edecek örnekler seçerken tutarlılık için en uç
örneklerin alınmaması en iyisidir.
Her elekte kalan örneğin fazla suyunu iyice uzaklaştırdıktan
sonra örneklerin tartılması önemli bir noktadır.
Elekler üzerinde kalan örneklerin toplam ağırlığını alın ve
her elekte kalan örneğin toplamın %’si olarak hesaplayın.
Üst Elek Değerlendirmesi
Düşük kaliteli lif içeren olgun kaba yemler yüksek
miktarda sindirilemez lif fraksiyonları içerir veya lif
sindiren bakterileri beslemek için yeterli rumen amonyak
eksikliği olası nedenlerdir.
Üst elekte kalan örneğin %25 ila %40 oranında olması
sürünün tipik olarak süt üretimi için zorlandığını gösterir.
Mikotoksinler, endotoksinler, rumen fonksiyonlarının zayıf
oluşu veya asidozis durumlarında, müsinler üst elekte
gözlenir.
Üst elekte bir diğer sık karşılaşılan bulgu ise jelatinize
nişasta olup bu kör bağırsak fermentasyonuna işaret
eder. Bu durum ise lif yetersizliği ve rumende nişastanın
iyi bir şekilde fermente olmamasından kaynaklanır.
Orta Elek Değerlendirmesi
Gübre Elek Testindeki deneyimlere göre, orta elekte elde
edilen sonuç süt üretimi ve komposizyonu ile yakından ilgili
olup Penn State Elek Testindeki orta elek sonuçlarıyla pozitif
korelasyon sergiler. Orta elekte kalan örneğin %20’den daha
az olması, yüksek miktrarda sindirilebilir lif ve lif yapısında
olmayan karbonhidrat içeren hızlı fermente olabilir rasyonlara
işaret eder.
Orta elekte %35’ten daha fazla örnek bulunması lif
fermantasyonun zayıf olduğunu gösterirken spesifik olarak lif
fermente eden bakterilerin miktarının artması için rumen
pH’sının hızlıca düştüğüne de işaret eder.
Alt Elek Değerlendirmesi
Gübre Elek Testinde alt elek sonuçları ile
Penn State Elek Testindeki alt elek sonuçları
birbirleriyle yüksek korelasyon gösterir. Penn
State Testinde, alt elekte hızlı fermente
olabilen kaba yem lifleri, hızlıca
parçalanabilen nişasta ve lif yapıda olmayan
karbonhidratlar bulunurken bu yapının oranı
Gübre Elek Testindeki alt elekteki orandan
daha yüksektir.
Padoklarda yürürken
 Varyasyon ile ilgili bir fikir edin
 Grup içi
 Gruplar arası
 Rasyonlar arası
 Partikül boyutu için grup
başına 4 ila 6 adet örnek al
İyi
Kötü
Rumen iyi çalışıyorken,
gübre partikül boyutu
oldukça incedir.
Rumen iyi çalışmazken
gübre partikül boyutu
oldukça kabadır.
Gübrede 1 cm veya daha uzunlukta
partiküller istenmez.
Silajdaki mısırdan yeterince yararlanılamadığı için
rasyona daha fazla öğütülmüş mısır eklemek zorunda
kaldık.
This undigested feed represents feed that never
had a chance to be converted to milk.
Differences in the amount of solids in a set
volume reflect differences in the amount of gas
or liquid in the manure.
Dry cows will tend to have a greater proportion of solids
in their manure than lactating cows – this is normal.
Team 21
April 12, 2003
İneklere yem seçimi konusunda
yardımcı olmamalıyız.
TMR’da yem seçimi olabilir!
İnekler burunları ile TMR dağıtabilir ve yem seçebilir (14cm). Partikül boyutları burun
genişliklerinin yarısından az ise (<7cm) kolayca TMR dağıtamaz ve yem seçemezler.
Eğer kaba yemin partikülleri uzun
ise inekler yoğun yemleri seçebilir.
TMR Partikül Boyutu
(Penn State Eleği)
Eğer mısır silajı iyi şekilde
parçalanmaz ise yemlikte yığı
olarak kalacaktır.
TMR hazırlamanın en iyi yolu, TMR hazırlanırken
rasyonun etkin lif miktarına olabildiğince dikkat
etmektir.
Sığırların salyaları bikarbonatça zengin olup, rumen
fonksiyonlarını ve asit üretimini düzenlemek için önemli bir
tampon maddedir. Eğer partikül boyutu çok küçük ise
çiğneme ve dolayısıyla salya üretimi azalacak bu da
asidozisin gelişmesine ve ortalama rumen sağlığının
bozulmasına neden olacaktır.
Geviş topları nedir ve nasıl tespit edilir?
Saralı ineklerde geviş getirme azalır;
geviş topları ineğin tükürdüğü küçük
yem yığınlarıdır. İnek dinlenme
anında tükürdüğü için ineklerin
dinlendiği ve geviş getirdiği yerlerde
bulunur.
SARA’nın (Subakut Rumen Asidozu) bir işareti olarak
geviş topları genellikle bir inekte görülebilir eğer daha
fazla ienkte görülür ise diğer ineklerde de SARA var
anlamına gelir.
Sıcak Stresi ineklerde asidoza neden olur.
 Hızlı soluma
 Geviş getirmede azalma
 Salyada artış
 İştahsızlık
 Yem seçme
Sıcak Stesi
Soluma hızının
artmasıyla kan CO2
miktarında azalma
Böbrekler bu oranı
korumak için HCO3 yayar.
Rumendeki HCO3
miktarı düşer
Hızlı Soluma
Çok miktarda
salyanın ağızdan
akması
KMT
azalma
Geviş getirmede
azalma
Salya salgısında
azalma
Düşen rumen pH’sı asidoza neden olur.
5
5.2
5.4
5.6
5.8
6
6.2
6.4
6.6
Cool Hot HR HG C-HR H-HR C-HG H-HG
Rumen
pH
Sıcak Stresine Rumenin Tepkisi
Mishra, et al. 1970
J. Anim. Sci. 30:1023
Cool = 18.3C (65F), Hot = 29.4C (85F)
HR = high roughage, HG = high grain
Suyun pH’ı
Tavsiye edilen - pH 6.5 to 8.5
Süt ineklerinin günlük su
tüketimi: 132 – 170 litre.
Eğer pH değeri oldukça asidik ise
(5.5’den daha az), asidoz ortaya
çıkar ve yem tüketimi azalır.
Yüksek alkali sular (9’dan daha
yüksek) sindirim problemlerine,
ishale, düşük yemden
yararlanmaya ve yem ile su
tüketiminde düşüşe neden
olabilir.
Skor 1
Gübre cıvıktır ve yem partikülleri gözlenebilir.
Rasyonda çok fazla protein, nişasta ve
mineral olması veya çok az etkin lif olması
gübrenin cıvımasına yol açar.
Sindirim kanalında fazlaca üre olması da
osmotik basınç yaratarak gübrenin sulu
olmasına yol açar.
Bu skor hasta ineklerde (salmonella veya kış
dizanterisi) gözlenir, bu ineklere yoğun yem
verilmemeli ve otlaklarda beslenmelidir.
Dışkı hayvanın arkasından bir yay çizerek çıkar
Salmonella
Salmonella, Salmonella enterica gibi bakteriler tarafından
kaynaklanan bir sindirim kanalı enfeksiyon hastalığıdır.
Kış Dizanterisi
Kış Dizanterisi, akut, yüksek derecede bulaşıcı bir sindirim
kanalı hastalığı olup, kışları kapalı barınaklarda kalan ergin
ineklerde görülür.
Skor 2
Gübre cıvıktır.
Gübre zemine yayılır ve yüksekliği 2.5 cm’den
azdır.
Etkin lif içeriği az olan rasyonlar ile besleme
bu skorda gübreye yol açar.
Otlaklarda beslenen veya fresh gruplarda
bulunan ineklerde görülür.
Skor 3
İstenen gübre skorudur.
Gübrenin yüksekliği 3.75 ila 5 cm arasında
değişir.
Ortasında küçük bir boşluk olan 2 ila 5 farklı
halkadan oluşan gübre yığınıdır.
Gübre zemine düştüğünde yavaş bir alkış sesi
duyulur.
Orta boşluk
Yükseklik 2.54 ila 3.81 cm
2 ila 4 halka
Çizme testi: Gübreye çizme ile basıldığında gübrede ayak izi
kalmaz ve çizmeye gübre yapışmaz.
Skor 4
Kurudaki inekler ve düvelerde sıklıkla bu
gübre oluşur.
Kuru tahıl samanları içeren rasyonlar
nedeniyle gözlenir.
Yeterli protein veya rumende parçalanabilen
protein içermeyen rasyonlar ile yemlemeden
de kaynaklanabilir.
Kurudaki inekler ve düveler için bu gübre
kabul edilebilir fakat her aman rasyonların
komposizyonları kontrol edilmelidir.
Yükseklik 5 ila 7.6 cm.
Çizme testi: Çizme ile gübreye
basıldığında gübrede ayak izi
kalır ve gübre çizmeye yapışır.
Skor 5
Katı gübre topları (At gübresine benzer şekilde).
Kurudaki inekler ve düvelerde sıkça görülür.
Kuru tahıl samanları içeren rasyonlar nedeniyle
gözlenir.
Sindirim kanallarında tıkanıklık problemleri olan
ineklerde bu gübreler oluşur.
Tahıl samanı bazlı rasyonlar
Sığırlarda muhtemelen protein eksikliği vardır ve kaba
yem kaynağı kalitesizdir (veya daha kısa bir uzunlukta
öğütülmesi gerekir). Bu ayrıca tuz yetersizliğinin ve/veya
dehidrasyonun veya her ikisinin de bir göstergesidir.
Toplam, çözünebilir veya parçalanabilir protein miktarının
artırılması, liflerin fiziksel formunun veya miktarının
azaltılması, nişasta miktarının artırılması veya tanenin
partikül boyutunun azaltılması (öğütme veya steam-
flaking) ve daha fazla mineral takviyesi (özellikle
potasyum ve sodyum) gübre skorunun düşmesine
(örneğin 5’ten 4’e) neden olur.
Hayvan Beslemeciler için önemli
bir nokta:
7.6 cm’den daha yüksek
Çizme testi: Gübrenin üzerinde
ayak izi kalır.
Süt ineklerinin rasyonlarını dengele ve
ayarla. İnekleri bireysel olarak
hastalıklara (Ketozis) karşı kontrol et.
İnek Gübre Skoru
Kuruda İnek (far-off) 3.5
Close-up 3
Fresh 2.5
Yüksek Verim 3
Geç Laktasyon 3.5
Gübrenin Rengi
Gübrenin rengi, tüketilen yem miktarı, safra
miktarı ve sindirim kanalından geçen yem
miktarından etkilenir.
Taze kaba yemler ile veya otlakta beslenen
ineklerin gübrelerin rengi koyu yeşildir.
Eğer rasyon kuru ot bazlı ise
gübrenin rengi kahverengi
olacaktır.
Eğer rasyon tahıllarca zengin ise gübrenin
rengi gri olacaktır.
İnce bağırsakta kanama siyah renkli
gübreye neden olur.
Rektumda kanama, kahverengi
gübrenin içinde kırmızı kalıntılara
neden olur.
Kanlı ishal koksidiyoz ile
ilişkilidir.
Yağlı gübre, rasyonda fazla yağ
olduğunu gösterir.
Silaj bazlı rasyonlar ile beslenen ineklerin gübreleri
yonca/mısır silaj karışımı ile beslenen ineklerin
gübrelerinden daha açık renklidir.
Mısır silajı
Yonca/mısır silajı karışımı
İlginiz için çok teşekkür ederim.
Bu sunumun hazırlanmasında Prof. Dr. Mike
Hutjens ve Prof. Dr. Mary Beth Hall’ın
makalelerinden yararlanılmıştır. Bu nedenle
bu uzmanlara çok teşekkür ederim. Bu
metni çeviren Dr. Kadir Cem AKBAY
teşekkür etmek istiyorum.
Dr. Khosrow Samiei
Süt İnekleri Besleme Uzmanı (PhD)

More Related Content

What's hot

Urea molasses block
Urea molasses blockUrea molasses block
Urea molasses block
Dr. Waqas Nawaz
 
Significance of poultry meat
Significance of poultry meatSignificance of poultry meat
Significance of poultry meat
mithu mehr
 
APIARY MANAGEMENT.pptx
APIARY MANAGEMENT.pptxAPIARY MANAGEMENT.pptx
APIARY MANAGEMENT.pptx
Rama 1986
 
GROWER & LAYER MANAGMENT.pptx
GROWER & LAYER MANAGMENT.pptxGROWER & LAYER MANAGMENT.pptx
GROWER & LAYER MANAGMENT.pptx
DrRajeshDangi
 
Farm Animal Reproduction
Farm Animal ReproductionFarm Animal Reproduction
Farm Animal Reproduction
SUNY Ulster
 
Digestive system
Digestive systemDigestive system
Digestive system
Vaishnovi Sekar
 
Learn to Score Body Condition for Dairy Cows
Learn to Score Body Condition for Dairy CowsLearn to Score Body Condition for Dairy Cows
Learn to Score Body Condition for Dairy Cows
Pennsylvania State University
 
Feeding system for livestock and poultry
Feeding system for livestock and poultryFeeding system for livestock and poultry
Feeding system for livestock and poultry
Talha Choudhary
 
Nutrition Of The Ewe And Lamb
Nutrition Of The Ewe And LambNutrition Of The Ewe And Lamb
Livestock production systems and animal land holding pattern
Livestock production systems and animal land holding patternLivestock production systems and animal land holding pattern
Livestock production systems and animal land holding pattern
raoof pattoo
 
Quail farming in india
Quail farming in indiaQuail farming in india
Grower management in Poultry
Grower management in PoultryGrower management in Poultry
Grower management in Poultry
Rameswar Panda
 
Haylage
HaylageHaylage
Haylage
ramdimmagudi
 
Brooding in poultry
Brooding in poultryBrooding in poultry
Feed Additives (Animal Nutrtion)
Feed Additives (Animal Nutrtion)Feed Additives (Animal Nutrtion)
Feed Additives (Animal Nutrtion)
Osama Zahid
 
Dairy Cattle Introduction
Dairy Cattle Introduction Dairy Cattle Introduction
Dairy Cattle Introduction
cambruzzir
 
Poultry nutrition and feeding
Poultry nutrition and feedingPoultry nutrition and feeding
Poultry nutrition and feeding
Muhammad Eko
 
Dairy farm cattle management
Dairy farm cattle managementDairy farm cattle management
Dairy farm cattle management
Tejashwini Nijaguli
 
Feeding standard
Feeding standardFeeding standard
Feeding standard
pramodkumar1341
 
IMPACT OF BIOTECHNOLOGY ON ANIMAL BREEDING AND GENETIC PROGRESS
IMPACT OF BIOTECHNOLOGY ON ANIMAL BREEDING AND GENETIC PROGRESSIMPACT OF BIOTECHNOLOGY ON ANIMAL BREEDING AND GENETIC PROGRESS
IMPACT OF BIOTECHNOLOGY ON ANIMAL BREEDING AND GENETIC PROGRESS
Department of Animal Production
 

What's hot (20)

Urea molasses block
Urea molasses blockUrea molasses block
Urea molasses block
 
Significance of poultry meat
Significance of poultry meatSignificance of poultry meat
Significance of poultry meat
 
APIARY MANAGEMENT.pptx
APIARY MANAGEMENT.pptxAPIARY MANAGEMENT.pptx
APIARY MANAGEMENT.pptx
 
GROWER & LAYER MANAGMENT.pptx
GROWER & LAYER MANAGMENT.pptxGROWER & LAYER MANAGMENT.pptx
GROWER & LAYER MANAGMENT.pptx
 
Farm Animal Reproduction
Farm Animal ReproductionFarm Animal Reproduction
Farm Animal Reproduction
 
Digestive system
Digestive systemDigestive system
Digestive system
 
Learn to Score Body Condition for Dairy Cows
Learn to Score Body Condition for Dairy CowsLearn to Score Body Condition for Dairy Cows
Learn to Score Body Condition for Dairy Cows
 
Feeding system for livestock and poultry
Feeding system for livestock and poultryFeeding system for livestock and poultry
Feeding system for livestock and poultry
 
Nutrition Of The Ewe And Lamb
Nutrition Of The Ewe And LambNutrition Of The Ewe And Lamb
Nutrition Of The Ewe And Lamb
 
Livestock production systems and animal land holding pattern
Livestock production systems and animal land holding patternLivestock production systems and animal land holding pattern
Livestock production systems and animal land holding pattern
 
Quail farming in india
Quail farming in indiaQuail farming in india
Quail farming in india
 
Grower management in Poultry
Grower management in PoultryGrower management in Poultry
Grower management in Poultry
 
Haylage
HaylageHaylage
Haylage
 
Brooding in poultry
Brooding in poultryBrooding in poultry
Brooding in poultry
 
Feed Additives (Animal Nutrtion)
Feed Additives (Animal Nutrtion)Feed Additives (Animal Nutrtion)
Feed Additives (Animal Nutrtion)
 
Dairy Cattle Introduction
Dairy Cattle Introduction Dairy Cattle Introduction
Dairy Cattle Introduction
 
Poultry nutrition and feeding
Poultry nutrition and feedingPoultry nutrition and feeding
Poultry nutrition and feeding
 
Dairy farm cattle management
Dairy farm cattle managementDairy farm cattle management
Dairy farm cattle management
 
Feeding standard
Feeding standardFeeding standard
Feeding standard
 
IMPACT OF BIOTECHNOLOGY ON ANIMAL BREEDING AND GENETIC PROGRESS
IMPACT OF BIOTECHNOLOGY ON ANIMAL BREEDING AND GENETIC PROGRESSIMPACT OF BIOTECHNOLOGY ON ANIMAL BREEDING AND GENETIC PROGRESS
IMPACT OF BIOTECHNOLOGY ON ANIMAL BREEDING AND GENETIC PROGRESS
 

Similar to Gübre Değerlendirme Beslenme ve Sürü Sağlığı için Anahtar.ppt

pet animal feed control slides food water control
pet animal feed control slides food water controlpet animal feed control slides food water control
pet animal feed control slides food water control
erenyoluk0504
 
Yumurta ve Sağlık
Yumurta ve SağlıkYumurta ve Sağlık
Yumurta ve Sağlık
MUSTAFA TAYAR
 
Fermente süt ürünleri̇ni̇n sağlik üzeri̇ne etki̇leri̇
Fermente süt ürünleri̇ni̇n sağlik üzeri̇ne etki̇leri̇Fermente süt ürünleri̇ni̇n sağlik üzeri̇ne etki̇leri̇
Fermente süt ürünleri̇ni̇n sağlik üzeri̇ne etki̇leri̇
Muhammed Özgölet
 
Beslenme(fazlası için www.tipfakultesi.org)
Beslenme(fazlası için www.tipfakultesi.org)Beslenme(fazlası için www.tipfakultesi.org)
Beslenme(fazlası için www.tipfakultesi.org)www.tipfakultesi. org
 
Emzirme-breastfeeding
Emzirme-breastfeedingEmzirme-breastfeeding
Emzirme-breastfeeding
kivanc kayhan
 
Mehmet emin akdoğan gizem ülker
Mehmet emin akdoğan gizem ülkerMehmet emin akdoğan gizem ülker
Mehmet emin akdoğan gizem ülkerNobydae
 
7. Sınıf Vücudumuzda Sistemler
7. Sınıf Vücudumuzda Sistemler7. Sınıf Vücudumuzda Sistemler
7. Sınıf Vücudumuzda Sistemler
aylincelik
 
Anne sütü ve beslenme(fazlası için www.tipfakultesi.org)
Anne sütü ve beslenme(fazlası için www.tipfakultesi.org)Anne sütü ve beslenme(fazlası için www.tipfakultesi.org)
Anne sütü ve beslenme(fazlası için www.tipfakultesi.org)www.tipfakultesi. org
 
Reflü önerileri
Reflü önerileriReflü önerileri
Reflü önerileri
enisalpinguneri
 
Kurubaklagiller
KurubaklagillerKurubaklagiller
Kurubaklagiller
AykutKul4
 
Kilo Kontrolü Uzmanlığı-Ders 4.pdf
Kilo Kontrolü Uzmanlığı-Ders 4.pdfKilo Kontrolü Uzmanlığı-Ders 4.pdf
Kilo Kontrolü Uzmanlığı-Ders 4.pdf
SeyfettinColak
 
Sindirim Sistemi
Sindirim SistemiSindirim Sistemi
Sindirim Sistemizabekki
 
Kuzu Büyütme Haytar.Net [Power point]
Kuzu Büyütme Haytar.Net [Power point]Kuzu Büyütme Haytar.Net [Power point]
Kuzu Büyütme Haytar.Net [Power point]University of Uludag
 
Fzt Mehmet ÜNAL (Phd)-PEMT- Phosphatidylethanolamine N-Methyltransferase
Fzt Mehmet ÜNAL (Phd)-PEMT- Phosphatidylethanolamine N-MethyltransferaseFzt Mehmet ÜNAL (Phd)-PEMT- Phosphatidylethanolamine N-Methyltransferase
Fzt Mehmet ÜNAL (Phd)-PEMT- Phosphatidylethanolamine N-Methyltransferase
Dr. MEHMET ÜNAL
 
7. Sınıf Fen Bilimleri 1. Ünite 1. Konu Sindirim Sistemi
7. Sınıf Fen Bilimleri 1. Ünite 1. Konu Sindirim Sistemi7. Sınıf Fen Bilimleri 1. Ünite 1. Konu Sindirim Sistemi
7. Sınıf Fen Bilimleri 1. Ünite 1. Konu Sindirim Sistemi
enesulusoy
 
Soya protei̇ni̇ alternati̇fleri̇
Soya protei̇ni̇ alternati̇fleri̇Soya protei̇ni̇ alternati̇fleri̇
Soya protei̇ni̇ alternati̇fleri̇Neslihan Tan
 
Gıda biyokimyası ders notu
Gıda biyokimyası ders notuGıda biyokimyası ders notu
Gıda biyokimyası ders notuBetül Kaplan
 
Bebek ve cocuk beslenmesi [sağlık ve umut vakfı] haytar.net [power point]
Bebek ve cocuk beslenmesi [sağlık ve umut vakfı] haytar.net [power point]Bebek ve cocuk beslenmesi [sağlık ve umut vakfı] haytar.net [power point]
Bebek ve cocuk beslenmesi [sağlık ve umut vakfı] haytar.net [power point]University of Uludag
 
Sindirim sistemi
Sindirim sistemiSindirim sistemi
Sindirim sistemiTulay01
 

Similar to Gübre Değerlendirme Beslenme ve Sürü Sağlığı için Anahtar.ppt (20)

pet animal feed control slides food water control
pet animal feed control slides food water controlpet animal feed control slides food water control
pet animal feed control slides food water control
 
Yumurta ve Sağlık
Yumurta ve SağlıkYumurta ve Sağlık
Yumurta ve Sağlık
 
Fermente süt ürünleri̇ni̇n sağlik üzeri̇ne etki̇leri̇
Fermente süt ürünleri̇ni̇n sağlik üzeri̇ne etki̇leri̇Fermente süt ürünleri̇ni̇n sağlik üzeri̇ne etki̇leri̇
Fermente süt ürünleri̇ni̇n sağlik üzeri̇ne etki̇leri̇
 
Beslenme(fazlası için www.tipfakultesi.org)
Beslenme(fazlası için www.tipfakultesi.org)Beslenme(fazlası için www.tipfakultesi.org)
Beslenme(fazlası için www.tipfakultesi.org)
 
Emzirme-breastfeeding
Emzirme-breastfeedingEmzirme-breastfeeding
Emzirme-breastfeeding
 
Mehmet emin akdoğan gizem ülker
Mehmet emin akdoğan gizem ülkerMehmet emin akdoğan gizem ülker
Mehmet emin akdoğan gizem ülker
 
7. Sınıf Vücudumuzda Sistemler
7. Sınıf Vücudumuzda Sistemler7. Sınıf Vücudumuzda Sistemler
7. Sınıf Vücudumuzda Sistemler
 
Anne sütü ve beslenme(fazlası için www.tipfakultesi.org)
Anne sütü ve beslenme(fazlası için www.tipfakultesi.org)Anne sütü ve beslenme(fazlası için www.tipfakultesi.org)
Anne sütü ve beslenme(fazlası için www.tipfakultesi.org)
 
Reflü önerileri
Reflü önerileriReflü önerileri
Reflü önerileri
 
Kurubaklagiller
KurubaklagillerKurubaklagiller
Kurubaklagiller
 
Kilo Kontrolü Uzmanlığı-Ders 4.pdf
Kilo Kontrolü Uzmanlığı-Ders 4.pdfKilo Kontrolü Uzmanlığı-Ders 4.pdf
Kilo Kontrolü Uzmanlığı-Ders 4.pdf
 
Sindirim Sistemi
Sindirim SistemiSindirim Sistemi
Sindirim Sistemi
 
Kuzu Büyütme Haytar.Net [Power point]
Kuzu Büyütme Haytar.Net [Power point]Kuzu Büyütme Haytar.Net [Power point]
Kuzu Büyütme Haytar.Net [Power point]
 
Fen 2
Fen 2Fen 2
Fen 2
 
Fzt Mehmet ÜNAL (Phd)-PEMT- Phosphatidylethanolamine N-Methyltransferase
Fzt Mehmet ÜNAL (Phd)-PEMT- Phosphatidylethanolamine N-MethyltransferaseFzt Mehmet ÜNAL (Phd)-PEMT- Phosphatidylethanolamine N-Methyltransferase
Fzt Mehmet ÜNAL (Phd)-PEMT- Phosphatidylethanolamine N-Methyltransferase
 
7. Sınıf Fen Bilimleri 1. Ünite 1. Konu Sindirim Sistemi
7. Sınıf Fen Bilimleri 1. Ünite 1. Konu Sindirim Sistemi7. Sınıf Fen Bilimleri 1. Ünite 1. Konu Sindirim Sistemi
7. Sınıf Fen Bilimleri 1. Ünite 1. Konu Sindirim Sistemi
 
Soya protei̇ni̇ alternati̇fleri̇
Soya protei̇ni̇ alternati̇fleri̇Soya protei̇ni̇ alternati̇fleri̇
Soya protei̇ni̇ alternati̇fleri̇
 
Gıda biyokimyası ders notu
Gıda biyokimyası ders notuGıda biyokimyası ders notu
Gıda biyokimyası ders notu
 
Bebek ve cocuk beslenmesi [sağlık ve umut vakfı] haytar.net [power point]
Bebek ve cocuk beslenmesi [sağlık ve umut vakfı] haytar.net [power point]Bebek ve cocuk beslenmesi [sağlık ve umut vakfı] haytar.net [power point]
Bebek ve cocuk beslenmesi [sağlık ve umut vakfı] haytar.net [power point]
 
Sindirim sistemi
Sindirim sistemiSindirim sistemi
Sindirim sistemi
 

Gübre Değerlendirme Beslenme ve Sürü Sağlığı için Anahtar.ppt

  • 1. Gübre Değerlendirme: Beslenme ve Sürü Sağlığı için Anahtar Hazırlayan: Dr. Abdollah (Khosrow) Samiei Süt İnekleri Besleme Uzmanı (Ph.D.) İnceleyen: Professor Mike Hutjens University of illinois
  • 3. Süt İnekleri Size Yalan Söylemez l Gübrenin değerlendirilmesi yemlerin sindirimi ve rumen fonksiyonları üzerine iyi bir fikir verecektir. l Gübredeki işaretlerin değerlendirilmesinden sonra, hayvanların optimal performansı (üretim ve sağlık) için rasyon formülasyonunun değiştirilip değiştirilmemesine karar verebilirsiniz.
  • 4. Sindirim kanalı sonunda (cecum and large intestine) yem fermantasyon ürünleri Organik asitler (acetate, propionate, butyrate, vs.) Mikrobiyal protein Gazlar Bu ürünler rumen fermantasyon ürünlerine benzer ürünlerdir.
  • 5. Rumen (Fermantasyon) Sekum & Kalın Bağırsak Yemler Nerede Sindirilir? Ham Protein Karbonhidrat (NDF & NFC) İnce Bağırsak (Enzimik) Gerçek Protein Nişasta Lipitler Ham Protein Karbonhidrat (NDF & NFC) Mary Beth Hall Wisconsin University
  • 6. Üretilen organik asitler, rumende tampon madde olarak salya bulunmasıyla veya yeterli miktarda etkin lif tüketimiyle sorunsuz bir şekilde emilmektedir bunun tersi bir durumda sürüde rumen asidozu gözlemlenecektir. Sindirim kanalında tampon sistemin yetersizliği sonucu üretilen organik asitler bulundukları ortamdaki pH’ın düşmesine neden olacaklardır. Sindirim kanalının sonunda üretilen mikrobiyal proteinler inekler için kullanılabilir değildir.
  • 7. Gaz Mikrobiyal Protein Organik asitler Fermentasyon Ürünlerinin Akıbeti Rumen Kör Bağırsak Dışkı Çevrim Emilim Emilim Emilim Geğirme/Şişkinlik Dışkı Fermantasyon Ürünleri Mary Beth Hall Wisconsin University
  • 8. NFC Sindirim Özellikleri Organik Asitler Şekerler Nişasta Fruktanlar Pektik Maddeler Glukanlar Laktik Asit Fermantasyonu Düşük pH’da Azalan Fermantasyon Memeli Enzimlerince Sindirim Mikrobiyal Gelişime Destek Mary Beth Hall Wisconsin University
  • 9. NFC Çeşitleri ve Kaynakları Organic Asitler: Silaj Whey Steep liquor Şekerler: Melas Fırıncılık artıkları Yeşil kaba yemler Pancar ve narenciye posaları Badem kabuğu Nişasta: Tahıl silajları Mısır, Sorgum Diğer tahıllar Fırıncılık artıkları Wheat midds Çözünebilir Lifler: Baklagil kaba yemleri Pancar ve narenciye posaları Soya fasülyesi küspesi Mary Beth Hall Wisconsin University
  • 12. Hangi lif yığını kabul edilebilir?
  • 14. Penn State Eleği (PSPS) Yüzey Partikül Boyutu Mısır Silajı % Haylaj % TMR % Üst Elek 19 mm 3 - 8 10 - 20 2 - 8 Orta Elek 19 – 8 mm 45 - 65 45 - 75 30 - 50 Alt Elek 8 – 4 mm 20 - 30 30 - 40 10 - 20 Taban tepsi < 4 mm < 10 < 10 30 - 40
  • 15. Üst Elek Bu elek (0.75-inch (19-mm) ), rumenin üst kısmında yüzebilen (lif yığını) kaba veya yoğun yemleri yakalamaya yarayan elek olup burada kalan kısımlar ineklerdeki geviş getirmeyi teşvik etmektedir. Teoride bu şekilde daha fazla salya rumene inerek rumende tamponlanmasına yardımcı olur. Kaba yapılı materyalin fazla olduğu rasyonlar, özellikle üst elekte %10’dan fazla yem kaldığında, yem tüketimi için harcanan günlük 3-5 saatlik normal süreyi artırabilirler.
  • 16. Orta Elek Orta elek (8 mm), öncelikle rumende daha hızlı mikrobiyal parçalanmaya uğrayacak ve daha az geviş getirmeye sebep olacak büyüklükteki kaba yem partiküllerini elemektedir. Gerekli geviş getirme miktarı ve hidrasyon oranı bu fraksiyonda yer alan kaba yemlerin sindirilebilirliğine bağlı olacaktır. Üst elekte yer alan uzun partiküller ile orta elekte yer alan partiküller arasında denge ineklerin yem tüketimi, dinlenme ve geviş getirme için harcadıkları zamanı etkileyecektir.
  • 17. Alt Elek Bu elekte öncelikle, lifçe zengin küçük kaba yem partikülleri bulunacaktır. Bu partiküller rumendeki lif yığınına takılı kalarak, hızlı ve kolay bir şekilde geviş getirme ve mikrobiyal parçalanmadan etkilenecektir. Tipik olarak oldukça hızlı bir şekilde hidrasyona uğrayarak lif yığınında uzunca bir süre takılı kalmayacaklardır. Bu küçük yem partikülleri rumenin tamponlanmasında küçük ama önemli etkiler sergileyeceklerdir.
  • 18. peNDF (fiziksel etkin NDF) Fiziksel olarak etkin NDF kavramı, çiğneme aktivitesini, tampon madde olarak salya üretimini ve muhtemel rumen matını oluşumunu teşvik edecek, rasyon NDF düzeyini tahmin etmek için kullanılır. Mertens (1997), rasyon peNDF düzeyinin, rumen pH seviyesinin 6 olmasını garanti etmek için, %21 veya daha fazla olmasını önermiştir.
  • 19. peNDF Hesaplama Penn State Eleğinin, üst, orta ve alt eleklerinde bulunan partiküllerin toplamı bize TMR’ın veya kaba pef (fiziksel etkinlik faktörü) değerini verir. peNDF = pef x %NDF Örneğin, TMR’dan üst elekte %5, orta elekte (8 mm) %55 ve alt elekte (4 mm) %15 kaldığında peNDF hesaplarken kullanacağımız pef değeri 0.75 (0.005+0.55+0.15) olacaktır. Yani %30 NDF içeren bir rasyonun peNDF değeri 22.5 olarak hesaplanır.
  • 20. Yeterli partikül boyutunda ve doğru miktarda lif içeren rasyonlar kullanıldığında… Yeterli partikül boyutunda ve doğru miktarda lif içeren rasyonları tüketen süt inekleri günde 98 ila 190 litre salya üretmektedirler. Salyadaki öncelikli tampon maddeler karbonat (HCO3 -) ve fosfat (HPO4 -2) iyonları olup, yüksek pH düzeyinde oldukça güçlü tampon maddelerdir. Süt ineklerinde uygun pH düzeyini sürdürebilmek için geviş getirmeyi teşvik edecek rasyon miktarını veya yüzdesini bilmek oldukça önemlidir.
  • 21. Rasyondan kaynaklanan İshal bir hastalık değildir ama sonuç; Rasyondaki etkin lifin dengesizliği veya rasyon nişasta miktarının artması. Küflü yemler veya silajlar da ishale neden olur.
  • 22. Sindirim kanalının sonunda üretilen gazlar geğirme ile uzaklaştırılamazlar. Bu nedenle, dışkılar cıvık halde ve küçüklü-büyüklü gaz baloncukları ile dolu olur.
  • 23. Rumende fazlaca gaz birikmesi nedeniyle ineklerde şişkinlik ve dışkılarında köpüklenme görülür.
  • 25. Eğer rasyondaki etkin lif yeterli değilse, rumen içi pH düşer veya rumen içi lif yığını ince olur. Bu durumda yemler rumeni hızlıca terk ederler ve yeterince iyi sindirilmezler.
  • 26. Eğer rasyondaki etkin lif miktarı yüksek ise, geviş getirme uzar ve tüketilen yemler rumende daha uzun süre kalır. Bu durumda gübredeki partikül boyutları daha küçük olacaktır.
  • 27. Yüksek verimli inekler çok fazla yem tükettikleri için yemler sindirilmeden sindirim kanalından hızlıca geçer. Böylece gübrede uzun ve geniş partiküller gözlenir. Gübredeki büyük boyutlu taneler
  • 28. Fiziksel etkin NDF yetersizliği nedeniyle, çiğit, narenciye posası ve yeşil otlar rumen ve sindirim kanalından bütün halde geçerler. Lif > 1cm Çiğit tohumu
  • 29. Tane mısırdaki nişasta ve proteinden yararlanabilmek için mısırın öğütülmesi gerekir. İnce öğütülmüş tahıllar daha yüksek sindirilebilirliğe sahiptir. Çünkü rumen bakterilerinin bağlanması için daha fazla yüzey alanı oluşur.
  • 30. Gübrede baloncukların ve mısırların görünmesi fazlaca mısırın bağırsaklarda fermente olduğunu gösterir. Bu durumda hemorajik bağırsak sendromu gibi birçok sağlık problemine yol açabilir. Mısır ezmesi
  • 31. Mısır yeterince iyi öğütülmediği zaman alt bağırsak bölümüne geçme eğilimindedir. Mısırın iyice öğütülmesi fakat aynı zamanda yeterli miktarda etkin lifin de rasyonda bulunması gerekir. Böylece inekler rumen asidozuna yakalanmadan daha fazla sindirilebilir nişastaya erişebilir.
  • 32. Kırılmış mısır ile beslenen ineklerin sütlerinde daha yüksek süt üre azotu bulunur. Bu da proteinin rumende daha az fermente olduğunu gösterir. (ammonia is captured as microbial protein)
  • 33. Yüksek miktarda fırıncılık artıkları içeren veya mantarlar ile bulaşık rasyonlar da süt ineklerinde ishale neden olur.
  • 34. Burada da görüldüğü gibi, silodan temizlenmemiş kötü silaj gibi küflü, bozuk yemler içeren rasyonlarda ara ara tüm sürüde ishale neden olabilir.
  • 35.
  • 36. Soya fasülyesi küspesi kullanarak rasyon protein miktarını artırmak, mısır gluten yemi kullanılan rasyonlara göre daha düşük gübre skoruna ve cıvık gübreye neden olur. Soya fasülyesi küspesi, mısır gluten yemine göre daha fazla parçalanabilir, bu da rumende daha fazla amonyak oluşmasına neden olur. Bunun bir sonucu olarak, idrar ile fazla amonyağın atılması için daha fazla suya ihtiyaç duyulur.
  • 38. Adapted from Hoof Care for Dairy Cattle, 1992. J.E. Nocek LAMİNİTİS Çevre/Yönetim • Stres • Travma • Egzersiz • Kötü davranış Ayak Sorunları • Destek bağ dokuda bozulma • Zayıf doku oluşumu Metabolik Bozukluk • Süt Humması • Ketosis Genetik Vazokonstriksüyon/Genişleme Besleme • Fazla tahıl tüketimi • İnce kıyılmış kaba yem • Kötü yemleme yönetimi • Dengesiz rasyon kaba/yoğun yem oranı Artan Laktik Asit Üretimi Düşen pH Enfeksiyöz Hastalıkalr • Metritis • Mastitis • Plasentanın Atılamaması Gram Negatif Bakterilerin Azalması Küfler/Mikotoksinler Endotoksin Salınımı Histamin LAMİNİTİS: SEBEPLER VE ORTAYA ÇIKIŞ SÜRECİ
  • 39. Bazen, gübrede önemli miktarda toprak/kum bulunabilir. İnekler önemli miktarda toprak tükettiklerinde, bu durum rumen asidozu veya bir sindirim probleminin spesifik olmayan bir göstergesi olabilir.
  • 40. Gübreyi temiz su ile yıkadığınızda müsini görebilirsiniz. Müsin parçalar halinde veya uzun şeritler halinde görülebilir. Rengi kahverengi veya gri hatta daha koyuda olabilir.
  • 41. Müsinler 3.5 inches (9 cm) Müsinler, birbiriyle interaksiyona giren birçok oligosakkarit zincirinin oluşturduğu jel formunda glikoproteinlerdir.
  • 42. Mukus tabaka halinde bağırsak hücrelerinin üzerinde uzanır ve epitel dokuyu endojen salgılar ile mikroorganizmaların zararlı etkilerinden korur.
  • 43. Kalın bağırsak üzerinde meydana gelen zararlar müsin salgılanmasına neden olur. Bu durum kör bağırsakta fazlaca fermentasyon (düşük pH) gerçekleşmesinden kaynaklanır. İnek tarafından zarar gören bölgeyi kaplamak için müsin yada fibrin üretilir.
  • 44. Eğer, bir grup ineği aynı rasyon ile besliyorsanız, grubun %5’nde farklı yapıda gübre tespit edebilirsiniz. Eğer ineklerin gübrelerinin yapılarında büyük farklılıklar var ise bu durum ineklerin birbirlerinden farklı beslendiklerini yani ya rasyon içindeki hammaddelerin seçildiğini ya da yoğun yem ile kaba yemin ayırıldığını gösterir.
  • 45. Bazen gübrede olağandışı şekilde kil benzeri toplar halinde oluşumlar görebilirsiniz. Bunlar bağırsakların iyi çalışmadığıyla ilişkilidir.
  • 46. Eğer gübrede küçük kil benzeri toplar halinde bu oluşumları görürseniz, bunlar, rumen fonksiyonlarında problem olduğuna işaret eder. gübrede
  • 47. Bir sürüyü gezerken, sürüyü değerlendirmek için gözlerinizi açın: Geviş getirme Vücut kondisyon skoru Rumen doluluk skoru Hareket skoru Gübre skoru Gübrede bulunan maddeler TMR Partikül Boyutu
  • 48. Ergin inekler günde 7 ila 12 kez öğün tüketirler. Her bir öğün 45 dk. sürer. Süt inekleri günde ortalama 4.5 saatlerini (aralık: 2.4-8.5 sa/gün) yem yemeye, 7 saatlerini geviş getirmeye (aralık 2.5-10.5 sa/gün) ve max. 16 saatlerini çiğnemeye harcarlar. Geviş getirme yem tüketiminden yaklaşık 45 dk. sonra başlar. Yemlemeden 2 saat sonra, sürünün %60’ı dinlenip geviş getiriyor olmalıdır eğer bu oran %80’e çıkar ise sürüde asidozis problemi yok demektir.
  • 49. Yemleme Davranılşları (Dado and Allen—Michigan State University) İlk Laktasyon Daha Yaşlı Öğün miktarı (kg) 1.8 2.5 Öğün sıklığı (#) 11.3 10.8 Yeme süresi (dk) 284 314 Geviş getirme (dk) 453 460 Süt verimi (kg) 28.7 37.5 Kuru madde tüketimi(kg) 20.0 24.5
  • 51. Bütün örnekler yıkama işleminden önce tek tek tartılmalıdır. Örneğin tümü gübre eleğine konulup, tabandaki elekten temiz su gelinceye kadar hassas bir şekilde yıkanmalıdır.
  • 52.
  • 53. Su temizleninceye kadar yıkamaya devam edin
  • 54.
  • 56. Manure Screen Nasco Digestion Analyzer Hedef Aralığı% Optimum Aralık% Üst 0 - 20 10 - 20 Orta 25 - 35 25 - 35 Alt 50’den fazla 50 - 55
  • 57. Kepçe kullanın yada gübreleri rahatça karıştırabileceğiniz bir kap kullanın. Grubu temsil edebilecek 10 ila 12 inekten 500 ila 600 gr. aralığında örnek alın. Sürüyü temsil edecek örnekler seçerken tutarlılık için en uç örneklerin alınmaması en iyisidir. Her elekte kalan örneğin fazla suyunu iyice uzaklaştırdıktan sonra örneklerin tartılması önemli bir noktadır. Elekler üzerinde kalan örneklerin toplam ağırlığını alın ve her elekte kalan örneğin toplamın %’si olarak hesaplayın.
  • 58. Üst Elek Değerlendirmesi Düşük kaliteli lif içeren olgun kaba yemler yüksek miktarda sindirilemez lif fraksiyonları içerir veya lif sindiren bakterileri beslemek için yeterli rumen amonyak eksikliği olası nedenlerdir. Üst elekte kalan örneğin %25 ila %40 oranında olması sürünün tipik olarak süt üretimi için zorlandığını gösterir. Mikotoksinler, endotoksinler, rumen fonksiyonlarının zayıf oluşu veya asidozis durumlarında, müsinler üst elekte gözlenir. Üst elekte bir diğer sık karşılaşılan bulgu ise jelatinize nişasta olup bu kör bağırsak fermentasyonuna işaret eder. Bu durum ise lif yetersizliği ve rumende nişastanın iyi bir şekilde fermente olmamasından kaynaklanır.
  • 59. Orta Elek Değerlendirmesi Gübre Elek Testindeki deneyimlere göre, orta elekte elde edilen sonuç süt üretimi ve komposizyonu ile yakından ilgili olup Penn State Elek Testindeki orta elek sonuçlarıyla pozitif korelasyon sergiler. Orta elekte kalan örneğin %20’den daha az olması, yüksek miktrarda sindirilebilir lif ve lif yapısında olmayan karbonhidrat içeren hızlı fermente olabilir rasyonlara işaret eder. Orta elekte %35’ten daha fazla örnek bulunması lif fermantasyonun zayıf olduğunu gösterirken spesifik olarak lif fermente eden bakterilerin miktarının artması için rumen pH’sının hızlıca düştüğüne de işaret eder.
  • 60. Alt Elek Değerlendirmesi Gübre Elek Testinde alt elek sonuçları ile Penn State Elek Testindeki alt elek sonuçları birbirleriyle yüksek korelasyon gösterir. Penn State Testinde, alt elekte hızlı fermente olabilen kaba yem lifleri, hızlıca parçalanabilen nişasta ve lif yapıda olmayan karbonhidratlar bulunurken bu yapının oranı Gübre Elek Testindeki alt elekteki orandan daha yüksektir.
  • 61. Padoklarda yürürken  Varyasyon ile ilgili bir fikir edin  Grup içi  Gruplar arası  Rasyonlar arası  Partikül boyutu için grup başına 4 ila 6 adet örnek al
  • 62. İyi Kötü Rumen iyi çalışıyorken, gübre partikül boyutu oldukça incedir. Rumen iyi çalışmazken gübre partikül boyutu oldukça kabadır.
  • 63. Gübrede 1 cm veya daha uzunlukta partiküller istenmez.
  • 64. Silajdaki mısırdan yeterince yararlanılamadığı için rasyona daha fazla öğütülmüş mısır eklemek zorunda kaldık.
  • 65. This undigested feed represents feed that never had a chance to be converted to milk.
  • 66. Differences in the amount of solids in a set volume reflect differences in the amount of gas or liquid in the manure. Dry cows will tend to have a greater proportion of solids in their manure than lactating cows – this is normal.
  • 67. Team 21 April 12, 2003 İneklere yem seçimi konusunda yardımcı olmamalıyız.
  • 68. TMR’da yem seçimi olabilir! İnekler burunları ile TMR dağıtabilir ve yem seçebilir (14cm). Partikül boyutları burun genişliklerinin yarısından az ise (<7cm) kolayca TMR dağıtamaz ve yem seçemezler.
  • 69. Eğer kaba yemin partikülleri uzun ise inekler yoğun yemleri seçebilir.
  • 70. TMR Partikül Boyutu (Penn State Eleği)
  • 71. Eğer mısır silajı iyi şekilde parçalanmaz ise yemlikte yığı olarak kalacaktır.
  • 72. TMR hazırlamanın en iyi yolu, TMR hazırlanırken rasyonun etkin lif miktarına olabildiğince dikkat etmektir.
  • 73. Sığırların salyaları bikarbonatça zengin olup, rumen fonksiyonlarını ve asit üretimini düzenlemek için önemli bir tampon maddedir. Eğer partikül boyutu çok küçük ise çiğneme ve dolayısıyla salya üretimi azalacak bu da asidozisin gelişmesine ve ortalama rumen sağlığının bozulmasına neden olacaktır.
  • 74. Geviş topları nedir ve nasıl tespit edilir? Saralı ineklerde geviş getirme azalır; geviş topları ineğin tükürdüğü küçük yem yığınlarıdır. İnek dinlenme anında tükürdüğü için ineklerin dinlendiği ve geviş getirdiği yerlerde bulunur.
  • 75. SARA’nın (Subakut Rumen Asidozu) bir işareti olarak geviş topları genellikle bir inekte görülebilir eğer daha fazla ienkte görülür ise diğer ineklerde de SARA var anlamına gelir.
  • 76. Sıcak Stresi ineklerde asidoza neden olur.
  • 77.  Hızlı soluma  Geviş getirmede azalma  Salyada artış  İştahsızlık  Yem seçme
  • 78. Sıcak Stesi Soluma hızının artmasıyla kan CO2 miktarında azalma Böbrekler bu oranı korumak için HCO3 yayar. Rumendeki HCO3 miktarı düşer Hızlı Soluma Çok miktarda salyanın ağızdan akması KMT azalma Geviş getirmede azalma Salya salgısında azalma Düşen rumen pH’sı asidoza neden olur.
  • 79. 5 5.2 5.4 5.6 5.8 6 6.2 6.4 6.6 Cool Hot HR HG C-HR H-HR C-HG H-HG Rumen pH Sıcak Stresine Rumenin Tepkisi Mishra, et al. 1970 J. Anim. Sci. 30:1023 Cool = 18.3C (65F), Hot = 29.4C (85F) HR = high roughage, HG = high grain
  • 80. Suyun pH’ı Tavsiye edilen - pH 6.5 to 8.5 Süt ineklerinin günlük su tüketimi: 132 – 170 litre. Eğer pH değeri oldukça asidik ise (5.5’den daha az), asidoz ortaya çıkar ve yem tüketimi azalır. Yüksek alkali sular (9’dan daha yüksek) sindirim problemlerine, ishale, düşük yemden yararlanmaya ve yem ile su tüketiminde düşüşe neden olabilir.
  • 81.
  • 82. Skor 1 Gübre cıvıktır ve yem partikülleri gözlenebilir. Rasyonda çok fazla protein, nişasta ve mineral olması veya çok az etkin lif olması gübrenin cıvımasına yol açar. Sindirim kanalında fazlaca üre olması da osmotik basınç yaratarak gübrenin sulu olmasına yol açar. Bu skor hasta ineklerde (salmonella veya kış dizanterisi) gözlenir, bu ineklere yoğun yem verilmemeli ve otlaklarda beslenmelidir.
  • 83.
  • 84. Dışkı hayvanın arkasından bir yay çizerek çıkar
  • 85. Salmonella Salmonella, Salmonella enterica gibi bakteriler tarafından kaynaklanan bir sindirim kanalı enfeksiyon hastalığıdır.
  • 86. Kış Dizanterisi Kış Dizanterisi, akut, yüksek derecede bulaşıcı bir sindirim kanalı hastalığı olup, kışları kapalı barınaklarda kalan ergin ineklerde görülür.
  • 87. Skor 2 Gübre cıvıktır. Gübre zemine yayılır ve yüksekliği 2.5 cm’den azdır. Etkin lif içeriği az olan rasyonlar ile besleme bu skorda gübreye yol açar. Otlaklarda beslenen veya fresh gruplarda bulunan ineklerde görülür.
  • 88.
  • 89. Skor 3 İstenen gübre skorudur. Gübrenin yüksekliği 3.75 ila 5 cm arasında değişir. Ortasında küçük bir boşluk olan 2 ila 5 farklı halkadan oluşan gübre yığınıdır. Gübre zemine düştüğünde yavaş bir alkış sesi duyulur.
  • 90. Orta boşluk Yükseklik 2.54 ila 3.81 cm 2 ila 4 halka
  • 91. Çizme testi: Gübreye çizme ile basıldığında gübrede ayak izi kalmaz ve çizmeye gübre yapışmaz.
  • 92. Skor 4 Kurudaki inekler ve düvelerde sıklıkla bu gübre oluşur. Kuru tahıl samanları içeren rasyonlar nedeniyle gözlenir. Yeterli protein veya rumende parçalanabilen protein içermeyen rasyonlar ile yemlemeden de kaynaklanabilir. Kurudaki inekler ve düveler için bu gübre kabul edilebilir fakat her aman rasyonların komposizyonları kontrol edilmelidir.
  • 93. Yükseklik 5 ila 7.6 cm.
  • 94. Çizme testi: Çizme ile gübreye basıldığında gübrede ayak izi kalır ve gübre çizmeye yapışır.
  • 95. Skor 5 Katı gübre topları (At gübresine benzer şekilde). Kurudaki inekler ve düvelerde sıkça görülür. Kuru tahıl samanları içeren rasyonlar nedeniyle gözlenir. Sindirim kanallarında tıkanıklık problemleri olan ineklerde bu gübreler oluşur.
  • 97. Sığırlarda muhtemelen protein eksikliği vardır ve kaba yem kaynağı kalitesizdir (veya daha kısa bir uzunlukta öğütülmesi gerekir). Bu ayrıca tuz yetersizliğinin ve/veya dehidrasyonun veya her ikisinin de bir göstergesidir. Toplam, çözünebilir veya parçalanabilir protein miktarının artırılması, liflerin fiziksel formunun veya miktarının azaltılması, nişasta miktarının artırılması veya tanenin partikül boyutunun azaltılması (öğütme veya steam- flaking) ve daha fazla mineral takviyesi (özellikle potasyum ve sodyum) gübre skorunun düşmesine (örneğin 5’ten 4’e) neden olur. Hayvan Beslemeciler için önemli bir nokta:
  • 98. 7.6 cm’den daha yüksek
  • 99. Çizme testi: Gübrenin üzerinde ayak izi kalır.
  • 100. Süt ineklerinin rasyonlarını dengele ve ayarla. İnekleri bireysel olarak hastalıklara (Ketozis) karşı kontrol et.
  • 101. İnek Gübre Skoru Kuruda İnek (far-off) 3.5 Close-up 3 Fresh 2.5 Yüksek Verim 3 Geç Laktasyon 3.5
  • 102. Gübrenin Rengi Gübrenin rengi, tüketilen yem miktarı, safra miktarı ve sindirim kanalından geçen yem miktarından etkilenir.
  • 103. Taze kaba yemler ile veya otlakta beslenen ineklerin gübrelerin rengi koyu yeşildir.
  • 104. Eğer rasyon kuru ot bazlı ise gübrenin rengi kahverengi olacaktır.
  • 105. Eğer rasyon tahıllarca zengin ise gübrenin rengi gri olacaktır.
  • 106. İnce bağırsakta kanama siyah renkli gübreye neden olur.
  • 107. Rektumda kanama, kahverengi gübrenin içinde kırmızı kalıntılara neden olur.
  • 108. Kanlı ishal koksidiyoz ile ilişkilidir.
  • 109. Yağlı gübre, rasyonda fazla yağ olduğunu gösterir.
  • 110. Silaj bazlı rasyonlar ile beslenen ineklerin gübreleri yonca/mısır silaj karışımı ile beslenen ineklerin gübrelerinden daha açık renklidir. Mısır silajı Yonca/mısır silajı karışımı
  • 111. İlginiz için çok teşekkür ederim.
  • 112. Bu sunumun hazırlanmasında Prof. Dr. Mike Hutjens ve Prof. Dr. Mary Beth Hall’ın makalelerinden yararlanılmıştır. Bu nedenle bu uzmanlara çok teşekkür ederim. Bu metni çeviren Dr. Kadir Cem AKBAY teşekkür etmek istiyorum. Dr. Khosrow Samiei Süt İnekleri Besleme Uzmanı (PhD)