MC
Uploaded byMayko Chan
5,104 views

Fulltext#1 72590งานวิจัย

งานวิจัยคณิตศาสตร์สำหรับเด็กปฐมวัย

Embed presentation

Downloaded 15 times
1 / 142
2 / 142
3 / 142
4 / 142
5 / 142
6 / 142
7 / 142
8 / 142
9 / 142
10 / 142
11 / 142
12 / 142
13 / 142
14 / 142
15 / 142
16 / 142
17 / 142
18 / 142
19 / 142
20 / 142
21 / 142
22 / 142
23 / 142
24 / 142
25 / 142
26 / 142
27 / 142
28 / 142
29 / 142
30 / 142
31 / 142
32 / 142
33 / 142
34 / 142
35 / 142
36 / 142
37 / 142
38 / 142
39 / 142
40 / 142
41 / 142
42 / 142
43 / 142
44 / 142
45 / 142
46 / 142
47 / 142
48 / 142
49 / 142
50 / 142
51 / 142
52 / 142
53 / 142
54 / 142
55 / 142
56 / 142
57 / 142
58 / 142
59 / 142
60 / 142
61 / 142
62 / 142
63 / 142
64 / 142
65 / 142
66 / 142
67 / 142
68 / 142
69 / 142
70 / 142
71 / 142
72 / 142
73 / 142
74 / 142
75 / 142
76 / 142
77 / 142
78 / 142
79 / 142
80 / 142
81 / 142
82 / 142
83 / 142
84 / 142
85 / 142
86 / 142
87 / 142
88 / 142
89 / 142
90 / 142
91 / 142
92 / 142
93 / 142
94 / 142
95 / 142
96 / 142
97 / 142
98 / 142
99 / 142
100 / 142
101 / 142
102 / 142
103 / 142
104 / 142
105 / 142
106 / 142
107 / 142
108 / 142
109 / 142
110 / 142
111 / 142
112 / 142
113 / 142
114 / 142
115 / 142
116 / 142
117 / 142
118 / 142
119 / 142
120 / 142
121 / 142
122 / 142
123 / 142
124 / 142
125 / 142
126 / 142
127 / 142
128 / 142
129 / 142
130 / 142
131 / 142
132 / 142
133 / 142
134 / 142
135 / 142
136 / 142
137 / 142
138 / 142
139 / 142
140 / 142
141 / 142
142 / 142
ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยที่ได้รับการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร Basic Mathematics Skills of the Preschoolers Enhanced by Cooking Activities ศุภนันท์ พลายแดง Supanan Plydang วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการศึกษาปฐมวัย มหาวิทยาลัยราชภัฎเพชรบุรี Master of Education Thesis in Early Childhood Education Phetchaburi Rajabhat University 2553 วิทยานิพนธ์ฉบับนี้เป็นลิขสิทธิ์ของมหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี
2 ชื่อวิทยานิพนธ์ ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยที่ได้รับการจัดกิจกรรม การประกอบอาหาร ผู้วิจัย นางศุภนันท์ พลายแดง สาขา การศึกษาปฐมวัย คณะกรรมการวิทยานิพนธ์ คณะกรรมการสอบ ............................................ประธานกรรมการ .............................................ประธานกรรมการ (ผู้ช่วยศาสตราจารย์สุมาลี งามสมบัติ) (รองศาสตราจารย์สุเทพ ลิ่มอรุณ) ..........................................................กรรมการ .......................................................กรรมการ (รองศาสตราจารย์ดร.นิตยา ประพฤติกิจ) (รองศาสตราจารย์ดร.นิตยา ประพฤติกิจ) ..........................................................กรรมการ (ผู้ช่วยศาสตราจารย์สุมาลี งามสมบัติ) ......................................................ผู้ทรงคุณวุฒิ (รองศาสตราจารย์ดร.ธีระ ประพฤติกิจ) มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี อนุมัติให้นับวิทยานิพนธ์ฉบับนี้เป็นส่วนหนึ่ง ของการศึกษา ตามหลักสูตรครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาการศึกษาปฐมวัย .................................................................... ................................................................ (ดร.วิวัฒน์ วรวงษ์) (ผู้ช่วยศาสตราจารย์ดร.นิวัต กลิ่นงาม) คณบดีคณะครุศาสตร์ อธิการบดีมหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี
3 ชื่อวิทยานิพนธ์ ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยที่ได้รับการจัดกิจกรรมการ ประกอบอาหาร ผู้วิจัย นางศุภนันท์ พลายแดง สาขาวิชา การศึกษาปฐมวัย พ.ศ. 2553 บทคัดย่อ การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็ก ปฐมวัยก่อนและหลังได้รับการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร กลุ่มตัวอย่างที่ใช้คือเด็กปฐมวัย ชาย- หญิง อายุ 3 - 4 ปี ที่กาลังศึกษาอยู่ในชั้นอนุบาลปีที่ 1 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2553 ของโรงเรียนมิตรภาพที่ 34 จานวน 15 คน ซึ่งได้มาโดยการเลือกแบบเจาะจงจากผู้ที่มีคะแนน พื้นฐานทางคณิตศาสตร์อยู่ในเกณฑ์ค่อนข้างต่า เครื่องมือที่ใช้ในการทดลองคือ แผนการจัด กิจกรรมการประกอบอาหารเพื่อใช้ในการทดลอง 6 สัปดาห์ ๆ ละ 3 วันๆ ละ 1 ครั้งๆ ละ 30 นาที รวมทั้งสิ้น 18 ครั้ง และแบบทดสอบทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ ซึ่งมีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.85 สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลได้แก่ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตราฐานและการทดสอบค่าที ผลการวิจัย พบว่า เด็กปฐมวัยที่ได้รับการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารมีทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ โดยรวมและรายด้านสูงคือด้านการเปรียบเทียบ การจับคู่และการนับจานวนขึ้นกว่าก่อนการ ทดลองอย่างมีนัยสาคัญทางสถิติที่ระดับ .01
4 Thesis Title : Basic Mathematics Skills of the Preschoolers Enhanced by Cooking Activities Researcher : Mrs. Supanan Plydang Major : Early Childhood Education Year : 2010 Abstract The purpose of this research was to compare basic mathematics skills of preschoolers before and after cooking activities. Samples were fifteen boys and girls, aged 3 - 4 year preschoolers purposively selected from the low achievers in basic mathematics skills of the preschoolers at Mitrapap 34 School, in the frist semester of the academic year 2010. The research instruments used in the study were Cooking Activities for 6 weeks, 3 days a week and 30 minutes a day experiment and a Basic Mathematics Skill Test with the reliability at .85. Mean, Standard deviation and t-test for dependent sample were used for the analysis of data. The results revealed that after receiving Cooking Activities, the frist year preschoolers had higher Basie Mathematics skills in total and in each dimension including comparison, matching and counting number than before the experiment at .01 level.
5 กิตติกรรมประกาศ วิทยานิพนธ์ฉบับนี้สาเร็จได้ด้วยความกรุณาเป็นอย่างสูงจากผู้ช่วยศาสตราจารย์ สุมาลี งามสมบัติ ประธานกรรมการที่ปรึกษา และรองศาสตราจารย์ ดร.นิตยา ประพฤติกิจ กรรมการที่ปรึกษา ซึ่งคอยแนะนา ให้ข้อคิด และตรวจปรับข้อบกพร่องต่างๆ ด้วยความเอาใจใส่ เป็นอย่างยิ่ง และให้ข้อเสนอแนะในการจัดทาวิทยานิพนธ์ตั้งแต่ต้นจนสาเร็จด้วยความเรียบร้อย ข้าพเจ้าขอกราบขอบพระคุณเป็นอย่างสูงมา ณ โอกาสนี้ ทั้งนี้ขอกราบขอบพระคุณรศ.ดร.กาญจนา บุญส่ง ผู้ช่วยศาสตราจารย์วันทนา กลิ่นงาม และผู้ช่วยศาสตราจารย์ไกรรวี ศรีสุคนธ์ ผู้เชี่ยวชาญในการตรวจเครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยซึ่ง กรุณาให้คาแนะนาเพื่อแก้ไขข้อบกพร่องต่างๆ ในการวิจัยครั้งนี้ นอกจากนี้ผู้วิจัยยังได้รับความกรุณาและความร่วมมือเป็นอย่างดีจากผู้อานวยการ คณะผู้บริหาร ครูผู้สอนโรงเรียนมิตรภาพที่ 34 ทุกท่านที่ให้ความอนุเคราะห์และให้กาลังใจ จนทาให้วิทยานิพนธ์ฉบับนี้สาเร็จลุล่วงลงได้ คุณประโยชน์ที่พึงมีจากวิทยานิพนธ์ฉบับนี้ ผู้วิจัยขอมอบเป็นเครื่องบูชาพระคุณของ บิดา มารดา และครอบครัวที่ได้ให้โอกาสผู้วิจัยได้มีวันนี้ จึงขอมอบเพื่อเป็นเครื่องหมายแห่งความ เพียรพยายามสาหรับผู้ที่คอยให้กาลังใจทุกท่าน ศุภนันท์ พลายแดง ตุลาคม 2553
6 สารบัญ หน้า บทคัดย่อภาษาไทย......................................................................................................................... (3) บทคัดย่อภาษาอังกฤษ.................................................................................................................... (4) กิตติกรรมประกาศ......................................................................................................................... (5) สารบัญ.......................................................................................................................................... (6) สารบัญตาราง................................................................................................................................. สารบัญภาพประกอบ..................................................................................................................... (8) (9) บทที่ 1 บทนา................................................................................................................................... 1 ความเป็นมาและความสาคัญของปัญหา......................................................................... 1 วัตถุประสงค์ของการวิจัย .............................................................................................. 4 สมมติฐานการวิจัย.......................................................................................................... 4 ขอบเขตการวิจัย.............................................................................................................. 4 กรอบแนวคิดในการวิจัย................................................................................................. 5 นิยามศัพท์เฉพาะ............................................................................................................ 5 ประโยชน์ที่ได้รับจากการวิจัย........................................................................................ 6 2 เอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง............................................................................................ 7 เอกสารที่เกี่ยวข้องกับทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์...................................................... 8 ความหมายของทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์............................................................. 8 ความสาคัญของทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์............................................................. 9 ทฤษฎีพัฒนาการด้านการคิดของเด็กปฐมวัย................................................................. 12 ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์สาหรับเด็กปฐมวัย........................................................ 19 แนวทางในการส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์................................................. 26 การวัดและประเมินทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์....................................................... 29 เอกสารที่เกี่ยวข้องกับการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารสาหรับเด็กปฐมวัย................ ความหมายของกิจกรรมการประกอบอาหารสาหรับเด็กปฐมวัย.................................. 31 31 ความสาคัญและประโยชน์ของกิจกรรมการประกอบอาหาร....................................... ขั้นตอนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารสาหรับเด็กปฐมวัย................................... บทบาทครูในการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารสาหรับเด็กปฐมวัย………………... 32 32 34
7 ข้อเสนอแนะและข้อควรระวังในการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร........................... งานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร........................................... งานวิจัยในประเทศ.................................................................................................... งานวิจัยต่างประเทศ.................................................................................................. หน้า 34 36 36 38 3 วิธีดาเนินการวิจัย................................................................................................................ 39 ประชากรและกลุ่มตัวอย่าง............................................................................................. 39 เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย................................................................................................. 39 การสร้างและการหาคุณภาพของเครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย............................................. 40 แบบแผนการวิจัย........................................................................................................... 41 การเก็บรวบรวมข้อมูล.................................................................................................... 42 การวิเคราะห์ข้อมูล......................................................................................................... 43 4 5 ผลการวิเคราะห์ข้อมูล......................................................................................................... สัญลักษณ์ที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล.......................................................................... ลาดับขั้นในการนาเสนอผลการวิเคราะห์ข้อมูล........................................................... สรุป อภิปรายผล และข้อเสนอแนะ.................................................................................. สรุปผลการวิจัย............................................................................................................. อภิปรายผล.................................................................................................................... ข้อเสนอแนะ................................................................................................................. บรรณานุกรม..................................................................................................................... ภาคผนวก......................................................................................................................... ภาคผนวก ก. แผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารสาหรับเด็กปฐมวัย............... ภาคผนวก ข. คู่มือและแบบวัดทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย......... ภาคผนวก ค. ผลการประเมินความสอดคล้องระหว่างเครื่องมือกับ วัตถุประสงค์… ภาคผนวก ง. แสดงวิธีการวิเคราะห์ค่าความเชื่อมั่นของแบบทดสอบทักษะพื้นฐาน ทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย.............................................................. ภาคผนวก จ. ข้อมูลคะแนนทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ก่อนและหลังการทดลอง ภาคผนวก ฉ. ตัวอย่างผลการวิเคระห์ข้อมูล............................................................... ภาคผนวก ช. รายชื่อผู้เชี่ยวชาญ................................................................................ ประวัติย่อผู้วิจัย................................................................................................................... 46 46 46 50 50 50 53 54 59 60 108 118 121 125 127 131 133
8 สารบัญตาราง ตารางที่ หน้า 1 แบบแผนการทดลอง................................................................................................. 41 2 ตารางกิจกรรมการประกอบอาหารสาหรับเด็กปฐมวัย.............................................. 42 3 แสดงคะแนนเฉลี่ย (Mean) ค่าความเบี่ยงเบนมาตรฐาน (Standard deviation) และ ค่าทีของคะแนนทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย โดยรวม................. 47 4 แสดงค่าเฉลี่ยและค่าเบี่ยงเบนมาตราฐานของคะแนนทักษะพื้นฐานทาง คณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยก่อนและหลังการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร จาแนกรายด้าน......................................................................................................... 48 5 ผลการประเมินความสอดคล้องระหว่างกิจกรรมการประกอบอาหารกับ วัตถุประสงค์ของการวิจัย......................................................................................... 119 6 ผลการประเมินความสอดคล้องระหว่างแบบวัดทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์กับ วัตถุประสงค์ของการวิจัย.......................................................................................... 120 7 แสดงผลการหาค่าเชื่อมั่นของแบบทดสอบทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็ก ปฐมวัย โดยใช้สูตรของคูเดอร์ริชาร์ดสัน สูตรที่ 20 (K-R 20).................................. 122 8 ข้อมูลของคะแนนทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยก่อนและหลังการ ทดลอง...................................................................................................................... 126
9 สารบัญภาพประกอบ ภาพประกอบ หน้า 1 กรอบแนวคิดในการวิจัย............................................................................... 5
10 บทที่ 1 บทนา ความเป็นมาและความสาคัญของปัญหา เนื่องจากการปฏิรูปการศึกษาได้มีการกาหนดแนวทางในการปฏิรูปการเรียนรู้ ดังปรากฏชัดเจนในพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 ในหมวดที่ 22 และหมวดที่ 24 ให้ สถานศึกษาจัดการเรียนการสอนโดยเน้นผู้เรียนเป็นสาคัญ ส่งเสริมให้ผู้เรียนสามารถพัฒนาตาม ธรรมชาติและเต็มศักยภาพ โดยจัดกระบวนการเรียนรู้ที่เน้นถึงความสนใจ ความแตกต่างระหว่าง บุคคล การฝึกทักษะกระบวนการคิด การจัดการ การแก้ปัญหาด้วยการบูรณาการความรู้ และปลูกฝัง คุณธรรม โดยมีครูเป็นผู้กระตุ้นและเสริมแรงให้เด็กค้นหาคาตอบและเกิดการแก้ปัญหาด้วยตนเอง (กุลยา ตันติผลาชีวะ, 2547: 22-23) จากแนวการศึกษานี้จึงส่งผลให้สถานศึกษา และหน่วยงานที่มี ความเกี่ยวข้องกับการจัดการศึกษา ต้องปรับเปลี่ยนระบบการจัดการเรียนการสอนให้สอดคล้อง และดาเนินไปตามแนวทางของพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 ทั้งนี้รวมถึงการจัด การศึกษาในระดับปฐมวัยที่จะต้องจัดระบบการเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นสาคัญด้วย กระบวนการเรียนรู้ที่ผู้เรียนสาคัญที่สุด คือ การพัฒนาคนและชีวิตให้เกิดประสบการณ์ การเรียนรู้อย่างเต็มความสามารถ สอดคล้องกับความต้องการของผู้เรียน ความถนัด ความสนใจ ความแตกต่างระหว่างบุคคล ผู้เรียนได้ทดลองปฏิบัติ ค้นคว้าเรียนรู้ร่วมกับเพื่อน ด้วยการกระตุ้น และสนับสนุนการเรียนรู้จากครู ซึ่งสอดคล้องกับ เพียเจท์ (Piaget) ที่เน้นเรื่องการเรียนรู้จะเกิดขึ้น ได้นั้น เมื่อเด็กมีปฏิสัมพันธ์กับเพื่อนและผู้ใหญ่ในการเข้าสังคมนั้น ๆ อิทธิพลของทฤษฎีนี้มี บทบาทในการจัดแนวประสบการณ์ในระดับปฐมวัยคือ ให้เด็กได้เรียนรู้โดยให้โอกาสเด็กในการ เล่น สารวจ และทดลอง ให้เด็กมีโอกาสเลือกตัดสินใจ และแก้ปัญหาต่าง ๆ ด้วยตนเอง และ เนื่องจากการจัดการศึกษาในระดับปฐมวัยนั้น เป็นการจัดการศึกษาที่จัดให้กับเด็กตั้งแต่แรกเกิด จนถึง 8 ปี และในช่วงวัยนี้เป็นระยะที่มีความสาคัญที่สุดของการพัฒนาการทั้งทางร่างกาย สติปัญญา อารมณ์ จิตใจ สังคมและบุคลิกภาพ (สิริมา ภิญโญอนันตพงษ์, 2545: 8) ดังนั้น ในการ จัดกิจกรรมแต่ละครั้งจึงต้องคานึงถึงการพัฒนาเด็ก และในการจัดกิจกรรมนั้น ๆ ก็ไม่ได้หมายความ ว่า เด็กทุกคนจะสามารถพัฒนาเหมือนกันหมดทุกคน โดยเฉพาะการจัดการศึกษาในระดับปฐมวัยที่ ไม่ได้มุ่งเน้นให้เด็กเกิดการเรียนรู้เชิงเนื้อหาเป็นสาคัญ แต่เป็นการเปิดโอกาสให้เด็กได้พัฒนา
11 เครื่องมือ หรือทักษะการเรียนรู้ที่เด็กจะต้องใช้ต่อไป (วัลนา ธรจักร, 2544: 1) โดยเฉพาะทักษะ ทางด้านคณิตศาสตร์ ซึ่งเป็นทักษะที่มีความสาคัญมากเพราะคณิตศาสตร์ช่วยพัฒนาความคิดของ ผู้เรียนให้สามารถคิดได้อย่างมีระบบมีเหตุผลและสามารถแก้ไขปัญหาได้อย่างมีประสิทธิภาพ (บุญทัน อยู่ชมบุญ, 2529: 1) คณิตศาสตร์มีส่วนสาคัญอย่างมากในชีวิตประจาวันของเด็ก การเรียนรู้คณิตศาสตร์ ของเด็กนั้นเริ่มตั้งแต่เกิด การกะระยะที่จะจับหน้าแม่ การแสดงออกด้วยการเอื้อมมือ (กุลยา ตันติ ผลาชีวะ, 2547: 157) และถ้าเราสังเกตรอบตัวก็จะเห็นว่าชีวิตเราเกี่ยวข้องกับคณิตศาสตร์มากมาย เริ่มตั้งแต่ เลขที่บ้าน เบอร์โทรศัพท์ หรือแม้แต่การพูดคุยของเด็กที่เราได้ยิน ก็จะมีการเปรียบเทียบ การวัด การจัดประเภท และตัวเลข (นิตยา ประพฤติกิจ, 2541: 3-4) นอกจากนี้ วาโร เพ็งสวัสดิ์ (2542 : 6) กล่าวว่า จากการที่คณิตศาสตร์มีส่วนเกี่ยวข้องกับการดารงชีวิตของมนุษย์ ทาให้เด็กต้อง รู้จักการสังเกตความเหมือนและความแตกต่าง การเปรียบเทียบขนาดใหญ่ – เล็ก , สั้น – ยาว การจัดลาดับ ซึ่งเป็นการเปรียบเทียบขั้นสูง เด็กจะต้องรู้จักการเปรียบเทียบของสองสิ่งหรือมากกว่า สองสิ่ง และจะต้องมีการจัดเรียงสิ่งของเป็นลาดับตั้งแต่ขั้นแรกจนถึงขั้นสุดท้าย ตลอดจนการวัด ซึ่งความสามารถทางด้านการวัดนี้ จะพัฒนาการมาจากประสบการณ์ในการเปรียบเทียบและการจัด อันดับ ในขณะที่เด็กเปรียบเทียบน้าหนักของสิ่งของว่าสิ่งใดยาวที่สุด เป็นเวลาที่เด็กกาลังใช้แนวคิด ในเรื่องการวัดด้วย ซึ่งทักษะทางคณิตศาสตร์เหล่านี้จะเป็นทักษะพื้นฐานในการเรียนรู้ในเรื่องอื่น ๆ ต่อไปในอนาคต ดังนั้น ในการส่งเสริมความเข้าใจเกี่ยวกับคณิตศาสตร์ นอกจากจะต้องอาศัย สถานการณ์ในชีวิตประจาวันของเด็กแล้วยังต้องอาศัยการจัดกิจกรรมที่มีการวางแผน และเตรียมการอย่างดีจากครูเพื่อเปิ ดโอกาสให้แก่เด็กได้พัฒนาทักษะการสังเกตเปรียบเทียบ จัดหมวดหมู่ เรียงลาดับ และการวัด ซึ่งเป็นการวางพื้นฐานทางด้านคณิตศาสตร์ที่มีความสาคัญ สาหรับเด็กเป็นอย่างยิ่ง ปัจจุบันการจัดประสบการณ์เพื่อให้เด็กได้รับประสบการณ์ทางคณิตศาสตร์นั้น สามารถวัดได้หลากหลายรูปแบบ ครูสามารถสอดแทรกเข้ากับกิจกรรมต่าง ๆ ที่เด็ก ๆ ทาได้ บุญเยี่ยม จิตรดอน (2526: 46) กล่าวว่า แนวทางการจัดประสบการณ์ทางด้านคณิตศาสตร์แก่เด็ก ปฐมวัยนั้นเด็กเรียนรู้จากประสบการณ์ตรงจากของจริง และในการสอนจะต้องหาอุปกรณ์ ซึ่งเป็น ของจริงให้มากที่สุด และเริ่มจากการสอนแบบรูปธรรมไปหานามธรรม เริ่มจากสิ่งง่าย ๆ ใกล้ตัว และคิดจากปัญหาในชีวิตประจาวัน ให้เด็กได้ค้นคว้าด้วยตนเอง และเป็นกิจกรรมที่สนุกสนาน ซึ่งสอดคล้องกับงานวิจัยของ รัชนี สมประชา (2533: 55-58) ที่พบว่าเด็กปฐมวัยที่มีอายุระหว่าง 4 – 5 ปี ที่ได้รับการจัดประสบการณ์ การเล่นน้า เล่นทราย มีทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์สูงกว่า เด็กที่ไม่ได้รับการจัดประสบการณ์เล่นน้า เล่นทราย ตลอดจนงานวิจัยของวนิดา บุษยะกนิษฐ์
12 (2532: 66) พบว่า เด็กปฐมวัยที่ได้รับประสบการณ์แบบปฏิบัติการมีทักษะการเปรียบเทียบสูงกว่า เด็กปฐมวัยที่ได้รับการจัดประสบการณ์แบบปกติ ดังนั้นในการที่จะช่วยพัฒนาทักษะพื้นฐานทาง คณิตศาสตร์ให้แก่เด็กปฐมวัย ครูผู้สอนสามารถจัดกิจกรรมอย่างหลากหลายวิธี ซึ่งครูสามารถ เลือกใช้ได้ตามความเหมาะสม โดยเฉพาะวิธีการจัดกิจกรรมเสริมประสบการณ์นั้น ก็มีกิจกรรม ผสมผสานหลากหลายรูปแบบ เช่น แบบอภิปราย แบบสาธิต แบบเล่นเกม และแบบปฏิบัติการ ทดลอง เป็นต้น (นิตยา บรรณประสิทธิ์, 2536: 2) แต่การจัดประสบการณ์ที่เด็กจะได้ฝึกทักษะการ เปรียบเทียบรูปทรง และการนับจานวน โดยผ่านประสาทสัมผัสทั้ง 5 จากการเรียนรู้ในคราวเดียว คือ การจัดกิจกรรมการประกอบการอาหาร ซึ่งเด็ก ๆ รู้จักและคุ้นเคยกันเป็นอย่างดี การเปิดโอกาส ให้เด็ก ๆ ได้ลงมือประกอบอาหารด้วยตนเอง เด็กจะชอบและมองเห็นเป็นเรื่องสนุก และยังได้เกิด การเรียนรู้ในเรื่องคณิตศาสตร์ตามมา เนื่องจากเป็น กิจกรรมที่เปิดโอกาสให้เด็กทาสิ่งต่าง ๆ จาก วัสดุ อุปกรณ์ในการทาอาหาร ซึ่งจะช่วยให้เด็กเกิดประสบการณ์การเรียนรู้ที่ดี ด้วยขั้นตอนการ ทาอาหารง่าย ๆ ไม่ยุ่งยากและเป็นอันตรายสาหรับเด็ก (วัชรินทร์ เทพมณี. 2545: 3) ซึ่งสอดคล้อง กับ ศิริลักษณ์ สินธวาลัย (2522: 26) ได้กล่าวว่า ในการทาและเลือกกินอาหารมักจะต้องใช้ประสาท สัมผัสทุกอย่าง ต้องใช้ประสาทสัมผัสเกี่ยวกับการมองเห็น การสัมผัส การได้กลิ่น แม้กระทั่งการได้ ยิน ซึ่ งเพียเจท์ (Piaget) บรูเนอร์ (Bruner) และมอนเตสเซอร์รี่ (Montessori) กล่าวว่า กระบวนการพัฒนาทางสติปัญญานั้นเกิดจากการเรียนรู้โดยการกระทา การเปิดโอกาสให้เด็กได้ สังเกต จาแนกและเปรียบเทียบจากของจริงและลงมือปฏิบัติด้วยตนเองจะทาให้เด็กได้ค้นพบความ จริงเกิดความเข้าใจ และเกิดความคิดรอบยอด (บุญประจักษ์ วงษ์มงคล, 2536: 3) ดังนั้น กิจกรรม การประกอบอาหารจึงเป็นกิจกรรมที่มีประโยชน์ต่อเด็กในการพัฒนาความพร้อม ในเรื่องการ สังเกต จาแนกเปรียบเทียบ จัดหมวดหมู่ เรียงลาดับ และการวัด ซึ่งเป็นการวางรากฐานที่สาคัญต่อ การเรียนคณิตศาสตร์ในขั้นสูงต่อไป เพราะการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารเป็นกิจกรรมที่เด็ก ๆ จะได้เรียนรู้จากประสบการณ์ตรงจากกระบวนการในการทาอาหาร เด็กจะได้ลงมือปฏิบัติจริง ตั้งแต่การจัดเตรียมอุปกรณ์ ส่วนผสมของอาหารประเภทต่าง ๆ และการผสมส่วนผสมต่าง ๆ ตาม ขั้นตอน ซึ่งเด็กต้องใช้การ เปรียบเทียบรูปทรง การนับจานวน การเรียงลาดับและการวัดซึ่งเป็นการ ส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ให้กับเด็กทั้งสิ้น เพื่อเป็นพื้นฐานในการเรียนรู้คณิตศาสตร์ และเพื่อให้เด็กสามารถนาทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ไปใช้ในชีวิตประจาวันต่อไป ดังนั้น ผู้วิจัยจึงสนใจที่จะศึกษาว่าการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร จะมีผลต่อทักษะ พื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย หรือไม่เพียงใด เพื่อเป็นแนวทางให้กับครูและบุคลากร ทางการศึกษาปฐมวัย พ่อแม่ผู้ปกครองในการที่จะเลือกและพิจารณากิจกรรมที่ส่งเสริมทักษะ พื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยได้อย่างเหมาะสมและมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น
13 วัตถุประสงค์การวิจัย 1. เพื่อศึกษาผลของการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารที่มีต่อทักษะพื้นฐานทาง คณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย 2. เพื่อเปรียบเทียบทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์โดยรวมและรายด้านของเด็กปฐมวัย ก่อนและหลังการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร สมมติฐานในการวิจัย เด็กปฐมวัยที่ได้รับการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารจะมีทักษะพื้นฐานทาง คณิตศาสตร์โดยรวมและรายด้านหลังการทดลองสูงกว่าก่อนการทดลอง ขอบเขตของการวิจัย ประชากรและกลุ่มตัวอย่าง 1. ประชากร ประชากรที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้เป็นเด็กปฐมวัยชาย - หญิง อายุระหว่าง 3-4ปี ที่ กาลังศึกษาอยู่ในระดับชั้นอนุบาลปีที่ 1 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2553ของโรงเรียนมิตรภาพที่ 34 อาเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี จานวน 1 ห้องเรียน ทั้งหมด 30 คน 2. กลุ่มตัวอย่าง กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษาวิจัยครั้งนี้เป็นเด็กปฐมวัยชาย - หญิง อายุระหว่าง 3-4 ปี ที่กาลังศึกษาอยู่ในระดับชั้นอนุบาลปีที่ 1 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2553 โรงเรียนมิตรภาพที่ 34 อาเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี จานวน 15 คน ซึ่งได้มาโดยวิธีการคัดเลือกเด็กที่มีคะแนน ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสาตร์ค่อนข้างต่าจากแบบวัดที่ผู้วิจัยสร้างขึ้น 3. ตัวแปรที่ศึกษา 3.1 ตัวแปรต้น ได้แก่ การจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร 3.2 ตัวแปรตาม ได้แก่ ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์
14 4. ระยะเวลาในการทดลอง การทดลองครั้งนี้กระทาในภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2553 ใช้เวลาในการทดลอง 6 สัปดาห์ สัปดาห์ละ 3 วัน ๆ ละ 30 นาที กรอบแนวคิดในการวิจัย ตัวแปรต้น ตัวแปรตาม นิยามศัพท์เฉพาะ 1. เด็กปฐมวัย หมายถึง เด็กนักเรียนชาย - หญิง อายุระหว่าง 3-4 ปี ที่กาลังศึกษาอยู่ใน ระดับชั้นอนุบาลปีที่ 1 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2553 โรงเรียนมิตรภาพที่ 34 อาเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี 2. ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย หมายถึง ความรู้เบื้องต้นที่เด็ก ปฐมวัยที่ควรจะได้รับรู้และมีประสบการณ์เรื่องของ การเปรียบเทียบ รูปทรง การนับจานวน ซึ่งทักษะเหล่านี้เป็นทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ที่จะช่วยเตรียมเด็กให้มีความพร้อมที่จะเรียนรู้ คณิตศาสตร์ในระดับต่อไป 3. กิจกรรมการประกอบอาหาร หมายถึง กิจกรรมที่จัดให้เด็กปบมวัยได้ใช้ประสาท สัมผัสทุกด้านในการเรียนรู้ คือ การมองเห็น การสัมผัส การชิมรส การดมกลิ่น และการฟัง ซึ่งแผนการดาเนินกิจกรรมการทดลองประกอบอาหารนั้นสามารถแบ่งออกได้เป็น 3 ขั้นคือ ขั้น เตรียม ขั้นปฏิบัติ และขั้นสรุป ซึ่งสร้างและพัฒนาโดยผู้วิจัย กิจกรรมการประกอบอาหาร ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย 1. การเปรียบเทียบ 2. การจับคู่ 3. การนับจานวน
15 ประโยชน์ที่ได้รับจากการวิจัย 1. ทาให้ครูและผู้ที่เกี่ยวข้องกับการจัดการศึกษาปฐมวัยได้ตระหนักถึงความสาคัญ ของการส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยโดยใช้กิจกรรมในชีวิตประจาวันของ เด็ก 2. ได้รูปแบบการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทาง คณิตศาสตร์โดยยึดผู้เรียนเป็นสาคัญ
16 บทที่ 2 เอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง การวิจัยครั้งนี้ ผู้วิจัยได้ศึกษาเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง โดยนาเสนอตามหัวข้อ ต่อไปนี้ 1. เอกสารที่เกี่ยวข้องกับทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ 1.1 ความหมายของทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ 1.2 ความสาคัญของทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ 1.3 ทฤษฎีพัฒนาการด้านการคิดของเด็กปฐมวัย 1.4 ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์สาหรับเด็กปฐมวัย 1.5 แนวทางในการส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ 1.6 การวัดและประเมินผลทักษะพื้นฐานของเด็กปฐมวัย 2. เอกสารที่เกี่ยวข้องกับการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร 2.1 ความหมายของการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร 2.2 ความสาคัญของการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร 2.3 ขั้นตอนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร 2.4 บทบาทของครูในการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร 2.5 ข้อเสนอแนะและข้อควรระวังในการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร 3. งานวิจัยที่เกี่ยวข้อง 3.1 งานวิจัยในประเทศ 3.2 งานวิจัยต่างประเทศ
17 1. เอกสารที่เกี่ยวข้องกับทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ 1.1 ความหมายของทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ ได้มีนักการศึกษากล่าวถึงความหมายของทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ ไว้ดังนี้ บุญเยี่ยม จิตรดอน (2526: 250-251) ให้ความหมายของทักษะพื้นฐานทาง คณิตศาสตร์ว่า เป็นความรู้เบื้องต้น ซึ่งจะนาไปสู่การเรียนคณิตศาสตร์ เด็กควรจะได้มีประสบการณ์ เกี่ยวกับกับเปรียบเทียบ เรียงลาดับ การวัด การจับคู่หนึ่งต่อหนึ่ง การนับก่อนที่จะเรียนเรื่องตัวเลข และวิธีคิดคานวณ ประสบการณ์ทางคณิตศาสตร์เปรียบเสมือนบันไดขั้นต้น ซึ่งช่วยเตรียมตัวให้ พร้อมที่จะก้าวไปสู่ประสบการณ์พื้นฐานต่อไป อัญชลี แจ่มเจริญ (2526: 121-122) ได้ให้ความหมายของทักษะพื้นฐานทาง คณิตศาสตร์ว่า เด็กควรได้รับการฝึกในเรื่องของการสังเกต และจาแนกสิ่งต่าง ๆ ตามรูปร่าง ขนาด การบอกตาแหน่งของสิ่งของ การเรียบเทียบขนาด รูปร่าง น้าหนัก ความยาวและส่วนสูงก่อนที่จะ เรียนคณิตศาสตร์ในชั้นประถม มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช (2527: 30) ได้กล่าวถึงทักษะพื้นฐานทาง คณิตศาสตร์ไว้ว่า การสร้างประสบการณ์ทางคณิตศาสตร์ให้แก่เด็กเป็นการเตรียม สร้างเสริม ทางด้านคณิตศาสตร์และปูพื้นฐานด้านความพร้อมในการเรียนคณิตศาสตร์ต่อไปในชั้นประถม ประไพจิตร เนติศักดิ์ (2529: 49-53) ได้กล่าวถึงทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ว่า เด็กควรที่จะได้เตรียมความพร้อมในเรื่องของการสังเกตการเปรียบเทียบรูปร่าง น้าหนัก ขนาด สีที่ เหมือนและแตกต่างกันการบอกตาแน่งของสิ่งของการเปรียบเทียบจานวน และการจัดเรียงลาดับ ความยาว ความสูงและขนาด ศรีสุดา คัมภีร์ภัทร (2534: 13) ได้กล่าวถึงทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ไว้ว่า เป็น ความรู้พื้นฐานของเด็กที่ได้รับประสบการณ์เกี่ยวกับการสังเกต การเปรียบเทียบ การจาแนกตาม รูปร่าง ขนาดน้าหนัก ความยาว ความสูง ความเหมือน ความต่าง การเรียงลาดับ การวัด การบอก ตาแหน่ง และการนับเพื่อเป็นพื้นฐานในการเตรียมความพร้อมที่จะเรียนคณิตศาสตร์ในระดับ ประถมศึกษา มันทนา เทศวิศาล (2535: 194 – 197) ได้ให้ความหมายของทักษะพื้นฐานทาง คณิตศาสตร์ ไว้ว่า เป็นการให้เด็กเรียนรู้เกี่ยวกับเรื่องของการจาแนกของออกเป็นหมวดหมู่ ตาม ลักษณะหรือขนาดการคิดจานวน รวมทั้งเรื่องของน้าหนัก จานวน ปริมาณ การวัดขนาดและเวลา โดยมีของจริงมาช่วยเสริมความเข้าใจ เพราะจะเป็นพื้นฐานของความเข้าใจเรื่องคณิตศาสตร์ของเด็ก ต่อไปในอนาคต
18 ประไพ เนติศักดิ์ ( 2549:49-53 ) ได้กล่าวถึงทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ว่าเด็กควร ได้เตรียมความพร้อมในเรื่องของการสังเกต การเปรียบเทียบ รูปร่าง น้าหนัก ขนาด สี ที่เหมือนและ ต่างกัน การบอกตาแหน่งของสิ่งของ การเปรียบเทียบ และการจัดเรียงลาดับ ความยาว ความสูง และ ขนาด สรุปได้ว่าทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ คือความรู้เบื้องต้นที่เด็กควรจะได้รับรู้และมี ประสบการณ์เรื่องของ การเปรียบเทียบ รูปทรง การนับจานวน ซึ่งทักษะเหล่านี้เป็นทักษะ พื้นฐานทางคณิตศาสตร์ที่จะช่วยเตรียมเด็กให้มีความพร้อมที่จะเรียนรู้คณิตศาสตร์ในระดับต่อไป 1.2 ความสาคัญของทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์เป็ นพื้นฐานที่ช่วยให้เด็กรู้จักแก้ปัญหา มี ความสามารถในการคิดคานวณและอื่นๆ ดังมีผู้กล่าวถึงความสาคัญของทักษะพื้นฐานทาง คณิตศาสตร์ ไว้ดังนี้ บุญเยี่ยม จิตรดอน (2526: 245-246) กล่าวถึงพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ว่ามี ความสาคัญ คือ 1. เพื่อช่วยให้เด็ก ๆ ได้ มีความพร้อมที่จะเรียนคณิตศาสตร์เบื้องต้น ซึ่งได้แก่ รู้จัก การสังเกตการเปรียบเทียบ และการแยกหมู่การรวมหมู่ การเพิ่มขึ้นและลดลง 2. ช่วยให้เด็กได้ขยายประสบการณ์เกี่ยวกับคณิตศาสตร์ให้สอดคล้องโดยลาดับ จากง่ายไปหายาก 3. เพื่อให้เด็กเข้าใจความหมาย และใช้คาพูดเกี่ยวกับวิชาคณิตศาสตร์ได้ถูก เช่น เด็กจะต้องเข้าใจความหมายของสัญลักษณ์ต่าง ๆ เช่น จานวนสาม หมายถึง ส้มสามผล มะนาวสาม ผล ดินสอสามแท่ง จานวนดังกล่าวใช้แทนจานวนส้ม มะนาว และดินสอ ในการสร้างเสริม ประสบการณ์ทางคณิตศาสตร์เด็กปฐมวัยจึงจาเป็นต้องใช้ภาษาทางคณิตศาสตร์ให้ได้ถูกต้อง 4. เพื่อฝึกทักษะเบื้องต้นในการคิดคานวณ โดยการสร้างเสริมประสบการณ์แก่เด็ก ปฐมวัย เพื่อฝึกการเปรียบเทียบรูปทรงต่าง ๆ และบอกความแตกต่างในเรื่องขนาด น้าหนัก ระยะเวลาจานวนของสิ่งต่าง ๆ ที่อยู่รอบ ๆ ตัวได้ สามารถแยกของเป็น แยกเรียงลาดับใหญ่เล็ก สูง ต่า แยกเป็นหมู่ย่อยได้โดยการเพิ่มขึ้น หรือ ลดลง ทักษะเหล่านี้จะช่วยให้เด็กพร้อมที่จะคานวณใน ชั้นต่อ ๆ ไป 5. วิชาคณิตศาสตร์ เป็นวิชาที่เป็นเหตุเป็นผล ผู้ที่จะเรียนคณิตศาสตร์ได้จาเป็นต้อง เป็นผู้ที่มีความสามารถในการให้เหตุผล หรือความเข้าใจในเรื่อง ความเป็นเหตุเป็นผลอาจทาให้ได้ โดยการตั้งปัญหาให้เด็กคิดหาเหตุผลหาคาตอบให้ค้นคว้าเองโดยจัดสื่อการเรียนการสอนให้ เพื่อให้
19 เกิดความมั่นใจและการตัดสินใจอย่างเหตุผล และจะต้องเริ่มฝึกตั้งแต่เด็กเริ่มเรียนจึงจะให้การเรียน คณิตศาสตร์ประสบผลสาเร็จ 6. เพื่อให้สัมพันธ์กับกิจกรรมศิลปะ ภาษา และสามารถนาไปใช้ในชีวิตประจาวันได้ ดังนั้น จึงต้องใกล้สัมพันธ์กับตัวเด็กเอง 7. เพื่อให้มีใจรักคณิตศาสตร์และขอบเขตการค้นคว้า ควรพยายามจัดกิจกรรม ต่าง ๆ เช่น เกม เพลง เพื่อเร้าใจให้เด็กสนใจเกิดความรู้โดยไม่รู้สึกตัว เมื่อเด็กรักวิชาคณิตศาสตร์แล้ว เด็กจะสนใจ กระตือรือร้นอยากเรียนรู้อยากค้นคว้าหา เหตุผลด้วยตนเอง การค้นคว้าหาเหตุผลได้ เอง ทาให้เข้าใจและจาได้เกิดความภูมิใจอยากจะหาเหตุผลต่อไป วรรณี โสมประยูร ( 2532:9 ) กล่าวว่าคณิตศาสตร์เป็นวิชาที่สาคัญและจาเป็น อย่างยิ่งสาหรับทุกคน เพราะช่วยพัฒนาความคิดของเด็กให้เป็นคนคิดอย่างมีเหตุผล มีระเบียบมี ความละเอียดถี่ถ้วนรอบคอบรวมทั้งมีความคิดริ่เริ่มสร้างสรรค์และความสามารถแก้ปัญหาให้สาเร็จ ลุล่วงไปด้วยดี ความเจริญก้าวหน้าในวิทยาการด้านต่างๆทั้งด้านเทคโนโลยี วิทยาศาสตร์ วิศวกรรมศาสตร์ แพทย์ เศรษฐศาสตร์ และอื่นๆ ต้องอาศัยคณิตศาสตร์เป็นเครื่องมือสาหรับการ เรียนรู้ทั้งสิ้น นอกจากนี้คณิตศาสตร์ยังเป็นเครื่องมือที่จาเป็นในการดารงชีวิตประจาวันของเด็ก หลายคนอย่าง เช่น การซื้อฃาย การใช้เวลา การเล่น การเดินทาง และอื่นๆ หรรษา นิลวิเชียร ( 2535:45 ) กล่าวว่าเด็กจาเป็นต้องเรียนรู้และพัฒนาความคิด รวบยอดเกี่ยวกับคณิตศาสตร์ เพื่อเป็นพื้นฐานสาหรับใช้ในชีวิตประจาวัน และเพื่อการศึกษาในขั้น สูงขึ้น และกล่าวถึงความสาคัญของคณิตศาสตร์ต่อการประสบความสาเร็จในการดารงชีวิตไว้ดังนี้ 1. เรียนวิชาต่างๆได้ดีเพราะคณิตศาสตร์เป็นเครื่องมือในการเรียนรู้ของวิชาต่างๆ โดยเฉพาะ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีจบได้ชื่อว่า “คณิตศาสตร์เป็นเครื่องมือความเจริญก้าวหน้า ทั้งปวง ” 2. ทาให้เป็ นคนคิดเป็ น ทาเป็ น แก้ปัญหาเป็ น โดยอาศัยหลักการทาง คณิตศาสตร์เป็นแนวทางพื้นฐานที่สาคัญ 3. นาไปใช้แก้ปัญหาต่างในการดารงชีวิตได้ดีและมีประสิทธิภาพ 4. เป็นเครื่องมือสาคัญสาหรับการดารงชีวิตประจาวันของคนทุกวัย 5. เป็นเครื่องมือสาคัญในการสารวจข้อ วางแผนและประเมินผลการดาเนินงาน 6. เป็นเครื่องมือพัฒนาอาชีพทุกอาชีพทุกให้มีความเจริญก้าวหน้า และประสบ ความสาเร็จอย่างมีประสิทธิภาพ
20 มัณฑนา เทศวิศาล ( 2536:7 ) กล่าวว่า แนวคิดต่างๆเกี่ยวกับพื้นฐานทางด้าน คณิตศาสตร์เป็นสิ่งจาเป็นและสาคัญมากสาหรับเด็กเริ่มต้นเรียน เมื่อเด็กโตขึ้นสิ่งต่างๆเหล่านี้ก็จะ เป็นพื้นฐานในการเรียนคณิตศาสตร์ที่ดีของเขาต่อไป นิตยา ประพฤติกิจ ( 2537:1 ) กล่าวว่า คณิตศาสตร์มีส่วนสาคัญอย่างมากใน ชีวิตประจาวันของเด็ก ซึ่งครูและผู้ปกครองตระหนักถึงความสาคัญของคณิตศาสตร์แล้วว่า ในการ เล่นและการพูดคุยของเด็กมักจะมีเรื่องคณิตศาสตร์เข้ามาเกี่ยวข้องในชีวิตประจาวันอยู่เสมอ วาโร เพ็งสวัสดิ์ (2542: 71 – 72) ได้กล่าวถึงจุดมุ่งหมายหรือความสาคัญของ การสอนคณิตศาสตร์สาหรับเด็กไว้ ดังนี้ 1. ให้มีโอกาสได้จัดการกระทาและสารวจวัสดุในขณะมีประสบการณ์เกี่ยวกับ คณิตศาสตร์ 2. ให้มีส่วนร่วมในกิจกรรมที่เกี่ยวกับโลกทางด้านกายภาพก่อนเข้าไปสู่โลกการ คิดด้านนามธรรม 3. ให้มีการพัฒนาทักษะด้านคณิตศาสตร์เบื้องต้น อันได้แก่ การจัดหมวดหมู่ การ เปรียบเทียบ การเรียงลาดับ การจัดการทากราฟ การนับ การจัดการด้านจานวน การสังเกต และการ เพิ่มขึ้นและลดลง 4. ขยายประสบการณ์เกี่ยวกับคณิตศาสตร์ให้สอดคล้องจากง่ายไปหายาก 5. ฝึกทักษะเบื้องต้นในด้านการคิดคานวณ สิริชนม์ ปิ่นน้อย (2542: 49) ได้กล่าวถึงความสาคัญของทักษะพื้นฐานทาง คณิตศาสตร์ ไว้ว่า การเปิดโอกาสให้เด็กได้แลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับเพื่อนด้วยการพูดคุย สนทนา หรือโต้เถียงกันด้วยเหตุผลเกี่ยวกับสิ่งที่รู้ การใช้เหตุผลต่างๆ จะเป็นประโยชน์ต่อการ แลกเปลี่ยนความคิดเห็น เพราะการพูดคุย สนทนา หรือโต้เถียงกันของเด็กเป็นสิ่งที่กระตุ้นให้เกิด การเรียนรู้มากกว่าการถามคาถามกับผู้ใหญ่ ครูสามารถท้าทายความคิดของเด็กด้วยการนาไปสู่ข้อ สงสัยเมื่อเด็กพูดคุย สนทนา หรือโต้เถียงกับเพื่อนในสถานการณ์ที่เป็นปัญหา ซึ่งจะเป็นแนวทางที่ จะทาให้เกิดความคิดทางตรรกะคณิตศาสตร์ได้ จากความสาคัญหรือจุดมุ่งหมายของการส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ สรุปได้ว่า เพื่อเป็นการเตรียมเด็กให้พร้อมที่จะเรียนรู้ และทากิจกรรมทางคณิตศาสตร์ได้เหมาะสม กับวัย ความสามารถและด้วยความสนุกสนาน มีทักษะพื้นฐานในการใช้เหตุผล คิดคานวณ แก้ปัญหา การสังเกต การเปรียบเทียบการจัดหมวดหมู่ การเรียงลาดับ การนับ และการจัดการด้าน จานวน โดยการมีส่วนร่วมในกิจกรรมทางคณิตศาสตร์ และสามารถนาไปใช้ในชีวิตประจาวันได้ อย่างเหมาะสม
21 1.3 ทฤษฎีพัฒนาการด้านการคิดของเด็กปฐมวัย 1.3.1 ทฤษฎีพัฒนาการทางสติปัญญาของเพียเจต์ จอง เพียเจท์ (Jean Piaget) นักจิตวิทยาชาวสวิส มีชีวิตอยู่ในช่วง ค.ศ.1896-1980 หรือ พ.ศ. 2439-2523 ผู้สร้างทฤษฎีพัฒนาการทางสติปัญญา เพียเจท์ เชื่อว่าคนเราทุกคนตั้งแต่เกิด มามีความพร้อมที่จะมีปฏิสัมพันธ์กับสิ่งแวดล้อม และโดยธรรมชาติแล้วมนุษย์เป็นผู้พร้อมที่จะมี กริยากรรมหรือเริ่มกระทาก่อน นอกจากนี้เพียเจท์ถือว่ามนุษย์เรามีแนวโน้มพื้นฐานที่ติดตัวมาแต่ กาเนิด 2 ชนิดคือ การจัดและรวบรวม (Organization) และการปรับตัว (Adaptation)การจัดและ รวบรวม (Organization) หมายถึง การจัดและรวบรวมกระบวนการต่าง ๆ ภายใน เข้าเป็นระบบ อย่างต่อเนื่องกัน เป็นระเบียบ และมีการปรับปรุงเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา ตราบที่มีปฏิสัมพันธ์ กับสิ่งแวดล้อม การปรับตัว (Adaptation) หมายถึง การปรับตัวให้เข้ากับสิ่งแวดล้อมเพื่ออยู่ใน สภาพ สมดุล การปรับตัวประกอบด้วยกระบวนการ 2 อย่างคือ 1) การซึมชาบหรือดูดซึมประสบการณ์ (Assimilation) 2) การปรับโครงสร้างทางสติปัญญา (Accomodation) เมื่อเผชิญกับสิ่งแวดล้อม การซึมซาบหรือดูดซึมประสบการณ์ เมื่อมนุษย์มีปฏิสัมพันธ์กับสิ่งแวดล้อม ก็จะซึมชาบ หรือดูด ซึมประสบการณ์ใหม่ ให้รวมเข้าอยู่ในโครงสร้างของสติปัญญา ส่วนการปรับโครงสร้างทาง สติปัญญา หมายถึง การเปลี่ยนแบบโครงสร้างของสติปัญญาที่มีอยู่แล้วให้เข้ากับสิ่งแวดล้อม หรือ ประสบการณ์ใหม่ หรือเป็นการเปลี่ยนแปลงความคิดเดิมให้สอดคล้องกับสิ่งแวดล้อมใหม่ ตัวอย่างเช่น ความเข้าใจความแตกต่างระหว่างเพศของเด็กที่มีอายุประมาณ 5-6 ปี ถ้าถามเด็กวัยนี้ว่า เด็กหญิงเด็กชายแตกต่างกันหรือไม่ คาตอบที่ได้จากเด็กก็คือ เด็กหญิงและเด็กชายแตกต่างกัน และ เมื่อถามคาถามต่อไปว่าให้บอกความแตกต่างของหญิงชายมา 3 อย่าง คาถามนี้ส่วนมากเด็กตอบได้ 2 อย่างคือ เด็กหญิงผมยาว เด็กชายผมสั้น เด็กหญิงสวมกระโปรง แต่เด็กชายสวมกางเกง อย่างไรก็ ตาม ถ้าเด็กวัยนี้เกิดพบเห็นเด็ก (หญิง) ผมยาวนุ่งกางเกงกาลังเล่นตุ๊กตาอยู่สามารถจะบอกได้ว่าเด็ก ที่เขาเห็นเป็น “เด็กหญิง” แสดงว่า เด็กสามารถที่จะ Accommodate สิ่งแวดล้อมใหม่และแปลความ เข้าใจเดิมของเขาว่า เด็กหญิงไม่จาเป็นจะต้องนุ่งกระโปรงเสมอไป เด็กผู้หญิงอาจจะนุ่งกางเกงได้ และเนื่องจากการปรับสิ่งแวดล้อมเข้าเป็นความรู้ใหม่โดยเปลี่ยนความเข้าใจเดิมเช่นนี้ เพียเจท์ เรียกว่า Accomodation (สุรางค์โค้วตระกูล, 2541 : 49) เพียเจท์ ถือว่าการพัฒนาสติปัญญาของมนุษย์จะเป็นไปตามลาดับขั้น เปลี่ยนแปลง ข้ามขั้นไม่ได้ โดยแบ่งพัฒนาการทางสติปัญญาออกเป็น 4 ขั้น ดังนี้ 1. ขั้น Sensorimotor (แรกเกิด ถึง 2 ขวบ)
22 เป็นขั้นของพัฒนาการทางสติปัญญาความคิดก่อนระยะเวลาที่เด็กอ่อนจะพูดและใช้ ภาษาได้ สติปัญญาความคิดของเด็กในวัยนี้แสดงออกโดยทางการกระทา (Actions) เด็กสามารถ แก้ปัญหาได้แม้ว่าจะไม่สามารถที่จะอธิบายได้ เพียเจท์แบ่งขั้น Sensorimotor ออกเป็นขั้นย่อย 6 ขั้น ดังนี้ 1.1 Reflexive ขั้นปฏิกิริยาสะท้อน (0-1 เดือน) เป็นวัยที่เด็กทารกใช้พฤติกรรม รีเฟลกซ์ หรือโดยประสาทอัตโนมัติที่ติดตัวมาตั้งแต่เกิด เช่น การดูด เป็นต้น และพยายามที่จะปรับ ให้เข้ากับสิ่งแวดล้อม เช่น ดูดนมจากนมของแม่ ดูดนมขวด เป็นต้น พฤติกรรมเหล่านี้เกิดขึ้นเพื่อ สนองตอบต่อสิ่งเร้าโดยอัตโนมัติ เป็นพฤติกรรมไม่เกิดจากการเรียนรู้ 1.2 Primary Circular Reactions ขั้นพัฒนาอวัยวะเคลื่อนไหวด้านประสบการณ์ เบื้องต้น (1-3 เดือน) วัยนี้ทารกมักจะแสดงพฤติกรรมง่าย และทาซ้า ๆ กันโดยไม่เบื่อ เช่น กามือเข้า และเปิดออกซ้า ๆ กัน หรือคลาผ้าห่มที่คลุมตัวซ้า ๆ กัน เป็นต้น พฤติกรรมที่แสดงปราศจาก จุดมุ่งหมายความสนใจของเด็กมักจะอยู่ที่ความเคลื่อนไหว แต่ไม่ใช่ผลของความเคลื่อนไหว 1.3 Secondary Circular Reactions ขั้นพัฒนาเคลื่อนไหวโดยมีจุดมุ่งหมาย (4-6 เดือน) เด็กทาพฤติกรรมซ้า ๆ โดยมีความมุ่งหมายที่จะเห็นการเปลี่ยนแปลงในสิ่งแวดล้อมรอบ ๆ ตัวเขาเอง เป็นขั้นแรกที่เด็กทารกแสดงพฤติกรรมโดยมีความตั้งใจหรือมีจุดมุ่งหมาย เด็กขั้นนี้จะ เริ่มทาพฤติกรรมซ้า เพราะความสนใจในผลของพฤิตกรรมนั้น เป็นต้นว่า เด็กจะเตะหรือกระตุกเท้า เพื่อจะให้ตุ๊กตาที่แขวนในเปลสั่นหรือเคลื่อนไหว หรือจะสั่นเครื่องเล่น เพราะสนใจในเสียงที่เกิด จากการสั่น 1.4 Coordination of Seccondary Reactions ขั้นพัฒนาการประสานของอวัยวะ (7- 10 เดือน) ในขั้นนี้เด็กทารกเริ่มที่จะแก้ปัญหาอย่างง่าย ๆ เด็กทารกจะใช้พฤติกรรมในอดีตที่ผ่านมา ช่วยในการแก้ปัญหา เด็กวัยนี้จะสามารถหาของที่ซ่อนไว้ได้ เป็นต้นว่า อาจจะผลักหมอนเพื่อจะเอา ตุ๊กตาที่ซ่อนอยู่ ต่างกับเด็กที่อยู่ในขั้นที่ 3 ที่การผลักหมอนของเด็กเป็นแต่เพียงความสนใจที่เห็น หมอนเริ่มล้มลงไป หรืออาจกล่าวได้ว่าเด็กมีความเข้าใจเกี่ยวกับความมีตัวตนของวัตถุ (Opject Permanence) ในขั้นนี้เด็กทารกเริ่มจะรู้ว่าตนเองเป็นอิสระ นอกจากนี้เด็กจะสามารถที่จะแยกสิ่งที่ ตน “ต้องการ” และ “ไม่ต้องการ” ออกจากกันและสามารถที่จะเลียนแบบหรือเลียนการเคลื่อนไหว จากผู้อื่น พฤติกรรมในขั้นนี้มักจะเป็น 1.5 Tertiary Circular Reactions ขั้นพัฒนาการความคิดริเริ่มแบบลองผิดลองถูก (11- 18 เดือน) ในขั้นนี้ เด็กเริ่มที่จะทดลองพฤติกรรมแบบถูกผิด ในขั้นนี้เด็กทารกมีความสนใจใน ผลของพฤิตกรรมใหม่ ๆ มักจะทดลองทาดูหลาย ๆ แบบ และสนใจผลที่เกิดขึ้น ขั้นนี้ต่างกับขั้น Secondary Circular Reactions ตรงที่เด็กทารกไม่เพียงแต่สนใจจะทาซ้า แต่เปลี่ยนแปลงให้เกิด
23 ความใหม่อยู่เรื่อย ๆ พฤติกรรมของเด็กในขั้นนี้เป็นการทดลองสิ่งแวดล้อมไม่แต่เพียงเพื่อจะดูว่า อะไรจะเกิดขึ้น แต่มีความมุ่งหมาย มีความคิดริเริ่มในการแสดงพฤติกรรม 1.6 Beginning of Thought การเริ่มต้นของความคิด ขั้นพัฒนาโครงสร้างสติปัญญา เบื้องต้น (18 เดือน – 2 ขวบ) พัฒนาการทางสติปัญญาระดับนี้เป็นระดับสุดท้ายของขั้น Sensorimotor เด็กในวัยนี้สามารถที่จะประดิษฐ์วิธีใหม่ ๆ โดยใช้ความคิดในการแก้ปัญหา เด็ก สามารถที่จะเข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งหนึ่งกับสิ่งหนึ่ง และสามารถที่จะคิดแก้ปัญหาได้ ในขั้น นี้ถ้าเด็กพบปัญหาใหม่ที่ตนประสบ แต่ไม่มีวิธีการที่จะใช้แก้ปัญหามาแต่ก่อน เด็กวัยนี้จะรู้จัก ประดิษฐ์วิธีการใหม่ขึ้น แต่วิธีการที่ประดิษฐ์นั้น ไม่เป็นแต่เพียงลองผิดลองถูก แต่เป็นวิธีการที่ แสดงว่าเด็กเริ่มใช้ความคิด เด็กจะเริ่มเรียนรู้ความสัมพันธ์ของสิ่งแวดล้อมและสามารถที่จะอนุมาน ความสัมพันธ์ของเหตุและผลได้ เด็กในขั้นนี้สามารถที่จะมีจินตนาการก่อนที่จะเริ่มแสดง พฤติกรรม เด็กในขั้นนี้จะสามารถเลียนแบบพฤติกรรมของผู้ใหญ่โดยไม่จาเป็นต้องเห็นตัวอย่าง แสดงจริง ๆ แต่เลียนแบบจากความจา 2. ขั้น Preoperational (18 เดือน – 7 ขวบ) เด็กวัยนี้มีโครงสร้างของสติปัญญา (Structure) ที่จะใช้สัญลักษณ์แทนวัตถุสิ่งของที่ อยู่รอบ ๆ ตัวได้ หรือมีพัฒนาการทางด้านภาษา เด็กวัยนี้จะเริ่มด้วยการพูดเป็นประโยคและเรียนรู้ คาต่าง ๆ เพิ่มขึ้น เด็กจะรู้จักคิดในใจ ความคิดของเด็กวัยนี้ยังขึ้นอยู่กับการรับรู้เป็นส่วนใหญ่ ไม่ สามารถที่จะใช้เหตุผลอย่างลึกซึ้ง แต่เป็นขั้นที่เด็กเริ่มใช้ภาษา สามารถที่จะบอกชื่อสิ่งต่าง ๆ ที่อยู่ รอบตัวเขาและเกี่ยวข้องกับชีวิตประจาวันของเขา สามารถที่จะเรียนรู้สัญลักษณ์และใช้สัญลักษณ์ ได้ เด็กในวัยนี้มักจะเล่นสมมติ เช่น พูดกับตุ๊กตาเหมือนพูดกับคนจริง ๆ เด็กวัยนี้มีความตั้งใจทีละ อย่างและยังไม่สามารถที่จะเข้าใจสิ่งที่เท่ากันแม้ว่าจะเปลี่ยนรูปร่างหรือแปรสภาพหรือเปลี่ยนที่วาง ควรจะยังคงเท่ากัน และยังไม่สามารถที่จะเปรียบเทียบสิ่งของมากและน้อย ยาวและสั้น ได้อย่าง แท้จริง และมีการยึดตัวเองเป็นศูนย์กลาง ไม่สามารถที่จะเข้าใจความคิดเห็นของผู้อื่น อย่างไรก็ตาม ความคิดของเด็กวัยนี้ยังมีข้อจากัดหลายอย่าง โดยเฉพาะตอนต้นของวัยนี้ มีสิ่งที่เด็กวัยนี้ทาไม่ได้ เหมือนเด็กวัยประถมศึกษาหลายอย่าง ลักษณะสติปัญญาของเด็กวัยนี้สรุปได้ดังนี้ 2.1 เด็กวัยนี้จะเข้าใจภาษาและทราบว่าของต่าง ๆ มีชื่อและใช้ภาษาเพื่อช่วยใน การแก้ปัญหาได้ 2.2 เด็กจะเลียนแบบผู้ใหญ่ในเวลาเล่น (Deferred Imitation) หรือเลียนแบบได้ โดยตัวแบบไม่ต้องอยู่ต่อหน้า จะเห็นได้จากการเล่นขายของของเด็กหรืออาบน้าให้ตุ๊กตา หรือเล่น สมมติ หรือแสร้งทา เช่น เด็กจะเล่นทาเป็นนอนหลับ หรือใช้สิ่งต่าง ๆ เล่นเป็นแบบจริง เช่น กล่อง กระดาษทาเป็นรถยนต์
24 2.3 เด็กวัยนี้มีความตั้งใจทีละอย่าง ฉะนั้นวัยนี้จึงทาให้เด็กมีความคิดที่บิดเบือน จากความเป็นจริง (Distort) ตัวอย่างเช่น ให้เด็กอายุ 5 ขวบดูลูกปัดทาด้วยไม้ กล่องหนึ่ง ประกอบด้วยลูกปัดที่ทาด้วยไม้สีขาว 20 ลูก และสีน้าตาล 7 ลูก และถามเด็กว่ามีลูกปัดสีอะไร มากกว่า เด็กจะตอบได้ถูกว่า สีขาว แต่เมื่อถามว่าระหว่างลูกปัดสีขาวและลูกปัดทั้งหมด อะไรจะมี จานวนมากกว่ากัน เด็กจะตอบไม่ได้ว่าลูกปัดทั้งหมดมากกว่าสีขาว จะยังคงตอบว่าสีขาวมากกว่า เพราะไม่เข้าใจว่าลูกปัดสีขาวเป็นส่วนหนึ่งของลูกปัดทั้งหมด 2.4 มีการยึดถือตนเองเป็นศูนย์กลาง (Egocentrism) ไม่สามารถที่จะเข้าใจความ คิดเห็นของผู้อื่น หรือไม่ได้คิดว่าผู้อื่นเขาจะคิดอย่างไร ตัวอย่างเช่น เวลาเด็ก 2 คนในวัยนี้เล่น ด้วยกันและคุยกัน ถ้ามองดูเผิน ๆ จะคิดว่าเขาคุยแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกัน แท้จริงแล้วเด็กจะต่าง คนต่างคุยต่างเล่น ความจริงของเด็กในวัยนี้คือจากสิ่งที่ได้จากการรับรู้ 2.5 เด็กในวัยนี้ไม่สามารถจะทาการแก้ปัญหาการเรียงลาดับได้ เช่น ไม่สามารถที่ จะเรียงของมากไปหาน้อย น้อยไปหามาก หรือความยาวสั้น และนอกจากนี้เด็กก็ยังไม่เข้าใจการคิด ย้อนกลับ (Reversibility) คือ เด็กไม่สามารถจะเข้าใจว่า ถ้า 2 + 2 = 4 แล้ว 4 - 2 = 2 2.6 เด็กในวัยนี้จะไม่เข้าใจความคงตัวของสสาร (Conservation) เพราะเด็กวัยนี้จะ ให้เหตุผลจากรูปร่างที่เห็นหรือสถานะ ไม่ใช่การแปลงรูปเป็นอย่างอื่น ตัวอย่างเช่น การทดลองที่ใช้ แก้ว 2 ใบ ที่มีขนาดสูงเท่ากันแล้วใส่น้าลงไปเป็นจานวนเท่ากันเพื่อให้ระดับน้าในแก้วสองใบ เท่ากัน ผู้ทาการทดลองถามเด็กว่าน้าในแก้วใบที่ 1 และใบที่ 2 เท่ากันไหม เด็กตอบว่ามีน้าเท่ากัน ผู้ ทดลองเทน้าจากแก้วใบที่ 1 ลงในแก้วใบที่ 3 ซึ่งมีเส้นผ่าศูนย์กลางเล็กกว่าและสูงกว่า จะปรากฏว่า ระดับน้าสูงขึ้น ผู้ทดลองถามเด็กว่าจานวนน้าในแก้วใบที่ 2 และแก้วใบที่ 3 เท่ากันหรือไม่ เด็กวัยนี้ จะตอบว่าไม่เท่า น้าในแก้วใบที่ 3 มีมากกว่า ซึ่งแสดงให้เห็นว่า เด็กวัยนี้มีความเข้าใจหรือมีการ ตัดสินใจอย่างผิวเผินจากสิ่งที่ตนเห็นและรับรู้ ไม่สามารถที่จะอ้างจากหลักฐานขึ้นมาประกอบ ไม่ สามารถที่จะเข้าใจในความคงตัวของของที่มีจานวนเท่ากัน แม้ว่าจะเปลี่ยนรูปร่างจานวนก็ยังเท่ากัน อยู่ แสดงให้เห็นว่าเด็กวัยนี้ยังไม่มีความเข้าใจและรู้จักคิดโดยใช้เหตุผลอย่างถูกต้อง ความคิดยัง ขึ้นอยู่กับสิ่งที่เขารับรู้หรือสิ่งที่เขาเห็นด้วยตา 3. ขั้น Concrete Operations (อายุ 7-11 ปี)เด็กวัยนี้สามารถที่จะสร้างกฏเกณฑ์และ ตั้งเกณฑ์ในการแบ่งสิ่งแวดล้อมออกเป็นหมวดหมู่ได้ ถ้าหากแสดงการทดลองเกี่ยวกับน้าในแก้ว 2 ใบที่เท่ากัน และเทน้าจากใบที่ 1 ไปในแก้วใบที่ 3 ที่มีขนาดเล็กกว่า เด็กวัยนี้ก็จะตอบได้ว่าน้ายังคง มีจานวนเท่ากัน แม้ว่าระดับของน้าไม่เท่ากัน เพราะจานวนน้าในแก้วใบที่ 3 มาจากแก้วใบที่ 1 ที่มี ขนาดเท่ากับแก้วใบที่ 2 เด็กวัยนี้สามารถที่จะเข้าใจเหตุผลว่า ของที่มีขนาดเท่ากัน แม้ว่าจะแปร รูปร่างก็ยังคงจะมีขนาดเท่ากันหรือคงตัว นอกจากนี้เด็กเข้าใจความหมายของการเปรียบเทียบว่า
25 ของจะสูงกว่าหนักกว่าหรือเบากว่า เช่นเดียวกับมากหรือน้อย ไม่เป็นสิ่งที่เด็ดขาดหรือเป็นสิ่งที่ สมบูรณ์ในตัว (Absolute) แต่ขึ้นอยู่กับว่าเปรียบกับอะไร เพียเจท์สรุปความแตกต่างของสติปัญญา ของเด็กวัยนี้กับเด็กใน ขั้น Preoperational ดังนี้ 3.1 การสร้างภาพในใจ (Mental Representations) เด็กในวัย 7-11 ปี สามารถที่จะ วาดภาพความคิดในใจได้ซึ่งตรงข้ามกับเด็กในวัย 2-7 ปี ซึ่งไม่สามารถที่จะทาได้ถ้าหากจะถามเด็ก อายุ 5 ขวบ หลังจากกลับจากโรงเรียนใกล้ๆ บ้านให้บอกทางไปโรงเรียน เด็ก 5 ขวบจะไม่สามารถ บอกได้ แต่เด็กอายุ 7-11 ปี จะสามารถบอกหรืออธิบายหรือเขียนแผนที่ได้ว่าไปโรงเรียนอย่างไร 3.2 ความคงตัวของสสาร (Conservation) เด็กในวัย 7-11 ปี สามารถที่จะบอกได้ว่า ของเหลวหรือของแข็งจานวนหนึ่งจะมีจานวนคงที่แม้ว่าจะเปลี่ยนแปรรูปหรือสถานที่วาง เป็นต้น ในการทดลองเกี่ยวกับความคงตัวของสสาร เด็กวัย Concrete Operations จะสามารถที่จะตอบได้ถูก 3.3 การคิดเปรียบเทียบ (Relational Terms) เด็กในวัย Concrete Operations สามารถที่จะคิดเปรียบเทียบได้ และสามารถที่จะเข้าใจว่าของสิ่งใดสิ่งหนึ่งจะใหญ่กว่า มากกว่า น้อยกว่า ให้ขึ้นอยู่กับว่าเปรียบเทียบกับอะไร เช่นเดียวกับความมืดและสว่างขึ้นอยู่กับเปรียบกับ อะไร เข้าใจว่าของต่าง ๆ มีความสัมพันธ์กันไม่ใช่เป็นสิ่งที่สมบูรณ์ในตัว นอกจากนี้เด็กวัยนี้จะ เข้าใจความหมายของส่วนย่อยและส่วนรวม 3.4 การแบ่งกลุ่มหรือจัดหมู่ (Class Inclusion) เด็กวัย Concrete Operations สามารถที่จะตั้งเกณฑ์ที่จะช่วยแบ่งหรือจัดสิ่งแวดล้อมหรือสิ่งของรอบ ๆ ตัวเขาเป็นหมวดหมู่ได้ เช่น เข้าใจว่าสามารถแบ่งสุนัข แมว ม้า รวมกันได้ เพราะเป็นสัตว์สี่เท้าเหมือนกัน 3.5 การเรียงลาดับ (Serialization and Hierachical Arrangements) เด็กในวัย Concrete Operations สามารถที่จะจัดของตามลาดับ ความหนัก ความยาวได้ เช่น เอาไม้ขนาดต่าง ๆ กัน และบอกให้เด็กวัยนี้เรียงระดับตามความยาว เด็กวัยนี้จะทาได้อย่างง่ายดาย ซึ่งในวัย 2-7 ปี จะ ยังทาไม่ได้ 3.6 การคิดย้อนกลับ (Reversibility) เด็กวัย Concrete Operations สามารถที่จะคิด ย้อนกลับได้เช่น เด็กจะคิดได้ว่า ถ้า 5 + 7 = 12 จะตอบปัญหาได้ว่า 12 – 7 จะได้5 4. ขั้น Formal Operations (12 ปี – วัยผู้ใหญ่) ในขั้นนี้พัฒนาการทางสติปัญญาและความคิดของเด็กเป็นขั้นสุดยอดคือ เด็กในวัย นี้จะเริ่มคิดเป็นผู้ใหญ่ ความคิดแบบเด็กจะสิ้นสุดลง เด็กสามารถที่จะคิดหาเหตุผลนอกเหนือไปจาก ข้อมูลที่มีอยู่ สามารถที่จะคิดอย่างนักวิทยาศาสตร์ สามารถที่จะตั้งสมมติฐานและทฤษฎีและเห็นว่า ความเป็นจริงที่เห็นด้วยกับการรับรู้ไม่สาคัญเท่ากับความคิดถึงสิ่งที่อาจเป็นไปได้ (Possibility) เด็ก ในวัยนี้เป็นผู้ที่คิดเหนือไปกว่าสิ่งปัจจุบัน สนใจที่จะสร้างทฤษฎีเกี่ยวกับทุกสิ่งทุกอย่าง และมีความ
26 พอใจที่จะคิดพิจารณาเกี่ยวกับสิ่งที่ไม่มีตัวตน หรือสิ่งที่เป็นนามธรรม ตัวอย่างเช่น หากถามคาถาม เด็กในวัยนี้โดยให้ข้อมูลไม่ครบ เช่น ถามเด็กว่า “มีคนพบผู้ชายผู้หนึ่งนอนตายอยู่บนเบาะหลังของ รถยนต์ที่ชนเสาไฟฟ้ าจนข้างหน้ารถบุบบี้ บอกได้ไหมว่าอะไรเกิดขึ้น” เด็กที่พัฒนาการทาง สติปัญญาและความคิดในขั้น Formal Operations จะใช้คาตอบโดยการตั้งสมมติฐาน เช่น อาจจะ ตอบว่า เราไม่มีข้อมูลพอ แต่อาจจะเป็นว่า 1) ผู้ชายที่นอนตายหลังรถอาจจะถูกฆ่าตายที่อื่น แต่ถูกนามาใส่ในหลังรถที่ชน เสาไฟฟ้า เพื่อจะให้เห็นว่าเป็นอุบัติเหตุ หรือ 2) ผู้ตายอาจถูกฆ่าตายที่อื่น และถูกนามาไว้ข้างหลังรถซึ่งติดเครื่องและชนเสา ไฟฟ้า เพื่อให้เห็นว่าเป็นอุบัติเหตุ 3) ผู้ชายที่ตายอาจจะขับรถเสาไฟฟ้ าจริง แต่ด้วยความแรงจึงกระเด็นไปอยู่ข้าง หลังรถ ความคิดเช่นนี้ตรงกันข้ามกับเด็กวัย Concrete Operations ซึ่งจะให้คาตอบเพียงแต่ ชายผู้ตาย ขับรถชนเสาไฟฟ้าและตาย (สุรางค์ โค้วตระกูล, 2541 : 50-57) 1.3.2 ทฤษฎีพัฒนาการทางสติปัญญาของบรูเนอร์ เจโรม บรูเนอร์ (Jerome Bruner อ้างถึงใน สุรางค์ โค้วตระกูล, 2545) นัก การศึกษาและนักจิตวิทยาชาวอเมริกัน ผลงานส่วนใหญ่มีความสัมพันธ์เกี่ยวข้องกับผลงานของเพีย เจท์ บรูเนอร์มีความสนใจเรื่องพัฒนาการการเรียนรู้ของเด็ก มีความเชื่อว่า การเรียนรู้เป็น กระบวนการทางสังคมที่ผู้เรียนจะต้องลงมือปฏิบัติ และสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเอง ทั้งนี้โดยมี พื้นฐานอยู่บนประสบการณ์หรือความรู้เดิม นอกจากนั้นผู้เรียนจะต้องเป็นผู้เลือกข้อมูล สร้าง สมมติฐาน รวมตลอดถึงตัดสินใจโดยการบูรณาการประสบการณ์ใหม่ไปสู่โครงสร้างทาง สติปัญญา บรูเนอร์ ได้จัดลาดับขั้นพัฒนาการการเรียนรู้ของเด็กหรือโครงสร้างทางสติปัญญาเป็น 3 ขั้น ดังนี้ 1. Enactive stage เด็กจะเรียนรู้และเข้าใจสิ่งแวดล้อมโดยผ่านการกระทาหรือการ ลงมือปฏิบัติ เช่น การสัมผัส การเคลื่อนไหว เป็นต้น การเรียนรู้ในขั้นนี้มีความสัมพันธ์โดยตรงกับ ความสามารถด้านการเคลื่อนไหว การเต้นรา และการใช้ร่างกายหรือส่วนต่าง ๆ ของร่างกายในการ แสดงออกซึ่งความรู้ของตน 2. Iconic stageเด็กจะเรียนรู้ผ่านการมองรูปภาพ หรือตัวแบบ เด็กเริ่มพัฒนา วิธีการจาโดยการใช้จินตนาการมากขึ้น ความเข้าใจสิ่งต่าง ๆ รอบตัวของเด็กจะขึ้นอยู่กับการรับรู้ โดยการใช้ประสาทสัมผัสมากกว่าการใช้ภาษา เช่น เสียงดัง ความสว่าง เป็นต้น การเรียนรู้ในขั้นนี้มี ความสัมพันธ์โดยตรงกับการเรียนหรือการแสดงออกผ่านงานศิลปะซึ่งต้องใช้สายตาและมิติ สัมพันธ์
27 3. Symbolic stage เด็กจะเรียนรู้สิ่งต่าง ๆ โดยผ่านระบบสัญลักษณ์ เช่น ภาษาพูด ภาษาเขียน และการจัดลาดับ รวมตลอดถึงสิ่งต่าง ๆ ที่เป็นนามธรรมซึ่งจะช่วยให้เด็กเข้าใจข้อมูล ต่าง ๆ ที่ซับซ้อนมากขึ้น การเรียนรู้ในระบบโรงเรียนโดยส่วนใหญ่และการประเมินผลจะให้ ความสาคัญกับการเรียนรู้ในขั้นนี้มากกว่าขั้นอื่น ๆ ข้างต้นอย่างไรก็ตาม บรูเนอร์มีความเชื่อว่า เด็ก สามารถเรียนรู้วิชาใดก็ได้ไม่ว่าจะอยู่ในระดับชั้นใด ทั้งนี้โดยอยู่ภายใต้เงื่อนไขว่า ครูต้องสามารถ จัดการเรียนการสอนได้อย่างเหมาะสมโดยคานึงถึงขั้นพัฒนาการการเรียนรู้ทั้ง 3 ขั้น ไม่เน้นเฉพาะ แต่ขั้นใดขั้นหนึ่งเพียงขั้นเดียว เช่นในการสอนเรื่อง ความสามัคคี ครูอาจให้เด็กวาดรูป หรือทา กิจกรรมศิลปะในรูปแบบอื่น ๆ เพื่ออธิบายความหมายของคา เป็นต้น ทั้งนี้เพื่อเปิดโอกาสให้เด็กซึ่ง ไม่มีความถนัดทางด้านการใช้ภาษาได้แสดงออกซึ่งความคิดเห็น และความรู้ของตน (นภเนตร ธรรมบวร, 2544 : 43-44) สุรางค์ โค้วตระกูล (2541: 49-80) ได้สรุปลักษณะเฉพาะของพัฒนาการทาง สติปัญญาของเด็กปฐมวัยลักษณะเฉพาะของพัฒนาการทางสติปัญญาของเด็กปฐมวัย ไว้ดังนี้ 1. เด็กวัยอนุบาลเป็นวัยที่ใช้สัญลักษณ์ได้ สามารถที่จะใช้สัญลักษณ์แทนสิ่งของ วัตถุและสถานที่ได้ มีทักษะการใช้ภาษาอธิบายสิ่งต่าง ๆ ได้ สามารถที่จะอธิบายประสบการณ์ของ ตนได้ ดังนั้นควรจัดกิจกรรมให้เด็กมีโอกาสออกมาหน้าชั้น เล่าประสบการณ์ให้เพื่อนร่วมชั้นฟัง แต่ครูควรจะพยายามส่งเสริมให้ทุกคนมีโอกาสเท่ากัน 2. เด็กวัยนี้สามารถที่จะวาดภาพพจน์ในใจได้ การใช้ความคิดคานึงหรือการร้าง จินตนาการและการประดิษฐ์ เป็นลักษณะพิเศษของเด็กในวัยนี้ ถ้าครูจะส่งเสริมให้เด็กใช้การคิด ประดิษฐ์ในการเล่าเรื่อง หรือการวาดภาพ ก็จะช่วยพัฒนาการด้านนี้ของเด็ก แต่บางครั้งเด็กอาจจะ ไม่สามารถแยกสิ่งที่ตนสร้างจากความคิดคานึงจากความจริง ครูจะต้องพยายามช่วย แต่ไม่ควรจะใช้ การลงโทษเด็กว่าไม่พูดความจริง เพราะจะทาให้เป็นการทาลายความคิดคานึงของเด็กโดยทางอ้อม 3. เด็กในวัยนี้เป็นวัยที่มีความตั้งใจทีละอย่าง หรือยังไม่มีความสามารถที่จะ พิจารณาหลาย ๆ อย่างผสม ๆ กัน เด็กจะไม่สามารถแบ่งกลุ่มโดยใช้เกณฑ์หลาย ๆ อย่างปนกัน ยกตัวอย่างการแบ่งกลุ่มของวัตถุที่มีรูปทรงเรขาคณิตต่าง ๆ กัน เช่น สามเหลี่ยม วงกลม ฯลฯ จะต้องแบ่งโดยใช้รูปร่างอย่างเดียว เช่น สามเหลี่ยมอยู่ด้วยกัน และวงกลมอยู่กลุ่มเดียวกัน ถ้าผู้ใหญ่ จะรวมวงกลมและสามเหลี่ยมผสมกัน โดยยึดสีเดียวกันเป็นเกณฑ์ เด็กวัยนี้จะไม่เห็นด้วย 4. ความเข้าใจของเด็กเกี่ยวกับการเปรียบเทียบน้าหนัก ปริมาตร และความยาวยัง ค่อนข้างสับสน เด็กยังไม่มีความเข้าใจเกี่ยวกับความคงตัวของสสาร ความสามารถในการจัดลาดับ การตัดสินใจของเด็กในวัยนี้ขึ้นกับการรับรู้ ยังไม่รู้จักใช้เหตุผล ครูที่สอนเด็กในวัยนี้จะสามารถ ช่วยเด็กให้มีพัฒนาการทางสติปัญญา ส่งเสริมให้เด็กมี สมรรถภาพ โดยพยายามเปิดโอกาสให้เด็ก
28 วัยนี้มีประสบการณ์ค้นคว้าสารวจสิ่งแวดล้อม และสนับสนุนให้เด็กมีปฏิสัมพันธ์กับครู และเพื่อน ในวัยเดียวกัน และพยายามให้ข้อมูลย้อนกลับเวลาที่เด็กทาถูกหรือประสบผลสาเร็จ และพยายามตั้ง ความคาดหวังในสัมฤทธิผลให้เหมาะสมกับความสามารถของเด็กแต่ละคน(สุรางค์ โค้วตระกูล, 2541:79-80) จากทฤษฎีพัฒนาการด้านการคิด ดังกล่าว สรุปได้ว่า เด็กปฐมวัยมีลักษณะเฉพาะ ของพัฒนาการทางสติปัญญา คือเป็นวัยที่สามารถใช้สัญลักษณ์แทนสิ่งของวัตถุและสถานที่ได้ มี ทักษะในการใช้ภาษาอธิบายสิ่งต่าง ๆ มีความคิดคานึง มีความตั้งใจทีละอย่าง ไม่สามารถที่จะ พิจารณาหลาย ๆ อย่าง ผสมกันได้ไม่มีความเข้าใจเกี่ยวกับความคงตัวของสสาร ทฤษฎีและแนวคิด ที่เกี่ยวข้องกับพัฒนาการทางสติปัญญาของเด็กปฐมวัย ได้แก่ ทฤษฎีพัฒนาการทางสติปัญญา ของเพียเจท์ แบ่งพัฒนาการออกเป็น 4 ขั้น คือ Sensorimotor Preoperational Concrete Operations และ Formal Operations และทฤษฎีพัฒนาการทางสติปัญญาของบรูเนอร์ จัดลาดับขั้นโครงสร้าง ของสติปัญญาออกเป็น 3 ขั้น คือ Enactive stage Iconec stage และ Symbolic stage ซึ่งนาไปใช้ใน การจัดประสบการณ์ทางวิทยาศาสตร์ให้กับเด็กปฐมวัย 1.4 ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์สาหรับเด็กปฐมวัย ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ที่ควรฝึกให้กับเด็กปฐมวัยมีอยู่หลายทักษะ ดังจะ กล่าวต่อไปนี้ แฮมมอนด์ (Hammond, 1967: 215 – 220 อ้างถึงใน บุญเยี่ยม จิตรดอน, 2526: 25) ได้กล่าวถึงประสบการณ์ทางคณิตศาสตร์ในระดับปฐมวัยไว้ว่า ควรฝึกให้เด็กเกิดทักษะ ดังต่อไปนี้ 1. คาศัพท์ทางคณิตศาสตร์ (Vocabulary) ควรให้เด็กได้เรียนรู้เกี่ยวกับการใช้คา แสดงจานวนต่างๆ ที่ไม่ได้แสดงถึงสัญลักษณ์ทางคณิตศาสตร์ การใช้คาที่มีความหมายแทนจานวน การใช้คาคุณศัพท์เปรียบเทียบต่างๆ เช่น ใหญ่-เล็ก มาก – น้อย มากกว่า – มากที่สุด หนัก – เบาและ สูง – ต่า เป็นต้น 2. การนับ (Counting) ควรให้เด็กได้เรียนรู้เกี่ยวกับการเข้าใจความสัมพันธ์ ระหว่าง1 ต่อ 1 การบอกขนาดของกลุ่มที่มีขนาดเท่ากันโดยไม่ต้องนับ การเข้าใจความหมายของ จานวน 1 – 2การเปรียบเทียบการเปลี่ยนแปลงของขนาดและรูปร่าง การเข้าใจความหมายของการ นับ การนับโดยใช้ลาดับที่ การใช้สัญลักษณ์แทนจานวน และการเข้าใจรูปทรงต่างๆ 3. การแบ่ง (Fractions) ควรให้เด็กได้เรียนรู้เกี่ยวกับการแบ่งอย่างง่าย ความหมาย ของส่วนเต็ม และส่วนย่อย การใช้คาที่แสดงจานวนครึ่ง เช่น ครึ่งถ้วย ตรงกลาง เป็นต้น
29 4. รูปทรง (Shape) ควรให้เด็กได้เรียนรู้เกี่ยวกับรูปทรงและสิ่งของขนาดต่างๆ ที่ มักพบในสิ่งแวดล้อม เช่น รูปสามเหลี่ยม รูปสี่เหลี่ยม และรูปวงกลม เป็นต้น การใช้คาศัพท์ที่แสดง ถึงขนาดและรูปร่างต่างๆ เช่น ใหญ่ – เล็ก ขนาดกลาง สูง ต่า หนา บาง อ้วนและผอม เป็นต้น การ ใช้คาแสดงความสัมพันธ์ระหว่างรูปร่างต่างๆ เช่น ใหญ่ – เล็ก เต็ม – ว่างเปล่า ยาว – สั้น และกลม – สี่เหลี่ยมเป็นต้น 5. การวัด (Measurement) ควรให้เด็กได้เรียนรู้เกี่ยวกับที่ว่าง ระยะทาง ทิศทาง ที่ตั้ง เช่น ในห้อง – นอกห้อง ข้างหน้า – ข้างหลัง และข้างบน – ข้างล่าง เป็นต้น อุณหภูมิ เช่น ร้อน – เย็นอบอุ่น – แข็ง ฤดูร้อน – ฤดูฝน และฤดูหนาว เป็นต้น เวลา เช่น เดี๋ยวนี้ กลางวัน กลางคืน สัปดาห์วันในหนึ่งสัปดาห์ ชั่วโมงและนาที เป็นต้น และน้าหนัก เช่น หนัก – เบา และ ลอย – จม เป็นต้น 6. เงินและค่าของเงิน (Money and Money Values) ควรให้เด็กได้เรียนรู้เกี่ยวกับ คาศัพท์ของเงิน การวัดค่าของเงิน วิธีใช้เงิน เช่น การซื้อ ขาย บาท สตางค์ และราคา เป็นต้น สานักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ (2540: 31) ได้กล่าวถึง คณิต ในกิจกรรมประจาวันไว้ในแนวการจัดประสบการณ์ระดับก่อนประถมศึกษาไว้ ดังนี้ 1. สิ่งต่างๆ รอบตัวเราสามารถแบ่งเป็นประเภท ชนิด ตามขนาด สี รูปร่าง 2. สามารถนับสิ่งต่างๆ ว่า มีจานวนเท่าใด 3. เปรียบเทียบสิ่งต่างๆ ตามขนาด จานวน น้าหนัก 4. สามารถจัดเรียงลาดับของตามขนาด ตาแหน่ง ลักษณะที่ตั้งได้ 5. สามารถเพิ่มลดสิ่งของออกจากจานวน 6. เราใช้ตัวเลขในชีวิตประจาวันเช่น เงิน โทรศัพท์ บ้านเลขที่ 7. สิ่งที่ช่วยเราในการวัดมีหลายอย่าง เช่น ไม้บรรทัด ถ้วยตวง ช้อนตวง บางอย่างเราอาจใช้การคาดคะเนหรือกะประมาณได้ 8. ใช้เงินซื้อสิ่งต่างๆ อาหาร เสื้อผ้า 9. ใช้เวลา พูดถึงสิ่งต่างๆ ที่เกิดขึ้นเช่น เมื่อวานนี้ พรุ่งนี้ วันนี้ ตอนเช้า ตอน บ่ายตอนเย็น 10. การนับปากเปล่า 1 – 30 11. การรู้ค่าจานวน 1 – 10 แผนการจัดประสบการณ์ชั้นอนุบาลของหน่วยศึกษานิเทศก์สานักการศึกษา กรุงเทพมหานคร(2543) ฉบับทดลอง ได้กาหนดจุดมุ่งหมาย เพื่อส่งเสริมพัฒนาการด้านสติปัญญา ซึ่งเกี่ยวข้องกับความสามารถพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ไว้ดังนี้
30 อนุบาลปีที่ 1 1. สังเกต และจาแนกความเหมือน ความแตกต่าง ตามลักษณะรูปร่าง สิ่งที่สัมพันธ์ กัน จาแนกคุณสมบัติโดยใช้ประสาทสัมผัส 2. เรียงลาดับขนาดใหญ่ – เล็ก เหตุการณ์ ความเข้มของสี 3. การฝึกทักษะการหาเหตุผล จาแนก เปรียบเทียบและทดลองค้นคว้าด้วยตนเอง 4. การเปรียบเทียบใกล้-ไกล หนัก-เบา จานวนไม่เกิน 5 ร้อน – เย็น ใหญ่ – เล็ก 5. การนับปากเปล่า 1 – 20 6. รู้ค่าจานวน 1 – 5 7. การจัดหมวดหมู่ตามประเภท 8. การรู้ตาแหน่งบน – ล่าง หน้า – หลัง ก่อน – หลัง 9. การรู้จักมาก – น้อย 10. การรู้จักรูปเรขาคณิต วงกลม สามเหลี่ยม สี่เหลี่ยม อนุบาลปีที่ 2 1. การสังเกต และการจาแนกสิ่งของตามคุณลักษณะ สิ่งมีความสัมพันธ์ ตามรูปร่าง จาแนกประเภท 2. เรียงลาดับเหตุการณ์ก่อน – หลัง หนัก – เบา 3. การฝึกทักษะการคิดหาเหตุผล การคิดหาความสัมพันธ์ของสิ่งของ การสังเกตและ เสาะแสวงหาคาตอบด้วยตนเอง การลงความเห็น 4. การเปรียบเทียบจานวนมาก – น้อย ระยะใกล้ – ไกล ขนาดและน้าหนัก มีและไม่มี ร้อน – เย็น สั้น – ยาว หนา – บาง ใหญ่ – เล็ก 5. การนับปากเปล่า 1 – 50 6. รู้ค่าจานวน 1 – 10 7. การสังเกตและทดลองค้นคว้าด้วยตนเอง และการฝึกทักษะการสังเกตเปรียบเทียบ และการจาแนกประเภทจากการปฏิบัติทดลอง 8. การนับเพิ่ม-ลด ภายในจานวน 1 – 10 9. การรู้จักรูปเรขาคณิต 10. การรู้ทิศทางซ้าย – ขวา 11. การรู้ตาแหน่ง ข้างใน – ข้างนอก บน – ล่าง 12. การรู้พื้นฐานการบวก 13. การรู้ความหมาย ลอย – จม
31 14. การรู้ความหมาย หนา – บาง 15. การรู้ทิศทาง ซ้าย – ขวา 16. การรู้ความหมาย สูง – ต่า นิตยา ประพฤติกิจ (2541 : 17 – 19) ได้กล่าวว่า ขอบข่ายทางคณิตศาสตร์ ในระดับ ปฐมวัยควรประกอบด้วยทักษะ ดังต่อไปนี้ 1. การนับ (Counting) เป็นคณิตศาสตร์เกี่ยวกับตัวเลขอันดับแรกที่เด็กรู้จักเป็นการนับ อย่างมีความหมาย เช่น การนับตามลาดับตั้งแต่ 1 – 10 หรือมากกว่านั้น 2. ตัวเลข (Number) เป็นการให้เด็กรู้จักเลขที่เห็น หรือใช้อยู่ในชีวิตประจาวัน ให้เด็ก เล่นของเลน่ ที่เกี่ยวกับตัวเลข ให้เด็กได้นับ และคิดเอง โดยครูเป็นผูว้างแผนจัดกิจกรรม อาจมีการ เปรียบเทียบแทรกเข้าไปด้วย เช่น มากกว่า น้อยกว่า ฯลฯ 3. การจับคู่ (Matching) เป็นการฝึกฝนให้เด็กรู้จักการสังเกตลักษณะต่างๆ และจับคู่สิ่ง ที่เข้าคู่กัน เหมือนกันหรืออยู่ประเภทเดียวกัน 4. การจัดประเภท (Classification) เป็นการฝึกฝนให้เด็กรู้จักการสังเกตคุณสมบัติสิ่ง ต่างๆ ว่า มีความแตกต่าง หรือเหมือนกันในบางเรื่อง และสามารถจัดเป็นประเภทต่างๆ ได้ 5. การเปรียบเทียบ (Comparing) เด็กจะต้องมีการสืบเสาะและอาศัยความสัมพันธ์ ระหว่างของสองสิ่ง หรือมากกว่า รู้จักใช้ศัพท์ เช่น ยาวกว่า สั้นกว่า เบากว่า ฯลฯ 6. การจัดลาดับ (Ordering) เป็นเพียงการจัดสิ่งของชุดหนึ่งๆ ตามคาสั่ง หรือตามกฎ เช่น จัดบล็อก 5 แท่งที่มีความยาวไม่เท่ากัน ให้เรียงตามลาดับจากสูงไปต่า หรือจากต่าไปสูง 7. รูปทรงหรือเนื้อที่ (Shape and Space) นอกจากให้เด็กได้เรียนรู้เรื่องรูปทรง และเนื้อ ที่ตามการเล่นปกติแล้ว ครูยังต้องจัดประสบการณ์ให้เด็กได้เรียนรู้เกี่ยวกับ วงกลม สามเหลี่ยม สี่เหลี่ยมจัตุรัส สี่เหลี่ยมผืนผ้า ความลึก – ตื้น กว้างและแคบ 8. การวัด (Measurement) มักให้เด็กลงมือวัดด้วยตัวเอง ให้รู้จักความยาว และระยะ รู้จักการชั่งน้าหนัก และรู้จักการประมาณอย่างคร่าวๆ ก่อนที่เด็กจะรู้จักการวัด ควรให้เด็กได้รู้จัก เปรียบเทียบและการจัดลาดับมาก่อน 9. เซต (Set) เป็นการสอนเรื่องเซตอย่างง่ายจากสิ่งรอบๆ ตัว มีการเชื่อมโยงกับสภา รวมเช่น รองเท้ากับถุงเท้า ถือว่า เป็นหนึ่งเซต หรือห้องเรียนมีบุคคลหลายประเภทแยกเป็นเซตได้ 3 เซตคือ นักเรียน ครูประจาชั้น ครูช่วยสอน เป็นต้น 10. เศษส่วน (Fraction) ปกติแล้วการเรียนเศษส่วนมักเริ่มในชั้นประถมศึกษาปีที่ 1แต่ ครูปฐมวัยสามารถสอนได้โดยเน้นส่วนรวม (The Whole Object) ให้เด็กเห็นก่อนการลงมือปฏิบัติ เพื่อให้เด็กมีความคิดรวบยอดเกี่ยวกับครึ่ง
32 11. การทาตามแบบหรือลวดลาย (Patterning) เป็นการพัฒนาให้เด็กจดจารูปแบบหรือ ลวดลาย และพัฒนาการจาแนกด้วยสายตา ให้เด็กฝึกการสังเกต ฝึกทาตามแบบและต่อให้สมบูรณ์ 12. การอนุรักษ์หรือการคงที่ด้านปริมาณ (Conservation) ช่วงวัย 5 ขวบขึ้นไป ครูอาจ สอนเรื่องการอนุรักษ์ได้บ้าง โดยให้เด็กได้ลงมือปฏิบัติจริง จุดมุ่งหมายของการสอนเรื่องนี้ ก็คือเด็ก ได้มีความคิดรวบยอดเรื่องการอนุรักษ์ที่ว่า จะย้ายที่หรือทาให้มีรูปร่างเปลี่ยนไปก็ตาม เยาวพา เดชะคุปต์ (2542 : 87 – 88) ได้เสนอการสอนคณิตศาสตร์แนวใหม่ ที่ครูควร ศึกษาเพื่อจัดประสบการณ์ให้กับเด็ก ดังนี้ 1. การจัดกลุ่มหรือเซต สิ่งที่ควรสอนได้แก่ การจัดคู่ 1 : 1 การจับคู่สิ่งของ การ รวมกลุ่มกลุ่มที่เท่ากัน และความเข้าใจเกี่ยวกับตัวเลข 2. จานวน 1 – 10 การฝึกนับ 1 – 10 จานวนคู่ จานวนคี่ 3. ระบบจานวน (Number System) และชื่อของตัวเลข 1 = หนึ่ง 2 = สอง 4. ความสัมพันธ์ระหว่างเซตต่างๆ เช่น เซตรวม การแยกเซต ฯลฯ 5. สมบัติของคณิตศาสตร์จากการรวมกลุ่ม (Properties of Math) 6. ลาดับที่ สาคัญและประโยคคณิตศาสตร์ ได้แก่ ประโยคคณิตศาสตร์ที่แสดงถึง จานวนปริมาตร คุณภาพต่างๆ เช่น มาก – น้อย สูง – ต่า ฯลฯ 7. การแก้ปัญหาทางคณิตศาสตร์ เด็กสามารถวิเคราะห์ปัญหาง่ายๆ ทางคณิตศาสตร์ทั้ง ที่เป็นจานวนและไม่เป็นจานวน 8. การวัด (Measurement) ได้แก่ การวัดสิ่งของที่เป็นของเหลว สิ่งของ เงินตรา อุณหภูมิรวมถึงมาตราส่วน และเครื่องมือในการวัด 9. รูปทรงเรขาคณิต ได้แก่ การเปรียบเทียบ รูปร่าง ขนาด ระยะทาง เช่น รูปสิ่งของที่มี มิติต่างๆ จากการเล่นเกม และจากการศึกษาถึงสิ่งที่อยู่รอบๆ ตัว 10. สถิติและกราฟ ได้แก่ การศึกษาจากการบันทึกทาแผนภูมิการเปรียบเทียบต่างๆ สิริมา ภิญโญอนันตพงษ์ (2545 : 109) กล่าวถึงขอบขายของพัฒนาการด้านสติปัญญา ประกอบด้วย 1. การับรู้ด้วยประสาทสัมผัสทั้ง 5 2. การจาแนกเปรียบเทียบ 3. การจัดหมวดหมู่ 4. การเรียงลาดับ 5. การหาความสัมพันธ์ 6. การแก้ปัญหา
33 7. การรู้ค่าคานวณ 8. การใช้ภาษา 9. ความคิดสร้างสรรค์ กรมวิชาการ (2546 : 18 – 21) ได้กล่าวถึงประสบการณ์ที่ส่งเสริมทักษะพื้นฐานทาง คณิตศาสตร์ ไว้ดังนี้ 1. การคิดโดยการรับรู้ แสดงความรู้สึก ความคิดสร้างสรรค์ผ่านสื่อ วัสดุ ของเล่นและ ผลงาน 2. การสังเกต การจาแนก และการเปรียบเทียบ โดยการสารวจและอธิบายความเหมือน ความต่างของสิ่งต่างๆ การจับคู่ การจาแนก การจับกลุ่ม การเปรียบเทียบ การเรียงลาดับ การใช้หรือ อธิบายสิ่งต่างๆ ด้วยวิธีการที่หลากหลาย 3. จานวน โดยการเปรียบเทียบจานวน มากกว่า น้อยกว่า เท่ากัน การนับสิ่งต่างๆการ จับคู่ 1 ต่อ 1 การเพิ่มขึ้นหรือลดลงของจานวน หรือปริมาณ 4. มิติสัมพันธ์ (พื้นที่/ระยะ) โดยการต่อเข้าด้วยกัน การแยกออก การบรรจุและการเท ออกการอธิบายในเรื่องของตาแหน่งของสิ่งต่างๆ ที่สัมพันธ์กันการสื่อความหมายของมิติสัมพันธ์ ด้วยภาพวาดภาพถ่าย และรูปถ่าย 5. เวลา โดยการเริ่มต้น และการหยุดการกระทาโดยสัญญาณ การเปรียบเทียบเวลาการ เรียงลาดับเหตุการณ์ต่างๆ กุลยา ตันติผลาชิวะ (2547 ก : 158 – 159) กล่าวว่า พื้นฐานคณิตศาสตร์ที่เด็กปฐมวัย เรียนรู้มีอย่างน้อยทักษะ ดังนี้ 1. การบอกตาแหน่ง หมายถึง ความสามารถในการบอกตาแหน่งของสิ่งของ ใน ตาแหน่ง ต่างๆ บน – ล่าง ใน – นอก เหนือ – ใต้- ซ้าย – ขวา กลาง – หน้า – ข้างหลัง 2. การจาแนก หมายถึง ความสามารถในการสังเกต จาแนก เปรียบเทียบสิ่งต่างๆว่า เหมือนหรือต่างกันอย่างไร ในเรื่องปริมาณ ขนาด รูปร่าง สี และรูปทรง เป็นต้น 3. การนับ หมายถึง ความสามารถในการนับเลข 1 – 3 หรือ 1 – 10 หรือ 1 – 30 ตามอายุ เด็ก 4. จานวน หมายถึง ความสามารถในการเรียงลาดับมากไปน้อย หรือน้อยไปมากลาดับที่ 1 ลาดับที่ 2 5. การอ่านค่า หมายถึง การอ่านค่าเงินบาท เหรียญ ธนบัตร อ่านป้ ายราคา การประเมิน เงินการเพิ่มเป็นการรวมจานวน รวมกลุ่มมากขึ้น การลดได้แก่การแบ่ง การแยก การนาออกน้อยลง 6. การบอกเหตุผล หมายถึง การบอกความสัมพันธ์ของเหตุกับผลและผลกับเหตุได้
34 ณัฐนันท์ คัมภีร์ภัทร (ม.ป.ป. : 32) ได้กล่าวถึง แนวทางในการวัดและประเมินทักษะ พื้นฐานทางคณิตศาสตร์ ดังนี้ 1. ทักษะการสังเกต หมายถึง ความสามารถในการใช้ประสามสัมผัสอย่างใดอย่างหนึ่ง หรือหลายอย่างรวมกัน เข้าไปสัมผัสโดยตรงกับวัตถุหรือเหตุการณ์ โดยมีจุดประสงค์ที่จะหาข้อมูล โดยไม่ใส่ความคิดของผู้สังเกตลงไป 2. ทักษะการจาแนกประเภท หมายถึง ความสามารถในการแบ่งประเภทสิ่งของโดยหา เกณฑ์ หรือสร้างเกณฑ์ในการแบ่งขึ้น เกณฑ์ที่ใช้ในการจาแนกประเภทของสิ่งของมีอยู่ 3 อย่างคือ ความเหมือน ความแตกต่าง และความสัมพันธ์ร่วม 3. ทักษะการเปรียบเทียบ หมายถึง กระบวนการที่เด็กสืบเสาะ และอาศัยความสัมพันธ์ ของสิ่งของ บนพื้นฐานคุณสมบัติบางอย่าง มีลักษณะเฉพาะอย่าง 4. การจัดหมวดหมู่ หมายถึง ความสามารถในการสังเกตความเหมือนและความ แตกต่างและคุณสมบัติอื่นๆ แล้วจัดกลุ่มสิ่งของเป็นกลุ่มต่างๆ 5. การเรียงลาดับ หมายถึง ความสามารถในการจัดลาดับสิ่งของตามลักษณะต่างๆ 6. การวัด หมายถึง ความสามารถในการคาดคะเนและการกะปริมาณ ซึ่งการวัด สาหรับเด็กปฐมวัย ได้แก่ อุณหภูมิ เวลา ระยะทาง ความยาว น้าหนัก ปริมาณ จากสาระทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์สาหรับเด็ก สรุปได้ว่า การฝึกให้เด็กเกิด ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์นั้น ควรจะต้องให้ครอบคลุมในเรื่องต่อไปนี้คือ การใช้คาคุณศัพท์ที่ แสดงจานวนการเปรียบเทียบ การจัดกลุ่ม การเรียงลาดับ การนับจานวน การวัด อุณหภูมิ น้าหนัก รูปทรงต่างๆการแบ่ง ค่าของเงิน มิติสัมพันธ์ และเวลา ในการวิจัยครั้งนี้ ผู้วิจัยสนใจที่จะศึกษา ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ 4 ด้าน ดังนี้คือ การจาแนกเปรียบเทียบ การจัดหมวดหมู่ การ เรียงลาดับ และการรู้ค่าจานวน และควรเน้นให้เด็กได้เรียนรู้จากประสบการตรง จากเรื่องง่ายไปยาก จากรูปธรรมไปนามธรรม เด็กได้มีโอกาสสังเกต สัมผัส ทดลอง สารวจ ค้นคว้า และแก้ปัญหา จาก สภาพแวดล้อมในห้องเรียน และนอกห้องเรียน เพื่อให้เด็กได้เรียนรู้อย่างมีความสุข และเป็นการ ขยายประสบการณ์ทางคณิตศาสตร์ได้กว้างขวางยิ่งขึ้น โดยมีครูเป็นผู้จัดกิจกรรมและคอยสังเกต ดูแลให้ความช่วยเหลือเด็ก จัดกิจกรรมให้เหมาะสมกับวัยความสามารถ และความแตกต่างระหว่าง เด็กแต่ละคน ซึ่งหากเด็กในวัยนี้ ได้รับการส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์เป็นอย่างดี ย่อม เป็นรากฐานของการเรียนรู้และเข้าใจที่ดีย่อมเป็นรากฐานของการเรียนรู้ และเข้าใจที่ดีต่อ คณิตศาสตร์ในระดับสูงต่อไป
35 1.5 แนวทางในการส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ บุญเยี่ยม จิตรดอน ( 2532:243-244 ) ได้กล่าวถึงแนวทางการจัดประสบการณ์ทาง คณิตศาสตร์แก่เด็กปฐมวัยสรุปได้ดังนี้ 1. เด็กจะเรียนรู้จากประสบการณ์ตรง จากของจริง จะต้องหาอุปกรณ์ซึ่งเป็นจริง ให้มากที่สุด และเริ่มจากการสอนแบบรูปธรรมไปหานามธรรม คือขั้นใช้ของจริง เมื่อจะให้เด็กนับ หรือเปรียบเทียบ เช่น ผลไม้ดินสอ สิ่งของซึ่งหามาให้เด็กนับหรือเปรียบเทียบ ขั้นรูปภาพแทนของ จริง ถ้าหาของจริงไม่ได้ก็เขียนรูปภาพแทน ขั้นกึ่งรูปภาพ คือ สมมติเครื่องหมายต่าง ๆ แทนภาพ หรือจานวน ซึ่งจะให้เด็กนับหรือคิดอาจจะเป็นรูป ขั้นนามธรรม ซึ่งเป็นขั้นสุดท้าย จึงจะใช้ตัวเลข เครื่องหมายบวก ลบ 2. เริ่มจากสิ่งที่ง่าย ๆ ใกล้ตัวเด็กจากง่ายไปหายาก 3. สร้างความเข้าใจและรู้ความหมายมากกว่าการให้จา โดยให้เด็กค้นคว้าด้วย ตนเอง หัดให้ตัดสินใจเองโดยการถามให้เด็กคิดหาเหตุผลมาตัดสินใจตอบ 4. ฝึกให้คิดจากปัญหาในชีวิตประจาวันของเด็ก เพื่อขยายประสบการณ์ให้ สัมพันธ์กับประสบการณ์เดิม 5. จัดกิจกรรมให้เด็กเกิดความสนุกสนานและได้รับความรู้ไปด้วย เช่นเล่นเกมต่อ ภาพ จับคู่ภาพ ต่อตัวเลข ปั๊มตรายาง เล่นต่อบล็อก ซึ่งมีรูปร่างและขนาดต่าง ๆ การเล่นในมุมบ้าน เล่นขายของแบ่งสิ่งของเครื่องใช้ แลกเปลี่ยนสิ่งของกัน ท่องคาคล้องจองเกี่ยวกับจานวน ร้องเพลง เกี่ยวกับการนับ เล่นทายปัญหาและตอบปัญหาเชาว์ 6. เด็กปฐมวัยควรจะทราบว่าสิ่งต่าง ๆ นั้น ย่อมมีความเหมือนและต่างกันในเรื่องสี ขนาด รูปร่างและจานวน 7. เด็กปฐมวัยควรจะเข้าใจใหญ่ตรงข้ามกับเด็ก 8. เด็กปฐมวัยควรจะได้ทราบเกี่ยวกับเรื่องความแตกต่างระหว่างยาวกับสั้น สูงกับ เตี้ย ใกล้กับไกล ได้แก่ 8.1 สนทนากับเด็กและให้เด็กสังเกตลักษณะรูปทรงของสิ่งต่าง ๆ อย่างอิสระจาก สิ่งแวดล้อม เช่น โต๊ะตัวใหญ่ โต๊ะตัวเล็ก บันไดสูง บันไดเตี้ย เรือลาที่แล่นไกล เรือลาที่แล่นใกล้ 8.2 ให้เล่นกับเครื่องเล่น เพื่อฝึกเชาว์จากการสังเกตหาเหตุผลและการตัดสินใจ เช่น เชือก 2 เส้นที่ไม่เท่ากัน แต่เมื่อวัดแล้วเท่ากัน น้าที่อยู่ในขวด 2 ใบ ที่มีรูปร่างแตกต่างกัน จะ ทราบได้อย่างไรว่าขวดไหนมีน้ามากกว่ากัน 8.3 ฝึกให้เปรียบเทียบสิ่งของโดยใช้อุปกรณ์ที่เป็นประเภทเดียวกันไม่เกินจานวน 2 สิ่ง เพื่อให้สังเกตในเรื่องต่าง ๆ เช่น ใหญ่ เล็ก สูง ต่า สั้น ยาว หนัก เบา ฯลฯ
36 8.4 ตัดกระดาษเป็นรูปเตียงขนาดต่างกัน 3 เตียง และตุ๊กตา 3 ตัว ขนาดต่างกัน ให้ เด็กวางตุ๊กตาบนเตียงให้ถูกต้อง นอกจากนั้นครูอาจใช้วัตถุอื่น ๆ ของจริงที่หาได้ 8.5 ให้เด็กเลือกของเล่นที่มีอะไรที่เหมือนกันอย่างใดอย่างหนึ่ง เช่น สีเหมือนกัน รูปร่างเหมือนกัน ขนาดเท่ากัน (มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช, 2526: 244, 250 - 251) มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช (2533: 619 – 620) ได้กล่าวถึงแนวทางในการ ส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ ดังนี้ 1. ศึกษาและทาความเข้าใจหลักสูตร เพื่อให้ทราบวัตถุประสงค์ ขอบข่ายของ เนื้อหา วิธีสอน วิธีการจัดกิจกรรม การใช้สื่อการเรียนการสอน และการประเมินผล เพื่อเป็น แนวทางในการเตรียมความพร้อมด้านคณิตศาสตร์สาหรับเด็กปฐมวัยได้ถูกต้อง 2. ศึกษาพัฒนาการด้านต่างๆ ความต้องการและความสามารถของเด็กปฐมวัย เพื่อ จัดกิจกรรมให้สอดคลบ้องกับพัฒนาการ ความต้องการ ความสนใจ และความสามารถของเด็ก 3. จัดหาสื่อการเรียนที่เด็กสามารถจับต้องได้ให้เพียงพอ โดยใช้ของจริง ของ จาลองรูปภาพจากสิ่งแวดล้อมและสิ่งที่เด็กคุ้นเคย สื่อที่ใช้แบ่งเป็น 4 ประเภทคือ วัสดุทาขึ้นเอง วัสดุราคาถูกวัสดุเหลือใช้ และวัสดุท้องถิ่น 4. จัดกิจกรรมให้สอดคล้องกับประสบการณ์ในชีวิตประจาวันของเด็ก 5. เปิดโอกาสให้เด็กได้มีส่วนร่วมในกิจกรรม ได้ลงมือกระทา ได้ใช้ความสามารถ อย่างเต็มที่ โดยมีครูดูแลใกล้ชิดตลอดเวลา 6. ฝึกให้เด็กได้คิดแก้ปัญหา ใช้ความคิดสร้างสรรค์ มีอิสระในการคิด ค้นคว้าหา เหตุผลด้วยตนเองให้มากที่สุดจากการปฏิบัติกิจกรรม 7. จัดกิจกรรมโดยคานึงถึงความแตกต่าง 8. สร้างความสัมพันธ์ระหว่างโรงเรียนและบ้าน เพื่อให้ผู้ปกครองมีส่วนร่วมใน การเตรียมความพร้อมด้านคณิตศาสตร์ของเด็ก 9. จัดสภาพแวดล้อมทั้งในและนอกห้องเรียนให้เอื้อต่อการเรียนคณิตศาสตร์ ได้มีนักการศึกษากล่าวถึงแนวทางในการส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ สาหรับเด็กปฐมวัยไว้ดังนี้ ครอฟ และเฮส ( Croft and Hess, 1985 อ้างถึงใน นิตยา ประพฤติกิจ, 2541:2 ) กล่าว พอสรุปได้ว่า เด็กสามารถเรียนรู้ความคิดรวบยอดทางคณิตศาสตร์จากกิจกรรมต่างๆใน ชีวิตประจาวัน และความคิดรวบยอดทางคณิตศาสตร์นั้น สามารถจัดแทรก หรือบูรณาการเข้ากับ วิชาอื่นๆ ที่บรรจุอยู่ในปฐมวัยศึกษา การเรียนเกี่ยวกับตัวเลข รูปทรง ขนาด ลาดับ การจัดหมู่ และความสัมพันธ์ต่างๆถือว่าเป็นประสบการณ์ประจาวันของเด็กที่ช่วยสอนเด็กตามธรรมชาติอยู่
37 แล้ว ดังนั้นการปลูกฝังให้เด็กมีความคิดรวบยอด และทักษะทางคณิตศาสตร์เบื้องต้นจึงเป็นการปู พื้นฐานไปสู่ความเข้าใจด้านคณิตศาสตร์ต่อไปในอนาคต นิตยา ประพฤติกิจ (2541 : 21) ได้กล่าวถึงแนวทางในการส่งเสริมทักษะพื้นฐานทาง คณิตศาสตร์ ไว้ดังนี้ 1. สอนให้สอดคล้องกับชีวิตประจาวัน 2. เปิดโอกาสให้เด็กได้รับประสบการณ์ที่ทาให้พบคาตอบด้วยตนเอง 3. มีจุดมุ่งหมาย เป้าหมาย และการวางแผนที่ดี เป็นระบบ 4. เอาใจใส่เรื่องการเรียนรู้และลาดับขั้นของการพัฒนาการความคิดรวบยอดของเด็ก 5. ใช้วิธีการจดบันทึกพฤติกรรมหรือระเบียนพฤติกรรม เพื่อใช้ในการเก็บข้อมูล วางแผนและปรับปรุงกิจกรรม 6. จัดประสบการณ์ใหม่ให้สอดคล้องกับประสบการณ์เดิมของเด็ก 7. ใช้สถานการณ์ในขณะนั้นให้เกิดประโยชน์ในการเรียนรู้ 8. ใช้วิธีการสอดแทรกจากชีวิตจริง เพื่อสอนความคิดรวบยอดที่ยากๆ 9. จัดกิจกรรมให้เด็กได้มีส่วนร่วมหรือปฏิบัติจริง 10. วางแผนส่งเสริมให้เด็กเรียนรู้ทั้งที่โรงเรียนและที่บ้านอย่างต่อเนื่อง 11. บันทึกปัญหาการเรียนรู้ของเด็กอย่างส่าเสมอ เพื่อหาแนวทางแก้ไขและปรับปรุง 12. ในหนึ่งคาบเรียนควรสอนเพียงความคิดรวบยอดเดียว 13. เน้นกระบวนการเล่นจากง่ายไปหายาก 14. ใช้การสอนสัญลักษณ์ ตัวเลขหรือเครื่องหมายเมื่อเด็กเข้าใจสิ่งนั้นแล้ว 15. ควรมีการเตรียมความพร้อมทุกครั้งที่มีการเรียนคณิตศาสตร์ เยาวพา เดชะคุปต์ (2542 : 83) ได้กล่าวถึงการส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ ว่าควรมีจุดมุ่งหมายให้เด็กเกิดความเข้าใจถึงสิ่งต่างๆ ต่อไปนี้ 1. เกิดความคิดรวบยอดของวิชาคณิตศาสตร์ 2. มีความสามารถในการแก้ปัญหา 3. มีทักษะและวิธีการในการคิดคานวณ 4. สร้างบรรยากาศในการคิดอย่างสร้างสรรค์ 5. ส่งเสริมความเป็นเอกัตบุคคลในตัวเด็ก 6. ส่งเสริมกระบวนการในการสืบสวนสอบสวน 7. ส่งเสริมกระบวนการคิดโดยใช้เหตุผล
38 จากการศึกษาเอกสารเกี่ยวกับแนวทางในการส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ สรุปได้ว่า ครูสามารถจัดกิจกรรมที่จะช่วยส่งเสริมทักษะพื้นทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยได้ หลายกิจกรรม เช่น การจัดกิจกรรมเสริมประสบการณ์เพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ ให้กับเด็กปฐมวัย ได้แก่ การเล่นทราย การเล่นมุมต่าง ๆ การท่องคาคล้องจอง การทดลองประกอบ อาหาร ซึ่งการทดลองประกอบอาหารนั้นเป็นกิจกรรมที่มีความเหมาะสมในการนามาจัดให้กับเด็ก เพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ เพราะเป็นกิจกรรมที่เด็กได้รับประสบการณ์จากของจริง ส่งเสริมให้เด็กได้ใช้ประสาทสัมผัสทั้ง 5 ในการเรียนรู้การนับ การเปรียบเทียบ การจัดประเภท น้าหนักและขนาดหรือปริมาณ เป็นต้น และเป็นกิจกรรมที่เด็ก ๆ จะได้รับความสนุกสนาน เป็น กิจกรรมที่มีความสอดคล้องกับชีวิตประจาวันของเด็ก 1.6 การวัดและประเมินทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ เนื่องจากการจัดการเรียนการสอนในระดับปฐมวัยนั้น มุ่งพัฒนาการเด็กโดย ส่วนรวมทุกด้าน ทั้งทางด้านร่างกาย อารมณ์ สังคม และสติปัญญา แนวทางในการจัดการศึกษา ประกอบด้วยหลักการ จุดมุ่งหมาย ตลอดจนการจัดการเรียนการสอนที่เน้นเด็กเป็นสาคัญ ซึ่ง กระบวนการที่ควบคู่กับการจัดการศึกษาที่ขาดมิได้คือ การวัดและประเมิน การวัดและประเมินเด็ก ปฐมวัยมีขอบข่ายครอบคลุมประเมินพัฒนาการทุกด้านของเด็ก พัฒนาการด้านที่มีความสาคัญด้าน หนึ่งคือ พัฒนาการด้านสติปัญญา ซึ่งได้มีนักการศึกษาที่กล่าวถึงขอบข่ายของการประเมิน พัฒนาการด้านสติปัญญา ซึ่งเกี่ยวข้องกับการประเมินทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย ได้ดังนี้ สิริมา ภิญโญอนันตพงษ์ (2545 : 109) กล่าวถึง ขอบข่ายของพัฒนาการด้าน สติปัญญา ประกอบด้วย 1. การรับรู้ด้วยประสาทสัมผัสทั้ง 5 2. การจาแนกเปรียบเทียบ 3. การจัดหมวดหมู่ 4. การเรียงลาดับ 5. การหาความสัมพันธ์ 6. การแก้ปัญหา 7. การรู้ค่าจานวน 8. การใช้ภาษา 9. ความคิดสร้างสรรค์
39 ณัฐนันท์ คัมภีร์ภัทร (ม.ป.ป. : 32) ได้กล่าวถึง แนวทางในการวัดและประเมินทักษะ พื้นฐานทางคณิตศาสตร์ ดังนี้ 1. ทักษะการสังเกต หมายถึง ความสามารถในการใช้ประสาทสัมผัสอย่างใดอย่าง หนึ่งหรือหลายอย่างรวมกัน เข้าไปสัมผัสโดยตรงกับวัตถุประสงค์ที่จะหาข้อมูล โดยไม่ใส่ความคิด ของผู้สังเกตลงไป 2. ทักษะการจาแนกประเภท หมายถึง ความสามารถในการแบ่งประเภทสิ่งของโดยหา เกณฑ์ หรือสร้างเกณฑ์ในการแบ่งขึ้น เกณฑ์ที่ใช้ในการจาแนกประเภทของสิ่งของมีอยู่ 3 อย่าง คือ ความเหมือน ความแตกต่าง และความสัมพันธ์ร่วม 3. ทักษะการเปรียบเทียบ หมายถึง กระบวนการที่เด็กสืบเสาะ และอาศัยความสัมพันธ์ ของสองสิ่ง บนพื้นฐานคุณสมบัติบางอย่างมีลักษณะเฉพาะอย่าง 4. การจัดหมวดหมู่ หมายถึง ความสามารถในการสังเกตความเหมือนและความ แตกต่าง และคุณสมบัติอื่น แล้วจัดกลุ่มสิ่งของเป็นกลุ่มต่าง ๆ 5. การเรียงลาดับ หมายถึง ความสามารถในการจัดลาดับสิ่งของตามลักษณะต่าง ๆ 6. การวัด หมายถึง ความสามารถในการคาดคะเนและการกะปริมาณ ซึ่งการวัด สาหรับเด็กปฐมวัย ได้แก่ อุณหภูมิ เวลา ระยะทาง ความยาว น้าหนัก ปริมาณ จากเอกสารเกี่ยวกับแนวทางการวัดและประเมินผลทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ สรุปได้ว่า การจัดกิจกรรมเพื่อให้เด็กได้มีการพัฒนาทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์นั้น ต้องควบคู่ ไปกับการวัดและประเมินผลเสมอ โดยกิจกรรมการประกอบอาหาร มีแนวทางในการวัดและ ประเมินผลทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ด้านการจาแนกและเปรียบเทียบ คือ ความสามารถในการ บอกความแตกต่างความเหมือนของวัสดุอุปกรณ์ส่วนผสมต่าง และกระบวนในการทาอาหารตาม คุณลักษณะ และคุณสมบัติบางประการ เช่น สี ขนาด รูปร่าง รูปทรง การเปลี่ยนแปลงของสีในขณะ ทาอาหาร เป็นต้น การจัดหมวดหมู่ มีแนวทางในการประเมิน คือ ความสามารถในการจัดกลุ่มวัสดุ อุปกรณ์ส่วนผสมในการทาอาหารตามสมบัติ คุณลักษณะบางประการ เช่น สี ขนาด รูปร่าง ประเภท ปริมาณ น้าหนัก และจานวน เป็นต้น การเรียงลาดับ มีแนวทางในการประเมิน คือ ความสามารถใน การจัดเรียงวัสดุ อุปกรณ์ต่าง ๆ ตามขนาดน้าหนัก จานวน ความสูง ความยาว และ การเรียงลาดับ ขั้นตอนในการทาอาหาร เป็นต้น การวัด มีแนวทางในการะประเมิน คือ ความสามารถในการใช้ เครื่องมืออย่างใดอย่างหนึ่ง เช่น ชั่งตวง วัด หาปริมาณของวัสดุอุปกรณ์และส่วนผสมในการ ทาอาหารและปริมาณของอาหาร โดยใช้อุปกรณ์ เช่น ช้อนตวง ถ้วยตวง เครื่องชั่ง โดยมีมาตรฐาน เป็นหน่วยกากับ ดังนั้น ผู้วิจัยจึงสนใจที่จะนากิจกรรมประกอบอาหารมาจัดให้กับเด็กปฐมวัย เพื่อ
40 ศึกษาและส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยให้สูงยิ่งขึ้นโดยใช้วิธีการเรียนรู้ แบบธรรมชาติในชีวิตประจาวัน 2. เอกสารที่เกี่ยวข้องกับการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร 2.1 ความหมายของการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร นักการศึกษา กล่าวถึง ความหมายของการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร ไว้ดังนี้ วนิดา บุษยะกนิษฐ์ (2532: 5-6) กล่าวว่า การจัดประสบการณ์แบบปฏิบัติการ หมายถึงการจัประสบการณ์หรือกิจกรรมโดยการให้เด็กได้มีประสบการณ์ตรงโดยการทดลองทา ปฏิบัติสืบเสาะข้อมูล คิดค้น สรุปผล โดยใช้สื่อวัสดุที่สามารถทาให้เด็กเกิดการรับรู้ได้ด้วยประสาท สัมผัสทั้ง 5 และในการปฏิบัติการมีขั้นตอน 3 ขั้น คือ ขั้นนา ขั้นปฏิบัติ ขั้นสรุปผล วไลพร พงศ์ศรีทัศน์ (2536: 6-7) กล่าวว่า การจัดประสบการณ์แบบปฏิบัติการ ทดลองประกอบอาหาร หมายถึง กิจกรรมที่จัดให้ผู้เรียนได้ใช้ประสาทสัมผัสทุกด้าน ในการเรียนรู้ คือ การมองเห็นการสัมผัส การชิมรส การดมกลิ่น และการฟัง โดยผู้วิจัยสร้างแผนการ ประสบการณ์ทดลองประกอบอาหารขึ้น ซึ่งแผนการดาเนินกิจกรรมนั้น สามารถแบ่งออกได้เป็น 3 ขั้น คือ ขั้นเตรียม ขั้นปฏิบัติ และขั้นสรุป กรมวิชาการ (2546: 37) ได้กล่าวถึง การจัดกิจกรรมปฏิบัติการทดลองเป็นการสอนที่ ทาให้เด็กได้รับประสบการณ์ตรง เพราะเด็กได้ทดลองปฏิบัติด้วยตนเอง ได้สังเกตเห็นการ เปลี่ยนแปลงในสิ่งที่ตนเองทดลอง เป็นการฝึกทักษะการสังเกต การคิดแก้ปัญหา และส่งเสริมให้ เด็กมีความอยากรู้อยากเห็นและค้นพบข้อความรู้ด้วยตนเอง เช่น การประกอบอาหาร การทดลอง วิทยาศาสตร์อย่างง่าย ๆ การเลี้ยงหนอนผีเสื้อ และการปลูกพืช จากข้อมูลตามเอกสารดังกล่าวอาจกล่าวได้ว่า การจัดกิจกรรมการประกอบอาหารก็ คือการจัดประสบการณ์แบบปฏิบัติการหรือกิจกรรมการทดลองที่เป็นการเปิดโอกาสให้เด็กได้ลง มือกระทาหรือปฏิบัติด้วยตนเอง ทาให้เด็กไม่เบื่อหน่ายมีขั้นตอนกระบวนการในการดาเนิน กิจกรรมที่ก่อให้เกิดความเข้าใจร่วมกัน สามารถทาให้ผู้เรียน เรียนรู้จนเกิดความคิดรอบยอดได้ด้วย ตนเองโดยเฉพาะทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์
41 2.2 ความสาคัญของการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร ได้มีผู้กล่าวถึงความสาคัญและประโยชน์ของกิจกรรมเสริมประสบการณ์ประกอบ อาหารไว้ดังนี้ น้อมฤดี จงพยุหะ; สมใจ พรมศิริ; และพยอม ตันมณี (2517: 46) ได้กล่าวถึงประโยชน์ ของการจัดกิจกรรมประกอบอาหารไว้ ดังนี้ 1. นักเรียนเกิดความเข้าใจจริง เพราะได้ลงมือปฏิบัติ 2. นักเรียนเกิดทักษะในการทางานร่วมกับผู้อื่น 3. ทาให้นักเรียนสนใจ เกิดความสนุกสนาน ยุพิน พิพิธกุล (2523: 88-89) ได้กล่าวถึงประโยชน์ของการจัดประสบการณ์แบบ ปฏิบัติการทดลองประกอบอาหาร ไว้ดังนี้ 1. นักเรียนสนใจ เพราะได้ทาสิ่งต่าง ๆ ด้วยตนเอง 2. การจัดประสบการณ์แบบปฏิบัติการยึดหลักจิตวิทยาสองประเภท คือ การเรียนจาก รูปธรรม และการเรียนโดยการกระทา 3. นักเรียนเข้าใจเนื้อหาวิชาได้ชัดเจนยิ่งขึ้น และสามารถค้นพบความจริงด้วยตัวของ เขาเอง 4. นักเรียนมีอิสระในการทางาน และมีพัฒนาการเป็นรายบุคคล ทาให้เกิดความ เชื่อมั่นในตนเอง สรุปได้ว่า การจัดกิจกรรมการประกอบอาหารมีคุณค่า และความสาคัญต่อการเรียนรู้ จากรูปธรรมไปสู่นามธรรม และเป็นการเรียนโดยการกระทา การที่ครูแนะนาให้เด็กในเรื่องของ การชิม การดมกลิ่นการฟัง การสัมผัส การมองเห็น ซึ่งจะได้ใช้ประสาทสัมผัสทั้งห้าในการเรียนรู้ จากการสังเกตและจับต้องเปรียบเทียบส่วนที่หยาบ ละเอียด มาก น้อย หนัก เบา เป็นการเพิ่มพูน ความสามารถในการเรียนรู้ในการสัมผัสให้เกิดความรู้สึกและเกิดทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ 2.3 ขั้นตอนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารสาหรับเด็กปฐมวัย นักการศึกษากล่าวถึง ขั้นตอนในการจัดประสบการณ์ประกอบอาหาร ไว้ดังนี้ น้อมฤดี จงพยุหะ (2517 : 44 - 46) ได้เสนอลาดับขั้นการจัดประสบการณ์ แบบ ปฏิบัติการทดลอง ไว้ดังนี้ 1. ขั้นเตรียม 1.1 จัดแบ่งกลุ่มนักเรียนให้เรียบร้อย 1.2 อธิบายถึงระเบียบควรปฏิบัติขณะทดลอง ข้อนี้ครูและนักเรียนวางแผนรวมกัน กาหนดระเบียบให้นักเรียนศึกษามาล่วงหน้า
42 1.3 อธิบายให้นักเรียนรู้จักอุปกรณ์ชนิดต่างๆ 2. ขั้นปฏิบัติ 2.1 นักเรียนแยกย้ายกันไปตามกลุ่มที่จัดไว้ 2.2 ลงมือปฏิบัติการตามขั้นตอนต่างๆ ที่มีอยู่ในแผนภูมิเป็นขั้นๆ 2.3 นักเรียนสังเกตการณ์ปฏิบัติการตามลาดับขั้น 2.4 ครูคอยดูแลนักเรียนกลุ่มต่างๆ ให้ทางานร่วมกันอย่างทั่วถึงและคอยให้คาแนะนา ข้อสงสัยต่างๆ แก่เด็ก 3. ขั้นสรุปและประเมินผล 3.1 ครูซักถามนักเรียนถึงผลที่ได้จากการปฏิบัติการ 3.2 ครูและนักเรียนร่วมกันแสดงความคิดเห็นถึงผลที่ได้ 3.3 ครูพยายามส่งเสริมให้นักเรียนเปรียบเทียบผลที่ได้ในกลุ่มของตนกับกลุ่มอื่นๆ มีสาเหตุอะไรที่ทาให้แตกต่างกันออกไป จะเป็นการส่งเสริมความคิดและเป็นการสร้างเจตคติทาง วิทยาศาสตร์ให้แก่เด็กในการรู้จักเหตุผลของสิ่งต่างๆ 3.4 ครูสังเกตพฤติกรรมของนักเรียนขณะลงมือปฏิบัติของักเรียนขณะลงมือปฏิบัติใน ด้านความสนใจ การร่วมมือปฏิบัติงานจะเป็นการปลูกฝังการทางานเป็นหมู่ และสร้างเสริมความ เป็นประชาธิปไตยให้เกิดขึ้น 3.5 ครูตรวจผลการปฏิบัติงานขั้นสรุปโดยในแต่ละขั้นตอนครูควรกระตุ้นให้เด็กทา กิจกรรมและพัฒนาทักษะที่มีความสาคัญให้กับเด็ก กาญจนา เกียรติประวัติ ( ม.ป.ป.:141 -142 ) ได้กล่าวถึงขั้นตอนการจัดกิจกรรม ประกอบอาหารไว้ ดังนี้ 1. ขั้นปฐมนิเทศและเร้าความสนใจ (Orientation and Motivation) ในขั้นนี้เป็นการ พิจารณาธรรมชาติของงาน จุดมุ่งหมาย และการวางแผนงาน ความเข้าใจแจ่มแจ้งในสิ่งที่จะทา จะช่วยให้ผู้เรียนไม่ต้องเสียเวลาโดยเปล่าประโยชน์ 2. ขั้นปฏิบัติงาน ( Work Period) ผู้เรียนทุกคนอาจทางานปัญหาเดียวกันหรือคนละ ปัญหาได้ ในช่วงนี้จะเป็นการทางานภายใต้การนิเทศความแตกต่างระหว่างบุคคลเป็นสิ่งที่จะต้อง นามาพิจารณาในการมอบหมายงานหรือเวลาในการทางานได้ ขั้นสรุปกิจกรรม ( Culminating Activities) อาจใช้การอภิปรายการรายงาน การจัดนิทรรศการ ผลงาน และอธิบายเพื่อเป็นการแลกเปลี่ยนประสบการณ์หรือการค้นพบของผู้เรียน 2.4 บทบาทครูในการจัดกิจกรรมประกอบอาหารสาหรับเด็กปฐมวัย
43 แจ๊คแมน ( Jackman, 1997 : 191 – 192 อ้างถึงใน น้อมฤดี จงพยุหะ, 2519 : 44 - 46) กล่าวถึงบทบาทครูในการจัดประสบการณ์ประกอบอาหารดังนี้ 1. วางแผนการจัดประสบการณ์การประกอบอาหาร 2. หาข้อมูลว่าเด็กแพ้อาหารประเภทใด 3. หาข้อมูลเกี่ยวกับความเชื่อมั่นของแต่ละครอบครัวเกี่ยวกับอาหาร เช่น อาหาร ประเภทใดรับประทานได้ อาหารประเภทใดรับประทานไม่ได้ 4. บูรณาการการจัดประสบการณ์การประกอบอาหารให้เข้ากับเนื้อหา ในหน่วยการเรียน 5. อธิบายข้อจากัดและบทบาทของเด็ก เช่น ล้างมือด้วยสบู่และน้า ก่อนและหลังการ เตรียมอาหาร และให้เด็กช่วยกันตั้งกฎเกณฑ์ในขณะประกอบอาหาร 6. ในเด็กเล็ก ให้เด็กปฏิบัติง่ายๆ เช่น ล้างผัก – ผลไม้ ผสมส่วนประกอบของอาหาร เข้าด้วยกันและชิม เพื่อให้เด็กรู้สึกว่าตนเองประสบผลสาเร็จ โดยไม่ต้องลงมือประกอบอาหาร 7. ครูมีปฏิสัมพันธ์กับเด็ก ให้ข้อสรุปที่ถูกต้องเกี่ยวกับอาหาร การกะประมาณ อุปกรณ์ และกระบวนการต่างๆ พูดซ้าๆ เพื่ออธิบายให้กับเด็กฟัง เด็กจะได้เกิดการเรียนรู้ทักษะ ทางภาษา 8. อภิปรายเกี่ยวกับอาหารร่วมกับเด็ก เช่น กลิ่นของอาหาร ส่วนผสม รสชาติ รูปร่าง เป็นต้น 9. มีเวลาเพียงพอในการประกอบอาหาร เพื่อให้เด็กเกิดการเรียนรู้ทั้งจากกระบวนการ ในการทางานและผลของงาน 10. ในเด็กโต ครูอธิบายลาดับขั้นการเจริญเติบโตของอาหาร การเก็บเกี่ยว การบรรจุ การขนส่ง การประกอบอาหารและการเสิร์ฟ ครูมีเวลาเพียงพอที่จะตอบคาถามของเด็ก ให้เด็กได้ ทบทวนสิ่งที่เรียนรู้ด้วยวิธีที่หลากหลาย เช่น เล่นเกม ล็อตโต เกมจับคู่ อ่านหนังสือ ทัศนศึกษา 2.5 ข้อเสนอแนะและข้อควรระวังในการจัดกิจกรรมประกอบอาหาร สานักงานคณะกรรมาธิการศึกษาเอกชน (2535 : 8) กล่าวว่า ในการจัดประสบการณ์ การประกอบอาหาร มีสิ่งที่ครูจะต้องคานึงถึง ดังนี้ 1. คานึงถึงความสะอาดให้เด็กล้างมือก่อนและหลังจากการทาอาหาร 2. คานึงถึงเวลา 3. คานึงถึงอันตรายและความปลอดภัย กรณีของมีคม ครูพยายามเลือกมีดที่ไม่คม มากนัก และเลือกที่มีขนาดเหมาะสมกับมือเด็ก ครูต้องใกล้ชิดกลุ่มที่ใช้อุปกรณ์ที่มีอันตราย
44 นิตยา ประพฤติกิจ (2539 : 40 - 41) กล่าวว่า ในการจัดประสบการณ์การประกอบ อาหาร มีสิ่งที่ครูคานึงถึง ดังนี้ 1. เลือกสูตรง่ายๆ ที่เด็กสามารถปฏิบัติตามได้โดยดูจากรูปภาพ 2. คอยดูแลอย่างสม่าเสมอ และพร้อมที่จะให้คาแนะนา 3. ฝึกฝนและดูแลอย่างใกล้ชิดเมื่อใช้เตาและของร้อน ถ้าไม่สะดวกครูอาจทาเองเมื่อ ถึงขั้นตอนนี้ 4. สนทนาเกี่ยวกับการปฏิบัติที่ถูกต้อง และการป้ องกันอันตราย 5. ฝึกให้เด็กมีวิสัยที่ถูกสุขลักษณะ นั่นคือ ล้างมือให้สะอาดก่อนและหลังอาหาร และภาชนะต้องสะอาด 6. การทาอาหารต้องสัมพันธ์กับเนื้อเรื่องที่กาลังสอนอยู่ เช่น สุขภาพอนามัย วิทยาศาสตร์ สังคมศึกษา และวันเทศกาล 7. วาดรูปเครื่องปรุงลงบนกระดาษชาร์จ เพื่อให้เด็กปรุงลงบนกระดาษชาร์จ เพื่อให้ เด็กได้และตรวจสอบ 8. ให้เด็กได้รู้จักเครื่องชั่ง ตวง วัด ก่อนปฏิบัติจริง เช่น ให้รู้จักใช้ช้อนตวง ถ้วยตวง โดยให้ตวงแป้ ง หรือเม็ดทรายละเอียดก่อน 9. พยายามเลือกการทาอาหารที่ง่ายๆ เพื่อให้เด็กสามารถทาได้เองได้รับความสาเร็จ ภาคภูมิใจ และพึงพอใจในประสบการณ์ที่ได้รับ 10. ให้เวลาเด็กอย่างพอเพียงในการทาอาหาร 11. ควรให้เด็กทั้งห้องทาอาหารพร้อมๆ กัน แต่ผลัดเปลี่ยนกันมาทา จนกระทั้งทุก คนได้ทาอาหารซึ่งอาจเป็นขั้นตอนใดก็ได้ พร พันธุ์โอสถ (2543 : 32 – 33 ) กล่าวถึงข้อที่พึงตระหนักในการดาเนินกิจกรรมการ ประกอบอาหาร ดังนี้ 1.เด็กควรจะมีส่วนร่วมตั้งแต่ต้นจนจบ เพราะเป็นการพัฒนาความคิด การมองสิ่ง ต่างๆ อย่างสัมพันธ์ต่อเนื่องกัน 2.เด็กควรจะเป็นผู้มีบทบาทในการทาอาหารร่วมกันกับครูไม่ใช่เพียงผู้ดู 3.ถ้าสามารถทาได้ไม่ควรใช้ส่วนผสมของอาหารกึ่งสาเร็จรูป เช่น ไม่ควรใช้กระทา สาเร็จรูปหรือผลไม้กระป๋ อง ฯลฯ 4.ส่วนประกอบของอาหารบางอยางซึ่งต้องใช้เวลาในการตระเตรียม สามารถนามาทา ล่วงหน้าในระหว่างกิจกรรมเล่นสร้างสรรค์
45 จากข้อเสนอแนะและข้อควรระวังในการจัดประสบการณ์การประกอบอาหารสาหรับ เด็กปฐมวัย สรุปได้ว่า มีข้อเสนอแนะและข้อควรระวังในเรื่องของความสะอาด ความปลอดภัย เลือกประกอบอาหารที่มีคุณค่าทางโภชนาการ มีวิธีการปรุงง่ายๆ เหมาะกับวัย และความสามารถ ของเด็ก ส่วนประกอบอาหารหาได้ง่าย มีในท้องถิ่น และที่สาคัญคือ ให้เด็กลงมือปฏิบัติด้วยตนเอง ดังเอกสารที่ได้ศึกษามา 3. งานวิจัยที่เกี่ยวข้อง งานวิจัยในประเทศ อัญชลี ไสยวรรณ (2531 : 56 – 57) ได้ศึกษาเปรียบเทียบผลการจัดประสบการณ์แบบ ปฏิบัติการทดลองกับแบบผสมผสานที่มีต่อทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ของเด็กปฐมวัย ที่มี อายุระหว่าง 4 – 5 ปี ผลการศึกษาพบว่า เด็กปฐมวัยที่ได้รับการจัดประสบการณ์โดยวิธีปฏิบัติการ ทดลองกับวิธีผสมผสาน มีทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ แตกต่างกันอย่างมีนัยสาคัญทาง สถิติที่ระดับ .05 และเด็กปฐมวัยที่ได้รับการจัดประสบการณ์โดยวิธีการปฏิบัติการทดลองกับ วิธีการผสมผสาน มีทักษะการสังเกตและทักษะการจาแนกประเภทแตกต่างกัน สุภาวดี สัภยานุกุล (2532 : 77) ได้ศึกษาเปรียบเทียบทักษะกระบวนการวิทยาศาสตร์ ด้านการวัด และการสื่อความหมายของเด็กปฐมวัยที่ได้รับการจัดประสบการณ์แบบใช้เกมประกอบ การสาธิตกับแบบปฏิบัติการทดลอง ผลการวิจัยพบว่า เด็กปฐมวัยที่มีอายุระหว่าง 4 – 5 ปี ทั้งสอง กลุ่มมีทักษะกระบวนการวิทยาศาสตร์ ด้านการวัดและการสื่อความหมาย แตกต่างกันอย่างมี นัยสาคัญทางสถิติ ซึ่งเป็นไปตามสมมติฐานที่ตั้งไว้ และเมื่อทาการวิเคราะห์แยกเป็นรายทักษะ พบว่า ทักษะการวัดของเด็กปฐมวัยทั้งสองกลุ่มไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสาคัญทางสถิติ วไลพร พงษ์ศรีทัศน์ (2533 : 63-64) ได้ศึกษาเปรียบเทียบผลการจัดประสบการณ์แบบ ปฏิบัติการทดลองประกอบอาหารกับแบบปกติที่มีต่อทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ของเด็ก ปฐมวัย มีอายุระหว่าง 4 – 5 ปี ผลการศึกษาพบว่า เด็กได้รับการจัดประสบการณ์แบบปฏิบัติการ ทดลองประกอบอาหารกับแบบปกติมีทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ที่แตกต่างกันอย่างมี นัยสาคัญทางสถิติที่ระดับ .05 กรภัสสร ประเสริฐศักดิ์ (2539 : 86-88 ) ได้ศึกษาเปรียบเทียบทักษะพื้นฐานทาง คณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยที่ได้รับการจัดกิจกรรมศิลปสร้างสรรค์ประกอบคาถามเชิงเหตุผล และ คาถามเชิงเปรียบเทียบโดยทดลองกับเด็กอายุ 4 – 5 ปี ที่ศึกษาอยู่ในชั้นอนุบาลปีที่ 1 ภาคเรียนที่ 2 ปี การศึกษา 2538 ของโรงเรียนอนุบาลประจวบคีรีขันธ์ จานวน 30 คน ผลปรากฏว่า กลุ่มที่ได้รับการ
46 จัดกิจกรรมศิลปสร้างสรรค์แบบปกติ พบว่า มีทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์แตกต่างกัน อย่างมี นัยสาคัญทางสถิติที่ระดับ.01 และกลุ่มที่ได้รับการจัดกิจกรรมศิลปสร้างสรรค์ประกอบคาถามเชิง เปรียบเทียบ เมื่อเปรียบเทียบระหว่างกลุ่มตัวอย่างที่ได้รับการจัดกิจกรรมศิลปสร้างสรรค์แบบปกติ ก็มีทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์แตกต่างกันอย่างมีนัยสาคัญทางสถิติที่ระดับ .01 แต่เมื่อ เปรียบเทียบระหว่างกลุ่มตัวอย่างที่ได้รับการจัดกิจกรรมศิลปสร้างสรรค์ประกอบคาถามเชิงเหตุผล กับกลุ่มที่ได้รับการจัดกิจกรรมศิลปสร้างสรรค์ประกอบคาถามเชิงเปรียบเทียบ พบว่า มีทักษะ พื้นฐานทางคณิตศาสตร์แตกต่างกัน อย่างไม่มีนัยสาคัญทางสถิติ จิตทนาวรรณ เดือนฉาย (2541 : 98-99) ได้ศึกษาทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของ เด็กปฐมวัยที่ได้รับการจัดกิจกรรมศิลปะวาดภาพนอกห้องเรียน โดยทดลองกับเด็กอายุ 4 – 5 ปี ที่ ศึกษาอยู่ในชั้นอนุบาลปีที่ 1 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2541 ของโรงเรียนพิมายสามัคคี 1 จานวน 30 คน ผลพบว่า เด็กปฐมวัยที่มีคะแนนทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ในระดับต่าที่ได้รับการจัด กิจกรรมศิลปะวาดภาพนอกห้องเรียนมีทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์สูงขึ้นกว่าก่อนการทดลอง อย่างมีนัยสาคัญทางสถิติที่ระดับ .01 พวงรัตน์ พุ่มคชา (2545 : 77) ได้ศึกษาการพัฒนาความสามารถทางคณิตศาสตร์ของ เด็กอนุบาลที่เรียนโดยใช้เรื่องเชิงคณิตศาสตร์ กลุ่มตัวอย่างประชากร เป็นเด็กอนุบาลชั้นปีที่ 2 อายุ 5 – 6 ปี จานวน 69 คน แบ่งออกเป็นกลุ่มทดลอง 35 คน กลุ่มควบคุม 34 คน เครื่องมือที่ใช้ในการ วิจัยคือ แบบสอบความสามารถทางคณิตศาสตร์ นักเรียนในกลุ่มทดลองเรียนโดยใช้เรื่องเชิง คณิตศาสตร์ ส่วนกลุ่มควบคุมเรียนโดยไม่ใช้เรื่องเชิงคณิตศาสตร์ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ t-test เพื่อ เปรียบเทียบความสามารถทางคณิตศาสตร์ของนักเรียนในกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม ผลการวิจัย พบว่า ค่าเฉลี่ยของคะแนนความสามารถทางคณิตศาสตร์ที่เพิ่มขึ้นของนักเรียนในกลุ่มทดลองมีค่า สูงกว่าค่าเฉลี่ยของคะแนนความสามารถทางคณิตศาสตร์ที่เพิ่มขึ้นของนักเรียนกลุ่มในกลุ่มควบคุม อย่างมีนัยสาคัญทางสถิติที่ระดับ .05 วลัย สาโดด (2549 : 56-57) ได้ศึกษาความสามารถด้านมิติสัมพันธ์ของเด็กปฐมวัยที่ ได้รับประสบการณ์กิจกรรมขนมอบ กลุ่มตัวอย่างเป็นเด็กปฐมวัยชั้นปีที่ 1 จานวน 20 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แผนการจัดกิจกรรมขนมอบ และแบบทดสอบวัดความสามารถด้าน มิติสัมพันธ์ ผลการวิจัย พบว่า เด็กปฐมวัยที่ได้รับประสบการณ์กิจกรรมขนมอบมีความสามารถด้าน มิติสัมพันธ์สูงขึ้นกว่าก่อนการทดลองอย่างมีนัยสาคัญทางสถิติที่ระดับ .01 ชมพูนุช จันทรางกูร (2549 : 96) ได้ศึกษาทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็ก ปฐมวัยที่ได้รับการจัดกิจกรรมประกอบอาหารประเภทขนมไทย กลุ่มตัวอย่างที่ใช้คือเด็กนักเรียน ชาย-หญิง อายุ 5-6 ปี ที่กาลังศึกษาอยู่ชั้นอนุบาลปีที่ 2 เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบทดสอบ
47 ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ โดยคัดเลือกเด็กที่ได้คะแนนต่าจานวน 15 คน เพื่อรับการจัด กิจกรรมการทาขนมไทย ผลการวิจัย พบว่า ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยหลังการ จัดกิจกรรมการทาอาหารประเภทขนมไทย โดยรวมอยู่ในเกณฑ์ดี และเมื่อเปรียบเทียบกับก่อนการ ทดลองพบว่า สูงขึ้นอย่างมีนัยสาคัญทางสถิติที่ระดับ . 01 งานวิจัยต่างประเทศ ฮอง (Hong, 1999: 477 – 494 อ้างถึงใน พิจิตรา เกษประดิษฐ์, 2552 : 44) ได้ศึกษา ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนคณิตศาสตร์ และความสนใจทางคณิตศาสตร์ของนักเรียนโดยทาการศึกษา เด็กอนุบาล 57 คน โดยกลุ่มทดลองได้เรียนรู้คณิตศาสตร์ที่สัมพันธ์กับหนังสือสาหรับเด็กที่อ่าน มี ช่วงเวลาในการอภิปราย และในช่วงเล่นอิสระได้เล่นกับสื่อวัสดุทางคณิตศาสตร์ที่สัมพันธ์กับสาระ การเรียนรู้ในหนังสือสาหรับเด็ก ส่วนกลุ่มควบคุมได้อ่านหนังสือสาหรับเด็ก และเล่นสื่อวัสดุทาง คณิตศาสตร์ที่ไม่สัมพันธ์กับสาระการเรียนรู้ในหนังสือสาหรับเด็ก ผลการทดลองพบว่า เด็กกลุ่ม ทดลองและกลุ่มควบคุมมีผลสัมฤทธิ์แตกต่างกัน อย่างมีนัยสาคัญทางสถิติ โดยที่กลุ่มทดลองมี ผลสัมฤทธิ์สูงกว่ากลุ่มควบคุม ในด้านการจาแนก การรวมกันของจานวน เรื่องของรูปเรขาคณิต และกลุ่มทดลองชอบเข้ามุมคณิตศาสตร์ เลือกทางานด้านคณิตศาสตร์และใช้เวลาในการทากิจกรรม ในมุมคณิตศาสตร์มากกว่ากลุ่มควบคุม จากการศึกษาเอกสาร และผลงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับการจัดกิจกรรมการประกอบ อาหารเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์สาหรับเด็กปฐมวัยนั้น จะเห็นได้ว่า การจัด กิจกรรมแบบปฏิบัติการทดลอง ครูสามารถนาไปใช้ในการจัดการเรียนการสอนให้กับเด็กอย่าง ได้ผลเพราะสอดคล้องกับธรรมชาติของเด็กปฐมวัย ซึ่งเรียนรู้ได้ดีจากประสาทสัมผัสทั้งห้า การ ปฏิบัติการทดลองประกอบอาหารก็เป็นการปฏิบัติการทดลองอีกแบบหนึ่งที่เด็กจะต้องใช้ประสาท สัมผัสทั้ง 5 ในการเรียนรู้ ซึ่งถ้าครูนาไปใช้ในการจัดประสบการณ์ก็จะทาให้เด็กได้พัฒนาศักยภาพ ทั้งทางด้านร่างกาย สติปัญญา สังคม ละอารมณ์ได้อย่างบูรณาการและพร้อมที่จะเรียนในชั้นที่ สูงขึ้นไป
48 บทที่ 3 วิธีดาเนินการวิจัย ในการวิจัยครั้งนี้ผู้วิจัยได้ดาเนินการตามขั้นตอนดังนี้ 1. ประชากร และกลุ่มตัวอย่าง 2. เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย 3. การสร้างและพัฒนาเครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย 4. แบบแผนการวิจัย 5. การเก็บรวบรวมข้อมูล 6. การวิเคราะห์ข้อมูล ประชากร และกลุ่มตัวอย่าง ประชากร ประชากรที่ใช้ในการศึกษาวิจัยครั้งนี้เป็นเด็กปฐมวัยชาย - หญิง อายุระหว่าง 3-4 ปี ที่กาลังศึกษาอยู่ในระดับชั้นอนุบาลปีที่ 1 ในภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2553 ของโรงเรียนมิตรภาพ ที่ 34 อาเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี จานวน 1 ห้องเรียน ทั้งหมด 30 คน กลุ่มตัวอย่าง กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษาวิจัยครั้งนี้เป็นเด็กปฐมวัยชาย - หญิง อายุระหว่าง 3-4 ปี ที่กาลังศึกษาอยู่ในระดับชั้นอนุบาลปีที่ 1 ในภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2553 ของโรงเรียนมิตรภาพ ที่ 34 อาเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี จานวน 15 คน ซึ่งได้มาโดยวิธีการคัดเลือกจากเด็กที่มี ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ค่อนข้างต่าจากแบบวัดที่ผู้วิจัยสร้างขึ้น เครื่องมือที่ใช้ในงานวิจัย 1. แผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร จานวน 18 แผน 2. แบบวัดทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ จานวน 20 ข้อ
49 การสร้างและพัฒนาเครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย แผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร การจัดทาแผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร ผู้วิจัยได้ดาเนินตามขั้นตอนดังนี้ 1. ศึกษาและวิเคราะห์หลักสูตรการศึกษาปฐมวัยพุทธศักราช 2546 ในการศึกษาและ วิเคราะห์หลักสูตรปฐมวัย ผู้วิจัยได้ดาเนินการดังนี้ 1.1 วิเคราะห์องค์ประกอบของหลักสูตร 1.2 วิเคราะห์กิจกรรมหน่วยสาระการเรียนรู้โดยการนาเอากิจกรรมที่กาหนดใน หน่วยสาระการเรียนรู้มาวิเคราะห์หารูปแบบการสอน 2. ศึกษาแนวคิดทฤษฎี และหลักการจากเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับการจัด ประสบการณ์แบบโครงการและทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์สาหรับเด็กปฐมวัย 3. สร้างแผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร ที่สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของ การวิจัยตามหน่วยการเรียนรู้ 1 หน่วย คือ หน่วย อาหารดีมีประโยชน์ จานวน 18 แผน เพื่อใช้ ในการจัดกิจกรรม 6 สัปดาห์ๆ ละ 3 วัน 4. นาแผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารเสนอผู้เชี่ยวชาญทางด้านการศึกษา ปฐมวัย หลักสูตรการสอน และการวิจัย จานวน 3 ท่าน เพื่อตรวจสอบความตรงตามโครงสร้าง ทฤษฎี(Construct validity) 5. เก็บรวบรวมผลการประเมินจากผู้เชี่ยวชาญมาคานวณหาค่าดัชนีความสอดคล้อง ระหว่างกิจกรรมกับวัตถุประสงค์การวิจัย (Index of Item Objective Congruence : IOC) (ล้วน สายยศและอังคาร สายยศ, 2538) (ภาคผนวก ข.) 6. คัดเลือกแผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารที่มีค่าดัชนีความสอดคล้องระหว่าง 0.50-1.00 ไปปรับปรุงแก้ไขให้เหมาะสมตามคาแนะนาของผู้เชี่ยวชาญเพื่อนาไปใช้ทดลองต่อไป แบบวัดทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย การจัดทาแบบวัดทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย มีขั้นตอนการสร้าง ดังนี้ 1. ศึกษาเอกสารตาราและงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับการวัดทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ ของเด็กปฐมวัย 2. สร้างแบบวัดทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย พร้อมคู่มือโดยมี ลักษณะเป็นภาพ 3 ตัวเลือก ทั้งหมด 3 ตอน คือ การเปรียบเทียบจานวน 7 ข้อ การจับคู่จานวน 7
50 ข้อ และการนับจานวนอีก 6 ข้อ รวม 20 ข้อ โดยกาหนดเกณฑ์การให้คะแนนแบบถูกผิด หรือ 1 และ 0 3. นาแบบวัดทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย เสนอผู้เชี่ยวชาญชุดเดิมเพื่อ ตรวจพิจารณาให้มีความตรงตามโครงสร้างทฤษฎี โดยหาค่าดัชนีความสอดคล้องระหว่างข้อของ แบบวัดทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย กับวัตถุประสงค์ของการวิจัย (IOC) ตาม สูตรเดิม (ภาคผนวก ค.) 4. นาแบบวัดทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย ที่มีค่าดัชนีความ สอดคล้องตั้งแต่ 0.5-1.00 มาแก้ไขปรับปรุงตามที่ผู้เชี่ยวชาญแนะนา แล้วไปทดลองใช้(Try out) กับเด็กปฐมวัย ชั้นอนุบาลปีที่ 1 ที่ไม่ใช่กลุ่มตัวอย่าง จานวน 20 คน เพื่อคานวณหาค่าความ เชื่อมั่น (Reliability) ตามสูตรของคูเดอร์ ริชาร์ดสัน (KR-20) (บุญชม ศรีสะอาด, 2539) พบว่า แบบวัดทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย มีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.85 (ภาคผนวก ง.) แบบแผนการวิจัย การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง ( Ouasi-experimental Research) แบบกลุ่ม ตัวอย่างกลุ่มเดียว ที่มีการทดสอบก่อนและหลังการทดลอง (One – Group Pretest Posttest Design) (ล้วน สายยศ และอังคณา สายยศ, 2538: 2549 ) ตามแบบแผนการทดลอง ดังนี้ ตาราง 1 แบบแผนการทดลอง กลุ่ม สอบก่อน (Pretest) ทดลอง สอบหลัง (Postest) E T1 X T2 ความหมายของสัญลักษณ์ E แทน กลุ่มตัวอย่าง T1 แทน การทดสอบวัดทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ก่อนการทดลอง T2 แทน การทดสอบวัดทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์หลังการทดลอง X แทน การจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร
51 การเก็บรวบรวมข้อมูล การวิจัยครั้งนี้ผู้วิจัยดาเนินการทดลองในภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา2553 ซึ่งมีลาดับ ขั้นตอนดังนี้ 1. แจ้งและขอความร่วมมือจากผู้บริหารในการทาวิจัย 2. เตรียมสภาพแวดล้อมให้เหมาะสมเป็นระยะเวลา 1 สัปดาห์ 3. ก่อนทาการทดลองผู้วิจัยทดสอบ ( Pre-test ) เด็กทั้งห้องด้วยแบบทดสอบทักษะ พื้นฐานทางคณิตศาสตร์ที่ผู้วิจัยสร้างขึ้น แล้วนาคะแนนเรียงลาดับจากคะแนนที่น้อยที่สุดไปหา คะแนนที่มากที่สุด เลือกเด็กที่มีคะแนนทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์น้อย 15 คนแรก เป็นกลุ่ม ตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัย 4. ผู้วิจัยดาเนินการทดลองด้วยตนเอง โดยการจัดกิจกรรมประกอบอาหารกับกลุ่ม ตัวอย่างเป็นเวลา 6 สัปดาห์ สัปดาห์ ละ 3 วัน ได้แก่ วันจันทร์ วันพุธ วันศุกร์ วันละ 30 นาที รวม 18 ครั้งในช่วงเวลา 09.00 – 09.30 น. จนสิ้นสุดการทดลองตามตารางการจัดกิจกรรม ดังนี้ ตารางที่ 2 ตารางการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารสาหรับเด็กปฐมวัย สัปดาห์ ที่ วัน ชื่อกิจกรรมการประกอบอาหาร ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ 1 จันทร์ พุธ ศุกร์ ผัดผักรวมมิตร ผักชุบแป้งทอด ส้มตาผลไม้ การเปรียบเทียบ การจับคู่ การจับคู่ 2 จันทร์ พุธ ศุกร์ น้าส้มคั้น ขนมไข่หวาน ยาไข่เค็ม การเปรียบเทียบ การนับจานวน การเปรียบเทียบ 3 จันทร์ พุธ ศุกร์ ส้มตาแตงกวา ขนมครกไข่นกกระทา หมูทอด การจับคู่ การนับจานวน การเปรียบเทียบ
52 สัปดาห์ ที่ วัน ชื่อกิจกรรมการประกอบอาหาร ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ 4 จันทร์ พุธ ศุกร์ แซนวิช มันต้ม ยาหมูยอ การจับคู่ การเปรียบเทียบ การจับคู่ 5 จันทร์ พุธ ศุกร์ วุ้นน้าหวาน ลูกชิ้นชุบแป้ งทอด ส้มตามะละกอ การเปรียบเทียบ การจับคู่ การนับจานวน 6 จันทร์ พุธ ศุกร์ วุ้นผลไม้ น้ามะนาวคั้น ไข่เจียว การเปรียบเทียบ การจับคู่ การนับจานวน 5. เมื่อดาเนินการทดลองไปจนครบ 6 สัปดาห์ ผู้วิจัยทาการทดสอบหลังการทดลอง ( Post-test ) กับกลุ่มตัวอย่าง โดยใช้แบบวัดทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ชุดเดิม 6. นาข้อมูลที่ได้จากการทดสอบทั้ง 2 ครั้งไปทาการวิเคราะห์เปรียบเทียบด้วยวิธีการ ทางสถิติ การวิเคราะห์ข้อมูล 1. วิธีการทางสถิติที่ใช้ในการพัฒนาเครื่องมือ 1.1 ตรวจสอบความแม่นตรงตามโครงสร้างทฤษฎีของเครื่องมือ โดยวิธีหาค่า ดัชนีความสอดคล้องระหว่างข้อกับวัตถุประสงค์ของการวิจัย ( Index of Item - Objective Congruance IOC) โดยใช้สูตรดังนี้ (ล้วน สายยศและอังคณา สายยศ, 2538: 248-250)
53 I0C = N R เมื่อ I0C คือ ดัชนีความสอดคล้อง R คือ คะแนนความสอดคล้อง N คือ จานวนผู้เชี่ยวชาญ ผู้เชี่ยวชาญให้คะแนนตามเกณฑ์ ดังนี้ +1 หมายถึง แน่ใจว่ามีความสอดคล้องและชัดเจนดีแล้ว 0 หมายถึง ไม่แน่ใจว่ามีความสอดคล้องและชัดเจนหรือไม่ -1 หมายถึง แน่ใจว่าไม่สอดคล้องและไม่ชัดเจน 1.2 หาค่าความเชื่อมั่นของแบบวัดทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ โดยใช้วิธีของ คูเดอร์ - ริชาร์ดสัน สูตรที่ 20 (Kuder - Richardson - 20) RU =            2 1 1 1 S PQ N N เมื่อ RU u แทน ค่าความเชื่อมั่น N แทน จานวนข้อของแบบวัด จานวนของผู้ตอบถูก P แทน จานวนผู้ตอบถูกในแต่ละข้อ = จานวนผู้ทดสอบทั้งหมด Q แทน สัดส่วนของผู้ตอบผิดแต่ละข้อ = 1 – P S 2 1 แทน คะแนนความแปรปรวนของแบบวัด = 2 22 )( N XXN 
54 2. วิธีการทางสถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ทดสอบสมมติฐาน โดยการเปรียบเทียบคะแนนเฉลี่ยระหว่างคะแนนก่อนและ หลังการทดลองจากสูตร t-test แบบ Dependent (ล้วน สายยศและอังคณา สายยศ, 2538: 104) ดังนี้  D   22 )( DDN N – 1 เมื่อ D คือ ความแตกต่างของคะแนนเฉลี่ยระหว่างก่อน และหลังการทดลอง D คือ ผลรวมของความแตกต่างของคะแนนแต่ละคู่ N คือ จานวนคู่ t =
55 บทที่ 4 ผลการวิเคราะห์ข้อมูล การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารที่มี ต่อทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย โดยการเปรียบเทียบทักษะพื้นฐานทาง คณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยก่อนและหลังการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร เพื่อสะดวกและเป็น ที่เข้าใจตรงกัน ผู้วิจัยจึงกาหนดสัญลักษณ์ที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ดังนี้ X แทน คะแนนเฉลี่ยของกลุ่มตัวอย่าง S.D แทน ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน t แทน ค่าวิกฤต N แทน จานวนนักเรียนในกลุ่มตัวอย่าง X แทน ผลรวมของคะแนนทั้งหมด D แทน ความแตกต่างของคะแนนก่อนและหลังการทดลอง 2 D แทน ผลรวมของคะแนนความแตกต่างยกกาลังสอง K แทน คะแนนรายด้าน ลาดับขั้นในการนาเสนอผลการวิเคราะห์ข้อมูล การวิเคราะห์ข้อมูลเพื่อศึกษาผลของการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารที่มีต่อทักษะ พื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย โดยการเปรียบเทียบทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของ เด็กปฐมวัยก่อนและหลังการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารในครั้งนี้ ผู้วิจัยดาเนินการในขั้นตอน หาคุณภาพของเครื่องมือ โดยหาค่าความแม่นตรงตามโครงสร้างทฤษฎีของเครื่องมือ โดยใช้สูตร IOC (บุญเชิด ภิญโญอนันตพงษ์, 2526 ) ได้ค่าความแม่นตรงของเครื่องมือทั้ง 2 ชนิดเท่ากับ 1.00 และเมื่อหาค่าความเชื่อมั่นของแบบวัดโดยวิธีของคูเดอร์ - ริชาร์ดสัน สูตรที่20 (Kuder - Richardson - 20) ได้ค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.85 จากนั้นผู้วิจัยจึงได้ทาการทดลองและเก็บ รวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยก่อนและหลังหารทดลองมา เปรียบเทียบกันโดยวิธีการหาคะแนนเฉลี่ย ความเบี่ยงเบนมาตรฐานและทดสอบค่า t-test
56 (t-dependent) การนาเสนอการวิเคราะห์ข้อมูลและการแปลผลการวิเคราะห์ข้อมูลในการทดลอง ครั้งนี้ผู้วิจัยเสนอตามลาดับ ดังนี้ ตอนที่ 1 ผลการเปรียบเทียบทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์โดยรวมของเด็กปฐมวัยซึ่ง เป็นกลุ่มตัวอย่างก่อนและหลังการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร ตารางที่ 3 แสดงคะแนนเฉลี่ย (Mean) ค่าความเบี่ยงเบนมาตรฐาน (Standard deviation) และค่าที ของคะแนนทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์โดยรวม การทดสอบ N คะแนนเต็ม X S.D. t sig ก่อนการทดลอง 15 20 11.27 1.984 10.786** .00** หลังการทดลอง 15 20 16.00 2.000 ** p < .01 จากตารางที่ 3 พบว่าทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์โดยรวมของกลุ่มตัวอย่างก่อน ได้รับการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารมีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 11.27 และค่าเบี่ยงเบนมาตรฐานเท่ากับ 1.984 แต่หลังจากได้รับการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารแล้ว คะแนนทักษะพื้นฐานทาง คณิตศาสตร์มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 16.00 และค่าเบี่ยงเบนมาตรฐานเท่ากับ 2.000 และเมื่อทดสอบความ แตกต่างระหว่างค่าเฉลี่ยก่อนและหลังการทดลองโดยใช้ t-test พบว่า มีความแตกต่างกันอย่างมี นัยสาคัญทางสถิติที่ .01 (p < .01) โดยกลุ่มตัวอย่างมีค่าเฉลี่ยของคะแนนทักษะพื้นฐานทาง คณิตศาสตร์หลังการทดลองสูงกว่าก่อนการทดลอง ตอนที่ 2 ผลการเปรียบเทียบทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์จาแนกเป็นรายด้านของ เด็กปฐมวัยซึ่งเป็นกลุ่มตัวอย่างก่อนและหลังการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร
57 ตารางที่ 4 แสดงคะแนนเฉลี่ย (Mean) ค่าความเบี่ยงเบนมาตรฐาน (Standard deviation) และค่าที ของคะแนนทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยก่อนและหลังการทดลองจาแนกเป็นราย ด้าน ทักษะพื้นฐานทาง คณิตศาสตร์ การทดสอบ N K X S.D. t sig 1.ด้านการเปรียบเทียบ ก่อนการทดลอง 15 7 3.58 1.130 5.682** .00** หลังการทดลอง 15 7 4.93 0.860 2.ด้านการจับคู่ ก่อนการทดลอง 15 7 3.78 1.192 5.485** .00** หลังการทดลอง 15 7 5.48 0.654 3.ด้านการนับจานวน ก่อนการทดลอง 15 6 3.91 0.881 4.938** .00** หลังการทดลอง 15 6 5.64 0.862 ** p < .01 จากตารางที่ 4 พบว่า ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยก่อนการทดลอง ด้านการเปรียบเทียบมีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 3.58 ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐานเท่ากับ 1.130 และหลังการทดลอง มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 4.93 ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐานเท่ากับ 0.860 เมื่อทดสอบความแตกต่างระหว่าง ค่าเฉลี่ยก่อนและหลังการทดลองโดยใช้ t-test พบว่ามีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสาคัญทางสถิติที่ ระดับ .01 (p<.01) ด้านการจับคู่มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 3.78 ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐานเท่ากับ 1.192 และหลัง การทดลองมีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 5.48 ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐานเท่ากับ 0.654 เมื่อทดสอบความแตกต่าง ระหว่างค่าเฉลี่ยก่อนและหลังการทดลองโดยใช้ t-test พบว่ามีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสาคัญ ทางสถิติที่ระดับ .01 (p <.01) ด้านการนับจานวนก่อนการทดลองมีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 3.91 ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐานเท่ากับ 0.881 และหลังการทดลองมีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 5.64 ค่าเบี่ยงเบน
58 มาตรฐานเท่ากับ 0.862 เมื่อทดสอบความแตกต่างระหว่างค่าเฉลี่ยก่อนและหลังการทดลองโดยใช้ t-test พบว่ามีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสาคัญทางสถิติที่ระดับ .01 (p<.01)
59 บทที่ 5 สรุปผล อภิปรายผลและข้อเสนอแนะ การวิจัยเรื่อง ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยที่ได้รับการจัดกิจกรรมการ ประกอบอาหาร มีวัตถุประสงค์ เพื่อเปรียบเทียบทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยก่อน และหลังการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้เป็นเด็กปฐมวัยเพศ ชายและหญิง อายุระหว่าง 3-4 ปี ซึ่งกาลังศึกษาอยู่ชั้นอนุบาลปีที่ 1 ของโรงเรียนมิตรภาพที่ 34 อาเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2553 จานวน 15 คน ซึ่งเป็นเด็กที่มี คะแนนทักษะทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์อยู่ในเกณฑ์ต่าจากแบบวัดที่ผู้วิจัยสร้างขึ้น เครื่องมือ ที่ใช้ในการวิจัย คือ แผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร จานวน 18 แผน เพื่อใช้ในการทดลอง 6 สัปดาห์ ๆ ละ 3 วันๆ ละ 30 นาที และแบบวัดทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย โดยใช้แบบแผนการทดลองแบบ One-Group Pretest-Posttest Design สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ ข้อมูลคือ ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตราฐาน และการทดสอบค่าที สรุปผลการวิจัย เด็กปฐมวัยที่ได้รับการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารก่อนและหลังการทดลอง มีทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์โดยรวมและรายด้านแตกต่างกันอย่างมีนัยสาคัญทางสถิติที่ ระดับ .01 อภิปรายผล ผลการวิจัยในครั้งนี้ ผู้วิจัยสามารถอภิปรายผลตามสมมติฐานที่ตั้งไว้ ดังต่อไปนี้ จากการวิเคราะห์ข้อมูล พบว่า ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์โดยรวมของเด็กปฐมวัย ก่อนการทดลอง ได้ค่าเฉลี่ยรวมเท่ากับ 12.96 และหลังการทดลองได้ค่าเฉลี่ยรวมเท่ากับ 18.33 และเมื่อทดสอบความแตกต่างระหว่างค่าเฉลี่ยรวมก่อนและหลังการทดลองโดยใช้ t-test พบว่ามี ความแตกต่างกันอย่างมีนัยสาคัญทางสถิติที่ระดับ .01 โดยค่าเฉลี่ยรวมหลังการทดลองมีค่าสูงกว่า ก่อนการทดลอง ซึ่งแสดงว่าเด็กปฐมวัยที่ได้รับการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารมีทักษะพื้นฐาน
60 ทางคณิตศาสตร์หลังการทดลองสูงกว่าก่อนการทดลองซึ่งสอดคล้องกับสมมติฐานที่ตั้งไว้ และเมื่อ มีการพิจารณาเปรียบเทียบเป็นรายด้านก่อนการทดลอง พบว่า ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ ด้าน การเปรียบเทียบ ได้ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 2.45 ด้านการจับคู่ ได้ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 2.79 และ ด้านการนับ จานวนได้ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 2.45 และหลังการทดลอง พบว่า ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ ด้านการ เปรียบเทียบ ได้ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 2.45 ด้านการจับคู่ ได้ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 2.79 และด้านการนับจานวน ได้ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 2.45 และเมื่อทดสอบค่าทีพบว่าค่าเฉลี่ยก่อนและหลังการทดลองของแต่ละด้านมี ความแตกต่างกันอย่างมีนัยสาคัญทางสถิติที่ระดับ .01 โดยค่าฉลี่ยหลังการทดลองในแต่ละด้านสูง กว่าก่อนการทดลอง ซึ่งแสดงให้เห็นว่า การจัดกิจกรรมการประกอบอาหารสามารถส่งเสริมทักษะ พื้นฐานทางคณิตศาสตร์ในทุก ๆ ด้านให้แก่เด็กปฐมวัยได้ สอดคล้องกับที่ เคลฟสเต็ด (Klefstad, 1995 : 33 อ้างถึงใน วลัย สาโดด, 2549 : 42) ได้กล่าวถึง ประโยชน์ของกิจกรรมประกอบอาหาร ไว้ว่า ช่วยให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ทักษะคณิตศาสตร์ ด้านการวัด การกะปริมาณ การเปรียบเทียบ มากกว่า-น้อยกว่า เต็ม-ว่างเปล่า และจานวนนับ และอื่นๆ อีกมากมาย อันเนื่องมาจากเด็กได้ ปฏิบัติการทดลองด้วยตนเองในขณะที่ช่วยกันประกอบอาหาร ดังที่ อัญชลี ไสยวรรณ (2531 : 5) ได้กล่าวไว้ว่า การทดลองเป็นกิจกรรมที่สาคัญมากกิจกรรมหนึ่งของการเรียนการสอน เพื่อให้ นักเรียนได้มีโอกาสลงมือกระทาหรือปฏิบัติด้วยตนเอง ซึ่งจะช่วยส่งเสริมให้นักเรียนรู้จักค้นคว้า หาเหตุผลและสามารถแก้ปัญหาได้ ทั้งนี้เนื่องมาจากกิจกรรมการประกอบอาหารเป็นกิจกรรมที่ช่วยส่งเสริมให้เด็กได้ เรียนรู้ด้วยตนเอง โดยใช้ประสาทสัมผัสทั้ง 5 โดยเฉพาะในการวิจัยผู้วิจัยได้ให้เด็กทุกคนเป็นผู้ลง มือทา ร่วมกันชิม ติชมรสชาติของอาหาร ร่วมกันกะประมาณ เปรียบเทียบขนาด นับจานวนและ จับคู่ของส่วนประกอบของอาหารทุกครั้ง เพราะผู้วิจัยตระหนักดีว่าเด็กจะเกิดการเรียนรู้ที่ดีได้ต้อง ผ่านกระบวนการคิดและลงมือกระทาด้วยตนเอง สอดคล้องกับที่ วไลพร พงษ์ศรีทัศน์ (2533 : 6- 7) ได้กล่าวไว้ว่า การจัดประสบการณ์แบบปฏิบัติการทดลองประกอบอาหาร หมายถึง กิจกรรมที่ จัดให้ผู้เรียนได้ใช้ประสาทสัมผัสทุกด้านในการเรียนรู้ คือ การมองเห็น การสัมผัส การชิมรส การ ดมกลิ่น และการฟัง และ วรรณวิภา สุทธเกียรติ (2542 : 3) ที่กล่าวไว้ว่า ควรเน้นให้เด็กได้ค้นพบ ความสามารถด้านมิติสัมพันธ์ด้วยกระบวนการในการทากิจกรรมการประดิษฐ์ การวาด การ มองเห็น การสังเกต การเปรียบเทียบการเปลี่ยนแปลง และการจาแนกรูปทรงเรขาคณิต ซึ่งเป็น กระบวนการที่ให้เด็กได้สารวจ ตั้งข้อคาดเดา ลงมือสืบเสาะ และตรวจสอบความคาดเดา การ เรียนรู้ของเด็กปฐมวัยนั้น เรียนรู้ผ่านการเล่น การลงมือปฏิบัติจริง ซึ่งเปิดโอกาสให้เด็กได้ใช้ ประสาทสัมผัสจากการเล่น การลงมือกระทาของตนเองได้ทดลองพัฒนาทักษะการสังเกต จาแนก
61 เปรียบเทียบ คิดแก้ปัญหาและตอบสนองความอยากรู้ อยากเรียน เกิดความสนใจใคร่รู้ ทาให้เด็กเกิด การกระตือรือร้น และรอเวลาที่จะได้ร่วมกันชื่นชมผลงานของตนเองอย่างใจจดใจจ่อ นอกจากนี้แล้ว การจัดกิจกรรมการประกอบอาหารยังช่วยให้เด็กเกิดความคิดสัมพันธ์ กันเป็นหมู่คณะ ส่งเสริมพัฒนาการด้านสังคมอีกด้วยซึ่งสอดคล้องกับที่ อุทัย เพชรช่วย (2542 : 24) ได้กล่าวไว้ว่า การจัดประสบการณ์ให้กับเด็กนั้น ถ้าเด็กมีโอกาสได้ปฏิสัมพันธ์กับเพื่อนๆ ฝึก การทากิจกรรมร่วมกันและการรวมกลุ่ม เด็กจึงจะได้เรียนรู้ รู้จักกันและกัน ซึ่งการเรียนรู้ใน ลักษณะนี้น่าจะทาให้เกิดความเข้าใจกันได้ดีกว่าการเรียนรู้จากครูเสียอีก เพราะภาษาที่เด็กใช้พูดจา สื่อสารกันนั้นสามารถสื่อความหมายได้ดี และเหมาะสมกว่าภาษาของครู ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิด ของ เพียเจท์ ( Piaget, 1896 อ้างถึงใน หรรษา นิลวิเชียร, 2535 : 41- 42) ที่กล่าวว่า การจัด ประสบการณ์ตรงโดยให้เด็กมีอิสระในการคิด การแสดงออก และการสนทนาระหว่างเด็กด้วยกัน จะทาให้เด็กสามารถเข้าใจกันได้เร็ว ในการวิจัยครั้งนี้ผู้วิจัยจึงให้เด็กได้ลงมือทาอาหารตามรายการ ที่จัดไว้ด้วยตนเองทุกคน อาจมีการใช้อุปกรณ์อันตรายเช่น มีดปอกผลไม้ หรือครก ซึ่งอาจเกิด อุบัติเหตุขึ้นได้ทุกเวลา ผู้วิจัยจึงดูแลเด็กขณะทากิจกรรมพร้อมกันอย่างระมัดระวัง โดยได้ย้าเตือน เด็กให้ระมัดระวังเป็นพิเศษ และตกลงกันก่อนทากิจกรรมว่า ในระหว่างที่ทากิจกรรมอยู่นั้น ให้เด็ก ตระหนักถึงอันตรายที่อาจเกิดขึ้นได้หากประมาท เล่นกัน หรือเผอเรอ จนอาจทาให้ตนเองและ เพื่อนได้รับอันตราย ซึ่งเด็กๆ ต่างรับฟัง และกระทาตามข้อตกลงร่วมกันได้ดี ทาให้ผู้วิจัยทราบ ว่า กิจกรรมการประกอบอาหารนอกจากจะช่วยส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ให้แก่เด็ก ปฐมวัยแล้วยังสามารถช่วยส่งเสริมให้เด็กมีพัฒนาการด้านคุณธรรมจริยธรรม และส่งเสริมวินัยใน ตนเอง เช่นการทาตามข้อตกลงร่วมกันก่อนทากิจกรรมเพื่อส่งเสริมความสามัคคี เช่นการช่วยกัน ทาอาหารจนเสร็จตามเวลาที่กาหนดไว้ได้ ส่งเสริมความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ เช่น การมีน้าใจช่วยกัน หยิบอุปกรณ์ หรือวัตถุดิบให้กับเพื่อน ส่งเสริมทักษะการแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นในระหว่างทากิจกรรม เช่น อาหารมีรสชาติไม่ดี ต้องทาอย่างไรให้มีรสชาติดีขึ้น สอดคล้องกับแนวคิดของ จอห์น ดิวอี้ ( Deway อ้างถึงใน สานักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ, 2543 : 3) ที่กล่าวถึง ความสาคัญของการจัดประสบการณ์ ไว้ว่า เด็กจะเรียนรู้ได้ดีเมื่อเกิดการเรียนการสอนและ ประสบการณ์ที่จัดให้กับเด็กเป็นประสบการณ์ตรงเพื่อช่วยให้เด็กได้ฝึกการคิด การแก้ปัญหา การ แสดงออกอย่างอิสระ และสามารถนาความรู้ที่ได้รับจากประสบการณ์นั้นๆมาใช้ในการแก้ปัญหา ของตนและส่วนรวมด้วย กิจกรรมการประกอบอาหารแต่ละประเภทที่ผู้วิจัยคัดเลือกมานั้น นอกจากจะคานึงถึง ความปลอดภัยในขั้นตอนการทากิจกรรมแล้ว ยังคานึงถึงการเลือกกิจกรรมที่นามาสอดแทรกเช่น การร่วมลงคะแนนให้กับผลงานการทาอาหารของตนเอง และที่สาคัญรายการอาหารที่นามาใช้ทา
62 กิจกรรมยังคัดเลือกอาหารที่มีคุณค่าเพื่อปลูกฝังเรื่องการเลือกรับประทานอาหารของเด็กอีกด้วย ซึ่งสอดคล้องกับ แจ็คแมน (Jackman, 1997 : 190 อ้างถึงใน วลัย สาโดด, 2549 : 45 ) ที่กล่าวว่า การประกอบอาหาร เป็นกิจกรรมที่เด็กได้เรียนรู้จากประสบการณ์ตรง เรียนรู้จากกระบวนการใน การทางานรู้สึกประสบความสาเร็จ และเป็นการปลูกฝังลักษณะนิสัยในการรับประทานอาหารที่ติด ตัวไปตลอดชีวิต ข้อเสนอแนะ 1. ข้อเสนอแนะทั่วไป 1.1 ในการทากิจกรรมการประกอบอาหารเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทาง คณิตศาสตร์ครูสามารถปรับเปลี่ยนวัสดุหรือชนิดของอาหารที่สามารถทาได้สะดวกและหาวัตถุดิบ ได้ง่ายในท้องถิ่น 1.2 อุปกรณ์ที่ใช้ประกอบการจัดกิจกรรมควรเน้นเรื่องความปลอดภัยเป็นสาคัญ 1.3 ครูต้องใช้คาถามเพื่อยั่วยุให้เด็กเกิดความคิดเชิงทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ หลายๆด้านและกล้าที่จะลงมือปฏิบัติกิจกรรมเพื่อแสดงทักษะที่ตนเองมีอยู่ 1.4 รายการอาหารที่จะนามาใช้ในการทากิจกรรมควรเลือกโดยคานึงถึงความ เหมาะสมกับวัยของเด็ก และเวลาที่ใช้ในการปรุงซึ่งควรพอดีกับช่วงความสนใจของเด็ก อีกทั้งควร เลือกอาหารที่มีสารอาหารครบถ้วนเพื่อส่งสริมนิสัยด้านการเลือกบริโภคให้กับเด็ก 2. ข้อเสนอแนะในการทาวิจัยครั้งต่อไป 2.1 ควรมีการศึกษาผลของการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารที่มีต่อทักษะพื้นฐาน ทางคณิตศาสตร์ด้านอื่นๆ เช่น ด้านรูปทรง ด้านการคาดคะเน เป็นต้น 2.2 ควรมีการเปรียบเทียบผลของการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร กับการจัด กิจกรรมรูปแบบอื่นๆ เช่นการจัดกิจกรรมวงกลม การจัดกิจกรรมการละเล่นไทย ในการพัฒนา ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์สาหรับเด็กปฐมวัย 2.3 ควรทดลองใช้กิจกรรมการประกอบอาหาร เพื่อพัฒนาในด้านอื่น ๆ เช่น พัฒนา ด้านความขยันหมั่นเพียร ความอดทนอดกลั้น ความรับผิดชอบ และความร่วมมือ ของเด็กปฐมวัย
63 บรรณานุกรม กรภัสสร ประเสริฐศักดิ์. (2539). ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยที่ได้รับการจัด กิจกรรมศิลปสร้างสรรค์ประกอบคาถามเชิงเหตุผลและคาถามเชิงเปรียบเทียบ. ปริญญานิพนธ์ การศึกษามหาบัณฑิต(การศึกษาปฐมวัย). บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัย ศรีนครินทรวิโรฒ. กรมวิชาการ. (2539). แนวการจัดประสบการณ์ระดับก่อนประถมศึกษา. กรุงเทพฯ: คุรุสภา. ------------ . (2540). หลักสูตรก่อนประถมศึกษา พุทธศักราช 2540. กรุงเทพฯ: คุรุสภา. ------------ . (2546). หลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พุทธศักราช 2546. กรุงเทพฯ: คุรุสภา. กาญจนา เกียรติประวัติ. วิธีสอนทั่วไปและทักษะการสอน. ภาควิชาหลักสูตรและการสอน คณะ ศึกษาศาสตร์. มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. กุลยา ตันติผลาชีวะ. (2547). การจัดกิจกรรมการเรียนรู้สาหรับเด็กปฐมวัย. กรุงเทพฯ: เอดิสัน เพรสโปรดักส์. ------------ . (2549, เมษายน). การสอนคณิตศาสตร์เด็กปฐมวัย. วารสารการศึกษาปฐมวัย. 10 (2): 38 จิตทนาวรรณ เดือนฉาย. (2541). ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยที่ได้รับการจัด กิจกรรมศิลปะวาดภาพนอกห้องเรียน. ปริญญานิพนธ์ การศึกษามหาบัณฑิต (การศึกษาปฐมวัย). บัณฑิตวิทยาลัยมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. ชมพูนุท จันทรางกูร. (2549). ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยที่ได้รับการจัด กิจกรรมประกอบอาหารประเภทขนมไทย. ปริญญานิพนธ์ การศึกษามหาบัณฑิต (การศึกษาปฐมวัย). บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. ณัฐนันท์ คัมภีร์ภัทร. ในเอกสารประกอบการเรียนการสอนวิชาคณิตศาสตร์สาหรับเด็ก ปฐมวัย. กรุงเทพฯ: ภาควิชาการศึกษาปฐมวัย สถาบันราชภัฎสวนดุสิต. ทิศนา แขมมณี. (2536). หลักการและรูปแบบพัฒนาเด็กปฐมวัยตามวิธีชีวิตไทย. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ : จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. นิตยา บรรณประสิทธิ์. (2536). เปรียบเทียบการจัดประสบการณ์แบบอภิปรายและแบบปกติที่มีต่อ ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย.ปริญญานิพนธ์ การศึกษามหาบัณฑิต (การศึกษาปฐมวัย). บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. นิตยา ประพฤติกิจ. (2541). คณิตศาสตร์สาหรับเด็กปฐมวัย. กรุงเทพฯ: โอ.เอ พริ้นติ้งเฮ้าส์. น้อมฤดี จงพยุหะ; สมใจ พรมศิริ; และ พยอม ตันมณี. (2517). คู่มือการศึกษาวิทยาศาสตร์.
64 กรุงเทพฯ: มิตรสยาม บุญเชิด ภิญโญอนันตพงษ์. (2526). การวัดประเมินผลการศึกษา. กรุงเทพฯ: ภาควิชาพื้นฐานทาง การศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. บุญทัน อยู่ชมบุญ. (2529). พฤติกรรมการสอนคณิตศาสตร์ระดับปฐมศึกษา. กรุงเทพฯ: โอเดียน สโตร์. บุญประจักษ์ วงษ์มงคล. (2536). การศึกษาผลการจัดประสบการณ์ปฏิบัติการทดลองประกอบ อาหารและการจัดประสบการณ์แบบทั่วไปที่มีต่อทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของ เด็กปฐมวัยที่มีความสามารถทางสติปัญญาแตกต่างกัน. ปริญญานิพนธ์ การศึกษา มหาบัณฑิต(การศึกษาปฐมวัย). บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. บุญเยี่ยม จิตรดอน. (2526). หนังสือชุดคู่มือครูการจัดกิจกรรมสาหรับเด็ก. กรุงเทพฯ: หน่วย ศึกษานิเทศก์กระทรวงศึกษาธิการ. ประไพจิตร เนติศักดิ์. (2529). การสอนคณิตศาสตร์ในระดับประถมศึกษา. ลาปาง: ภาควิชา หลักสูตรและการสอนคณิตศาสตร์ วิทยาลัยครูลาปาง. พร พันธุ์โอสถ. (2543). การเรียนรู้ของเด็กปฐมวัยไทย. กรุงเทพฯ: ภาพพิมพ์ พวงรัตน์ พุ่มคชา. (2545). การพัฒนาความสามารถทางคณิตศาสตร์ของเด็กอนุบาลที่เรียนโดยใช้ เรื่องคณิตศาสตร์. วิทยานิพนธ์ ครุศาสตร์มหาบัณฑิต(การศึกษาปฐมวัย). บัณฑิต วิทยาลัยจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช. (2532). การจัดประสบการณ์เพื่อสร้างมโนคติทางคณิตศาสตร์. เอกสารการสอนวิชาการสร้างเสริมประสบการณ์ชีวิตระดับปฐมวัยศึกษา หน่วยที่ 1 – 7. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช. มันทนา เทศวิศาล. (2535). การจัดศูนย์เด็กปฐมวัย. กรุงเทพฯ: คณะครุศาสตร์ สถาบันราชภัฎสวน ดุสิต. ยุพิน พิพิธกุล. (2524). การจัดประสบการณ์แบบปฏิบัติการประกอบอาหารสาหรับเด็กปฐมวัย. กรุงเทพฯ: บพิธการพิมพ์. เยาวพา เดชะคุปต์. (2528). กิจกรรมก่อนวัยเรียน. กรุงเทพฯ: โอเดียนสโตร์. ------------. (2542). การจัดการศึกษาสาหรับเด็กปฐมวัย. กรุงเทพฯ: แม็ค. ------------ . (2542). กิจกรรมสาหรับเด็กปฐมวัย. กรุงเทพฯ: เอพี กราฟฟิกส์ ดีไซน์. รัชนี สมประชา.(2533). ผลการจัดประสบการณ์การเล่นน้า เล่นทราย ที่มีต่อทักษะพื้นฐานทาง คณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย.ปริญญานิพนธ์ การศึกษามหาบัณฑิต(การศึกษาปฐมวัย). บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
65 ล้วน สายยศ ; และ อังคณา สายยศ. (2538). เทคนิคการวิจัยทางการศึกษา. พิมพ์ครั้งที่ 5. กรุงเทพฯ:มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. วัชรินทร์ เทพมณี. (2545). ประสบการณ์การเรียนรู้ที่ดี. กรุงเทพฯ: ประกายพรึก. วัลนา ธรจักร. (2544). ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยที่ได้รับการจัดประสบการณ์ ด้วยเกมการศึกษาประกอบการประเมินสภาพจริง. ปริญญานิพนธ์ การศึกษา มหาบัณฑิต(การศึกษาปฐมวัย). บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. วไลพร พงษ์ศรีทัศน์. (2533). ผลของการจัดประสบการณ์แบบปฏิบัติการทดลองประกอบอาหาร กับแบบปกติที่มีต่อทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ของเด็กปฐมวัย. ปริญญา นิพนธ์ การศึกษามหาบัณฑิต(การศึกษาปฐมวัย). บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศรี นครินทรวิโรฒ. วนิดา บุษยะกนิษฐ์. (2532). ผลของการจัดประสบการณ์แบบปฏิบัติการกับแบบปกติที่มีต่อทักษะ การเปรียบเทียบของเด็กปฐมวัย. ปริญญานิพนธ์ การศึกษามหาบัณฑิต(การศึกษา ปฐมวัย). บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. วรรณี โสมประยูร.(2532). ผลการจัดกิจกรรมสร้างสรรค์ที่มีต่อทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ ของเด็กปฐมวัย.ปริญญานิพนธ์ การศึกษามหาบัณฑิต(การศึกษาปฐมวัย). บัณฑิต วิทยาลัย มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. วลัย สาโดด. (2549). ความสามารถด้านมิติสัมพันธ์ของเด็กปฐมวัยที่ได้รับประสบการณ์กิจกรรม ขนมอบ. ปริญญานิพนธ์ การศึกษามหาบัณฑิต (การศึกษาปฐมวัย). บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัย ศรีนครินทรวิโรฒ. วาโร เพ็งสวัสดิ์. (2542). การวิจัยทางการศึกษาปฐมวัย. สกลนคร: โปรแกรมวิชาการวัดผล การศึกษา คณะครุศาสตร์ สถาบันราชภัฎสกลนคร. ศิริลักษณ์ สินธวาลัย. (2522). ทฤษฎีอาหารเล่ม 3 หลักการทดลองอาหาร. กรุงเทพฯ: แผนกวิชา อาหารและโภชนาการ คณะคหกรรมศาสตร์ วิทยาลัยเทคโนโลยีและอาชีวศึกษา วิทยา เขตเทคนิคกรุงเทพฯ. ศรีสุดา คัมภีร์ภัทร. (2534). ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์และความเชื่อมั่นในตนเองของเด็ก ปฐมวัยที่ได้รับการจัดกิจกรรมการเคลื่อนไหวและจังหวะที่เน้นองค์ประกอบพื้นฐาน. ปริญญานิพนธ์ การศึกษามหาบัณฑิต(การศึกษาปฐมวัย). บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัย ศรีนครินทรวิโรฒ.
66 สิริมา ภิญโญอนันตพงษ์. (2538). แนวการจัดประสบการณ์ปฐมวัยศึกษา: แนวคิดสู่แนวปฏิบัติ (หลักสูตรการศึกษาปฐมวัย). นนทบุรี : อิเล็คทรอนิคส์ เวิลด์. สิริมา ภิญโญอนันตพงษ์. (2545). การวัดและประเมินแนวใหม่:เด็กปฐมวัย. กรุงเทพฯ: คณะ ศึกษาศาสตร์มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. ------------. (2543). แผนการจัดประสบการณ์ชั้นอนุบาลศึกษาปีที่ 1 เล่มที่ 2. กรุงเทพฯ: ชุมนุม สหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทยจากัด. ------------ . (2543). แผนการจัดประสบการณ์ชั้นอนุบาลศึกษาปีที่ 2 เล่มที่ 1. กรุงเทพฯ: ชุมนุม สหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทยจากัด. ------------. (2543). แผนการจัดประสบการณ์ชั้นอนุบาลศึกษาปีที่ 2 เล่มที่ 2. กรุงเทพฯ: ชุมนุม สหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทยจากัด. สุภาวดี สัภยานุกุล.(2532). การศึกษาเปรียบเทียบทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ของเด็ก ปฐมวัยที่ได้รับการจัดประสบการณ์แบบใช้เกมประกอบการสาธิตกับแบบปฏิบัติการ ทดลอง.ปริญญานิพนธ์ การศึกษามหาบัณฑิต(การศึกษาปฐมวัย). บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. สุรางค์ โค้วตระกูล. (2545). จิตวิทยาการศึกษา. กรุงเทพฯ:จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. สานักงานคณะกรรมาธิการการศึกษาเอกชน. (2535). แผนการจัดประสบการณ์ชั้นเด็กเล็ก.พิมพ์ครั้ง ที่ 4. กรุงเทพฯ: รุ่งศิลป. สานักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ. (2531). แผนการจัดประสบการณ์ชั้นเด็กเล็ก กลุ่มที่ 1.พิมพ์ครั้งที่ 5. กรุงเทพฯ: รุ่งศิลป. ------------. (2536). คู่มือการจัดกิจกรรมที่เน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้. กรุงเทพฯ: คุรุสภา ลาดพร้าว. ------------ . (2540). คู่มือหลักสูตรก่อนประถมศึกษา พุทธศักราช 2540 (อายุ 3 – 6 ปี). กรุงเทพฯ: กระทรวงศึกษาธิการ. สิริชนม์ ปิ่นน้อย. (2542). ผลการใช้เกมคณิตศาสตร์ในการสอนตามแนวคิดคอนสตรัคติวิสที่มีต่อ ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนคณิตศาสตร์ของเด็กวัยอนุบาล. วิทยานิพนธ์ ครุศาสตรมหา บัณฑิต (ประถมศึกษา). บัณฑิตวิทยาลัย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. หรรษา นิลวิเชียร. (2535). ปฐมวัยศึกษา : หลักสูตรและแนวปฏิบัติ. กรุงเทพฯ: โอเดียนสโตร์. หรรษา นิลวิเชียร; และ พรรณรัศมิ์ เง่าธรรมสาร. (2535). ปฐมวัยศึกษา : หลักสูตรและแนวปฏิบัติ. กรุงเทพฯ: โอเดียนสโตร์.
67 อัญชลี แจ่มเจริญ. (2526). วิธีการสอนกลุ่มทักษะ “คณิตศาสตร์” (ระบบชุดการสอน). กรุงเทพฯ: โอเดี้ยนสโตร์. อัญชลี ไสยวรรณ. (2531). การศึกษาเปรียบเทียบผฃการจัดประสบการณ์แบบปฏิบัติการทดลอง กับแบบผสมผสานที่มีต่อทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ของเด็กปฐมวัย. ปริญญา นิพนธ์ การศึกษามหาบัณฑิต(การศึกษาปฐมวัย). บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศรี นครินทรวิโรฒ. อุทัย เพชรช่วย. (2542). ผลการจัดกิจกรรมกลุ่มที่มีต่อทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็ก ปฐมวัย. ปริญญานิพนธ์ การศึกษามหาบัณฑิต(การศึกษาปฐมวัย). บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
68 ภาคผนวก
69 ภาคผนวก ก. แผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย
70 แผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย สาระการเรียนรู้ อาหารดีมีประโยชน์ เรื่องผัดผักรวมมิตร สัปดาห์ที่ 1 วันที่ 1 สอนวัน จันทร์ ที่ 19 กรกฎาคม พ.ศ. 2553 เวลา 30 นาที สาระสาคัญ ผักและผลไม้ถือเป็นอาหารที่มีประโยชน์โดยให้ทั้งวิตามินและแร่ธาตแก่ร่างกาย และถือ เป็นหนึ่งในอาหารหลัก 5 หมู่ที่ร่างกายต้องการ ผักและผลไม้แต่ละชนิดมีประโยชน์ที่แตกต่างกัน และมีลักษณะ รูปทรง สี ที่แตกต่างกันด้วย ทั้งนี้จึงสามารถนาผักและผลไม้มาจัดกิจกรรม ประกอบอาหารเพื่อเพิ่มความเข้าใจทางคณิตศาสตร์ที่เกี่ยวกับการเปรียบเทียบให้แก่เด็ก และจะ พัฒนาอย่างเป็นขั้นตอนเช่นเดียวกับการเจริญเติบโตของร่างกาย จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. เพื่อให้สามารถเปรียบเทียบความแตกต่างของผักและผลไม้ได้ สาระการเรียนรู้ 1. สาระการเรียนรู้ - การปฏิบัติตนในการประกอบอาหาร 2. กิจกรรมสาคัญ - การประกอบอาหารและการทากิจกรรมร่วมกับผู้อื่น เนื้อหา 1. ประโยชน์ของผัก ความแตกต่างของผักแต่ละชนิด เช่น รูปร่าง ขนาด และสี 2. ข้อตกลงการทาผัดผักรวมมิตร ขั้นตอนการดาเนินกิจกรรม ขั้นนา 1. ครูนาตะกร้าใส่ผักและผลไม้หลายชนิดที่มีความแตกต่างกันทั้งสีรูปทรงและขนาด มาให้เด็กดู พร้อมทั้งให้เด็กออกมาเข้าแถวดูกันอย่างเป็นระเบียบ ครูถามเด็กว่ารู้จักผักอะไรบ้าง ผักชนิดไหนมีขนาดใหญ่ที่สุด และเล็กที่สุด ผักชนิดใดมีรูปทรงกลมคล้ายลุกบอล เช่น กะหล่าปลี (ทั้งผล) มะเขือเทศ ข้าวโพดอ่อน ถั่วลันเตา คะน้า ส้ม ชมพู่ แตงโม เป็นต้น 2. ครูและนักเรียนร่วมกันสนทนาเกี่ยวกับสีและรูปทรง 2.1 เด็ก ๆ คิดว่าผักและผลไม้มีประโยชน์อย่างไรบ้าง และบอกว่าวันนี้เราจะทาอาหาร จากผักเหล่านี้
71 2.2 ครูหยิบผักแต่ละชนิดมาโดยถามเด็กว่าส่วนนี้ของผักเรียกว่าอะไร เด็กช่วยกันบอก เช่น ใบ ก้าน ว่าเราสามารถนาผักเหล่านี้มาทาอะไรได้บ้าง ครูพูดพร้อมบอกว่าเราสามารถนามา ทาอาหารต่าง ๆ มากมายจากผัก เช่น แกงส้ม สลัด ผักชุบแป้ งทอด ครูถามเด็กว่าใครชอบทาน ผักบ้าง ครูกล่าวชื่นชมเด็กที่ยกมือ และบอกว่าร่างกายจะแข็งแรง 3. ครูนาวัสดุอุปกรณ์ต่าง ๆ แนะนาให้เด็ก ๆ รู้จักชื่อและวิธีใช้ เช่น(มีดเอาไว้ปอกใช้คู่ กับเขียง เอาไว้หั่นผักและหมู) (กะทะ ใช้คู่กับตะหลิวเอาไว้ผัด) (หม้อ ใช้คู่กับทัพพี เอาไว้ต้มหรือ แกง) เตาแก๊ส ถังแก๊ส ส่วนผสมต่างๆ 4. ครูและเด็กร่วมกันสร้างข้อตกลงร่วมกันในการปฏิบัติกิจกรรมประกอบอาหารจาก ผัก ชื่ออาหารคือ ผัดผักรวมมิตร เช่นข้อตกลงมีดังนี้ 4.1 เด็ก ๆ ต้องรอรับอุปกรณ์ที่ครูแจกให้อย่างอดทน และมีระเบียบ 4.2 ไม่พูดคุย เสียงดัง ระหว่างปฏิบัติกิจกรรม 4.3 ไม่ทาอุปกรณ์ เสียหาย และหลังจากปฏิบัติกิจกรรมเสร็จต้องช่วยกันเก็บอุปกรณ์ 4.4 ต้องเคารพกฎในการทาอาหาร โดยทาอย่างระมัดระวังไม่ให้เกิดอุบัติเหตุ ขั้นดาเนินการ 1. เด็ก ๆ เข้าแถวรับอุปกรณ์ ส่วนผสม การทาผัดผักรวมมิตรจากครู 2. ครูแบ่งเด็กเป็น 2 กลุ่ม กลุ่มละ 7-8 คน ครูอธิบายพร้อมกับสาธิตการทาให้กับ กลุ่มที่ 1 ดูก่อน โดยให้เด็กๆ สัมผัสว่าผักชนิดไหนที่แข็งกว่า จะต้องนาลงกะทะเพื่อผัดก่อนเสมอ เพราะจะสุกยากกว่า หลังจากนั้นครูก็ไปกลุ่มที่ 2 โดยครูผลัดไปดูระหว่างกลุ่ม 1 และกลุ่ม 2 พร้อมกาชับเรื่องการเกิดอุบัติเหตุเพราะต้องเปิดแก๊สระหว่างการประกอบอาหารเมื่อเสร็จแล้วครูตัก ใส่จาน 2 จานให้เด็ก ๆ ช่วยกันบอกว่าจานที่ 1 มากหรือน้อยกว่าจานที่ 2 ครูให้เด็กชิม ผักแต่ละ คา ว่าผักชนิดไหนมัเนื้อสัมผัสอุ่นนุ่ม และชนิดไหนค่อนข้างแข็ง ครูชื่นชมผลงานเด็กว่ามีรสชาติดี 3. หลังจากทากิจกรรมเสร็จ เด็ก ๆ ร่วมกันเก็บอุปกรณ์ และร่วมกันทาความสะอาด บริเวณที่ทากิจกรรม ขั้นสรุป 1. ครูและเด็กร่วมกันสรุปถึงประโยชน์ของผัก 2. ครูกล่าวชื่นชมและให้กาลังใจเด็กที่สามารถทากิจกรรมต่างๆได้อย่างดี สื่อการเรียนรู้ 1. ผักชนิดต่าง ๆ เช่น แครอท ถั่วฝักยาว กะหล่าปลี ฯลฯ 2. อุปกรณ์และส่วนผสมในการทาผัดผักรวมมิตร 3. ภาพอาหารต่าง ๆ ที่ทามาจากผัก
72 การวัดและการประเมินผล 1. วิธีการวัด / สิ่งที่วัด สังเกตจากการสนทนา และการตอบคาถาม 2. เกณฑ์การวัดผล เกณฑ์การให้คะแนน มีดังนี้ ระดับคะแนน 1 หมายถึง เด็กสามารถตอบคาถามได้ 0 หมายถึง เด็กไม่สามารถตอบคาถามได้
73 แผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย สาระการเรียนรู้ อาหารดีมีประโยชน์ เรื่อง ผักชุบแป้ งทอด สัปดาห์ที่ 1 วันที่ 2 สอนวัน พุธ ที่ 21 กรกฎาคม พ.ศ. 2553 เวลา 30 นาที สาระสาคัญ การให้เด็กได้เรียนรู้ผ่านการลงมือปฏิบัติจริงจากการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารจะ ทาให้เด็กเกิดพัฒนาการด้านปัญญา และมีทักษะทางคณิตศาสตร์ซึ่งเกิดจากการเรียนรู้จาก ประสบการณ์ตรง การจัดกิจกรรมการประกอบอาหารในครั้งนี้หยิบยกนาเอาผักนานาชนิดที่มี รูปทรงและสีสันแตกต่างกัน เพื่อสนองความต้องการตามธรรมชาติของเด็ก เกิดการสังเกตและจดจา ลักษณะรวมทั้งสามารถจับคู่ผักที่มีลักษณะหรือสีที่คล้ายคลึงกันได้ซึ่งจะช่วยพัฒนาพักษะพื้นฐาน ให้แก่เด็กได้ จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. เพื่อให้เด็กสามารถจับคู่ผักที่มีรูปทรงคล้ายกันได้ สาระการเรียนรู้ - การปฏิบัติตนในการประกอบอาหาร - การประกอบอาหาร และการทากิจกรรมร่วมกับผู้อื่น เนื้อหา 1. ทักษะทางคณิตศาสตร์เกี่ยวกับการจับคู่ 2. ขั้นตอนการประกอบอาหารผักชุบแป้ งทอด ขั้นตอนการดาเนินการ ขั้นนา 1. ครูนาบัตรคาและภาพผักต่าง ๆ มาให้เด็ก ๆ ดูและนาภาพเงาของผักชนิดนั้นให้เด็ก เด็กจับคู่ จากนั้นโยงเข้าสู่กิจกรรมการทาผัดผักรวมมิตร 2. ครูและนักเรียนร่วมกันสนทนาเกี่ยวกับข้อตกลงร่วมกันที่ได้ตกลงกันไว้เมื่อกิจกรรม ที่แล้ว จากนั้นใช้คาถามดังนี้ 2.1 เด็ก ๆ คิดว่าผักแต่ละชนิดแตกต่างกันตรงไหนบ้าง เช่น สี ขนาด รูปร่าง กลิ่น 2.2 ครูนาผักที่หั่นแล้วแจกให้เด็กแต่ละคน คนละชนิด จากนั้นครูให้เด็กแต่ละคนหา คู่เพื่อนที่ได้ผักชนิดเดียวกัน คู่ไหนหาได้ให้นั่งลง จากนั้นครูกล่าวชื่นชม 3 คู่แรกที่เป็นผู้ชนะ
74 3. ครูโยงเข้าสู่กิจกรรมการประกอบอาหารผักชุบแป้ งทอด โดยอธิบายพร้อมสาธิต วิธีการทา พร้อมนาวัสดุ อุปกรณ์ที่ใช้ในการทาให้เด็ก ๆ ได้รู้จัก 4. ครูและเด็กร่วมกันทบทวนข้อตกลงร่วมกันในเรื่องการปฏิบัติตนในการร่วมกันทา กิจกรรมประกอบการทาถั่วฝักยาวชุบแป้ งทอด ดังนี้ 4.1 เด็กต้องรู้จักอดทนรอคอย และมีระเบียบในการรอรับวัสดุอุปกรณ์ 4.2 ไม่พูดคุยเสียงดัง ไม่เล่นซุกซน ในระหว่างการทากิจกรรม 4.3 ในระหว่างทากิจกรรมต้องไม่เล่น ขั้นดาเนินการ 1. เด็กเข้าแถว รอรับอุปกรณ์โดยครูแบ่งเป็น 2 กลุ่ม กลุ่มละ 7-8 คน แยกกันไปทา โดยครูจะผลัดไปดูเด็ก ๆ และคอยดูอย่างใกล้ชิด 2. หลังจากทากิจกรรมเสร็จ เด็ก ๆ ร่วมกันเก็บอุปกรณ์ลงในที่กาหนดไว้ และร่วมกัน ทาความสะอาดบริเวณที่ทากิจกรรม และร่วมกันชิม พร้อมทั้งบอกเด็กว่าผักที่เด็กๆบางคนไม่ชอบ แต่เมื่อนามาชุบแป้ ง ก็จะอร่อยน่าทาน ให้เด็กๆ นาไปบอกผู้ปกครองให้ทาทานกันที่บ้าน ร่างกายจะ ได้แข็งแรง ขั้นสรุป 1. ครูและเด็กร่วมกันสรุปถึงประโยชน์ ของผักชุบแป้ งทอด 2. ครูกล่าวชื่นชมและให้กาลังใจเด็ก สื่อการเรียนรู้ 1. บัตรคา 2. ภาพอาหาร ถาพเงาของผักชนิดต่างๆ 3. อุปกรณ์ในการทาผักชุบแป้งทอด การวัดและการประเมินผล 1. วิธีการวัด / สิ่งที่วัด 1.1 การตอบคาถาม 2. เกณฑ์การวัดผล 1 หมายถึง เด็กสามารถตอบคาถามได้ 0 หมายถึง เด็กไม่สามารถตอบคาถามได้
75 แผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย สาระการเรียนรู้ อาหารดีมีประโยชน์ เรื่อง ส้มตาผลไม้ สัปดาห์ที่ 1 วันที่ 3 สอนวัน ศุกร์ ที่ 23 กรกฎาคม พ.ศ. 2553 เวลา 30 นาที สาระสาคัญ ส้มตา เป็นอาหารที่แสดงถึงวัฒนธรรมพื้นบ้านทางภาคอีสานได้รับความนิยมจากนานา ประเทศในเรื่องของรสชาติ และคุณประโยชน์ อีกทั้งวิธีการปรุงก็เรียบง่ายเหมาะสาหรับการนามา จัดกิจกรรมการประกอบอาหารให้แก่เด็ก เพราะมีวัตถุดิบที่หลากหลาย ซึ่งจะช่วยส่งเสริมให้เด็ก ได้รับการฝึกในเรื่องของการจับคู่และจาแนกสิ่งต่าง ๆ ตามรูปร่าง ขนาด การบอกตาแหน่งของ สิ่งของ การเรียบเทียบขนาด รูปร่าง น้าหนัก ความยาวและส่วนสูงก่อนที่จะเรียนคณิตศาสตร์ในชั้น ประถมต่อไป จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. เพื่อให้เด็กสามารถจับคู่สิ่งของที่มีรูปทรงคล้ายกันได้ สาระการเรียนรู้ 1. สาระการเรียนรู้ - การปฏิบัติตนในการประกอบอาหาร 2. กิจกรรมสาคัญ - การประกอบอาหาร และการทากิจกรรมร่วมกับผู้อื่น เนื้อหา 1. ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์เรื่องการจับคู่ ขั้นตอนการดาเนินกิจกรรม ขั้นนา 1. ครูนาผลไม้ต่างๆ ใส่ตะกร้ามาให้เด็กดู เช่น แอปเปิ้ล มะละกอ ฝรั่ง สาลี่ ครูให้ เด็กเข้าแถวออกมาดู และสัมผัสอย่างเป็นระเบียบ พร้อมกับถามว่าใครรู้บ้างว่ามีผลไม้ อะไรบ้าง อยู่ในตะกร้า เด็ก ๆ ช่วยกันตอบ พร้อมกับให้ตัวแทนออกมาจัดผลไม้ให้อยู่ในกลุ่มพวกเดียวกัน เช่น แอปเปิ้ลคู่กับแอปเปิ้ล สาลี่คู่กับสาลี่ และจับคู่เปลี่ยนไปเรื่อย ๆ ตามที่ครูบอก 2. ครูและนักเรียนร่วมกันสนทนาถึงประโยชน์และรสชาติของผลไม้ โดยใช้คาถาม ดังนี้
76 2.1 เด็ก ๆ คิดว่าผลไม้มีประโยชน์และผลไม้แต่ละชนิดมีรสชาติอย่างไร ครูให้เด็ก ชิมผลไม้ชนิดต่างๆ ที่หั่นเตรียมนามา 2.2 ผลไม้สามารถนามาประกอบอาหารได้หรือไม่ และทาอะไรได้บ้างครูนาภาพ มาประกอบคาอธิบาย 3. ครูโยงเข้าสู่กิจกรรมการประกอบอาหารส้มตาผลไม้ โดยครูอธิบายพร้อมสาธิต วิธีการทา พร้อมนาวัสดุ อุปกรณ์ที่ใช้ทาให้เด็ก ๆ ดูและสัมผัสทั่วกัน 4. ครูและเด็กร่วมกันทบทวนข้อตกลงร่วมกันในเรื่องการปฏิบัติตนในการทากิจกรรม ประกอบอาหารส้มตาผลไม้ ดังนี้ 4.1 เด็ก ๆ ต้องรู้จักอดทนรอคอย และมีระเบียบวินัย 4.2 ไม่พูดคุยเสียงดัง ในระหว่างทากิจกรรม 4.3 ไม่ทาวัสดุ อุปกรณ์ เสียหาย และหลังจากปฏิบัติกิจกรรมเสร็จต้องช่วยกันเก็บ 4.4 ต้องเคารพกฏกติกาในการประกอบอาหารโดยทาอย่างระวัง ขั้นดาเนินการ 1. แบ่งเด็กเป็น 2 กลุ่มๆ ละ 7-8 คน แล้วเข้าแถวรอรับอุปกรณ์ ส่วนผสมการทาส้มตา ผลไม้โดยครูคอยแนะนาอย่างใกล้ชิด ครูบอกให้ตัวแทนกลุ่มแต่ละกลุ่มหยิบส่วนผสม ตามจานวน ที่สั่ง เมื่ออีกลุ่มหยิบสิ่งใดขั้นมา ให้อีกกลุ่มหาและหยิบขั้นมาเช่นเดียวกัน พร้อมร่วมกันออกเสียง นับจานวนพร้อมๆกัน เริ่มด้วย กระเทียม ถั่วฝักยาว มะละกอ มะเขือเทศ ใส่น้าตาลปี๊บ น้าปลา มะนาว คลุกเคล้าให้เข้ากัน ตักใส่จาน 2. หลังทากิจกรรมเสร็จเด็กร่วมกันเก็บอุปกรณ์ในที่กาหนดไว้ และร่วมกันทาความ สะอาด บริเวณที่ทากิจกรรม ขั้นสรุป 1. ครู และเด็กร่วมกันสรุปถึงประโยชน์ของผลไม้ 2. ครูกล่าวชื่นชมและให้กาลังใจเด็กแต่ละคน สื่อการเรียนรู้ 1. ผลไม้ชนิดต่าง ๆ 2. วัสดุ อุปกรณ์ และส่วนผสมในการทาส้มตาผลไม้ การวัดและการประเมินผล 1. วิธีการวัด / สิ่งที่วัด 1.1 การตอบคาถาม 1.2 แบบวัดทักษะทางคณิตศาสตร์ ระหว่างปฏิบัติกิจกรรมการประกอบอาหาร
77 2. เกณฑ์การวัดผล 1 หมายถึง เด็กสามารถตอบคาถามได้ 0 หมายถึง เด็กไม่สามารถตอบคาถามได้
78 แผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย สาระการเรียนรู้ อาหารดีมีประโยชน์ เรื่อง น้าส้มคั้น สัปดาห์ที่ 2 วันที่ 1 สอนวัน พุธ ที่ 28 กรกฎาคม พ.ศ. 2553 เวลา 30 นาที สาระสาคัญ การเรียนคณิตศาสตร์ เด็กควรจะได้มีประสบการณ์เกี่ยวกับกับเปรียบเทียบ เรียงลาดับ การวัด การจับคู่หนึ่งต่อหนึ่ง การนับก่อนที่จะเรียนเรื่องตัวเลข และวิธีคิดคานวณ ซึ่งการจัด กิจกรรมการประกอบอาหารในครั้งนี้นาเอาผลไม้ที่เด็กๆรู้จัก คือส้ม มาใช้ในการจัดกิจกรรมซึ่ง นอกจากเด็กๆ จะๆได้รับคุณค่าจากสารอาหารแล้ว ยังสามารถเกิดประสบการณ์ทางคณิตศาสตร์ใน เรื่องของการเปรียบเทียบ อันเปรียบเสมือนบันไดขั้นต้น ซึ่งช่วยเตรียมตัวให้พร้อมที่จะก้าวไปสู่ ประสบการณ์พื้นฐานต่อไป จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. เพื่อให้เด็กสามารถเปรียบเทียบปริมาณของน้าส้มที่แตกต่างกันได้ สาระการเรียนรู้ 1. สาระการเรียนรู้ - การปฏิบัติตนในการประกอบอาหาร 2. กิจกรรมสาคัญ - การประกอบอาหาร และการทากิจกรรมร่วมกับผู้อื่น เนื้อหา 1. ประโยชน์ของส้ม 2. ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์การเปรียบเทียบ ขั้นตอนการดาเนินกิจกรรม ขั้นนา 1. ครูให้เด็กทุกคนปิดตา และให้ชิมสิ่งที่ครูเตรียมไว้ในจานบนโต๊ะที่ละคน หลังจาก ชิมครบทุกคนแล้ว ครูถามว่าคืออะไร เด็กช่วยกันตอบ ครูหยิบบัตรภาพและบัตรคาเฉลยส้ม 2. ครูและนักเรียนร่วมกันสนทนาถึงประโยชน์ของส้ม โดยใช้คาถามดังนี้ 2.1 เด็ก ๆ คิดว่าส้มมีประโยชน์ อย่างไรบ้าง 2.2 ครูหยิบผลส้มออกมาใส่ตะกร้าให้เด็ก ๆ ช่วยนับจานวนผลส้ม ทั้งหมดและ ถามว่ามีกี่ผล และส้มนอกจากจะรับประทานได้แล้วยังสามารถเอาไปทาอะไรได้บ้าง
79 3. เด็กและครูร่วมกันสนทนาถึงการนาส้มมาทาน้าส้มคั้น ครูนาวัสดุ อุปกรณ์ต่าง ๆ ให้เด็กได้รู้จักและสัมผัสกันทั่ว 4. ครูและเด็กร่วมกันทบทวนข้อตกลงร่วมกันในการปฏิบัติกิจกรรมประกอบอาหาร การทาน้าส้มคั้น เช่นมีข้อตกลงดังนี้ 4.1 เด็ก ๆ ต้องรู้จักอดทนรอคอย และมีระเบียบวินัย 4.2 ไม่พูดคุยเสียงดัง ในระหว่างทากิจกรรม 4.3 ไม่ทาวัสดุ อุปกรณ์ เสียหาย และหลังจากปฏิบัติกิจกรรมเสร็จต้องช่วยกันเก็บ 4.4 ต้องเคารพกฎกติกาในการประกอบอาหารโดยทาอย่างระมัดระวัง และ ช่วยเหลือกันและกัน ขั้นดาเนินการ 1. เด็ก ๆ เข้าแถวรอรับอุปกรณ์ วัสดุ ต่าง ๆ ที่ใช้ในการทาน้าส้มคั้น 2. ครูแบ่งเด็กเป็น 2 กลุ่ม กลุ่มที่ 1 จะเตรียมส้มและคั้น กลุ่มที่ 2 จะรับไปปรุงแต่ง รสและแจกจ่ายเพื่อนๆ เพื่อชิม โดยครูคอยให้คาแนะนาชี้แนะ 3. เมื่อได้น้าส้มมาแล้ว ครูเตรียมแก้วใสที่มีรูปทรงเดียวกันมาทั้งหมด 6 ใบ แล้วริน น้าส้มใส่ในแก้ว ซึ่งจะใส่ในปริมาณที่เท่ากันเป็นคู่ ๆ จากนั้นวางสลับกัน ติดหมายเลข 1-6 ที่แก้ว ครูให้ตัวแทนกลุ่มทั้งสองกลุ่มออกมา จับคู่แก้วที่มีปริมาณน้าส้มเท่ากัน ทีละกลุ่ม ให้เด็กที่เหลือ ช่วยกันเป็นกรรมการและปรบมือชื่นชมกลุ่มที่ทาได้ถูกต้อง 4. หลังจากทากิจกรรมเสร็จเด็ก ๆ ร่วมกันเก็บอุปกรณ์ และร่วมกันทาความสะอาด บริเวณที่ทากิจกรรม ขั้นสรุป 1. ครู และเด็กร่วมกันสรุปถึงประโยชน์ของน้าส้มคั้น 3. ครูกล่าวชื่นชมและให้กาลังใจเด็กแต่ละคนที่มีระเบียบวินัยในตนเอง สื่อการเรียนรู้ 1. ภาพส้ม 2. บัตรคาส้ม ป้ายตังเลข 1-6 3. ผลส้ม 4. แก้วใส 6 ใบ และ อุปกรณ์ ส่วนผสมในการทาน้าส้มคั้น การวัดและการประเมินผล 1. วิธีการวัด / สิ่งที่วัด 1.1 สังเกตการสนทนา และการตอบคาถาม
80 1.2 แบบวัดทักษะทางคณิตศาสตร์ ระหว่างปฏิบัติกิจกรรมการประกอบอาหาร 2. เกณฑ์การวัดผล 1 หมายถึง เด็กสามารถตอบคาถามได้ 0 หมายถึง เด็กไม่สามารถตอบคาถามได้
81 แผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย สาระการเรียนรู้ อาหารดีมีประโยชน์ เรื่อง ขนมไข่หวาน สัปดาห์ที่ 2 วันที่ 2 สอนวัน ศุกร์ ที่ 30 กรกฎาคม พ.ศ. 2553 เวลา 30 นาที สาระสาคัญ การจัดกิจกรรมการประกอบอาหารถือเป็นการเรียนรู้ผ่านประสบการณ์ตรงซึ่งเด็กจะได้ เตรียมความพร้อมในเรื่องของการสังเกตการณ์เปรียบเทียบรูปร่าง หรือสีที่เหมือนและแตกต่างกัน ของไข่ การเปรียบเทียบจานวน ขนาดของไข่ใช้ในกิจกรรมนี้โดยผ่านการร่วมกันนับจานวน จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. เพื่อให้เด็กสามารถนับจานวน สิ่งของที่กาหนดได้อย่างถูกต้อง สาระการเรียนรู้ 1. สาระการเรียนรู้ - การปฏิบัติตนในการประกอบอาหาร 2. กิจกรรมสาคัญ - การประกอบอาหาร และการทากิจกรรมร่วมกับผู้อื่น เนื้อหา 1. ประโยชน์ของไข่ 2. ทักษะทางคณิตศาสตร์การนับจานวน ขั้นตอนการดาเนินกิจกรรม ขั้นนา 1. ครูนากล่องซึ่งใส่ไข่ไว้ โดยให้เด็กออกมาเข้าแถวอย่างเป็นระเบียบ พร้อมกับให้ ล้วงลงไปในกล่อง สัมผัสลูบคลาอย่างเบามือทุกคนในระหว่างปฏิบัติกิจกรรมครูพูดปริศนาคาทาย ไข่ จากนั้นให้เด็กร่วมกันเฉลย ครูจึงหยิบสิ่งที่อยู่ในกล่องออกมาที่ละฟอง ครูร้องเพลงแม่ไก่ออก ไข่ ให้เด็กร่วมร้องและออกเสียงนับไข่ทีละฟอง จนครบ 20 ฟอง 2. ครูและนักเรียนร่วมกันสนทนาเกี่ยวกับไข่ โดยใช้คาถามดังนี้ 2.1 เด็ก ๆ คิดว่าไข่มีประโยชน์ อย่างไรบ้าง 2.2 ครูนาไข่มาถามเด็ก ๆ ว่า ไข่ฟองนี้คือไข่อะไร และไข่ที่มีสีขาวนี้เรียกว่าไข่ อะไร และเราสามารถนาไปทาอะไรได้บ้าง ครูพูดพร้อมทั้งนาภาพอาหารที่ทาจากไข่เป็ดและไข่ ไก่ให้เด็กดูและนาไข่เป็ดไข่ไก่ให้เด็กสัมผัสลูบคลา และให้ช่วยกันจับคู่จานวนไข่เป็ดไข่ไก่ และ ถามเด็ก ๆ ว่าได้ทั้งหมดกี่คู่ มีจานวนกี่ฟอง
82 3. ครูโยงเรื่องเข้าสู่กิจกรรมการทาขนมไข่หวาน โดยอธิบายพร้อมทั้งสาธิตการทา พร้อมนาอุปกรณ์ให้เด็กได้รู้จักและสัมผัสโดยทั่วกัน 4. ครูและเด็กร่วมกันทบทวนข้อตกลงร่วมกันในการทาขนมไข่หวาน โดยมีข้อตกลง ดังนี้ 4.1 เด็ก ๆ ต้องรอรับอุปกรณ์ที่ครูแจกให้อย่างอดทน และมีระเบียบ 4.2 ไม่พูดคุยเสียงดัง หรือเล่นซนในระหว่างปฏิบัติกิจกรรม 4.3 ไม่ทาวัสดุ อุปกรณ์ เสียหาย และหลังจากปฏิบัติกิจกรรมเสร็จต้องช่วยกัน เก็บอุปกรณ์ให้เรียบร้อย 4.4 ต้องเคารพกฎข้อตกลง และควรมีน้าใจช่วยเหลือผู้อื่น ขั้นดาเนินการ 1. เด็ก ๆ เข้าแถวรอรับอุปกรณ์จากครู 2. ครูแบ่งเด็กออกเป็น 2 กลุ่มๆ ละ 7-8 คน จากนั้นแจกไข่ให้เด็กทุกคนได้เป็นคน เต๊าะใส่ถ้วยใบเล็กที่แจกพร้อมกัน โดยบอกให้เด็กทาอย่างเบามืออย่าให่ไข่แดงแตก เตรียมน้าเชื่อม ในหม้อ ให้แต่ละคนเข้าแถวมาหย่อนลงหม้ออย่างระมัดระวัง พร้อมทั้งช่วยกันออกเสียงนับจานวน ไข่ที่ใส่ลงในหม้อ เมื่อทาเสร็จตักใส่ถ้วยใหญ่ ทั้งสองกลุ่ม แล้วร่วมกันนับของแต่ละกลุ่ม ว่ากลุ่ม ใดมีจานวนไข่ที่ไม่แตก และสวยเป็นลูกดี น่ารับประทาน กลุ่มไหนมีจานวนไข่ที่เข้าเกณฑ์มากกว่า เป็นกลุ่มที่ชนะ ครูและเพื่อนๆร่วมกันปรบมือชื่นชม จากนั้นร่วมกันรับประทาน 3. หลังจากทากิจกรรมเสร็จแล้วเด็ก ๆ ร่วมกันเก็บอุปกรณ์ ลงในที่กาหนดไว้ และ ร่วมกันทาความสะอาดบริเวณที่ทากิจกรรม ขั้นสรุป 1. ครู และเด็กร่วมกันนับเลข 1-20 ครูชูบัตรตัวเลขไปพร้อมกัน 2. ครูกล่าวชื่นชมและให้กาลังใจเด็กแต่ละคนที่มีระเบียบวินัยในตนเอง สื่อการเรียนรู้ 1. ปริศนาคาทาย ไข่ 2. วัสดุ อุปกรณ์ในการทาขนมไข่หวาน เช่น ไข่ ถ้วย ช้อน หม้อ เตาแก๊ส น้าตาล น้าเปล่า 3. บัตรตัวเลข 1-20 4. เพลงแม่ไก่ออกไข่
83 การวัดและการประเมินผล 1. วิธีการวัด / สิ่งที่วัด 1.1 การตอบคาถาม 2. เกณฑ์การวัดผล 1 หมายถึง เด็กสามารถตอบคาถามได้ 0 หมายถึง เด็กไม่สามารถตอบคาถามได้ ปริศนาคาทาย “ไข่” ฉันคืออะไร ออกได้จากไก่ และทั้งเป็ดไซร้ก็คือแม่ฉัน เป็นลูกรี ๆ มีไว้ต้มกิน เพลงแม่ไก่ออกไข่ แม่ไก่ออกไข่วันละฟอง ไข่วันละฟอง ไข่วันละฟอง แม่ไก่ออกไข่ทุกวัน หนึ่งวันก็ได้ไข่ 1 ฟอง (ร้องซ้า ตามจานวนไข่ในแต่ละรอบ)
84 แผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย สาระการเรียนรู้ อาหารดีมีประโยชน์ เรื่อง ยาไข่เค็ม สัปดาห์ที่ 2 วันที่ 3 สอน วันศุกร์ ที่ 30 กรกฎาคม พ.ศ. 2553 เวลา 30 นาที สาระสาคัญ เด็กที่ได้รับประสบการณ์เกี่ยวกับการสังเกต การเปรียบเทียบ ปริมาณของวัตถุดิบที่ นามาใช้ในจัดกิจกรรมการประกอบอาหารเช่นไข่เค็ม ได้ลิ้มลองรสชาติ และเปรียบเทียบรูปทรง ของชิ้นไข่ที่ผ่านเกณฑ์ในการจัดกิจกรรม เพื่อเป็นพื้นฐานในการเตรียมความพร้อมที่จะเรียน คณิตศาสตร์ในระดับประถมศึกษาต่อไป จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. เพื่อให้เด็กสามารถเปรียบเทียบจานวนของไข่เค็มในภาชนะที่กาหนดได้ 2. เพื่อให้เด็กรู้จักวิธีการทายาไข่เค็ม สาระการเรียนรู้ 1. สาระการเรียนรู้ - การปฏิบัติตนในการประกอบอาหาร 2. กิจกรรมสาคัญ - การประกอบอาหาร และการทากิจกรรมร่วมกับผู้อื่น เนื้อหา 1. ทักษะทางคณิตศาสตร์เรื่องการเปรียบเทียบ 2. ข้อตกลงในการทายาไข่เค็ม ขั้นตอนการดาเนินกิจกรรม ขั้นนา 1. ครูนาไข่เป็ด ไข่ไก่ และไข่เค็ม รวม 20 ฟองมาให้เด็กดู แล้วช่วยกันนับ (ใช้เพลง แม่ไก่ออกไข่) และให้เข้าแถวออกมาสัมผัสลูบคลา ครูนาออกมา จากนั้นให้ช่วยกันบอกความ แตกต่างของสี ขนาด และการสังเกตไข่เค็มว่าจะมีผงสีขาวๆเคลือบผิวอยู่ ครูฝ่าไข่เค็มให้เด็กได้ ชิมรสชาติ 2. ครูอธิบายการทาไข่เค็ม และใช้คาถามดังนี้ 2.1 เด็ก ๆ คิดว่าไข่มีประโยชน์ อย่างไรบ้าง 2.2 ครูผ่าไข่เค็มที่ต้มสุกแล้วและบอกให้เด็ก ๆ ทราบว่าไข่เป็ดสามารถเก็บไว้ รับประทานนาน ๆ โดยการนาไปดองทาไข่เค็ม เรียกว่าการถนอมอาหารไข่เค็มสามารถนามาทา
85 ทั้งอาหารและขนมได้ เช่น ขนมเปีย ครูให้เด็กช่วยกันนับจานวนไข่เค็ม พร้อมกับร้องเพลงแม่ไก่ ออกไข่จนครบจานวนไข่เค็มที่ครูให้เด็กนับ 3. ครูโยงเรื่องเข้าสู่กิจกรรมการยาไข่เค็ม แนะนาวัสดุ อุปกรณ์ให้เด็กๆได้รู้จัก 4. ครูและเด็กร่วมกันทบทวนข้อตกลงร่วมกันในเรื่องการปฏิบัติตนในการทากิจกรรม ยาไข่เค็ม โดยมีข้อตกลงดังนี้ 4.1 เด็ก ๆ ต้องรอรับอุปกรณ์ที่ครูแจกให้อย่างอดทน และมีระเบียบ 4.2 ไม่พูดคุยเสียงดัง หรือเล่นซุกซนในระหว่างปฏิบัติกิจกรรม 4.3 ไม่ทาวัสดุ อุปกรณ์ เสียหาย และหลังจากปฏิบัติกิจกรรมเสร็จต้องช่วยกันเก็บ อุปกรณ์ให้เรียบร้อย 4.4 ต้องเคารพกฎข้อตกลงในการทากิจกรรม โดยทาอย่างระมัดระวัง และต้องมี น้าใจช่วยเหลือซึ่งกันและกัน ขั้นดาเนินการ 1. เด็ก ๆ เข้าแถวรอรับอุปกรณ์จากครู 2. ครูแบ่งกลุ่มเด็กเป็น 2 กลุ่มๆ ละ 7-8 คน ครูเป็นคนฝ่าไข่เค็มแบ่งเป็น 2 ส่วน เด็กเข้า แถวรับช้อนจากครูคนละ 1 คัน และรับไข่คนละ 2 ซีก จากนั้น ให้แต่ละกลุ่มล้อมวง หันหน้าเข้าหา จานที่เตรียมไว้ตรงกลางของแต่ละกลุ่ม เมื่อได้ยินสัณญาณ ให้ทุกคนแข่งกันใช้ช้อนตักเนื้อไข่ ออก จากเปลือก ใส่จานให้เรียบร้อย กลุ่มไหนเสร็จก่อนเป็นฝ่านชนะ เมื่อเสร็จแล้วครูตัดสินเลือกไข่ที่ ผ่านเกณฑ์ คือ ตักได้อย่างสวยงาม ผิวไข่เรียบ และเต็มชิ้น ตักใส่จานแยกไว้ทั้ง 2 กลุ่ม จากนั้นให้ เด็กๆร่วมกันตัดสินเปรียบเทียบว่าปริมาณไข่จานไหนมากกว่ากัน เป็นกลุ่มชนะ ครูและเด็กร่วมกัน ปรบมือชมเชย 3. หลังจากทากิจกรรมเสร็จแล้วเด็ก ๆ ร่วมกันเก็บอุปกรณ์ ลงในที่กาหนดไว้ และ ร่วมกันทาความสะอาดบริเวณที่ทากิจกรรม ขั้นสรุป 1. ครู และเด็กร่วมกันสรุปประโยชน์ของไข่ 2. ครูกล่าวชื่นชมและให้กาลังใจเด็กแต่ละคนที่มีพฤติกรรมความมีวินัยในตนเอง สื่อการเรียนรู้ 1. ไข่เป็ด ไข่ไก่ ไข่เค็ม และส่วนผสม เช่น หอมแดงซอย น้ามะนาว 2. วัสดุอุปกรณ์ในการทายาไข่เค็ม เช่น ช้อน จาน 3. เพลง แม่ไก่ออกไข่
86 การวัดและการประเมินผล 1. วิธีการวัด / สิ่งที่วัด 1.1 สังเกตการสนทนา และการตอบคาถาม 1.2 แบบวัดทักษะทางคณิตศาสตร์ 2. เกณฑ์การวัดผล 1 หมายถึง เด็กสามารถตอบคาถามได้ 0 หมายถึง เด็กไม่สามารถตอบคาถามได้ เพลง แม่ไก่ออกไข่ แม่ไก่ออกไข่วันละฟอง ไข่วันละฟอง ไข่วันละฟอง แม่ไก่ออกไข่ทุกวัน (ซ้า) หนึ่งวันได้ไข่ 1 ฟอง สองวันได้ไข่ 2 ฟอง * ร้องจนครบจานวนที่กาหนด*
87 แผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย สาระการเรียนรู้ อาหารดีมีประโยชน์ เรื่อง ส้มตาแตงกวา สัปดาห์ที่ 3 วันที่ 1 สอน วันจันทร์ ที่ 2 สิงหาคม พ.ศ. 2553 เวลา 30 นาที สาระสาคัญ การให้เด็กเรียนรู้ผ่านกิจกรรมการประกอบอาหารถือเป็นการช่วยพัฒนาทักษะพื้นฐานทาง คณิตศาสตร์ในเรื่องของการจาแนกของออกเป็นหมวดหมู่ ตามลักษณะหรือขนาดการคิดจานวน รวมทั้งเรื่องของน้าหนัก จานวน ปริมาณ การวัดขนาดและเวลา โดยมีของจริงมาช่วยเสริมความ เข้าใจ เพราะจะเป็นพื้นฐานของความเข้าใจเรื่องคณิตศาสตร์ของเด็กต่อไปในอนาคต จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. เพื่อให้เด็กสามารถจับคู่แตงกวาที่มีรูปทรงเหมือนกันได้ 2. เพื่อให้เด็กรู้จักวัสดุ อุปกรณ์ที่ใช้ในการทาส้มตาแตงกวา สาระการเรียนรู้ 1. สาระการเรียนรู้ - การปฏิบัติตนในการประกอบอาหาร 2. กิจกรรมสาคัญ - การประกอบอาหาร และการทากิจกรรมร่วมกับผู้อื่น เนื้อหา 1. ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์เรื่องการจับคู่ 2. ข้อตกลงในการทาส้มตาแตงกวา ขั้นตอนการดาเนินกิจกรรม ขั้นนา 1. ครูนาภาพเงาของแตงกวามาแสดงให้เด็กทุกคนดู พร้อมกับให้ช่วยกันทายว่าเป็น ภาพเงาของผักอะไร เด็ก ๆ ช่วยกันตอบครูเฉลยโดยนาภาพแตงกวา และบัตรคาให้เด็กๆดูแล้ว อ่านออกเสียงตามครู 2. ครูและนักเรียนร่วมกันสนทนาถึงแตงกวา โดยใช้คาถามดังนี้ 2.1 เด็ก ๆ เคยสังเกตไหมคะว่าแตงกวามี 2 แบบ คือ แบบที่เป็นลูกใหญ่ๆ ยาวๆ ผล สีเข้มเข้ม และแบบที่ 2 คือ แบบที่เป็นลูกเล็กๆ ผลค่อนข้างกลม ข้างในมีน้าและเม็ดเยอะๆ ครูให้ เด็กๆชิม แตงกวา ทั้งสองแบบเปรียบเทียบรสชาติ และเนื้อสัมผัส
88 2.2 ครูบอกว่าแตงกวาสามารถนามาทาอาหาร เช่น ต้ม ผัด และยังมีอื่น ๆ อีกให้ เด็กช่วยกันคิด 3. ครูโยงเรื่องเข้าสู่กิจกรรมการทาส้มตาแตงกวา พร้อมนาวัสดุอุปกรณ์มาให้เด็กได้ รู้จักและสัมผัสโดยทั่วกัน 4. ครูและเด็กร่วมกันทบทวนข้อตกลงร่วมกันในการประกอบอาหาร โดยมีข้อตกลง ดังนี้ 4.1 ไม่พูดคุยเสียงดัง หรือเล่นซุกซนในระหว่างปฏิบัติกิจกรรม 4.2 ไม่ทาวัสดุ อุปกรณ์ เสียหาย และหลังจากปฏิบัติกิจกรรมเสร็จต้องช่วยกัน เก็บอุปกรณ์ให้เรียบร้อย 4.3 ต้องเคารพกฎข้อตกลงในการทากิจกรรม โดยทาอย่างระมัดระวัง และต้องมี น้าใจช่วยเหลือซึ่งกันและกัน ขั้นดาเนินการ 1. ครูนากล่องที่ใส่แตงกว่าทั้งสองแบบเอาไว้ แล้วแบ่งเด็กออกเป็น 2 กลุ่มๆ ละ 7-8 คน ให้ตัวแทนกลุ่มออกมาล้วงมือหาแตงกวาที่มีลักษณะเดียวกันกับที่ครูชูให้ดู จากนั้นครูเท แตงกวาลงบนโต๊ะ ซึ่งจะมีแตงกวาทั้ง 2 แบบ ปะปนกัน ให้ตัวแทนกลุ่มออกมาจับคู่แตงกวาที่ เหมือนกัน สลับกันทีละกลุ่ม เมื่อแตงกวาบนโต๊ะหมด ครูและเด็กร่วมกันนับจานวนแตงกวาที่แต่ ละกลุ่มจับคู่ไว้ จากนั้นแบ่งหน้าที่ให้กลุ่มที่ 1 ช่วยกันล้างทาความสะอาดลูกแตงกวาทั้ง 2 แบบ รวมทั้งถั่วฝักยาวที่จะนามาเป็นส่วนผสมด้วย กลุ่มที่ 2 เตรียมเครื่องสาหรับทาส้มตา เช่น คั้นน้า มะนาว หลังจากนั้นครูจะเป็นผู้ซอยแตงกวาเพราะต้องป้ องกันอันตรายจากคมมีด เมื่อเตรียมเครื่อง สาหรับทาส้มตาแตงกวาครบแล้ว ครูจะให้ตัวแทนกลุ่มออกมาปรุงรส คลุกเคล้าตามชอบ 2. หลังจากทากิจกรรมเสร็จแล้วเด็ก ๆ ร่วมกันเก็บอุปกรณ์ ลงในที่กาหนดไว้ และ ร่วมกันทาความสะอาดบริเวณที่ทากิจกรรม ขั้นสรุป 1. ครู และเด็กร่วมกันสรุปถึงการทาส้มตาแตงกวา 2. ครูกล่าวชื่นชมและให้กาลังใจเด็กแต่ละคน สื่อการเรียนรู้ 1. วัสดุ อุปกรณ์ในการทาส้มตาแตงกวา เช่นแตงกวา มะเขือเทศ น้ามะนาว น้าปลา น้าตาล ถั่วฝักยาว กุ้งแห้ง 2. จาน ช้อน ส้อม 3. ภาพเงาของแตงกวา บัตรคา รูปภาพแตงกวา
89 การวัดและการประเมินผล 1. วิธีการวัด / สิ่งที่วัด 1.1 การตอบคาถาม 1.2 แบบวัดทักษะทางคณิตศาสตร์ 2. เกณฑ์การวัดผล 1 หมายถึง เด็กสามารถตอบคาถามได้ 0 หมายถึง เด็กไม่สามารถตอบคาถามได้
90 แผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย สาระการเรียนรู้ อาหารดีมีประโยชน์ เรื่อง ขนมครกไข่นกกระทา สัปดาห์ที่ 3 วันที่ 2 สอน วันพุธ ที่ 4 สิงหาคม พ.ศ. 2553 เวลา 30 นาที สาระสาคัญ ไข่ มีหลายชนิดล้วนแล้วแต่เป็นแหล่งสารอาหารที่ร่างกายต้องการ อีกทั้งยังสามารถ นามาใช้ในกิจกรรมกรรมการประกอบอาหารเพราะเป็นเมนูอาหารที่ง่าย ที่สาคัญยังสามารถนามา เป็นสื่อในการเพิ่มทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ช่วยให้เด็กมีความพร้อมที่จะเรียนคณิตศาสตร์ เบื้องต้นได้แก่ การรู้จักสังเกตเปรียบ การจัดหมวดหมู่ การเพิ่มขึ้นและการลดลง ช่วยขยาย ประสบการณ์เกี่ยวกับคณิตศาสตร์ให้สอดคล้องเป็นลาดับจากง่ายไปหายาก ช่วยให้เด็กเกิดความ เข้าใจในความหมายของสัญลักษณ์ต่างๆ สามารถใช้ภาษาเกี่ยวกับวิชาคณิตศาสตร์ได้อย่างถูกต้อง จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. เพื่อให้เด็กสามารถนับจานวนไข่ได้ 2. เพื่อให้เด็กรู้จักวัสดุ อุปกรณ์ที่ใช้ในการทาขนมครกไข่นกกระทา สาระการเรียนรู้ 1. สาระการเรียนรู้ - การปฏิบัติตนในการประกอบอาหาร 2. กิจกรรมสาคัญ - การประกอบอาหาร และการทากิจกรรมร่วมกับผู้อื่น เนื้อหา 1. ข้อตกลงในการทาขนมครกไข่นกกระทา ขั้นตอนการดาเนินกิจกรรม ขั้นนา 1. ครูนาภาพนกกระทาออกมาพร้อมกับไข่ของนกกระทาให้เด็กร่วมกันพูดถึงไข่นก กระทา และนาไข่เป็ด ไข่ไก่ มาให้เด็กดู ร่วมกันพูดเกี่ยวกับความแตกต่างในเรื่องของรูปทรง ขนาด สี ของไข่ทั้ง 3 ชนิด และช่วยกันนับว่ามีกี่ฟอง 2. ครูโยงเรื่องเข้าสู่กิจกรรมการทาขนมครกไข่นกกระทา พร้อมนาวัสดุอุปกรณ์มาให้ เด็กได้รู้จักและสัมผัสโดยทั่วกัน 3. ครูและเด็กร่วมกันทบทวนข้อตกลงร่วมกันในการประกอบอาหารการทาขนมครก ไข่นกกระทา โดยมีข้อตกลงดังนี้
91 3.1 เด็ก ๆ ต้องรอรับอุปกรณ์ที่ครูแจกให้อย่างอดทน และมีระเบียบวินัย 3.2 ไม่พูดคุยเสียงดัง หรือเล่นซุกซนในระหว่างปฏิบัติกิจกรรม 3.3 ไม่ทาวัสดุ อุปกรณ์ เสียหาย และหลังจากปฏิบัติกิจกรรมเสร็จต้องช่วยกันเก็บ อุปกรณ์ให้เรียบร้อย 3.4 ประกอบกิจกรรมอย่างระมัดระวัง และต้องมีน้าใจช่วยเหลือซึ่งกันและกัน ขั้นดาเนินการ 1. ครูแบ่งเด็กเป็น 2 กลุ่ม ๆ ละ 7-8 คน แล้วให้เด็ก ๆ เข้าแถวรอรับอุปกรณ์ เช่น ช้อน สาหรับแคะขนมครกไข่นกกระทา และกระทงใบตอง คนละ 1 ใบ 2. ครูให้เด็ก ๆ เข้าแถวมารับไข่นกกระทาโดย 1 คนจะต้องนับไข่คนละ 5 ฟอง 3. ครูเตรียมเตาให้เด็ก ๆ ตอกไข่ใส่กะทะขนมครกที่เตรียมไว้ แต่ละกลุ่ม เมื่อสุกแล้ว ให้เด็กร่วมกันแคะไข่ออกจากกะทะใส่จานที่เตรียมไว้ ย้าให้เด็กระวังเรื่องความร้อน จับเวลา 15 นาที กลุ่มไหนได้มากกว่าเป็นกลุ่มชนะ เมื่อหมดเวลาร่วมกันนับจานวน จากนั้นเมื่อไข่เย็นให้แต่ละ คนตักนับใส่กระทงตนเองคนละ 5 ชิ้น 4. หลักจากทากิจกรรมเสร็จเด็ก ๆ ร่วมกันเก็บอุปกรณ์ ลงในที่กาหนดและร่วมกันทา ความสะอาดบริเวณที่ทากิจกรรม ขั้นสรุป 1. ครู และเด็กร่วมกันสรุปถึงประโยชน์ของไข่นกกระทา 2. ครูกล่าวชื่นชมและให้กาลังใจเด็กแต่ละคนที่มีพฤติกรรมความมีวินัยในตนเอง สื่อการเรียนรู้ 1. วัสดุ อุปกรณ์ในการทาขนมครกไข่นกกระทา 2. ไข่นกกระทา 3. ภาพเป็ด ไก่ นกกระทา การวัดและการประเมินผล 1. วิธีการวัด / สิ่งที่วัด 1.1 สังเกตการสนทนา และการตอบคาถาม 1.2 แบบวัดทักษะทางคณิตศาสตร์ ระหว่างปฏิบัติกิจกรรมการประกอบอาหาร 2. เกณฑ์การวัดผล 1 หมายถึง เด็กสามารถตอบคาถามได้ 0 หมายถึง เด็กไม่สามารถตอบคาถามได้
92 แผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย สาระการเรียนรู้ อาหารดีมีประโยชน์ เรื่อง หมูทอด สัปดาห์ที่ 3 วันที่ 3 สอน วันศุกร์ ที่ 6 สิงหาคม พ.ศ. 2553 เวลา 30 นาที สาระสาคัญ เนื้อสัตว์ เป็นแหล่งโปรตีนที่สาคัญสาหรับเด็ก การนาเนื้อสัตว์มาประกอบอาหารใน กิจกรรมนี้จึงทาให้เด็กทุกคนได้รับสารอาหารที่สาคัญ และการเปิดโอกาสให้เด็กได้แลกเปลี่ยน ความคิดเห็นกับเพื่อนด้วยการพูดคุย สนทนา หรือโต้เถียงกันในระหว่างปฏิบัติกิจกรรมการ ประกอบอาหาร ด้วยการใช้เหตุผลต่างๆ จะเป็นประโยชน์ต่อการแลกเปลี่ยนความคิดเห็น เพราะ การพูดคุย สนทนา หรือโต้เถียงกันของเด็กเป็นสิ่งที่กระตุ้นให้เกิดการเรียนรู้มากกว่าการถามคาถาม กับผู้ใหญ่ จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. เพื่อให้เด็กสามารถเปรียบเทียบปริมาณเนื้อหมูและน้ามันที่ใช้ทอดหมูได้ 2. เพื่อให้เด็กรู้จักวัสดุ อุปกรณ์ที่ใช้ในการทาหมูทอด สาระการเรียนรู้ 1. สาระการเรียนรู้ - การปฏิบัติตนในการประกอบอาหาร 2. กิจกรรมสาคัญ - การประกอบอาหาร และการทากิจกรรมร่วมกับผู้อื่น เนื้อหา 1. ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์เรื่องการเปรียบเทียบ 2. ข้อตกลงในการทาหมูทอด ขั้นตอนการดาเนินกิจกรรม ขั้นนา 1. ครูใส่หน้ากากหมู แล้วสอนเด็ก ๆ ร้องเพลงหมู หลังจากนั้นครูนาภาพหมูมาให้เด็ก ๆ ดูและร่วมกันสนทนาว่าหมูเป็นสัตว์ที่เลี้ยงไว้เป็นอาหาร 2. ครูและนักเรียนร่วมกันสนทนาถึงประโยชน์ของเนื้อหมู ว่าสามารถนามาเป็นอาหาร ได้มากมายหลายอย่าง ทั้งต้ม แกง ผัด ฯลฯ และลองให้เด็ก ๆ ยกตัวอย่างคนละ 1 อย่าง รวมถึง หมูทอด
93 3. ครูโยงเรื่องหมูทอดบอกเด็ก ๆ ว่าวันนี้เราจะมาทาหมูทอดกัน พร้อมทั้งแนะนาวัสดุ อุปกรณ์ให้เด็ก ๆ ได้รู้จักและสัมผัสกันทั่ว 4. ครูและเด็กร่วมกันทบทวนข้อตกลงร่วมกันในการประกอบอาหาร โดยมีข้อตกลง ดังนี้ 4.1 เด็ก ๆ ต้องรอรับอุปกรณ์ที่ครูแจกให้อย่างอดทน และมีระเบียบวินัย 4.2 ไม่พูดคุยเสียงดัง หรือเล่นซุกซนในระหว่างปฏิบัติกิจกรรม 4.3 ไม่ทาวัสดุ อุปกรณ์ เสียหาย และหลังจากปฏิบัติกิจกรรมเสร็จต้องช่วยกันเก็บ อุปกรณ์ให้เรียบร้อย 4.4 ประกอบกิจกรรมอย่างระมัดระวัง และต้องมีน้าใจช่วยเหลือซึ่งกันและกัน ขั้นดาเนินการ 1. ครูให้ตัวแทนออกมา 2 คน ตักหมูใส่จาน สาหรับนาไปทอดแล้วนาไปวางให้ เพื่อน ๆ ดู คอยถามว่าเพื่อน ๆ ลองสังเกตให้ดีว่าใครตักหมูได้มากกว่ากัน จานที่ 1 หรือจานที่ 2 เพื่อนช่วยกันตอบ ครูเทน้ามันใส่แก้วใสในปริมาณที่ต่างกัน แล้วถามเด็กๆว่ากลุ่มที่จะได้น้ามัน มากกว่าคือกลุ่มไหน (คาตอบคือกลุ่มที่ตักหมูมากกว่า) ครูถามเด็กๆว่า ทาไมกลุ่มนั้นจึงได้น้ามัน มากกว่า 2. ครูเตรียมตั้งกระทะให้เด็ก ๆ และบอกให้เด็กคอยดูวิธีการทอดของครู และให้ระวัง น้ามันจะกระเด็นถูกเด็ก ๆ ได้รับอันตราย ครูให้ตัวแทนผู้กล้ามาตักหมูใส่กระทะอย่างระวัง 3. หลังจากทากิจกรรมเสร็จแล้วให้เด็กช่วยกันเก็บอุปกรณ์ และทาความสะอาดบริเวณ ที่ทากิจกรรม ขั้นสรุป 1. ครู และเด็กร่วมกันสรุปถึงประโยชน์ของหมู และการทาหมูทอด 2. ครูกล่าวชื่นชมและให้กาลังใจเด็กแต่ละคนที่มีพฤติกรรมความมีวินัยในตนเอง สื่อการเรียนรู้ 1. วัสดุ อุปกรณ์ในการทาหมูทอด 2. เนื้อหมู น้ามัน 3. เพลงหมู 4. ภาพหมู หน้ากากหมู การวัดและการประเมินผล 1. วิธีการวัด / สิ่งที่วัด 1.1 สังเกตการสนทนา และการตอบคาถาม
94 1.2 แบบวัดทักษะทางคณิตศาสตร์ ระหว่างปฏิบัติกิจกรรมการประกอบอาหาร 2. เกณฑ์การวัดผล 1 หมายถึง เด็กสามารถตอบคาถามได้ 0 หมายถึง เด็กไม่สามารถตอบคาถามได้ เพลงหมู หมู หมู หมู หมู หมู หนูเคยเห็นหมูหรือเปล่า หมูมันตัวโตไม่เบา ผัดเผ็ดใบกระเพราอร่อยดี (ซ้า) กินหมูทุกวันอ้วนพี
95 แผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย สาระการเรียนรู้ อาหารดีมีประโยชน์ เรื่อง แซนวิช สัปดาห์ที่ 4 วันที่ 1 สอน วันจันทร์ ที่ 9 สิงหาคม พ.ศ. 2553 เวลา 30 นาที สาระสาคัญ ขนมปัง เป็นอาหารที่ง่ายต่อการรับประทานและปัจจุบันขนมปังสามารถนาไปประกอบ อาหารได้หลากหลายเช่น แซนวิช ซึ่งเหมาะกับการนามารับประทานในช่วงเวลาเร่งด่วนอีกทั้งขนม ปังยังมีรูปทรง ขนาดที่แตกต่างสามารถนามาใช้ประกอบการสอนคณิตศาสตร์ ในเรื่องของการจับคู่ รูปทรงของขนมปัง แล้วนามาประกอบอาหารรับประทาน ได้คุณอาหารที่เหมาะสมกับร่างกายอีก ด้วย จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. เพื่อให้เด็กสามารถจับคู่ขนมปังที่มีรูปทรงเหมือนกันได้ 2. เพื่อให้เด็กรู้จักวัสดุ อุปกรณ์ที่ใช้ในการทาแซนวิช สาระการเรียนรู้ 1. สาระการเรียนรู้ - การปฏิบัติตนในการประกอบอาหาร 2. กิจกรรมสาคัญ - การประกอบอาหาร และการทากิจกรรมร่วมกับผู้อื่น เนื้อหา 1. ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์เรื่องการจับคู่ 2. ข้อตกลงในการทาแซนวิช ขั้นตอนการดาเนินกิจกรรม ขั้นนา 1. ครูให้เด็ก ๆ ปิดตา ครูนาขนมปังใส่จานวางตรงหน้าของเด็ก ๆ แล้วให้หยิบชิม พร้อมกัน แล้วให้ช่วยกันบอกว่าที่เด็กชิมมีรสชาติอย่างไร และนักเรียนคิดว่ามันคืออะไร 2. ครูและนักเรียนร่วมกันสนทนาถึงรูปร่างของขนมปังโดยครูใช้คาถาม ดังนี้ 2.1 เด็ก ๆ คิดว่าขนมปังมีรูปร่างแบบใดบ้าง 2.2 ครูนาผลิตภัณฑ์ขนมต่าง ๆ ที่ทาจากแป้ งขนมปังมาให้เด็ก ๆ ดูพร้อมกับบอก ว่าขนมปังมีมากมายหลายแบบและสามารถนามาดัดแปลงเป็นขนม อาหารว่างได้มากมาย
96 3. ครูโยงเข้าสู่กิจกรรมการทาแซนวิช พร้อมนาวัสดุอุปกรณ์มาให้เด็กได้รู้จักและ สัมผัสโดยทั่วกัน 4. ครูและเด็กร่วมกันทบทวนข้อตกลงร่วมกันในการประกอบอาหาร โดยมีข้อตกลง 4.1 เด็ก ๆ ต้องรอรับอุปกรณ์ที่ครูแจกให้อย่างอดทน และมีระเบียบวินัย 4.2 ไม่พูดคุยเสียงดัง หรือเล่นซุกซนในระหว่างปฏิบัติกิจกรรม 4.3 ไม่ทาวัสดุ อุปกรณ์ เสียหาย และหลังจากปฏิบัติกิจกรรมเสร็จต้องช่วยกันเก็บ อุปกรณ์ให้เรียบร้อย 4.4 ต้องเคารพกฎในการทาอาหาร และต้องมีน้าใจช่วยเหลือซึ่งกันและกัน ขั้นดาเนินการ 1. ครูตักขนมปังเป็นสองแบบคือ สามเหลี่ยม และสี่เหลี่ยม 2. ครูแจกขนมปังให้เด็กคนละ 1 ชิ้น แล้วให้เด็กแต่ละคนออกมาหาแบบขนมปังที่วาง ไว้ทั้งสองแบบบนโต๊ะครู ซึ่งจะต้องเหมือนขนมปังแบบของตน จากนั้นครูเตรียมไส้ไว้3 แบบ คือ ไส้ไข่เจียว ไส้เนย ไส้สังขยา โดยให้เด็กแต่ละคนมาเลือกตักไส้ที่ตนชอบมากที่สุดคนละ 1 ไส้ 3. เมื่อเด็กทุกคนตักไส้เสร็จแล้ว ครูบอกให้เด็กหาคู่เพื่อนที่ตักไส้เหมือนกับตนเอง แล้ว วิ่งมาต่อแถวคู่ใดมาก่อนและถูกต้องเป็นคู่ที่ชนะ ครูให้รางวัลเป็นแซนวิช อีกคนละ 1 คู่ 4. หลังจากทากิจกรรมเสร็จเด็ก ๆ ร่วมกันเก็บอุปกรณ์ ลงในที่กาหนดและร่วมกันทา ความสะอาดบริเวณที่ทากิจกรรม ขั้นสรุป 1. ครู และเด็กร่วมกันสรุปถึงประโยชน์ของขนมปัง และการทาแซนวิช 2. ครูกล่าวชื่นชมและให้กาลังใจเด็กแต่ละคน สื่อการเรียนรู้ 1. ขนมปัง และไส้ขนมปัง 2. ผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ จากขนมปัง การวัดและการประเมินผล 1. วิธีการวัด / สิ่งที่วัด 1.1 สังเกตการสนทนา และการตอบคาถาม 1.2 แบบวัดทักษะทางคณิตศาสตร์ ระหว่างปฏิบัติกิจกรรมการประกอบอาหาร 2. เกณฑ์การวัดผล 1 หมายถึง เด็กสามารถตอบคาถามได้ 0 หมายถึง เด็กไม่สามารถตอบคาถามได้
97 แผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย สาระการเรียนรู้ อาหารดีมีประโยชน์ เรื่อง มันต้ม สัปดาห์ที่ 4 วันที่ 2 สอน วันพุธ ที่ 11 สิงหาคม พ.ศ. 2553 เวลา 30 นาที สาระสาคัญ มันเทศ เป็นพืชที่ให้สารอาหารคาร์โบไฮเดรต และสามารถนามาดัดแปลงเป็นขนมได้ ต่างๆนานา ซึ่งอยู่คู่กับวิถีชีวิตของคนไทยมาตั้งแต่อดีต เด็กๆต่างคุ้นเคยเพราะเป็นพืชที่หาได้ง่าย แล้วยังสามารถนามาดัดแปลงเป็นเมนูที่เหมาะสาหรับการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร ซึ่งจะ ส่งเสริมให้เด็กสามารถเรียนรู้ความคิดรวบยอดทางคณิตศาสตร์จากกิจกรรมต่างๆ สามารถจัดแทรก หรือบูรณาการเข้ากับวิชาอื่นๆ ที่บรรจุอยู่ในปฐมวัยศึกษา การเรียนเกี่ยวกับตัวเลข รูปทรง ขนาด ลาดับ การจัดหมู่ และความสัมพันธ์ต่างๆถือว่าเป็นประสบการณ์ประจาวันของเด็กที่ช่วยสอนเด็ก ตามธรรมชาติอยู่แล้ว จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. เพื่อให้เด็กสามารถเปรียบเทียบขนาดของชิ้นมันที่กาหนดได้ สาระการเรียนรู้ 1. สาระการเรียนรู้ - การปฏิบัติตนในการประกอบอาหาร 2. กิจกรรมสาคัญ - การประกอบอาหาร และการทากิจกรรมร่วมกับผู้อื่น เนื้อหา 1. ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์เรื่องการเปรียบเทียบ 2. ข้อตกลงในการทามันต้ม ขั้นตอนการดาเนินกิจกรรม ขั้นนา 1. ครูนากล่องซึ่งข้างในใส่มันไว้3 ชนิดคือ มันเทศ มันฝรั่ง มันสาปะหลัง ให้เด็กแต่ ละคนออกมาคลาดู จากนั้นเฉลยว่าคือมัน พร้อมชูป้ ายชื่อมัน ทั้ง 3 ชนิด ให้เด็กอ่านออกเสียงตาม 2. ครูและนักเรียนร่วมกันสนทนาถึงประโยชน์ของหัวมัน โดยครูใช้คาถามดังนี้ 2.1 เด็ก ๆ คิดว่ามันนาไปทาอาหารอะไรได้บ้าง ครูนารูปภาพอาหารมาให้ดู 2.2 ครูนารูปส่วนต่างๆ ของต้นมันมาให้เด็กๆดูพร้อมอธิบาย ว่าส่วนที่คนนามา รับประทาน คือส่วนของราก ที่เรียกว่าหัวมัน
98 3. ครูนามันทั้งสามชนิดมาวางไว้บนโต๊ะ ให้เด็กๆร่วมกันเปรียบเทียบว่ามันทั้ง 3 ชนิด ต่างกันอยางไรบ้าง 5. ครูโยงนาเข้าสู่การทาขนมมันต้มและบอกว่ามันที่เราจะใช้ในวันนี้คือ มันเทศ ครูแจกวัสดุอุปกรณ์ต่าง ๆ ให้เด็กดูและสัมผัสทั่วกัน 6. ครูและเด็กร่วมกันทบทวนข้อตกลงร่วมกันในการปฏิบัติกิจกรรมประกอบอาหาร จากหัวมัน ครูบอกเด็ก ๆ ว่าเราจะมาทามันต้มกัน โดยมีข้อตกลงดังนี้ 6.1 เด็ก ๆ ต้องรอรับอุปกรณ์ที่ครูแจกให้อย่างอดทน และมีระเบียบวินัย 6.2 ไม่พูดคุยเสียงดัง หรือเล่นซุกซนในระหว่างปฏิบัติกิจกรรม 6.3 ไม่ทาวัสดุ อุปกรณ์ เสียหาย และหลังจากปฏิบัติกิจกรรมเสร็จต้องช่วยกันเก็บ อุปกรณ์ให้เรียบร้อย 6.4 ต้องเคารพกฎในการทาอาหาร และต้องมีน้าใจช่วยเหลือซึ่งกันและกัน ขั้นดาเนินการ 1. ครูให้เด็ก ๆ เข้าแถวรอรับอุปกรณ์จากครู 2. ครูนาหัวมันที่ปอกเปลือกและหั่นเตรียมไว้แล้ว 3 ขนาด ใส่จานวางไว้บนโต๊ะให้เด็ก เข้าแถวแล้วมาหยิบมันที่หั่นแล้วทั้ง 3 ขนาด อย่างละ 1 ชิ้น จากนั้นครูบอกให้เด็กเปรียบเทียบว่ามัน ที่ตนหยิบมาทั้ง 3 ขนาด ชิ้นไหนใหญ่ที่สุด ให้ชูขึ้นมาพร้อมกัน และชิ้นไหนเล็กที่สุด ให้ชู เช่นเดียวกัน แล้วครูให้เด็กวางชิ้นมันที่ตนมี เรียงขนาดเล็กไปหาใหญ่ เมื่อจบกิจกรรมนี้ ครูกล่าว ชมเชยเด็กทุกคน 3. ครูนามันที่เหลือลงหม้อต้มน้าตาลรอให้เดือดตักให้นักเรียนทุกคนรับประทาน ขณะที่เด็กรับประทานครูถามว่าใครเหลือมันในถ้วยมากที่สุด ให้เด็กๆร่วมกันสังเกตเพื่อนที่อยู่ ข้างๆ และเปรียบเทียบกับขนมในถ้วยของตนเองว่าเหลือมากน้อยเพียงใด บอกครูเพื่อฝึกการ เปรียบเทียบปริมาณ และการสังเกต 4. หลังจากทากิจกรรมเสร็จเด็ก ๆ ร่วมกันเก็บอุปกรณ์ ลงในที่กาหนดและร่วมกันทา ความสะอาดบริเวณที่ทากิจกรรม ขั้นสรุป 1. ครู และเด็กร่วมกันสรุปถึงประโยชน์ของมัน และการทามันต้ม 2. ครูกล่าวชื่นชมและให้กาลังใจเด็กแต่ละคนที่มีพฤติกรรมความมีวินัยในตนเอง สื่อการเรียนรู้ 1. ภาพหัวมัน 2. หัวมัน
99 3. วัสดุอุปกรณ์ในการทามันต้ม การวัดและการประเมินผล 1. วิธีการวัด / สิ่งที่วัด 1.1 สังเกตการสนทนา และการตอบคาถาม 1.2 แบบวัดทักษะทางคณิตศาสตร์ ระหว่างปฏิบัติกิจกรรมการประกอบอาหาร 2. เครื่องมือวัด - แบบวัดทักษะทางคณิตศาสตร์ 3. เกณฑ์การวัดผล 1 หมายถึง เด็กสามารถตอบคาถามได้ 0 หมายถึง เด็กไม่สามารถตอบคาถามได้
100 แผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย สาระการเรียนรู้ อาหารดีมีประโยชน์ เรื่อง ยาหมูยอ สัปดาห์ที่ 4 วันที่ 3 สอน วันศุกร์ ที่ 13 สิงหาคม พ.ศ. 2553 เวลา 30 นาที สาระสาคัญ ผลิตภัณฑ์แปรรูปที่ได้จากเนื้อหมูมีขายมากมายตามท้องตลาดซึ่งบางอย่างเด็กๆอาจไม่ รู้จัก การนาผลิตภัณฑ์แปรรูปที่ได้จากเนื้อหมู เช่น หมูยอ มาใช้ในการจัดกิจกรรมการประกอบ อาหาร ซึ่งง่ายต่อการปรุงแล้วยังสามารถนามาประยุกต์เพื่อใช้สอนในกิจกรรมเพื่อส่งเสริมทักษะ พื้นฐานทางคณิตศาสตร์ในเรื่องการจับคู่ (Matching) ซึ่งเป็นการฝึกฝนให้เด็กรู้จักการสังเกต ลักษณะต่างๆ และจับคู่สิ่งที่เข้าคู่กัน เหมือนกันหรืออยู่ประเภทเดียวกัน จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. เพื่อให้เด็กสามารถจับคู่ผักชนิดเดียวกันได้ 2. เพื่อให้เด็กรู้จักวัสดุ อุปกรณ์ที่ใช้ในการทาหมูยอ สาระการเรียนรู้ 1. สาระการเรียนรู้ - การปฏิบัติตนในการประกอบอาหาร 2. กิจกรรมสาคัญ - การประกอบอาหาร และการทากิจกรรมร่วมกับผู้อื่น เนื้อหา 1. ประโยชน์ของหมู และผัก 2. ทักษะพื้นฐานการจับคู่ ขั้นตอนการดาเนินกิจกรรม ขั้นนา 1. ครูให้เด็กทบทวนเพลงหมู ครูและเด็กสนทนาถึงเนื้อหมูว่าเราใช้ทาอาหารมากมาย 2. ครูให้เด็ก ๆ ลองช่วยกันคิดนอกจากเนื้อหมูแล้วยังมีผลิตภัณฑ์หรืออาหารอะไรอีก บ้างทีมีส่วนผสมของหมูที่ขายอยู่ในตามตลาดหรือห้างสรรพสินค้า 3. ครูหยิบผลิตภัณฑ์อาหารเหล่านั้นให้เด็กดู เช่น ไส้กรอกหมู ลูกชิ้นหมู รวมทั้งหมูยอ 4. ครูโยงถึงเรื่องการทายาหมูยอโดยนาวัสดุอุปกรณ์ในการทามาให้เด็กดูและสัมผัส 5. ครูและเด็กร่วมกันทบทวนข้อตกลงร่วมกันในการปฏิบัติกิจกรรมการประกอบ อาหาร คือยาหมูยอโดยมีข้อตกลง ดังนี้
101 5.1 เด็กๆ ต้องรอรับอุปกรณ์ที่ครูแจกให้อย่างอดทน และมีระเบียบวินัย 5.2 ไม่พูดคุยเสียงดัง หรือเล่นซุกซนในระหว่างปฏิบัติกิจกรรม 5.3 ไม่ทาวัสดุ อุปกรณ์ เสียหาย และหลังจากปฏิบัติกิจกรรมเสร็จต้องช่วยกันเก็บ อุปกรณ์ให้เรียบร้อย 5.4 ต้องเคารพกฏในการทาอาหาร และต้องมีน้าใจช่วยเหลือซึ่งกันและกัน ขั้นดาเนินการ 1. ครูให้เด็ก ๆ เข้าแถวรอรับอุปกรณ์ในการทาหมูยอจากครู 2. ครูแบ่งเด็กมารับผักที่ใช้ในการยา เช่น มะเขือเทศ มะนาว ต้นหอม ผักชี โดยแบ่ง อย่างละเท่า ๆ กันและใส่ไว้ในถ้วยพลาสติกเล็กๆ จากนั้นให้เด็กแต่ละคนออกมาหยิบผักตามใจ ชอบคนละ 1 ชนิด จนหมด จากนั้น ครูบอกเด็กๆ ว่า “วันนี้เราจามาร่วมกันทายาหมูยอแสนอร่อย ชื่อเมนู ว่า ยาหมูยอสามัคคี” เพราะจาช่วยกันทา จากนั้นครูใส่หมูยอที่ได้หั่นไว้แล้วใส่ลงในโถ แก้วที่จะทาการคลุกเคล้าส่วนผสมทั้งหมด 3. ครูบอกเด็กว่า “ เอ...ผักแต่ละชนิดเข้ากลุ่มหน่อยดีไหมจ๊ะ” แล้วให้เด็กๆ ที่หยิบได้ ผักชนิดเดียวกันรวมกลุ่มเดียวกัน 4. จากนั้นครูเรียกให้เด็กที่มีผักแต่ละชนิดให้ทุกคนเดินมาใส่ส่วนผสมของตนเองลงใน โถแก้ว แล้วคลุกเคล้าปรุงรส ตักใส่ถ้วยรับประทานร่วมกัน ครูกล่าวชมเชย 5. หลังจากทากิจกรรมเสร็จเด็ก ๆ ร่วมกันเก็บอุปกรณ์ ลงในที่กาหนดและร่วมกันทา ความสะอาดบริเวณที่ทากิจกรรม ขั้นสรุป 1. ครูและเด็กร่วมกันกล่าวถึงกิจกรรมการทายาหมูยอว่าสาเร็จได้เพราะพวกเราทุกคน ร่วมกันทา 2. ครูกล่าวชื่นชมและให้กาลังใจเด็กแต่ละคนที่มีพฤติกรรมความมีวินัยในตนเอง สื่อการเรียนรู้ 1. เพลงหมู 2. อุปกรณ์การทาหมูยอ 3. ผลิตภัณฑ์อาหารที่ทาจากหมู เช่น ไส้กรอกหมู ลูกชิ้นหมู การวัดและการประเมินผล 1. วิธีการวัด / สิ่งที่วัด 1.1 สังเกตการสนทนา และการตอบคาถาม 1.2 แบบวัดทักษะทางคณิตศาสตร์ ระหว่างปฏิบัติกิจกรรมการประกอบอาหาร
102 2. เกณฑ์การวัดผล 1 หมายถึง เด็กสามารถตอบคาถามได้ 0 หมายถึง เด็กไม่สามารถตอบคาถามได้ เพลงหมู หมู หมู หมู หมู หมู หนูเคยเห็นหมูหรือเปล่า หมูมันตัวโตไม่เบา ผัดเผ็ดใบกระเพราอร่อยดี (ซ้า) กินหมูทุกวันอ้วนพี
103 แผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย สาระการเรียนรู้ อาหารดีมีประโยชน์ เรื่อง วุ้นน้าหวาน สัปดาห์ที่ 5 วันที่ 1 สอน วันจันทร์ ที่ 16 สิงหาคม พ.ศ. 2553 เวลา 30 นาที สาระสาคัญ การจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร โดยการใช้เมนูวุ้นชนิดต่างๆ นอกจากจะง่ายต่อการทา เพราะการทาวุ้นไม่ยุ่งยากมากนักเหมาะสมกับการนามาใช้ในกิจกรรมเพื่อสอนเด็กระดับชั้นอนุบาล 1 แล้วในกิจกรรมนี้ยังสามารถสอนเพื่อส่งเสริมทักษะทางคณิตศาสตร์เรื่องการเปรียบเทียบ ซึ่งเป็น ทักษะคณิตศาสตร์ที่เกี่ยวกับตัวเลขอันดับแรกที่เด็กรู้จักเป็นการนับอย่างมีความหมาย เช่น การ เปรียบเทียบขนาดและลักษณะ จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. เพื่อให้เด็กสามารถเปรียบเทียบวุ้นได้ 2. เพื่อให้เด็กรู้จักวัสดุ อุปกรณ์ที่ใช้ในการทากล้วยเชื่อม สาระการเรียนรู้ 1. สาระการเรียนรู้ - การปฏิบัติตนในการประกอบอาหาร 2. กิจกรรมสาคัญ - การประกอบอาหาร และการทากิจกรรมร่วมกับผู้อื่น เนื้อหา 1. ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์เรื่องการเปรียบเทียบ ขั้นตอนการดาเนินกิจกรรม ขั้นนา 1. ครูนาวุ้นแบบต่างๆมาให้เด็กชิม เช่นวุ้นมะพร้าว วุ้นน้าตาลสด วุ้นสี 2. ครูถามเด็กๆว่า ทาไมวุ้นแต่ละอย่างจึงมีรูปร่างต่างๆนานา ครูนาพิมพ์วุ้นที่มีรุปร่าง ต่างกันมาให้เด็กดู 3. ครูโยงนาเข้าสู่การทาวุ้นจากน้าหวาน ครูแนะนาวัสดุอุปกรณ์ต่าง ๆ ให้เด็กดูและ สัมผัสทั่วกัน 4. ครูและเด็กร่วมกันทบทวนถึงข้อตกลงในการปฏิบัติกิจกรรมการประกอบอาหาร การทาวุ้นหวาน โดยมีข้อตกลงดังนี้ 4.1 เด็ก ๆ ต้องรอรับอุปกรณ์ที่ครูแจกให้อย่างอดทน และมีระเบียบวินัย
104 4.2 ไม่พูดคุยเสียงดัง หรือเล่นซุกซนในระหว่างปฏิบัติกิจกรรม 4.3 ไม่ทาวัสดุ อุปกรณ์ เสียหาย และหลังจากปฏิบัติกิจกรรมเสร็จต้องช่วยกันเก็บ อุปกรณ์ให้เรียบร้อย 4.4 ต้องเคารพกฎในการทาอาหาร และต้องมีน้าใจช่วยเหลือซึ่งกันและกัน ขั้นดาเนินการ 1. ครูเตรียมแม่พิมพ์หลายๆ แบบวางไว้ บนโต๊ะ จากนั้นให้เด็ก ๆ เข้าแถวมาหยิบ แม่พิมพ์วุ้นที่ตนชื่นชอบไปคนละ 8 อัน 2. ครูให้ตัวแทนออกไปคนผงวุ้นที่ผสมน้าหวานแล้วคนให้เข้ากัน แบ่งผสมเป็น 2 สี คือแดงและเขียว แบ่งเด็กเป็น 2 กลุ่ม โดยให้เด็กวางแม่พิมพ์ของตนเรียงไว้ แล้วตักแบ่งน้าวุ้นให้ แต่ละกลุ่ม จากนั้นให้เด็กตักใส่ถ้วยซึ่งเป็นแม่พิมพ์ของตนเองโดยให้ตักทั้งสองสี รอจนกว่าจะ กลายเป็นวุ้น เมื่อวุ้นเย็นตัวให้เด็กจับคู่สีวุ้นของตนเอง ประกบเป็นคู่ใส่ถุงมัดยางเก็บไว้กินช่วง กลางวัน 3. หลังจากทากิจกรรมเสร็จเด็ก ๆ ร่วมกันเก็บอุปกรณ์ ลงในที่กาหนดและร่วมกันทา ความสะอาดบริเวณที่ทากิจกรรม ขั้นสรุป 1. ครู และเด็กร่วมกันสรุปถึงการทาวุ้นน้าหวาน 2. ครูกล่าวชื่นชมและให้กาลังใจเด็กแต่ละคนที่มีพฤติกรรมความมีวินัยในตนเอง สื่อการเรียนรู้ 1. วัสดุ อุปกรณ์ในการทาวุ้นน้าหวาน ถ้วยวุ้น 2. ขนมไทย ๆ การวัดและการประเมินผล 1. วิธีการวัด / สิ่งที่วัด 1.1 สังเกตการสนทนา และการตอบคาถาม 1.2 แบบวัดทักษะทางคณิตศาสตร์ ระหว่างปฏิบัติกิจกรรมการประกอบอาหาร 2. เกณฑ์การวัดผล 1 หมายถึง เด็กสามารถตอบคาถามได้ 0 หมายถึง เด็กไม่สามารถตอบคาถามได้
105 แผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย สาระการเรียนรู้ อาหารดีมีประโยชน์ เรื่อง ลูกชิ้นชุบแป้ งทอด สัปดาห์ที่ 5 วันที่ 2 สอน วันพุธ ที่ 18 สิงหาคม พ.ศ. 2553 เวลา 30 นาที สาระสาคัญ ผลิตภัณฑ์แปรรูปที่ได้จากเนื้อหมูอีกหนึ่งชนิด คือ ลูกชิ้น ซึ่งสามารถนามาใช้ในกิจกรรม การประกอบอาหารได้ ด้วยความแตกต่างในรูปทรง สี และขนาด ลูกชิ้นจึงเป็นอีกสิ่งหนึ่งที่ สามารถนามาใช้ในกิจกรรมเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ในเรื่องการเปรียบเทียบ (Comparing) ซึ่งเด็กจะต้องมีการสืบเสาะและอาศัยความสัมพันธ์ระหว่างของสองสิ่ง หรือมากกว่า รู้จักใช้ศัพท์ เช่น ยาวกว่า สั้นกว่า เบากว่า ฯลฯ จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. เพื่อให้เด็กสามารถจับคู่รูปทรง ขนาด และสีของลูกชิ้นได้ 2. เพื่อให้เด็กรู้จักวัสดุ อุปกรณ์ที่ใช้ในการทากล้วยเชื่อม สาระการเรียนรู้ 1. สาระการเรียนรู้ - การปฏิบัติตนในการประกอบอาหาร 2. กิจกรรมสาคัญ - การประกอบอาหาร และการทากิจกรรมร่วมกับผู้อื่น เนื้อหา 1. จับคู่รูปทรง ขนาดลูกชิ้นชุบแป้ งทอด ขั้นตอนการดาเนินกิจกรรม ขั้นนา 1. ครูนาลูกชิ้นทอดแต่ละประเภทมาให้เด็กดูและชิม เช่นลูกชิ้นหมู ลูกชิ้นปลา ลูกชิ้น ลักบี้ ลูกชิ้นไก่ จากนั้นให้เด็กร่วมกันบอกความแตกต่างของลูกชิ้นดังกล่าว 2. ครูและเด็กร่วมกันสนทนาว่าเด็กๆ ทานลูกชิ้นในอาหารประเภทใดบ้าง 3. ครูโยงถึงการทาลูกชิ้นชุบแป้ งทอด พร้อมให้เด็กรู้จักวัสดุ อุปกรณ์ที่ครูเตรียมไว้ให้ เด็กรู้จักและสัมผัสทั่วกัน 4. ครูและเด็กร่วมกันทบทวนข้อตกลงในการปฏิบัติกิจกรรมการประกอบอาหาร การ ทาลูกชิ้นชุบแป้ งทอด โดยมีข้อตกลงดังนี้ 4.1 เด็ก ๆ ต้องรอรับอุปกรณ์ที่ครูแจกให้อย่างอดทน และมีระเบียบวินัย
106 4.2 ไม่พูดคุยเสียงดัง หรือเล่นซุกซนในระหว่างปฏิบัติกิจกรรม 4.3 ไม่ทาวัสดุ อุปกรณ์ เสียหาย และหลังจากปฏิบัติกิจกรรมเสร็จต้องช่วยกันเก็บ อุปกรณ์ให้เรียบร้อย ขั้นดาเนินการ 1. ครูผสมแป้ งที่จะทอดลูกชิ้น จากนั้นครูให้ตัวแทนออกมาคนแป้ งที่มีส่วนผสมที่จะ ทาลูกชิ้นชุบแป้ งทอด โดยครูเป็นผู้นาลูกชิ้นไปทอดโดยมีเด็กคอยดูอยู่ ครูบอกเด็ก ๆ ว่าครูช่วยทา เนื่องจากเด็ก ๆ อาจได้รับอันตรายจากน้ามันได้ 2. ครูแจกไม้เสียบลูกชิ้นให้เด็กๆ โดยหักปลายแหลมของไม้เรียบร้อบแล้ว ให้เด็กแต่ละ คนออกมาเสียบลูกชิ้นที่ทอดแล้วใส่ไม้ของตนตามชอบใจ 3. ครูให้เด็กทุกคนสังเกตว่าลูกชิ้นของตนเองน้อยหรือมากกว่าลูกชิ้นในไม้ของเพื่อน ข้างๆ ครูสุ่มถามทีละคนว่า “หนูได้ลูกชิ้นน้อนกว่าเพื่อนหรือมากกว่าเพื่อนข้างๆจ๊ะ” 4. หลังจากทากิจกรรมเสร็จเด็ก ๆ ร่วมกันเก็บอุปกรณ์ ลงในที่กาหนดและร่วมกันทา ความสะอาดบริเวณที่ทากิจกรรม ขั้นสรุป 1. ครู และเด็กร่วมกันสรุปถึงการทาลูกชิ้นชุบแป้ งทอด 2. ครูกล่าวชื่นชมและให้กาลังใจเด็กแต่ละคนที่มีพฤติกรรมความมีวินัยในตนเอง สื่อการเรียนรู้ 1. วัสดุ อุปกรณ์ในการทาลูกชิ้นชุบแป้ งทอด 2. ลูกชิ้น ไม้เสียบลูกชิ้น (หักปลายแหลม) การวัดและการประเมินผล 1. วิธีการวัด / สิ่งที่วัด 1.1 สังเกตการสนทนา และการตอบคาถาม 1.2 แบบวัดทักษะทางคณิตศาสตร์ ระหว่างปฏิบัติกิจกรรมการประกอบอาหาร 2. เกณฑ์การวัดผล 1 หมายถึง เด็กสามารถตอบคาถามได้ 0 หมายถึง เด็กไม่สามารถตอบคาถามได้
107 แผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย สาระการเรียนรู้ อาหารดีมีประโยชน์ เรื่อง ส้มตามะละกอ สัปดาห์ที่ 5 วันที่ 3 สอน วันศุกร์ ที่ 20 สิงหาคม พ.ศ. 2553 เวลา 30 นาที สาระสาคัญ อาหารประเภทส้มตา แม้ว่าจะมีส่วนผสมที่ค่อนข้างมาก แต่ก็เป็นอาหารที่เป็นที่นิยมและ เด็กๆทุกคนต่างรู้จัก ซึ่งสามารถนามาใช้ในกิจกรรมการประกอบอาหารเพื่อสอนคณิตศาสตร์แก่ เด็กเพราะสอดคล้องกับกิจกรรมในชีวิตประจาวันที่เด็กๆต่างเคยลิ้มลองรสชาติของส้มตามาแล้ว อีกทั้งยังช่วยส่งเสริมให้เด็กๆได้ทานผัก และเพื่อให้เด็กตระหนักถึงเรื่องคณิตศาสตร์ทีละน้อย ช่วย ให้เด็กเข้าใจเกี่ยวกับคณิตศาสตร์ในขั้นต่อไปแต่สิ่งที่สาคัญที่สุดคือ การให้เด็กได้ปฏิสัมพันธ์กับ เพื่อน กับครู และลงมือปฏิบัติด้วยตนเอง จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. เพื่อให้เด็กสามารถนับจานวนมะละกอได้ 2. เพื่อให้เด็กรู้จักวัสดุ อุปกรณ์ที่ใช้ในการทาส้มตามะละกอ สาระการเรียนรู้ 1. สาระการเรียนรู้ - การปฏิบัติตนในการประกอบอาหาร 2. กิจกรรมสาคัญ - การประกอบอาหาร และการทากิจกรรมร่วมกับผู้อื่น เนื้อหา 1. ประโยชน์ของมะละกอ 2. นับจานวนมะละกอ ขั้นตอนการดาเนินกิจกรรม ขั้นนา 1. ครูถามปริศนาคาทาย พร้อมเฉลย ว่าคือมะละกอ ครูชูบัตรคามะละกอ ให้เด็ก ร่วมกันอานออกเสียงพร้อมกัน และเปรียบเทียบว่ามะละกอลูกไหนยาว หรือสั้น ลูกไหนใหญ่ที่สุด เล็กที่สุด 2. ครูและเด็กร่วมกันสนทนาถึงประโยชน์ของมะละกอ โดยถามเด็กว่า เด็กคิดว่า มะละกอมีประโยชน์อย่างไรบ้าง เด็กและครูร่วมกันบอกว่ามะละกอรับประทานได้ทั้งสุกและดิบมี ประโยชน์มากเมื่อรับประทานตอนสุกแล้วทาให้ช่วยระบบระบาย ขับถ่ายสะดวก
108 3. ครูโยงเข้าสู่กิจกรรมการประกอบอาหารจากมะละกอ นั่นคือส้มตา ครูแนะนา อุปกรณ์ที่ใช้ทาส้มตาให้เด็กรู้และสัมผัสทั่วกัน 4. ครูและเด็กร่วมกันทบทวนข้อตกลงในการปฏิบัติกิจกรรมการประกอบอาหาร การ ทาส้มตามะละกอ โดยมีข้อตกลงดังนี้ 4.1 เด็ก ๆ ต้องรอรับอุปกรณ์ที่ครูแจกให้อย่างอดทน และมีระเบียบวินัย 4.2 ไม่พูดคุยเสียงดัง หรือเล่นซุกซนในระหว่างปฏิบัติกิจกรรม 4.3 ต้องมีน้าใจช่วยเหลือผู้อื่น ขั้นดาเนินการ 1. ครูแบ่งเด็กออกเป็น 2 กลุ่มๆ ละ 7-8 คน จากนั้นนาวัตถุดิบที่ต้องใช้เป็นส่วนผสม ในการทาส้มตามะละกอเช่น มะเขือเทศ ถั่วฝักยาว กุ้งแห้ง กระเทียม(ใส่ถุงปิดผนึก) น้ามะนาว น้าปลา น้าตาลปี๊บ (ใส่ถุงมัดยาง) โดยส่วนผสมทั้งหมดจะมีอย่างละ 2 ชุด แต่ละกลุ่มส่งตัวแทน ออกมาจับคู่ส่วนผสมที่เหมือนกันพร้อมทั้งบอกว่าสิ่งนั้นคืออะไร จากนั้นแบ่งส่วนผสมกลุ่มละ 1 ชุด ครูบอกขั้นตอนให้เด็กๆในกลุ่มช่วยกันทาพร้อมกัน 2. เมื่อเสร็จแล้วให้เด็ก ๆ ตักใส่จาน ให้แต่ละกลุ่มส่งตัวแทนออกมานาเสนอผลงาน ส้มตาสุดอร่อยของกลุ่มตน ร่วมกันชิมและชมเชย 3. หลังจากทากิจกรรมเสร็จเด็กๆร่วมกันเก็บอุปกรณ์ ลงในที่กาหนดและร่วมกันทา ความสะอาดบริเวณที่ทากิจกรรม ขั้นสรุป 1. ครู และเด็กร่วมกันสรุปถึงประโยชน์ของมะละกอ และการทาส้มตามะละกอ 2. ครูกล่าวชื่นชมและให้กาลังใจเด็กแต่ละคนที่มีพฤติกรรมความมีวินัยในตนเอง สื่อการเรียนรู้ 1. ปริศนาคาทาย 2. บัตรคามะละกอ 3. วัสดุ อุปกรณ์ในการทาส้มตามะละกอ 4. ผลมะละกอ และส่วนผสมต่างๆ เช่น น้าตาล น้าปลา น้ามะนาว การวัดและการประเมินผล 1. วิธีการวัด / สิ่งที่วัด 1.1 สังเกตการสนทนา และการตอบคาถาม 1.2 แบบวัดทักษะทางคณิตศาสตร์ ระหว่างปฏิบัติกิจกรรมการประกอบอาหาร 2. เกณฑ์การวัดผล
109 1 หมายถึง เด็กสามารถตอบคาถามได้ 0 หมายถึง เด็กไม่สามารถตอบคาถามได้ ปริศนาคาทาย ฉันคืออะไร เมื่อสุกรสหวาน ดิบ ๆ สีเขียว คนเที่ยวหาฉัน นิยมกินกัน สารพันส้มตา
110 แผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย สาระการเรียนรู้ อาหารดีมีประโยชน์ เรื่อง วุ้นผลไม้ สัปดาห์ที่ 6 วันที่ 1 สอน วันจันทร์ ที่ 23 สิงหาคม พ.ศ. 2553 เวลา 30 นาที สาระสาคัญ ผลไม้เป็นแหล่งวิตามินที่มีประโยชน์ต่อร่างกาย อีกทั้งผลไม้ที่มีขายตามท้องตลาดต่างมี มากมายหลายชนิดด้วยกัน การสอนให้เด็กปฐมวัยเรียนรู้คณิตศาสตร์เรื่องการนับจานวนนั้น สามารถนาผลไม้ที่มีตามท้องตลาดมาเป็นสื่อการสอนเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ เนื่องด้วยผลไม้ตามๆมีความแตกต่างกันทั้งรูปทรง สี ขนาด รสชาติ เมื่อนามาใช้ในการจัดกิจกรรม การประกอบอาหารก็จะทาให้เด็กๆเข้าใจ สนใจ ในการทากิจกรรม จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. เพื่อให้เด็กสามารถเปรียบเทียบลักษณะของวุ้นได้ 2. เพื่อให้เด็กรู้จักวัสดุ อุปกรณ์ที่ใช้ในการทาวุ้นผลไม้ สาระการเรียนรู้ 1. สาระการเรียนรู้ - การปฏิบัติตนในการประกอบอาหาร 2. กิจกรรมสาคัญ - การประกอบอาหาร และการทากิจกรรมร่วมกับผู้อื่น เนื้อหา 1. ประโยชน์ของผลไม้ 2. เปรียบเทียบลักษณะของผลไม้ ขั้นตอนการดาเนินกิจกรรม ขั้นนา 1. ครูทบทวนถึงกิจกรรมการทาวุ้นน้าหวาน ครูและเด็กสนทนาถึงวุ้นว่าเป็นอาหารว่าง สาหรับรับประทานเล่น สามารถทาได้หลายรูปแบบ จะทากับน้าหวาน เหมือนกับเช่นเด็กเคยทา แล้วก็ได้ 2. ครูนาผลไม้ชนิดต่างๆเช่น แอปเปิ้ล มะละกอ ส้มเขียวหวาน เงาะ ฝรั่ง แล้ว ร่วมกันพูดถึงความแตกต่างของผลไม้แต่ละชนิด จากนั้นครูนาผลไม้ที่หั่นเป็นชิ้นเล็กๆใส่จาน เตรียมไว้มาให้เด็กๆ ครูจิ้มชิ้นผลไม้ชูขึ้นถามเด็กว่าเป็นผลไม้ชนิดใด
111 3. ครูและเด็กร่วมกันทบทวนข้อตกลงในการปฏิบัติกิจกรรมการประกอบอาหาร โดย มีข้อตกลงดังนี้ 4.1 เด็ก ๆ ต้องรอรับอุปกรณ์ที่ครูแจกให้อย่างอดทน และมีระเบียบวินัย 4.2 ไม่พูดคุยเสียงดัง หรือเล่นซุกซนในระหว่างปฏิบัติกิจกรรม ขั้นดาเนินการ 1. เด็กเข้าแถวรับพิมพ์สาหรับใส่วุ้นที่ครูเตรียมไว้ให้โดยครูกาหนดให้เด็กไปนับมาคน ละ 8 ถ้วย 2. ครูและเด็กช่วยกันคนผงวุ้นกับน้าผลไม้ แล้วตักใส่พิมพ์ของตนเองจนกว่าจะครบ 5 ถ้วย หลังจากนั้นครูและเด็กนาผลไม้รวมที่หั่นเตรียมไว้ชิ้นเล็ก ๆ ให้เด็กตกแต่งตามชอบใจ โดย ย้าว่า1 พิมพ์จะใส่ผลไม้เพียง 1 ชนิด 3. ครูสุ่มแจกวุ้นที่แข็งตัวแล้วให้เด็กคนละ 8 ชิ้น จากนั้นครูชูวุ้นตัวอย่างขึ้นมา ให้เด็ก คนที่มีวุ้นเหมือนกันจับคู่วุ้นชนิดเดียวกับที่ครูชูขึ้น 4. หลังจากทากิจกรรมเสร็จเด็ก ๆ ร่วมกันเก็บอุปกรณ์ ลงในที่กาหนดและร่วมกันทา ความสะอาดบริเวณที่ทากิจกรรม ขั้นสรุป 1. ครู และเด็กร่วมกันสรุปถึงการทาวุ้นผลไม้ 2. ครูกล่าวชื่นชมและให้กาลังใจเด็กแต่ละคนที่มีพฤติกรรมความมีวินัยในตนเอง สื่อการเรียนรู้ 1. วัสดุ อุปกรณ์ในการทาวุ้นผลไม้ 2. ผงวุ้น 3. ผลไม้รวม การวัดและการประเมินผล 1. วิธีการวัด / สิ่งที่วัด 1.1 สังเกตการสนทนา และการตอบคาถาม 1.2 แบบวัดทักษะทางคณิตศาสตร์ ระหว่างปฏิบัติกิจกรรมการประกอบอาหาร 2. เกณฑ์การวัดผล 1 หมายถึง เด็กสามารถตอบคาถามได้ 0 หมายถึง เด็กไม่สามารถตอบคาถามได้
112 แผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย สาระการเรียนรู้ อาหารดีมีประโยชน์ เรื่อง น้ามะนาวคั้น สัปดาห์ที่ 6 วันที่ 2 สอน วันพุธ ที่ 25 สิงหาคม พ.ศ. 2553 เวลา 30 นาที สาระสาคัญ มะนาว เป็นแหล่งอุดมด้วยวิตามินซี ซึ่งมีประโยชน์ต่อร่างกาย การนามะนาวมาประกอบ อาหารในกิจกรรมการประกอบอาหาร นอกจากเด็กๆ จะสนุกสนานกับการได้ลิ้มรสเปรี้ยวของ มะนาวแล้ว ยังสามารถนาผลมะนาวมาสอดแทรกการเรียนรู้เรื่องรูปทรง และการนับจานวน ซึ่งการ จัดการเรียนการสอนเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยโดยเน้นเด็กเป็น สาคัญ กิจกรรมการประกอบอาหารต้องให้เด็กได้เรียนรู้ รู้จักคิด สนุกกับการได้คิดค้น และตอบ คาถาม รวมถึงการแก้ปัญหาอีกด้วย จุดประสงค์ 1. เพื่อเด็กสามารถจับคู่อาหารได้ 2. เพื่อให้เด็กรู้จักวัสดุ อุปกรณ์ในการทาน้ามะนาวคั้น สาระการเรียนรู้ สาระการเรียนรู้ - การปฏิบัติตนในการประกอบอาหาร กิจกรรมสาคัญ - การประกอบอาหารและการทากิจกรรมร่วมกับผู้อื่น เนื้อหา 1. ประโยชน์ของน้ามะนาว 2. จับคู่อาหารที่เหมือนกัน ขั้นตอนการดาเนิน ขั้นนา 1. ครูนาน้าผสมมะนาวมาให้เด็กแต่ละคนชิมโดยให้เก็บคาตอบไว้ในใจก่อนเพื่อรอ เฉลยพร้อมกัน แล้วครูท่องคาปริศนาให้เด็กๆทาย เด็กและครูร่วมกันเฉลย ว่าคือมะนาว 2. ครูและนักเรียนร่วมกันสนทนาถึงประโยชน์ ของมะนาวโดยใช้คาถามดังนี้ 1.1 เด็กคิดว่ามะนาวมีประโยชน์อย่างไร
113 2.2 ครูหยิบผลมะนาวมาให้เด็กดู ว่าน้ามะนาวมีประโยชน์มากมายให้วิตามินซี มี ประโยชน์ต่อร่างกายนามาประกอบอาหารประเภทยา ตาน้าพริก และลองให้เด็กลองช่วยกันคิดว่า นอกเหนือจากชื่ออาหารที่เอ่ยมาแล้ว มะนาวยังสามารถเอามาทาอะไรได้อีก 3. ครูโยงเข้าสู่การทาน้ามะนาวคั้น ครูนาวัสดุอุปกรณ์มาให้เด็กดูและสัมผัสทั่วกัน 4. ครูและเด็กร่วมกันทบทวนข้อตกลงในการปฏิบัติกิจกรรม ประกอบอาหาร มีดังนี้ 4.1 เด็กๆ ต้องรองรับอุปกรณ์ที่ครูแจกให้อย่างอดทนและมีระเบียบ 4.2 ไม่พูดคุยเสียงดัง ระหว่างปฏิบัติกิจกรรม 4.3 ไม่ทาอุปกรณ์เสียหาย และหลังจากปฏิบัติกิจกรรมเสร็จต้องช่วยกันเก็บอุปกรณ์ ขั้นดาเนินการ 1. เด็กเข้ารอรับอุปกรณ์จากครู 2. ครูแบ่งเด็กออกเป็น 2 กลุ่ม ให้ตัวแทนกลุ่ม 1 คน ออกมารับลูกมะนาว กลุ่มละ 10 เมื่อเข้าไปในกลุ่มครูให้เด็กๆ ช่วยกันนับมะนาวตั้งแต่ 1 ผล 2 ผล 3 ผล.....จนถึง 10 ผล กลุ่มไหน ขาดหรือเกินต้องช่วยกันนับให้ครบ 10 ผล หลังจากนั้นครูผ่าลูกมะนาวและให้เด็กๆ ช่วยกันบีบน้า มะนาว ตักเมล็ดออก แล้วปรุงรสด้วยเกลือและน้าตาล ให้เด็กๆช่วยกันคนจนละลายจากนั้นช่วยกัน ชิมรสตามใจชอบ 3. หลังจากทากิจกรรมเสร็จแล้วเด็กๆ ร่วมกันเก็บอุปกรณ์และร่วมกันทาความสะอาด บริเวณที่ทากิจกรรม ขั้นสรุป 1. ครูและเด็กร่วมกันสรุปถึงประโยชน์ของมะนาวและการทาน้ามะนาว 2. ครูกล่าวชื่นชมและให้กาลังใจเด็กแต่ละคนที่มีระเบียบวินัยในตนเอง สื่อการเรียนรู้ 1. ปริศนา คาทาย 2. วัสดุอุปกรณ์ในการทาน้ามะนาวคั้น 3. มะนาว การวัดและประเมินผล 1. วิธีการวัด / สิ่งที่วัด 1.1 สังเกตการสนทนา และการตอบคาถาม 2. เกณฑ์การวัดผล เกณฑ์การให้คะแนน มีดังนี้
114 ระดับคะแนน 1 หมายถึง เด็กสามารถตอบคาถามได้ 0 หมายถึง เด็กไม่สามารถตอบคาถามได้ ปริศนาคาทาย ฉันคือมะนาว ฉันคืออะไร ส้มใหญ่กว่าฉัน ผลเราคล้ายกัน แต่ดันเปรี้ยวกว่า
115 แผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย สาระการเรียนรู้ อาหารดีมีประโยชน์ เรื่องไข่เจียวหมูสับ สัปดาห์ที่ 6 วันที่ 3 สอนวัน ศุกร์ ที่ 27 กรกฎาคม พ.ศ. 2553 เวลา 30 นาที สาระสาคัญ การนาไข่มาเป็นส่วนประกอบในการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารนั้น นอกจากเด็กๆจะ ได้รับสารอาหารที่มีประโยชน์ต่อร่างกาย ยังถือเป็นกิจกรรมที่มีความเหมาะสมในการนามาจัด ให้กับเด็กเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ เพราะเป็นกิจกรรมที่เด็กได้รับประสบการณ์ จากของจริง ส่งเสริมให้เด็กได้ใช้ประสาทสัมผัสทั้ง 5 ในการเรียนรู้และเป็นกิจกรรมที่เด็ก ๆ จะ ได้รับความสนุกสนาน ซึ่งถือเป็นกิจกรรมที่มีความสอดคล้องกับชีวิตประจาวันของเด็ก จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. เพื่อเด็กสามารถนับจานวน 1-20 ได้ สาระการเรียนรู้ 1. สาระการเรียนรู้ - การปฏิบัติตนในการประกอบอาหาร 2. กิจกรรมสาคัญ - การประกอบอาหารและการทากิจกรรมร่วมกับผู้อื่น เนื้อหา 3. ประโยชน์ของหมู และไข่ 4. ข้อตกลงในการทาไข่เจียวหมูสับ ขั้นตอนการดาเนิน ขั้นนา 1. ครูทบทวนเรื่อง ของ หมู และไข่ และทบทวนเพลง หมู และเพลง แม่ไก่ออกไข่ 2. ครูและเด็กร่วมกันสนทนาเกี่ยวกับประโยชน์ของหมูและไข่โดยใช้คาถามดังนี้ เด็กคิดว่า หมู มีประโยชน์ อย่างไรบ้าง แล้วไข่มีประโยชน์อย่างไรครูนา 2 สิ่ง คือ หมูและไข่มาให้ เด็กดู และบอกกับเด็กว่าเด็กคงทราบแล้วทั้งสองสิ่งนี้สามารถนาไปทาอาหารได้มากมายหลายอย่าง และให้เด็กช่วยกันยกตัวอย่างชื่ออาหารจากหมู และ ไข่ เช่น หมูทอด ไข่เจียว 3. ครูโยงเข้าสู่การทาไข่เจียวหมูสับ ครูนาวัสดุอุปกรณ์มาให้เด็กดูและสัมผัสทั่วกัน 4. ครูและเด็กร่วมกันทบทวนข้อตกลงร่วมกัน ดังนี้ 4.1 เด็กๆ ต้องรอรับอุปกรณ์ที่ครูแจกให้อย่างอดทนและมีระเบียบ
116 4.2 ไม่พูดคุยเสียงดัง ระหว่างปฏิบัติกิจกรรม ขั้นดาเนินการ 1. เด็กเข้ารอรับอุปกรณ์จากครู 2. ครูแบ่งเด็กออกมารับไข่ตัวแทนเด็กๆ 2 คน นับใส่ตระกร้าคนละ 10 ฟอง คนแรก นาไปให้กลุ่มที่ 1 คนที่ 2 ไปให้กลุ่มที่ 2 หลังจากนั้นสมาชิกในกลุ่มช่วยกันนับให้ถูกต้องและ ช่วยกันตอกไข่ ผสมกับหมูสับแล้วให้ครูช่วยเด็กทอด ครูบอกเด็กว่าอาจเกิดอันตรายขึ้นได้ เพราะฉะนั้นครูจึงช่วยเด็กๆ 3. หลังจากทากิจกรรมเสร็จแล้วเด็กๆ ร่วมกันเก็บอุปกรณ์และร่วมกันทาความสะอาด บริเวณที่ทากิจกรรม ขั้นสรุป 1. ครูและเด็กร่วมกันสรุปถึงประโยชน์ของผัก 2. ครูกล่าวชื่นชมและให้กาลังใจเด็ก สื่อการเรียนรู้ 1. วัสดุอุปกรณ์การทาไข่เจียวหมูสับ การวัดและประเมินผล 1. วิธีการวัด / สิ่งที่วัด 1.2 การสนทนา 2. เกณฑ์การให้คะแนน มีดังนี้ ระดับคะแนน 1 หมายถึง เด็กสามารถตอบคาถามได้ 0 หมายถึง เด็กไม่สามารถตอบคาถามได้
117 ภาคผนวก ข. คู่มือและแบบวัดทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย
118 คู่มือดาเนินการทดสอบวัดทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ ของเด็กปฐมวัย (อายุ 3 – 4 ปี) คาชี้แจง 1. แบบทดสอบชุดนี้ ใช้เพื่อวัดทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย ด้านการ เปรียบเทียบ การจับคู่ การนับจานวน ระดับชั้นอนุบาลปีที่ 1 (3 – 4 ปี) ก่อนและหลังการจัด กิจกรรมการประกอบอาหาร 2. ในการดาเนินการทดสอบ ให้มีผู้ดาเนินการทดสอบ จานวน 1 คน และผู้ช่วยดาเนินการ ทดสอบ จานวน 1 คน สาหรับดูแลและอานวยความสะดวกให้ผู้รับการทดสอบสามารถปฏิบัติได้ ถูกต้องตามคาอธิบายของผู้ดาเนินการทดสอบ 3. แบบทดสอบทั้งหมดมีจานวน 1 ชุด แบ่งออกเป็น 3 ตอน จานวน 20 ข้อ ซึ่งกาหนดให้ ผู้รับการทดสอบกากบาท (x) ทับภาพที่เห็นว่าเป็นคาตอบที่ถูกต้องที่สุดตามคาสั่ง คาแนะนาในการใช้แบบทดสอบ 1. ลักษณะทั่วไปของแบบทดสอบประกอบด้วยแบบทดสอบจานวน 3 ชุด ดังนี้ ตอนที่ 1 การเปรียบเทียบ 7 ข้อ ตอนที่ 2 การจับคู่ 7 ข้อ ตอนที่ 3 การนับจานวน 6 ข้อ 2. ระยะเวลาที่ใช้ในการทดสอบ กาหนดให้ทาข้อละ 1 นาที โดยประมาณ 3. การตรวจให้คะแนน 3.1 ข้อที่กากบาท (x) ถูกต้องให้ 1 คะแนน 3.2 ข้อที่กากบาท (x) ผิดหรือไม่กากบาท (x) หรือกากบาท (x) เกิน 1 ตัวเลือก ให้ คะแนน 0 คะแนน 4. การเตรียมการก่อนทดสอบ 4.1 สถานที่ทดสอบ สถานที่ทดสอบควรเป็นห้องเรียนที่มีสภาพแวดล้อมทั้งภายในห้องและภายนอกที่ ยังเอื้ออานวยต่อผู้รับการทดสอบเป็นต้นว่า แสงสว่างเพียงพอและไม่มีเสียงดังจนเกินไป 4.2 ผู้ดาเนินการทดสอบต้องทาหน้าที่อ่านคาสั่งให้ผู้รับการทดสอบฟังและทา ดังนั้น จึงต้องอ่านคู่มือการทดสอบแต่ละตอนให้เข้าใจล่วงหน้า เพื่อให้คุ้นเคยกับสิ่งที่ต้องปฏิบัติในเวลา ดาเนินการทดสอบ
119
120
121
122
123
124
125
126
127 ภาคผนวก ค. ผลการประเมินความสอดคล้องระหว่างเครื่องมือกับวัตถุประสงค์ของการวิจัย
128 ตารางที่ 5 ผลการประเมินความสอดคล้องระหว่างกิจกรรมการประกอบอาหารกับวัตถุประสงค์ ของการวิจัย ตามสูตร IOC = N R เมื่อ IOC = ดัชนีความสอดคล้อง R = ผลรวมของคะแนนจากผู้เชี่ยวชาญ N = จานวนผู้เชี่ยวชาญ เมื่อ + 1 = สอดคล้อง 0 = ไม่แน่ใจ -1 = ไม่สอดคล้อง ลา ดับ ที่ ชื่อกิจกรรม ผู้เชี่ยวชาญคนที่ 1 ผู้เชี่ยวชาญคนที่ 2 ผู้เชี่ยวชาญคนที่ 3 ดั ช นี ความ สอด คล้อง + 1 0 - 1 + 1 0 - 1 + 1 0 - 1 1 ผัดผักรวมมิตร / / / 1.00 2 ถั่วฝักยาวชุบแป้ งทอด / / / 1.00 3 ส้มตาผลไม้ / / / 1.00 4 น้าส้มคั้น / / / 1.00 5 ขนมไข่หวาน / / / 1.00 6 ยาไข่เค็ม / / / 1.00 7 ส้มตาแตงกวา / / / 1.00 8 ขนมครกไข่นกกระทา / / / 1.00 9 หมูทอด / / / 1.00 10 แซนวิช / / / 1.00 11 มันต้ม / / / 1.00 12 ยาหมูยอ / / / 1.00 13 วุ้นน้าหวาน / / / 1.00 14 ลูกชิ้นชุบแป้ งทอด / / / 1.00 15 ส้มตามะละกอ / / / 1.00 16 ไข่เจียวหมูสับ / / / 1.00 รวม 1.00
129 ตารางที่ 6 ผลการประเมินความสอดคล้องระหว่างแบบวัดทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์กับวัตถุประสงค์การ วิจัย ตามสูตร IOC = N R เมื่อ IOC = ดัชนีความสอดคล้อง R = ผลรวมของคะแนนจากผู้เชี่ยวชาญ N = จานวนผู้เชี่ยวชาญ เมื่อ + 1 = สอดคล้อง 0 = ไม่แน่ใจ -1 = ไม่สอดคล้อง ลา ดับ ที่ ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ ผู้เชี่ยวชาญคนที่ 1 ผู้เชี่ยวชาญคนที่ 2 ผู้เชี่ยวชาญคนที่ 3 ดั ช นี ความ สอด คล้อง + 1 0 - 1 + 1 0 - 1 + 1 0 - 1 ก.ด้านการเปรียบเทียบ 1 เด็กสามารถเปรียบเทียบจานวนที่น้อยที่สุดได้ / / / 1.00 2 เด็กสามารถเปรียบเทียบจานวนที่มากที่สุดได้ / / / 1.00 3 เด็กสามารถเปรียบเทียบขนาดใหญ่ที่สุดได้ / / / 1.00 4 เด็กสามารถเปรียบเทียบขนาดความยาวที่สุด ได้ / / / 1.00 5 เด็กสามารเปรียบเทียบขนาดเล็กที่สุดได้ / / / 6 เด็กสามารถเปรียบเทียบขนาดที่เท่ากันได้ / / / 1.00 7 เด็กสามารถเปรียบเทียบขนาดสั้นที่สุดได้ / / / 1.00 ข. ด้านการจับคู่ 1 เด็กสามารถจับคู่ภาพมะเขือยาวกับเงาได้ / / / 1.00 2 เด็กสามารถจับคู่ภาพกล้วยกับเงาได้ / / / 1.00 3 เด็กสามารถจับคู่อาหารที่มีประโยชน์ได้ / / / 1.00 4 เด็กสามารถจับคู่ภาพกับรูปทรงรีได้ / / / 1.00 5 เด็กสามารถจับคู่ภาพกับรูปทรงกลมได้ / / / 1.00 6 เด็กสามารถจับคู่อาหารที่พวกเดียวกันได้ / / / 1.00 7 เด็กสามารถจับคู่ภาพที่เหมือนกันได้ / / / 1.00 ค. ด้านการนับจานวน 1 เด็กสามารถนับจานวนภาพ 1- 3 ได้ / / / 1.00 2 เด็กสามารถนับจานวนภาพ 1- 2 ได้ / / / 1.00 3 เด็กสามารถนับจานวนภาพ 1- 4 ได้ / / / 1.00 4 เด็กสามารถนับจานวนภาพ 1- 5 ได้ / / / 1.00 5 เด็กสามารถนับจานวนภาพ 1- 6 ได้ / / / 1.00 6 เด็กสามารถนับจานวนภาพ 1- 10 ได้ / / / 1.00 รวม 1.00
130 ภาคผนวก ง . แสดงวิธีการวิเคราะห์ค่าความเชื่อมั่น ของแบบทดสอบวัดทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย
131 ตารางที่ 7 แสดงผลการหาค่าเชื่อมั่นของแบบทดสอบทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็ก ปฐมวัย โดยใช้สูตรของคูเดอร์ริชาร์ดสัน สูตรที่ 20 (K-R 20) ข้อ/คน 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 รวม 1 1 1 0 1 1 0 1 0 1 0 1 1 1 0 1 10 2 1 1 1 0 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 14 3 1 1 1 1 1 1 0 1 0 1 1 1 0 1 1 12 4 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 0 0 1 1 1 13 5 0 1 1 1 1 0 1 1 1 1 1 1 1 1 1 13 6 0 1 0 0 1 1 1 1 1 0 1 1 1 1 1 11 7 1 0 1 0 1 1 1 1 1 1 0 1 1 1 1 12 8 1 0 1 1 1 1 1 0 1 1 1 0 1 1 1 14 9 1 1 0 1 1 1 0 1 1 1 1 0 1 0 1 11 10 1 1 0 1 1 1 1 1 1 1 0 1 1 1 1 13 11 0 1 1 0 1 0 1 1 0 0 1 1 0 1 1 9 12 1 0 1 0 1 1 1 0 1 1 1 1 1 0 1 11 13 1 1 1 1 1 1 1 1 0 1 1 1 1 1 1 14 14 1 1 1 1 1 1 1 1 1 0 0 0 1 0 0 10 15 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 15 16 1 1 0 1 1 0 1 1 1 1 1 1 1 1 1 13 17 1 1 1 1 1 1 1 1 0 1 1 1 1 1 1 14 18 1 1 1 0 1 1 1 1 1 0 1 0 1 1 1 12 19 0 1 1 1 1 1 0 1 1 1 1 1 0 1 1 12 20 1 1 0 1 1 1 1 1 1 1 0 1 1 1 1 13
132 ก. วิธีการคานวนหาค่าความแปรปรวนของแบบทดสอบทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็ก ปฐมวัยตามสูตรการหาค่าความเชื่อมั่น ของคูเดอร์ ริชาร์ดสัน (Kuder – Richardson-20) สูตร ความแปรปรวน (s 2 ) ของคะแนนแต่ละข้อ =       N XX N 2 2 เมื่อ (s 2 ) ของคะแนนข้อ 1 = 0.71 (s 2 ) ของคะแนนข้อ 2 = 0.67 (s 2 ) ของคะแนนข้อ 3 = 0.56 (s 2 ) ของคะแนนข้อ 4 = 0.68 (s 2 ) ของคะแนนข้อ 5 = 0.62 (s 2 ) ของคะแนนข้อ 6 = 0.58 (s 2 ) ของคะแนนข้อ 7 = 0.57 (s 2 ) ของคะแนนข้อ 8 = 0.56 (s 2 ) ของคะแนนข้อ 9 = 0.68 (s 2 ) ของคะแนนข้อ 10 = 0.71 (s 2 ) ของคะแนนข้อ 11 = 0.72 (s 2 ) ของคะแนนข้อ 12 = 0.66 (s 2 ) ของคะแนนข้อ 13 = 0.64 (s 2 ) ของคะแนนข้อ 14 = 0.76 (s 2 ) ของคะแนนข้อ 15 = 0.65 (s 2 ) ของคะแนนข้อ 16 = 0.62 (s 2 ) ของคะแนนข้อ 17 = 0.63 (s 2 ) ของคะแนนข้อ 18 = 0.64 (s 2 ) ของคะแนนข้อ 19 = 0.55 (s 2 ) ของคะแนนข้อ 20 = 0.64
133 ข. การหาค่าความเชื่อมั่นของแบบวัดโดยใช้สูตรของคูเดอร์ ริชาร์ดสัน สูตรที่20(K-R 20) RU =            2 1 1 1 S pq N N RU =         25.46 77.75 1 120 20 RU =  89.11 19 20  RU = 1.46 x 0.64 RU = 0.85 ดังนั้น ค่าความเชื่อมั่นของแบบทดสอบทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็ก ปฐมวัย มีค่า เท่ากับ 0.85
134 ภาคผนวก จ. ข้อมูลของคะแนนทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย ก่อนและหลังการทดลอง
135 ตารางที่ 8 ข้อมูลของคะแนนทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยก่อนและหลังการ ทดลอง เลขที่ ผลการทดสอบ ก่อน (X) X2 ผลการทดสอบ หลัง (X) X2 D D2 1 11 121 17 289 6 36 2 9 81 13 169 4 16 3 10 100 15 225 5 25 4 13 169 19 361 6 36 5 12 144 14 196 2 4 6 12 144 15 225 3 9 7 10 100 13 169 3 9 8 8 64 15 225 7 49 9 13 169 17 289 4 16 10 9 81 18 324 8 64 11 12 144 18 324 6 36 12 11 121 15 225 4 16 13 14 196 17 289 3 9 14 10 100 15 225 5 25 15 15 225 19 361 4 16 รวม x = 169 2 x =1959 x = 240 2 x =3896 D = 70 2 D = 366 X = 11.267 X = 16 S = 1.98 S = 2.00
136 ภาคผนวก ฉ. ตัวอย่างการวิเคราะห์ข้อมูล
137 ก. การหาค่าคะแนนเฉลี่ยทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยก่อนการทดลองใช้สูตร (ชูศรี วงศ์รัตนะ, 2534) X = เมื่อ x = 169 N = 15 = ดังนั้น X = 11.27 ข. การการหาค่าคะแนนเฉลี่ยทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยหลังการทดลอง ใช้ สูตร (ชูศรี วงศ์รัตนะ, 2534) X = เมื่อ x = 240 N = 15 = ดังนั้น X = 16 N X 15 169 N X N X 15 240 N X
138 ค. การหาค่าความเบี่ยงเบนมาตรฐานก่อนการทดลอง ใช้สูตร (ชูศรี วงศ์รัตนะ, 2534) S = S = S = S = S = S = 1.980 ดังนั้น ค่าความเบี่ยงเบนมาตรฐานก่อนการทดลอง เท่ากับ 1.980 ง. การหาค่าความเบี่ยงเบนมาตรฐานหลังการทดลอง ใช้สูตร (ชูศรี วงศ์รัตนะ, 2534) S = S = S = S = S = S = 2.00 ดังนั้น ค่าความเบี่ยงเบนมาตรฐานหลังการทดลอง เท่ากับ 2.00 )1( )( 22    NN XXN )115(15 240389615 2   1415 5760058440   210 840 4 )1( )( 22    NN XXN )115(15 169195915 2   1415 2856129385   210 824 924.3
139 จ. การเปรียบเทียบคะแนนทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยก่อนและหลังการทดลอง โดยใช้ t-test แบบ Dependent Samples (ล้วน สายยศ และอังคณา สายยศ, 2538) t = 1 )( 22     N DDN D t = 115 7036615 70 2   t = 14 49005490 70  t = 14 590 70 t = 14.42 70 t = 49.6 70 t = 10.786 มีนัยสาคัญทางสถิติที่ระดับ .01 ดังนั้น คะแนนก่อนและหลังการทดลอง โดยใช้ t-test เท่ากับ 10.786
140 ภาคผนวก ช. รายชื่อผู้เชี่ยวชาญตรวจสอบเครื่องมือวิจัย
141 รายชื่อผู้เชี่ยวชาญ 1. รองศาสตราจารย์ ดร.กาญจนา บุญส่ง รองอธิการบดี มหาวิทยาลัยราชภัฎเพชรบุรี 2. ผู้ช่วยศาสตราจารย์วันทนา กลิ่นงาม อาจารย์ประจาคณะมนุษยศาสตร์และ สังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฎเพชรบุรี 3. ผู้ช่วยศาสตราจารย์ไกรวี ศรีสุคนธ์ อาจารย์ประจาคณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฎเพชรบุรี
142 ประวัติย่อผู้วิจัย ชื่อ นางศุภนันท์ พลายแดง วัน เดือน ปีเกิด 1 เมษายน พ.ศ. 2525 สถานที่อยู่ปัจจุบัน 176 หมู่ 5 ตาบลไร่สะท้อน อาเภอบ้านลาด จังหวัดเพชรบุรี 76150 สถานที่ทางาน โรงเรียนมิตรภาพที่ 34 หมู่ 9 ตาบลบ้านแหลม อาเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี 76110 ตาแหน่ง ครูผู้สอนระดับปฐมวัย ประวัติการศึกษา พ.ศ. 2547 คบ. การศึกษาปฐมวัยจากสถาบันราชภัฏเพชรบุรี

More Related Content

PDF
ออกแบบและเทคโนโลยี ม.5
byณัฐพล บัวพันธ์
 
DOCX
โครงงานสังคม ม.ปลาย
byธนิสร ยางคำ
 
PDF
9. ชุดที่ 6 การสืบพันธุ์ของพืช
byเอเดียน คุณาสิทธิ์
 
PDF
บรรณานุกรม
byศุภกรณ์ วัฒนศรี
 
PDF
แผนการจัดกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน
byดอกหญ้า ธรรมดา
 
PDF
โครงงานประเภทการประยุกต์ใช้งาน
byNuchy Geez
 
PDF
ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศ
byพัน พัน
 
PDF
โครงงาน Fast Food
byพัน พัน
 
ออกแบบและเทคโนโลยี ม.5
byณัฐพล บัวพันธ์
 
โครงงานสังคม ม.ปลาย
byธนิสร ยางคำ
 
9. ชุดที่ 6 การสืบพันธุ์ของพืช
byเอเดียน คุณาสิทธิ์
 
บรรณานุกรม
byศุภกรณ์ วัฒนศรี
 
แผนการจัดกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน
byดอกหญ้า ธรรมดา
 
โครงงานประเภทการประยุกต์ใช้งาน
byNuchy Geez
 
ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศ
byพัน พัน
 
โครงงาน Fast Food
byพัน พัน
 

What's hot

PDF
แผนการจัดการเรียนรู้ Active Learning เรื่อง กราฟิกเพื่อการสื่อสาร
byวัชรพล เที่ยงปา
 
PDF
ข้อสอบโครงงาน ม 2
byWeerachat Martluplao
 
PDF
กิตติกรรมประกาศ
byศุภกรณ์ วัฒนศรี
 
PDF
แบบฝึกเขียน Clothes
byjomthab
 
PDF
บทที่ 2 เอกสารที่เกี่ยวข้อง
byKittichai Pinlert
 
PDF
ตัวอย่างการเขียนผังงาน
bysarida ruangthai
 
PDF
การปลูกฝังจิตวิญญาณความเป็นครู
bykhon Kaen University
 
PPTX
จิตวิทยาการเรียนรู้
byญาณิศา ไหลพึ่งทอง
 
XLS
ปพ5 ปีการศึกษา2553 รายปี ชั้น ม3 วิชาคณิตศาสตร์
byครูต๋อง แห่งดอยหว้าเหว่
 
PDF
กระบวนการพัฒนาหลักสูตร
byNoawanit Songkram
 
PPTX
ประโยคสามัญ ประโยคซ้อน ประโยครวม
bythinnakornsripho
 
PDF
(M5) แบบทดสอบหลังเรียน เรื่อง มหาเวสสันดรชาดก กัณฑ์มัทรี
bySivagon Soontong
 
PDF
เอกสารประกอบการเรียน วิชานาฏศิลป์ หลักและวิธีวิเคราะห์ การสร้างสรรค์การแสดง ฯ
byPanomporn Chinchana
 
PDF
สมุดประเมินผลกิจกรรมชุมนุม กูรูไอที
byPakornkrits
 
PDF
ตัวอย่าง 5 บท โครงงานคอมฯ
byผู้ชาย ลั้นลา
 
PPTX
การประกันคุณภาพการศึกษา
byDuangdenSandee
 
PDF
ความสัมพันธ์กับอาณาจักรต่างๆในสมัยสุโขทัย อยุธยา
byPrincess Chulabhorn's College, Chiang Rai Thailand
 
PDF
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ เรื่องการจำแนกสาร ชุดที่ 1 การแยกสารด้วยวิธีการกรอง
byชลธิกาญจน์ จินาจันทร์
 
PDF
ปัจจัยที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงแอลลีล
byWan Ngamwongwan
 
DOCX
โครงงานไอเอส1
byOcean'Funny Haha
 
แผนการจัดการเรียนรู้ Active Learning เรื่อง กราฟิกเพื่อการสื่อสาร
byวัชรพล เที่ยงปา
 
ข้อสอบโครงงาน ม 2
byWeerachat Martluplao
 
กิตติกรรมประกาศ
byศุภกรณ์ วัฒนศรี
 
แบบฝึกเขียน Clothes
byjomthab
 
บทที่ 2 เอกสารที่เกี่ยวข้อง
byKittichai Pinlert
 
ตัวอย่างการเขียนผังงาน
bysarida ruangthai
 
การปลูกฝังจิตวิญญาณความเป็นครู
bykhon Kaen University
 
จิตวิทยาการเรียนรู้
byญาณิศา ไหลพึ่งทอง
 
ปพ5 ปีการศึกษา2553 รายปี ชั้น ม3 วิชาคณิตศาสตร์
byครูต๋อง แห่งดอยหว้าเหว่
 
กระบวนการพัฒนาหลักสูตร
byNoawanit Songkram
 
ประโยคสามัญ ประโยคซ้อน ประโยครวม
bythinnakornsripho
 
(M5) แบบทดสอบหลังเรียน เรื่อง มหาเวสสันดรชาดก กัณฑ์มัทรี
bySivagon Soontong
 
เอกสารประกอบการเรียน วิชานาฏศิลป์ หลักและวิธีวิเคราะห์ การสร้างสรรค์การแสดง ฯ
byPanomporn Chinchana
 
สมุดประเมินผลกิจกรรมชุมนุม กูรูไอที
byPakornkrits
 
ตัวอย่าง 5 บท โครงงานคอมฯ
byผู้ชาย ลั้นลา
 
การประกันคุณภาพการศึกษา
byDuangdenSandee
 
ความสัมพันธ์กับอาณาจักรต่างๆในสมัยสุโขทัย อยุธยา
byPrincess Chulabhorn's College, Chiang Rai Thailand
 
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ เรื่องการจำแนกสาร ชุดที่ 1 การแยกสารด้วยวิธีการกรอง
byชลธิกาญจน์ จินาจันทร์
 
ปัจจัยที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงแอลลีล
byWan Ngamwongwan
 
โครงงานไอเอส1
byOcean'Funny Haha
 

Similar to Fulltext#1 72590งานวิจัย

PDF
ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์
bykookkai_natcha
 
PDF
Komkhwan o
bykookkai_natcha
 
PDF
ทักษะพนฐานทางคณิตศาสตรของเด็กปฐมวัยที่ไดรับการจัดกิจกรรมศิลปสรางสรรคจากวั...
byMayko Chan
 
PDF
บทความ เกี่ยวกับการสอนคณิตศาสตร์
byjariya221
 
PDF
รวมบท
byJasada Saipim
 
PDF
Math camp activity for development solving
byRujroad Kaewurai
 
DOC
มาตรฐานและตัวชี้วัดกลุ่มสาระการเรียนรู้คณิตศาสตร์
byBoonlert Aroonpiboon
 
PDF
9789740329497
byCUPress
 
PDF
190071010142559is
byPrasong Somarat
 
PDF
วิจัยในชั้นเรียนตรีโกณมิติ
byWichai Likitponrak
 
PDF
การพัฒนาทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของนักเรียนชั้นอนุบาลปีที่ 2 โดยใช้กิจกรรมสร...
byKwan Service
 
PDF
รายงานการวิจัยบทเรียนแก้ไข
bykrurutsamee
 
PDF
Bbl ป.1 1
byBoyEnvi BoyEnvi
 
PDF
คณิตคิดสนุก
byEmon Dasri
 
DOC
หลักสูตรคณิตม.ต้น
byApichaya Savetvijit
 
DOC
รายงานบทที่+1[1 5] (1)
byApichaya Savetvijit
 
DOC
รายงานบทที่+1[1 5]
byApichaya Savetvijit
 
PDF
05chap3
byปาท่องโก๋ ไร้คู่
 
PDF
06chap4
byปาท่องโก๋ ไร้คู่
 
DOCX
บทคัดย่อ
bypattiya sanjumsarn
 
ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์
bykookkai_natcha
 
Komkhwan o
bykookkai_natcha
 
ทักษะพนฐานทางคณิตศาสตรของเด็กปฐมวัยที่ไดรับการจัดกิจกรรมศิลปสรางสรรคจากวั...
byMayko Chan
 
บทความ เกี่ยวกับการสอนคณิตศาสตร์
byjariya221
 
รวมบท
byJasada Saipim
 
Math camp activity for development solving
byRujroad Kaewurai
 
มาตรฐานและตัวชี้วัดกลุ่มสาระการเรียนรู้คณิตศาสตร์
byBoonlert Aroonpiboon
 
9789740329497
byCUPress
 
190071010142559is
byPrasong Somarat
 
วิจัยในชั้นเรียนตรีโกณมิติ
byWichai Likitponrak
 
การพัฒนาทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของนักเรียนชั้นอนุบาลปีที่ 2 โดยใช้กิจกรรมสร...
byKwan Service
 
รายงานการวิจัยบทเรียนแก้ไข
bykrurutsamee
 
Bbl ป.1 1
byBoyEnvi BoyEnvi
 
คณิตคิดสนุก
byEmon Dasri
 
หลักสูตรคณิตม.ต้น
byApichaya Savetvijit
 
รายงานบทที่+1[1 5] (1)
byApichaya Savetvijit
 
รายงานบทที่+1[1 5]
byApichaya Savetvijit
 
05chap3
byปาท่องโก๋ ไร้คู่
 
06chap4
byปาท่องโก๋ ไร้คู่
 
บทคัดย่อ
bypattiya sanjumsarn
 

Fulltext#1 72590งานวิจัย

  • 1.
    ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยที่ได้รับการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร Basic Mathematics Skillsof the Preschoolers Enhanced by Cooking Activities ศุภนันท์ พลายแดง Supanan Plydang วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการศึกษาปฐมวัย มหาวิทยาลัยราชภัฎเพชรบุรี Master of Education Thesis in Early Childhood Education Phetchaburi Rajabhat University 2553 วิทยานิพนธ์ฉบับนี้เป็นลิขสิทธิ์ของมหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี
  • 2.
    2 ชื่อวิทยานิพนธ์ ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยที่ได้รับการจัดกิจกรรม การประกอบอาหาร ผู้วิจัย นางศุภนันท์พลายแดง สาขา การศึกษาปฐมวัย คณะกรรมการวิทยานิพนธ์ คณะกรรมการสอบ ............................................ประธานกรรมการ .............................................ประธานกรรมการ (ผู้ช่วยศาสตราจารย์สุมาลี งามสมบัติ) (รองศาสตราจารย์สุเทพ ลิ่มอรุณ) ..........................................................กรรมการ .......................................................กรรมการ (รองศาสตราจารย์ดร.นิตยา ประพฤติกิจ) (รองศาสตราจารย์ดร.นิตยา ประพฤติกิจ) ..........................................................กรรมการ (ผู้ช่วยศาสตราจารย์สุมาลี งามสมบัติ) ......................................................ผู้ทรงคุณวุฒิ (รองศาสตราจารย์ดร.ธีระ ประพฤติกิจ) มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี อนุมัติให้นับวิทยานิพนธ์ฉบับนี้เป็นส่วนหนึ่ง ของการศึกษา ตามหลักสูตรครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาการศึกษาปฐมวัย .................................................................... ................................................................ (ดร.วิวัฒน์ วรวงษ์) (ผู้ช่วยศาสตราจารย์ดร.นิวัต กลิ่นงาม) คณบดีคณะครุศาสตร์ อธิการบดีมหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี
  • 3.
    3 ชื่อวิทยานิพนธ์ ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยที่ได้รับการจัดกิจกรรมการ ประกอบอาหาร ผู้วิจัยนางศุภนันท์ พลายแดง สาขาวิชา การศึกษาปฐมวัย พ.ศ. 2553 บทคัดย่อ การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็ก ปฐมวัยก่อนและหลังได้รับการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร กลุ่มตัวอย่างที่ใช้คือเด็กปฐมวัย ชาย- หญิง อายุ 3 - 4 ปี ที่กาลังศึกษาอยู่ในชั้นอนุบาลปีที่ 1 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2553 ของโรงเรียนมิตรภาพที่ 34 จานวน 15 คน ซึ่งได้มาโดยการเลือกแบบเจาะจงจากผู้ที่มีคะแนน พื้นฐานทางคณิตศาสตร์อยู่ในเกณฑ์ค่อนข้างต่า เครื่องมือที่ใช้ในการทดลองคือ แผนการจัด กิจกรรมการประกอบอาหารเพื่อใช้ในการทดลอง 6 สัปดาห์ ๆ ละ 3 วันๆ ละ 1 ครั้งๆ ละ 30 นาที รวมทั้งสิ้น 18 ครั้ง และแบบทดสอบทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ ซึ่งมีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.85 สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลได้แก่ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตราฐานและการทดสอบค่าที ผลการวิจัย พบว่า เด็กปฐมวัยที่ได้รับการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารมีทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ โดยรวมและรายด้านสูงคือด้านการเปรียบเทียบ การจับคู่และการนับจานวนขึ้นกว่าก่อนการ ทดลองอย่างมีนัยสาคัญทางสถิติที่ระดับ .01
  • 4.
    4 Thesis Title :Basic Mathematics Skills of the Preschoolers Enhanced by Cooking Activities Researcher : Mrs. Supanan Plydang Major : Early Childhood Education Year : 2010 Abstract The purpose of this research was to compare basic mathematics skills of preschoolers before and after cooking activities. Samples were fifteen boys and girls, aged 3 - 4 year preschoolers purposively selected from the low achievers in basic mathematics skills of the preschoolers at Mitrapap 34 School, in the frist semester of the academic year 2010. The research instruments used in the study were Cooking Activities for 6 weeks, 3 days a week and 30 minutes a day experiment and a Basic Mathematics Skill Test with the reliability at .85. Mean, Standard deviation and t-test for dependent sample were used for the analysis of data. The results revealed that after receiving Cooking Activities, the frist year preschoolers had higher Basie Mathematics skills in total and in each dimension including comparison, matching and counting number than before the experiment at .01 level.
  • 5.
    5 กิตติกรรมประกาศ วิทยานิพนธ์ฉบับนี้สาเร็จได้ด้วยความกรุณาเป็นอย่างสูงจากผู้ช่วยศาสตราจารย์ สุมาลี งามสมบัติ ประธานกรรมการที่ปรึกษาและรองศาสตราจารย์ ดร.นิตยา ประพฤติกิจ กรรมการที่ปรึกษา ซึ่งคอยแนะนา ให้ข้อคิด และตรวจปรับข้อบกพร่องต่างๆ ด้วยความเอาใจใส่ เป็นอย่างยิ่ง และให้ข้อเสนอแนะในการจัดทาวิทยานิพนธ์ตั้งแต่ต้นจนสาเร็จด้วยความเรียบร้อย ข้าพเจ้าขอกราบขอบพระคุณเป็นอย่างสูงมา ณ โอกาสนี้ ทั้งนี้ขอกราบขอบพระคุณรศ.ดร.กาญจนา บุญส่ง ผู้ช่วยศาสตราจารย์วันทนา กลิ่นงาม และผู้ช่วยศาสตราจารย์ไกรรวี ศรีสุคนธ์ ผู้เชี่ยวชาญในการตรวจเครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยซึ่ง กรุณาให้คาแนะนาเพื่อแก้ไขข้อบกพร่องต่างๆ ในการวิจัยครั้งนี้ นอกจากนี้ผู้วิจัยยังได้รับความกรุณาและความร่วมมือเป็นอย่างดีจากผู้อานวยการ คณะผู้บริหาร ครูผู้สอนโรงเรียนมิตรภาพที่ 34 ทุกท่านที่ให้ความอนุเคราะห์และให้กาลังใจ จนทาให้วิทยานิพนธ์ฉบับนี้สาเร็จลุล่วงลงได้ คุณประโยชน์ที่พึงมีจากวิทยานิพนธ์ฉบับนี้ ผู้วิจัยขอมอบเป็นเครื่องบูชาพระคุณของ บิดา มารดา และครอบครัวที่ได้ให้โอกาสผู้วิจัยได้มีวันนี้ จึงขอมอบเพื่อเป็นเครื่องหมายแห่งความ เพียรพยายามสาหรับผู้ที่คอยให้กาลังใจทุกท่าน ศุภนันท์ พลายแดง ตุลาคม 2553
  • 6.
    6 สารบัญ หน้า บทคัดย่อภาษาไทย......................................................................................................................... (3) บทคัดย่อภาษาอังกฤษ.................................................................................................................... (4) กิตติกรรมประกาศ.........................................................................................................................(5) สารบัญ.......................................................................................................................................... (6) สารบัญตาราง................................................................................................................................. สารบัญภาพประกอบ..................................................................................................................... (8) (9) บทที่ 1 บทนา................................................................................................................................... 1 ความเป็นมาและความสาคัญของปัญหา......................................................................... 1 วัตถุประสงค์ของการวิจัย .............................................................................................. 4 สมมติฐานการวิจัย.......................................................................................................... 4 ขอบเขตการวิจัย.............................................................................................................. 4 กรอบแนวคิดในการวิจัย................................................................................................. 5 นิยามศัพท์เฉพาะ............................................................................................................ 5 ประโยชน์ที่ได้รับจากการวิจัย........................................................................................ 6 2 เอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง............................................................................................ 7 เอกสารที่เกี่ยวข้องกับทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์...................................................... 8 ความหมายของทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์............................................................. 8 ความสาคัญของทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์............................................................. 9 ทฤษฎีพัฒนาการด้านการคิดของเด็กปฐมวัย................................................................. 12 ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์สาหรับเด็กปฐมวัย........................................................ 19 แนวทางในการส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์................................................. 26 การวัดและประเมินทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์....................................................... 29 เอกสารที่เกี่ยวข้องกับการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารสาหรับเด็กปฐมวัย................ ความหมายของกิจกรรมการประกอบอาหารสาหรับเด็กปฐมวัย.................................. 31 31 ความสาคัญและประโยชน์ของกิจกรรมการประกอบอาหาร....................................... ขั้นตอนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารสาหรับเด็กปฐมวัย................................... บทบาทครูในการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารสาหรับเด็กปฐมวัย………………... 32 32 34
  • 7.
    7 ข้อเสนอแนะและข้อควรระวังในการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร........................... งานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร........................................... งานวิจัยในประเทศ.................................................................................................... งานวิจัยต่างประเทศ.................................................................................................. หน้า 34 36 36 38 3 วิธีดาเนินการวิจัย................................................................................................................ 39 ประชากรและกลุ่มตัวอย่าง.............................................................................................39 เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย................................................................................................. 39 การสร้างและการหาคุณภาพของเครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย............................................. 40 แบบแผนการวิจัย........................................................................................................... 41 การเก็บรวบรวมข้อมูล.................................................................................................... 42 การวิเคราะห์ข้อมูล......................................................................................................... 43 4 5 ผลการวิเคราะห์ข้อมูล......................................................................................................... สัญลักษณ์ที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล.......................................................................... ลาดับขั้นในการนาเสนอผลการวิเคราะห์ข้อมูล........................................................... สรุป อภิปรายผล และข้อเสนอแนะ.................................................................................. สรุปผลการวิจัย............................................................................................................. อภิปรายผล.................................................................................................................... ข้อเสนอแนะ................................................................................................................. บรรณานุกรม..................................................................................................................... ภาคผนวก......................................................................................................................... ภาคผนวก ก. แผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารสาหรับเด็กปฐมวัย............... ภาคผนวก ข. คู่มือและแบบวัดทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย......... ภาคผนวก ค. ผลการประเมินความสอดคล้องระหว่างเครื่องมือกับ วัตถุประสงค์… ภาคผนวก ง. แสดงวิธีการวิเคราะห์ค่าความเชื่อมั่นของแบบทดสอบทักษะพื้นฐาน ทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย.............................................................. ภาคผนวก จ. ข้อมูลคะแนนทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ก่อนและหลังการทดลอง ภาคผนวก ฉ. ตัวอย่างผลการวิเคระห์ข้อมูล............................................................... ภาคผนวก ช. รายชื่อผู้เชี่ยวชาญ................................................................................ ประวัติย่อผู้วิจัย................................................................................................................... 46 46 46 50 50 50 53 54 59 60 108 118 121 125 127 131 133
  • 8.
    8 สารบัญตาราง ตารางที่ หน้า 1 แบบแผนการทดลอง.................................................................................................41 2 ตารางกิจกรรมการประกอบอาหารสาหรับเด็กปฐมวัย.............................................. 42 3 แสดงคะแนนเฉลี่ย (Mean) ค่าความเบี่ยงเบนมาตรฐาน (Standard deviation) และ ค่าทีของคะแนนทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย โดยรวม................. 47 4 แสดงค่าเฉลี่ยและค่าเบี่ยงเบนมาตราฐานของคะแนนทักษะพื้นฐานทาง คณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยก่อนและหลังการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร จาแนกรายด้าน......................................................................................................... 48 5 ผลการประเมินความสอดคล้องระหว่างกิจกรรมการประกอบอาหารกับ วัตถุประสงค์ของการวิจัย......................................................................................... 119 6 ผลการประเมินความสอดคล้องระหว่างแบบวัดทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์กับ วัตถุประสงค์ของการวิจัย.......................................................................................... 120 7 แสดงผลการหาค่าเชื่อมั่นของแบบทดสอบทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็ก ปฐมวัย โดยใช้สูตรของคูเดอร์ริชาร์ดสัน สูตรที่ 20 (K-R 20).................................. 122 8 ข้อมูลของคะแนนทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยก่อนและหลังการ ทดลอง...................................................................................................................... 126
  • 9.
  • 10.
    10 บทที่ 1 บทนา ความเป็นมาและความสาคัญของปัญหา เนื่องจากการปฏิรูปการศึกษาได้มีการกาหนดแนวทางในการปฏิรูปการเรียนรู้ ดังปรากฏชัดเจนในพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.2542 ในหมวดที่ 22 และหมวดที่ 24 ให้ สถานศึกษาจัดการเรียนการสอนโดยเน้นผู้เรียนเป็นสาคัญ ส่งเสริมให้ผู้เรียนสามารถพัฒนาตาม ธรรมชาติและเต็มศักยภาพ โดยจัดกระบวนการเรียนรู้ที่เน้นถึงความสนใจ ความแตกต่างระหว่าง บุคคล การฝึกทักษะกระบวนการคิด การจัดการ การแก้ปัญหาด้วยการบูรณาการความรู้ และปลูกฝัง คุณธรรม โดยมีครูเป็นผู้กระตุ้นและเสริมแรงให้เด็กค้นหาคาตอบและเกิดการแก้ปัญหาด้วยตนเอง (กุลยา ตันติผลาชีวะ, 2547: 22-23) จากแนวการศึกษานี้จึงส่งผลให้สถานศึกษา และหน่วยงานที่มี ความเกี่ยวข้องกับการจัดการศึกษา ต้องปรับเปลี่ยนระบบการจัดการเรียนการสอนให้สอดคล้อง และดาเนินไปตามแนวทางของพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 ทั้งนี้รวมถึงการจัด การศึกษาในระดับปฐมวัยที่จะต้องจัดระบบการเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นสาคัญด้วย กระบวนการเรียนรู้ที่ผู้เรียนสาคัญที่สุด คือ การพัฒนาคนและชีวิตให้เกิดประสบการณ์ การเรียนรู้อย่างเต็มความสามารถ สอดคล้องกับความต้องการของผู้เรียน ความถนัด ความสนใจ ความแตกต่างระหว่างบุคคล ผู้เรียนได้ทดลองปฏิบัติ ค้นคว้าเรียนรู้ร่วมกับเพื่อน ด้วยการกระตุ้น และสนับสนุนการเรียนรู้จากครู ซึ่งสอดคล้องกับ เพียเจท์ (Piaget) ที่เน้นเรื่องการเรียนรู้จะเกิดขึ้น ได้นั้น เมื่อเด็กมีปฏิสัมพันธ์กับเพื่อนและผู้ใหญ่ในการเข้าสังคมนั้น ๆ อิทธิพลของทฤษฎีนี้มี บทบาทในการจัดแนวประสบการณ์ในระดับปฐมวัยคือ ให้เด็กได้เรียนรู้โดยให้โอกาสเด็กในการ เล่น สารวจ และทดลอง ให้เด็กมีโอกาสเลือกตัดสินใจ และแก้ปัญหาต่าง ๆ ด้วยตนเอง และ เนื่องจากการจัดการศึกษาในระดับปฐมวัยนั้น เป็นการจัดการศึกษาที่จัดให้กับเด็กตั้งแต่แรกเกิด จนถึง 8 ปี และในช่วงวัยนี้เป็นระยะที่มีความสาคัญที่สุดของการพัฒนาการทั้งทางร่างกาย สติปัญญา อารมณ์ จิตใจ สังคมและบุคลิกภาพ (สิริมา ภิญโญอนันตพงษ์, 2545: 8) ดังนั้น ในการ จัดกิจกรรมแต่ละครั้งจึงต้องคานึงถึงการพัฒนาเด็ก และในการจัดกิจกรรมนั้น ๆ ก็ไม่ได้หมายความ ว่า เด็กทุกคนจะสามารถพัฒนาเหมือนกันหมดทุกคน โดยเฉพาะการจัดการศึกษาในระดับปฐมวัยที่ ไม่ได้มุ่งเน้นให้เด็กเกิดการเรียนรู้เชิงเนื้อหาเป็นสาคัญ แต่เป็นการเปิดโอกาสให้เด็กได้พัฒนา
  • 11.
    11 เครื่องมือ หรือทักษะการเรียนรู้ที่เด็กจะต้องใช้ต่อไป (วัลนาธรจักร, 2544: 1) โดยเฉพาะทักษะ ทางด้านคณิตศาสตร์ ซึ่งเป็นทักษะที่มีความสาคัญมากเพราะคณิตศาสตร์ช่วยพัฒนาความคิดของ ผู้เรียนให้สามารถคิดได้อย่างมีระบบมีเหตุผลและสามารถแก้ไขปัญหาได้อย่างมีประสิทธิภาพ (บุญทัน อยู่ชมบุญ, 2529: 1) คณิตศาสตร์มีส่วนสาคัญอย่างมากในชีวิตประจาวันของเด็ก การเรียนรู้คณิตศาสตร์ ของเด็กนั้นเริ่มตั้งแต่เกิด การกะระยะที่จะจับหน้าแม่ การแสดงออกด้วยการเอื้อมมือ (กุลยา ตันติ ผลาชีวะ, 2547: 157) และถ้าเราสังเกตรอบตัวก็จะเห็นว่าชีวิตเราเกี่ยวข้องกับคณิตศาสตร์มากมาย เริ่มตั้งแต่ เลขที่บ้าน เบอร์โทรศัพท์ หรือแม้แต่การพูดคุยของเด็กที่เราได้ยิน ก็จะมีการเปรียบเทียบ การวัด การจัดประเภท และตัวเลข (นิตยา ประพฤติกิจ, 2541: 3-4) นอกจากนี้ วาโร เพ็งสวัสดิ์ (2542 : 6) กล่าวว่า จากการที่คณิตศาสตร์มีส่วนเกี่ยวข้องกับการดารงชีวิตของมนุษย์ ทาให้เด็กต้อง รู้จักการสังเกตความเหมือนและความแตกต่าง การเปรียบเทียบขนาดใหญ่ – เล็ก , สั้น – ยาว การจัดลาดับ ซึ่งเป็นการเปรียบเทียบขั้นสูง เด็กจะต้องรู้จักการเปรียบเทียบของสองสิ่งหรือมากกว่า สองสิ่ง และจะต้องมีการจัดเรียงสิ่งของเป็นลาดับตั้งแต่ขั้นแรกจนถึงขั้นสุดท้าย ตลอดจนการวัด ซึ่งความสามารถทางด้านการวัดนี้ จะพัฒนาการมาจากประสบการณ์ในการเปรียบเทียบและการจัด อันดับ ในขณะที่เด็กเปรียบเทียบน้าหนักของสิ่งของว่าสิ่งใดยาวที่สุด เป็นเวลาที่เด็กกาลังใช้แนวคิด ในเรื่องการวัดด้วย ซึ่งทักษะทางคณิตศาสตร์เหล่านี้จะเป็นทักษะพื้นฐานในการเรียนรู้ในเรื่องอื่น ๆ ต่อไปในอนาคต ดังนั้น ในการส่งเสริมความเข้าใจเกี่ยวกับคณิตศาสตร์ นอกจากจะต้องอาศัย สถานการณ์ในชีวิตประจาวันของเด็กแล้วยังต้องอาศัยการจัดกิจกรรมที่มีการวางแผน และเตรียมการอย่างดีจากครูเพื่อเปิ ดโอกาสให้แก่เด็กได้พัฒนาทักษะการสังเกตเปรียบเทียบ จัดหมวดหมู่ เรียงลาดับ และการวัด ซึ่งเป็นการวางพื้นฐานทางด้านคณิตศาสตร์ที่มีความสาคัญ สาหรับเด็กเป็นอย่างยิ่ง ปัจจุบันการจัดประสบการณ์เพื่อให้เด็กได้รับประสบการณ์ทางคณิตศาสตร์นั้น สามารถวัดได้หลากหลายรูปแบบ ครูสามารถสอดแทรกเข้ากับกิจกรรมต่าง ๆ ที่เด็ก ๆ ทาได้ บุญเยี่ยม จิตรดอน (2526: 46) กล่าวว่า แนวทางการจัดประสบการณ์ทางด้านคณิตศาสตร์แก่เด็ก ปฐมวัยนั้นเด็กเรียนรู้จากประสบการณ์ตรงจากของจริง และในการสอนจะต้องหาอุปกรณ์ ซึ่งเป็น ของจริงให้มากที่สุด และเริ่มจากการสอนแบบรูปธรรมไปหานามธรรม เริ่มจากสิ่งง่าย ๆ ใกล้ตัว และคิดจากปัญหาในชีวิตประจาวัน ให้เด็กได้ค้นคว้าด้วยตนเอง และเป็นกิจกรรมที่สนุกสนาน ซึ่งสอดคล้องกับงานวิจัยของ รัชนี สมประชา (2533: 55-58) ที่พบว่าเด็กปฐมวัยที่มีอายุระหว่าง 4 – 5 ปี ที่ได้รับการจัดประสบการณ์ การเล่นน้า เล่นทราย มีทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์สูงกว่า เด็กที่ไม่ได้รับการจัดประสบการณ์เล่นน้า เล่นทราย ตลอดจนงานวิจัยของวนิดา บุษยะกนิษฐ์
  • 12.
    12 (2532: 66) พบว่าเด็กปฐมวัยที่ได้รับประสบการณ์แบบปฏิบัติการมีทักษะการเปรียบเทียบสูงกว่า เด็กปฐมวัยที่ได้รับการจัดประสบการณ์แบบปกติ ดังนั้นในการที่จะช่วยพัฒนาทักษะพื้นฐานทาง คณิตศาสตร์ให้แก่เด็กปฐมวัย ครูผู้สอนสามารถจัดกิจกรรมอย่างหลากหลายวิธี ซึ่งครูสามารถ เลือกใช้ได้ตามความเหมาะสม โดยเฉพาะวิธีการจัดกิจกรรมเสริมประสบการณ์นั้น ก็มีกิจกรรม ผสมผสานหลากหลายรูปแบบ เช่น แบบอภิปราย แบบสาธิต แบบเล่นเกม และแบบปฏิบัติการ ทดลอง เป็นต้น (นิตยา บรรณประสิทธิ์, 2536: 2) แต่การจัดประสบการณ์ที่เด็กจะได้ฝึกทักษะการ เปรียบเทียบรูปทรง และการนับจานวน โดยผ่านประสาทสัมผัสทั้ง 5 จากการเรียนรู้ในคราวเดียว คือ การจัดกิจกรรมการประกอบการอาหาร ซึ่งเด็ก ๆ รู้จักและคุ้นเคยกันเป็นอย่างดี การเปิดโอกาส ให้เด็ก ๆ ได้ลงมือประกอบอาหารด้วยตนเอง เด็กจะชอบและมองเห็นเป็นเรื่องสนุก และยังได้เกิด การเรียนรู้ในเรื่องคณิตศาสตร์ตามมา เนื่องจากเป็น กิจกรรมที่เปิดโอกาสให้เด็กทาสิ่งต่าง ๆ จาก วัสดุ อุปกรณ์ในการทาอาหาร ซึ่งจะช่วยให้เด็กเกิดประสบการณ์การเรียนรู้ที่ดี ด้วยขั้นตอนการ ทาอาหารง่าย ๆ ไม่ยุ่งยากและเป็นอันตรายสาหรับเด็ก (วัชรินทร์ เทพมณี. 2545: 3) ซึ่งสอดคล้อง กับ ศิริลักษณ์ สินธวาลัย (2522: 26) ได้กล่าวว่า ในการทาและเลือกกินอาหารมักจะต้องใช้ประสาท สัมผัสทุกอย่าง ต้องใช้ประสาทสัมผัสเกี่ยวกับการมองเห็น การสัมผัส การได้กลิ่น แม้กระทั่งการได้ ยิน ซึ่ งเพียเจท์ (Piaget) บรูเนอร์ (Bruner) และมอนเตสเซอร์รี่ (Montessori) กล่าวว่า กระบวนการพัฒนาทางสติปัญญานั้นเกิดจากการเรียนรู้โดยการกระทา การเปิดโอกาสให้เด็กได้ สังเกต จาแนกและเปรียบเทียบจากของจริงและลงมือปฏิบัติด้วยตนเองจะทาให้เด็กได้ค้นพบความ จริงเกิดความเข้าใจ และเกิดความคิดรอบยอด (บุญประจักษ์ วงษ์มงคล, 2536: 3) ดังนั้น กิจกรรม การประกอบอาหารจึงเป็นกิจกรรมที่มีประโยชน์ต่อเด็กในการพัฒนาความพร้อม ในเรื่องการ สังเกต จาแนกเปรียบเทียบ จัดหมวดหมู่ เรียงลาดับ และการวัด ซึ่งเป็นการวางรากฐานที่สาคัญต่อ การเรียนคณิตศาสตร์ในขั้นสูงต่อไป เพราะการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารเป็นกิจกรรมที่เด็ก ๆ จะได้เรียนรู้จากประสบการณ์ตรงจากกระบวนการในการทาอาหาร เด็กจะได้ลงมือปฏิบัติจริง ตั้งแต่การจัดเตรียมอุปกรณ์ ส่วนผสมของอาหารประเภทต่าง ๆ และการผสมส่วนผสมต่าง ๆ ตาม ขั้นตอน ซึ่งเด็กต้องใช้การ เปรียบเทียบรูปทรง การนับจานวน การเรียงลาดับและการวัดซึ่งเป็นการ ส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ให้กับเด็กทั้งสิ้น เพื่อเป็นพื้นฐานในการเรียนรู้คณิตศาสตร์ และเพื่อให้เด็กสามารถนาทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ไปใช้ในชีวิตประจาวันต่อไป ดังนั้น ผู้วิจัยจึงสนใจที่จะศึกษาว่าการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร จะมีผลต่อทักษะ พื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย หรือไม่เพียงใด เพื่อเป็นแนวทางให้กับครูและบุคลากร ทางการศึกษาปฐมวัย พ่อแม่ผู้ปกครองในการที่จะเลือกและพิจารณากิจกรรมที่ส่งเสริมทักษะ พื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยได้อย่างเหมาะสมและมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น
  • 13.
    13 วัตถุประสงค์การวิจัย 1. เพื่อศึกษาผลของการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารที่มีต่อทักษะพื้นฐานทาง คณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย 2. เพื่อเปรียบเทียบทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์โดยรวมและรายด้านของเด็กปฐมวัย ก่อนและหลังการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร สมมติฐานในการวิจัย เด็กปฐมวัยที่ได้รับการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารจะมีทักษะพื้นฐานทาง คณิตศาสตร์โดยรวมและรายด้านหลังการทดลองสูงกว่าก่อนการทดลอง ขอบเขตของการวิจัย ประชากรและกลุ่มตัวอย่าง 1.ประชากร ประชากรที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้เป็นเด็กปฐมวัยชาย - หญิง อายุระหว่าง 3-4ปี ที่ กาลังศึกษาอยู่ในระดับชั้นอนุบาลปีที่ 1 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2553ของโรงเรียนมิตรภาพที่ 34 อาเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี จานวน 1 ห้องเรียน ทั้งหมด 30 คน 2. กลุ่มตัวอย่าง กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษาวิจัยครั้งนี้เป็นเด็กปฐมวัยชาย - หญิง อายุระหว่าง 3-4 ปี ที่กาลังศึกษาอยู่ในระดับชั้นอนุบาลปีที่ 1 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2553 โรงเรียนมิตรภาพที่ 34 อาเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี จานวน 15 คน ซึ่งได้มาโดยวิธีการคัดเลือกเด็กที่มีคะแนน ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสาตร์ค่อนข้างต่าจากแบบวัดที่ผู้วิจัยสร้างขึ้น 3. ตัวแปรที่ศึกษา 3.1 ตัวแปรต้น ได้แก่ การจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร 3.2 ตัวแปรตาม ได้แก่ ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์
  • 14.
    14 4. ระยะเวลาในการทดลอง การทดลองครั้งนี้กระทาในภาคเรียนที่ 1ปีการศึกษา 2553 ใช้เวลาในการทดลอง 6 สัปดาห์ สัปดาห์ละ 3 วัน ๆ ละ 30 นาที กรอบแนวคิดในการวิจัย ตัวแปรต้น ตัวแปรตาม นิยามศัพท์เฉพาะ 1. เด็กปฐมวัย หมายถึง เด็กนักเรียนชาย - หญิง อายุระหว่าง 3-4 ปี ที่กาลังศึกษาอยู่ใน ระดับชั้นอนุบาลปีที่ 1 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2553 โรงเรียนมิตรภาพที่ 34 อาเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี 2. ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย หมายถึง ความรู้เบื้องต้นที่เด็ก ปฐมวัยที่ควรจะได้รับรู้และมีประสบการณ์เรื่องของ การเปรียบเทียบ รูปทรง การนับจานวน ซึ่งทักษะเหล่านี้เป็นทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ที่จะช่วยเตรียมเด็กให้มีความพร้อมที่จะเรียนรู้ คณิตศาสตร์ในระดับต่อไป 3. กิจกรรมการประกอบอาหาร หมายถึง กิจกรรมที่จัดให้เด็กปบมวัยได้ใช้ประสาท สัมผัสทุกด้านในการเรียนรู้ คือ การมองเห็น การสัมผัส การชิมรส การดมกลิ่น และการฟัง ซึ่งแผนการดาเนินกิจกรรมการทดลองประกอบอาหารนั้นสามารถแบ่งออกได้เป็น 3 ขั้นคือ ขั้น เตรียม ขั้นปฏิบัติ และขั้นสรุป ซึ่งสร้างและพัฒนาโดยผู้วิจัย กิจกรรมการประกอบอาหาร ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย 1. การเปรียบเทียบ 2. การจับคู่ 3. การนับจานวน
  • 15.
    15 ประโยชน์ที่ได้รับจากการวิจัย 1. ทาให้ครูและผู้ที่เกี่ยวข้องกับการจัดการศึกษาปฐมวัยได้ตระหนักถึงความสาคัญ ของการส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยโดยใช้กิจกรรมในชีวิตประจาวันของ เด็ก 2. ได้รูปแบบการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทาง คณิตศาสตร์โดยยึดผู้เรียนเป็นสาคัญ
  • 16.
    16 บทที่ 2 เอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง การวิจัยครั้งนี้ ผู้วิจัยได้ศึกษาเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้องโดยนาเสนอตามหัวข้อ ต่อไปนี้ 1. เอกสารที่เกี่ยวข้องกับทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ 1.1 ความหมายของทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ 1.2 ความสาคัญของทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ 1.3 ทฤษฎีพัฒนาการด้านการคิดของเด็กปฐมวัย 1.4 ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์สาหรับเด็กปฐมวัย 1.5 แนวทางในการส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ 1.6 การวัดและประเมินผลทักษะพื้นฐานของเด็กปฐมวัย 2. เอกสารที่เกี่ยวข้องกับการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร 2.1 ความหมายของการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร 2.2 ความสาคัญของการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร 2.3 ขั้นตอนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร 2.4 บทบาทของครูในการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร 2.5 ข้อเสนอแนะและข้อควรระวังในการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร 3. งานวิจัยที่เกี่ยวข้อง 3.1 งานวิจัยในประเทศ 3.2 งานวิจัยต่างประเทศ
  • 17.
    17 1. เอกสารที่เกี่ยวข้องกับทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ 1.1 ความหมายของทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ ได้มีนักการศึกษากล่าวถึงความหมายของทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ไว้ดังนี้ บุญเยี่ยม จิตรดอน (2526: 250-251) ให้ความหมายของทักษะพื้นฐานทาง คณิตศาสตร์ว่า เป็นความรู้เบื้องต้น ซึ่งจะนาไปสู่การเรียนคณิตศาสตร์ เด็กควรจะได้มีประสบการณ์ เกี่ยวกับกับเปรียบเทียบ เรียงลาดับ การวัด การจับคู่หนึ่งต่อหนึ่ง การนับก่อนที่จะเรียนเรื่องตัวเลข และวิธีคิดคานวณ ประสบการณ์ทางคณิตศาสตร์เปรียบเสมือนบันไดขั้นต้น ซึ่งช่วยเตรียมตัวให้ พร้อมที่จะก้าวไปสู่ประสบการณ์พื้นฐานต่อไป อัญชลี แจ่มเจริญ (2526: 121-122) ได้ให้ความหมายของทักษะพื้นฐานทาง คณิตศาสตร์ว่า เด็กควรได้รับการฝึกในเรื่องของการสังเกต และจาแนกสิ่งต่าง ๆ ตามรูปร่าง ขนาด การบอกตาแหน่งของสิ่งของ การเรียบเทียบขนาด รูปร่าง น้าหนัก ความยาวและส่วนสูงก่อนที่จะ เรียนคณิตศาสตร์ในชั้นประถม มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช (2527: 30) ได้กล่าวถึงทักษะพื้นฐานทาง คณิตศาสตร์ไว้ว่า การสร้างประสบการณ์ทางคณิตศาสตร์ให้แก่เด็กเป็นการเตรียม สร้างเสริม ทางด้านคณิตศาสตร์และปูพื้นฐานด้านความพร้อมในการเรียนคณิตศาสตร์ต่อไปในชั้นประถม ประไพจิตร เนติศักดิ์ (2529: 49-53) ได้กล่าวถึงทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ว่า เด็กควรที่จะได้เตรียมความพร้อมในเรื่องของการสังเกตการเปรียบเทียบรูปร่าง น้าหนัก ขนาด สีที่ เหมือนและแตกต่างกันการบอกตาแน่งของสิ่งของการเปรียบเทียบจานวน และการจัดเรียงลาดับ ความยาว ความสูงและขนาด ศรีสุดา คัมภีร์ภัทร (2534: 13) ได้กล่าวถึงทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ไว้ว่า เป็น ความรู้พื้นฐานของเด็กที่ได้รับประสบการณ์เกี่ยวกับการสังเกต การเปรียบเทียบ การจาแนกตาม รูปร่าง ขนาดน้าหนัก ความยาว ความสูง ความเหมือน ความต่าง การเรียงลาดับ การวัด การบอก ตาแหน่ง และการนับเพื่อเป็นพื้นฐานในการเตรียมความพร้อมที่จะเรียนคณิตศาสตร์ในระดับ ประถมศึกษา มันทนา เทศวิศาล (2535: 194 – 197) ได้ให้ความหมายของทักษะพื้นฐานทาง คณิตศาสตร์ ไว้ว่า เป็นการให้เด็กเรียนรู้เกี่ยวกับเรื่องของการจาแนกของออกเป็นหมวดหมู่ ตาม ลักษณะหรือขนาดการคิดจานวน รวมทั้งเรื่องของน้าหนัก จานวน ปริมาณ การวัดขนาดและเวลา โดยมีของจริงมาช่วยเสริมความเข้าใจ เพราะจะเป็นพื้นฐานของความเข้าใจเรื่องคณิตศาสตร์ของเด็ก ต่อไปในอนาคต
  • 18.
    18 ประไพ เนติศักดิ์ (2549:49-53 ) ได้กล่าวถึงทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ว่าเด็กควร ได้เตรียมความพร้อมในเรื่องของการสังเกต การเปรียบเทียบ รูปร่าง น้าหนัก ขนาด สี ที่เหมือนและ ต่างกัน การบอกตาแหน่งของสิ่งของ การเปรียบเทียบ และการจัดเรียงลาดับ ความยาว ความสูง และ ขนาด สรุปได้ว่าทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ คือความรู้เบื้องต้นที่เด็กควรจะได้รับรู้และมี ประสบการณ์เรื่องของ การเปรียบเทียบ รูปทรง การนับจานวน ซึ่งทักษะเหล่านี้เป็นทักษะ พื้นฐานทางคณิตศาสตร์ที่จะช่วยเตรียมเด็กให้มีความพร้อมที่จะเรียนรู้คณิตศาสตร์ในระดับต่อไป 1.2 ความสาคัญของทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์เป็ นพื้นฐานที่ช่วยให้เด็กรู้จักแก้ปัญหา มี ความสามารถในการคิดคานวณและอื่นๆ ดังมีผู้กล่าวถึงความสาคัญของทักษะพื้นฐานทาง คณิตศาสตร์ ไว้ดังนี้ บุญเยี่ยม จิตรดอน (2526: 245-246) กล่าวถึงพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ว่ามี ความสาคัญ คือ 1. เพื่อช่วยให้เด็ก ๆ ได้ มีความพร้อมที่จะเรียนคณิตศาสตร์เบื้องต้น ซึ่งได้แก่ รู้จัก การสังเกตการเปรียบเทียบ และการแยกหมู่การรวมหมู่ การเพิ่มขึ้นและลดลง 2. ช่วยให้เด็กได้ขยายประสบการณ์เกี่ยวกับคณิตศาสตร์ให้สอดคล้องโดยลาดับ จากง่ายไปหายาก 3. เพื่อให้เด็กเข้าใจความหมาย และใช้คาพูดเกี่ยวกับวิชาคณิตศาสตร์ได้ถูก เช่น เด็กจะต้องเข้าใจความหมายของสัญลักษณ์ต่าง ๆ เช่น จานวนสาม หมายถึง ส้มสามผล มะนาวสาม ผล ดินสอสามแท่ง จานวนดังกล่าวใช้แทนจานวนส้ม มะนาว และดินสอ ในการสร้างเสริม ประสบการณ์ทางคณิตศาสตร์เด็กปฐมวัยจึงจาเป็นต้องใช้ภาษาทางคณิตศาสตร์ให้ได้ถูกต้อง 4. เพื่อฝึกทักษะเบื้องต้นในการคิดคานวณ โดยการสร้างเสริมประสบการณ์แก่เด็ก ปฐมวัย เพื่อฝึกการเปรียบเทียบรูปทรงต่าง ๆ และบอกความแตกต่างในเรื่องขนาด น้าหนัก ระยะเวลาจานวนของสิ่งต่าง ๆ ที่อยู่รอบ ๆ ตัวได้ สามารถแยกของเป็น แยกเรียงลาดับใหญ่เล็ก สูง ต่า แยกเป็นหมู่ย่อยได้โดยการเพิ่มขึ้น หรือ ลดลง ทักษะเหล่านี้จะช่วยให้เด็กพร้อมที่จะคานวณใน ชั้นต่อ ๆ ไป 5. วิชาคณิตศาสตร์ เป็นวิชาที่เป็นเหตุเป็นผล ผู้ที่จะเรียนคณิตศาสตร์ได้จาเป็นต้อง เป็นผู้ที่มีความสามารถในการให้เหตุผล หรือความเข้าใจในเรื่อง ความเป็นเหตุเป็นผลอาจทาให้ได้ โดยการตั้งปัญหาให้เด็กคิดหาเหตุผลหาคาตอบให้ค้นคว้าเองโดยจัดสื่อการเรียนการสอนให้ เพื่อให้
  • 19.
    19 เกิดความมั่นใจและการตัดสินใจอย่างเหตุผล และจะต้องเริ่มฝึกตั้งแต่เด็กเริ่มเรียนจึงจะให้การเรียน คณิตศาสตร์ประสบผลสาเร็จ 6. เพื่อให้สัมพันธ์กับกิจกรรมศิลปะภาษา และสามารถนาไปใช้ในชีวิตประจาวันได้ ดังนั้น จึงต้องใกล้สัมพันธ์กับตัวเด็กเอง 7. เพื่อให้มีใจรักคณิตศาสตร์และขอบเขตการค้นคว้า ควรพยายามจัดกิจกรรม ต่าง ๆ เช่น เกม เพลง เพื่อเร้าใจให้เด็กสนใจเกิดความรู้โดยไม่รู้สึกตัว เมื่อเด็กรักวิชาคณิตศาสตร์แล้ว เด็กจะสนใจ กระตือรือร้นอยากเรียนรู้อยากค้นคว้าหา เหตุผลด้วยตนเอง การค้นคว้าหาเหตุผลได้ เอง ทาให้เข้าใจและจาได้เกิดความภูมิใจอยากจะหาเหตุผลต่อไป วรรณี โสมประยูร ( 2532:9 ) กล่าวว่าคณิตศาสตร์เป็นวิชาที่สาคัญและจาเป็น อย่างยิ่งสาหรับทุกคน เพราะช่วยพัฒนาความคิดของเด็กให้เป็นคนคิดอย่างมีเหตุผล มีระเบียบมี ความละเอียดถี่ถ้วนรอบคอบรวมทั้งมีความคิดริ่เริ่มสร้างสรรค์และความสามารถแก้ปัญหาให้สาเร็จ ลุล่วงไปด้วยดี ความเจริญก้าวหน้าในวิทยาการด้านต่างๆทั้งด้านเทคโนโลยี วิทยาศาสตร์ วิศวกรรมศาสตร์ แพทย์ เศรษฐศาสตร์ และอื่นๆ ต้องอาศัยคณิตศาสตร์เป็นเครื่องมือสาหรับการ เรียนรู้ทั้งสิ้น นอกจากนี้คณิตศาสตร์ยังเป็นเครื่องมือที่จาเป็นในการดารงชีวิตประจาวันของเด็ก หลายคนอย่าง เช่น การซื้อฃาย การใช้เวลา การเล่น การเดินทาง และอื่นๆ หรรษา นิลวิเชียร ( 2535:45 ) กล่าวว่าเด็กจาเป็นต้องเรียนรู้และพัฒนาความคิด รวบยอดเกี่ยวกับคณิตศาสตร์ เพื่อเป็นพื้นฐานสาหรับใช้ในชีวิตประจาวัน และเพื่อการศึกษาในขั้น สูงขึ้น และกล่าวถึงความสาคัญของคณิตศาสตร์ต่อการประสบความสาเร็จในการดารงชีวิตไว้ดังนี้ 1. เรียนวิชาต่างๆได้ดีเพราะคณิตศาสตร์เป็นเครื่องมือในการเรียนรู้ของวิชาต่างๆ โดยเฉพาะ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีจบได้ชื่อว่า “คณิตศาสตร์เป็นเครื่องมือความเจริญก้าวหน้า ทั้งปวง ” 2. ทาให้เป็ นคนคิดเป็ น ทาเป็ น แก้ปัญหาเป็ น โดยอาศัยหลักการทาง คณิตศาสตร์เป็นแนวทางพื้นฐานที่สาคัญ 3. นาไปใช้แก้ปัญหาต่างในการดารงชีวิตได้ดีและมีประสิทธิภาพ 4. เป็นเครื่องมือสาคัญสาหรับการดารงชีวิตประจาวันของคนทุกวัย 5. เป็นเครื่องมือสาคัญในการสารวจข้อ วางแผนและประเมินผลการดาเนินงาน 6. เป็นเครื่องมือพัฒนาอาชีพทุกอาชีพทุกให้มีความเจริญก้าวหน้า และประสบ ความสาเร็จอย่างมีประสิทธิภาพ
  • 20.
    20 มัณฑนา เทศวิศาล (2536:7 ) กล่าวว่า แนวคิดต่างๆเกี่ยวกับพื้นฐานทางด้าน คณิตศาสตร์เป็นสิ่งจาเป็นและสาคัญมากสาหรับเด็กเริ่มต้นเรียน เมื่อเด็กโตขึ้นสิ่งต่างๆเหล่านี้ก็จะ เป็นพื้นฐานในการเรียนคณิตศาสตร์ที่ดีของเขาต่อไป นิตยา ประพฤติกิจ ( 2537:1 ) กล่าวว่า คณิตศาสตร์มีส่วนสาคัญอย่างมากใน ชีวิตประจาวันของเด็ก ซึ่งครูและผู้ปกครองตระหนักถึงความสาคัญของคณิตศาสตร์แล้วว่า ในการ เล่นและการพูดคุยของเด็กมักจะมีเรื่องคณิตศาสตร์เข้ามาเกี่ยวข้องในชีวิตประจาวันอยู่เสมอ วาโร เพ็งสวัสดิ์ (2542: 71 – 72) ได้กล่าวถึงจุดมุ่งหมายหรือความสาคัญของ การสอนคณิตศาสตร์สาหรับเด็กไว้ ดังนี้ 1. ให้มีโอกาสได้จัดการกระทาและสารวจวัสดุในขณะมีประสบการณ์เกี่ยวกับ คณิตศาสตร์ 2. ให้มีส่วนร่วมในกิจกรรมที่เกี่ยวกับโลกทางด้านกายภาพก่อนเข้าไปสู่โลกการ คิดด้านนามธรรม 3. ให้มีการพัฒนาทักษะด้านคณิตศาสตร์เบื้องต้น อันได้แก่ การจัดหมวดหมู่ การ เปรียบเทียบ การเรียงลาดับ การจัดการทากราฟ การนับ การจัดการด้านจานวน การสังเกต และการ เพิ่มขึ้นและลดลง 4. ขยายประสบการณ์เกี่ยวกับคณิตศาสตร์ให้สอดคล้องจากง่ายไปหายาก 5. ฝึกทักษะเบื้องต้นในด้านการคิดคานวณ สิริชนม์ ปิ่นน้อย (2542: 49) ได้กล่าวถึงความสาคัญของทักษะพื้นฐานทาง คณิตศาสตร์ ไว้ว่า การเปิดโอกาสให้เด็กได้แลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับเพื่อนด้วยการพูดคุย สนทนา หรือโต้เถียงกันด้วยเหตุผลเกี่ยวกับสิ่งที่รู้ การใช้เหตุผลต่างๆ จะเป็นประโยชน์ต่อการ แลกเปลี่ยนความคิดเห็น เพราะการพูดคุย สนทนา หรือโต้เถียงกันของเด็กเป็นสิ่งที่กระตุ้นให้เกิด การเรียนรู้มากกว่าการถามคาถามกับผู้ใหญ่ ครูสามารถท้าทายความคิดของเด็กด้วยการนาไปสู่ข้อ สงสัยเมื่อเด็กพูดคุย สนทนา หรือโต้เถียงกับเพื่อนในสถานการณ์ที่เป็นปัญหา ซึ่งจะเป็นแนวทางที่ จะทาให้เกิดความคิดทางตรรกะคณิตศาสตร์ได้ จากความสาคัญหรือจุดมุ่งหมายของการส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ สรุปได้ว่า เพื่อเป็นการเตรียมเด็กให้พร้อมที่จะเรียนรู้ และทากิจกรรมทางคณิตศาสตร์ได้เหมาะสม กับวัย ความสามารถและด้วยความสนุกสนาน มีทักษะพื้นฐานในการใช้เหตุผล คิดคานวณ แก้ปัญหา การสังเกต การเปรียบเทียบการจัดหมวดหมู่ การเรียงลาดับ การนับ และการจัดการด้าน จานวน โดยการมีส่วนร่วมในกิจกรรมทางคณิตศาสตร์ และสามารถนาไปใช้ในชีวิตประจาวันได้ อย่างเหมาะสม
  • 21.
    21 1.3 ทฤษฎีพัฒนาการด้านการคิดของเด็กปฐมวัย 1.3.1 ทฤษฎีพัฒนาการทางสติปัญญาของเพียเจต์ จองเพียเจท์ (Jean Piaget) นักจิตวิทยาชาวสวิส มีชีวิตอยู่ในช่วง ค.ศ.1896-1980 หรือ พ.ศ. 2439-2523 ผู้สร้างทฤษฎีพัฒนาการทางสติปัญญา เพียเจท์ เชื่อว่าคนเราทุกคนตั้งแต่เกิด มามีความพร้อมที่จะมีปฏิสัมพันธ์กับสิ่งแวดล้อม และโดยธรรมชาติแล้วมนุษย์เป็นผู้พร้อมที่จะมี กริยากรรมหรือเริ่มกระทาก่อน นอกจากนี้เพียเจท์ถือว่ามนุษย์เรามีแนวโน้มพื้นฐานที่ติดตัวมาแต่ กาเนิด 2 ชนิดคือ การจัดและรวบรวม (Organization) และการปรับตัว (Adaptation)การจัดและ รวบรวม (Organization) หมายถึง การจัดและรวบรวมกระบวนการต่าง ๆ ภายใน เข้าเป็นระบบ อย่างต่อเนื่องกัน เป็นระเบียบ และมีการปรับปรุงเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา ตราบที่มีปฏิสัมพันธ์ กับสิ่งแวดล้อม การปรับตัว (Adaptation) หมายถึง การปรับตัวให้เข้ากับสิ่งแวดล้อมเพื่ออยู่ใน สภาพ สมดุล การปรับตัวประกอบด้วยกระบวนการ 2 อย่างคือ 1) การซึมชาบหรือดูดซึมประสบการณ์ (Assimilation) 2) การปรับโครงสร้างทางสติปัญญา (Accomodation) เมื่อเผชิญกับสิ่งแวดล้อม การซึมซาบหรือดูดซึมประสบการณ์ เมื่อมนุษย์มีปฏิสัมพันธ์กับสิ่งแวดล้อม ก็จะซึมชาบ หรือดูด ซึมประสบการณ์ใหม่ ให้รวมเข้าอยู่ในโครงสร้างของสติปัญญา ส่วนการปรับโครงสร้างทาง สติปัญญา หมายถึง การเปลี่ยนแบบโครงสร้างของสติปัญญาที่มีอยู่แล้วให้เข้ากับสิ่งแวดล้อม หรือ ประสบการณ์ใหม่ หรือเป็นการเปลี่ยนแปลงความคิดเดิมให้สอดคล้องกับสิ่งแวดล้อมใหม่ ตัวอย่างเช่น ความเข้าใจความแตกต่างระหว่างเพศของเด็กที่มีอายุประมาณ 5-6 ปี ถ้าถามเด็กวัยนี้ว่า เด็กหญิงเด็กชายแตกต่างกันหรือไม่ คาตอบที่ได้จากเด็กก็คือ เด็กหญิงและเด็กชายแตกต่างกัน และ เมื่อถามคาถามต่อไปว่าให้บอกความแตกต่างของหญิงชายมา 3 อย่าง คาถามนี้ส่วนมากเด็กตอบได้ 2 อย่างคือ เด็กหญิงผมยาว เด็กชายผมสั้น เด็กหญิงสวมกระโปรง แต่เด็กชายสวมกางเกง อย่างไรก็ ตาม ถ้าเด็กวัยนี้เกิดพบเห็นเด็ก (หญิง) ผมยาวนุ่งกางเกงกาลังเล่นตุ๊กตาอยู่สามารถจะบอกได้ว่าเด็ก ที่เขาเห็นเป็น “เด็กหญิง” แสดงว่า เด็กสามารถที่จะ Accommodate สิ่งแวดล้อมใหม่และแปลความ เข้าใจเดิมของเขาว่า เด็กหญิงไม่จาเป็นจะต้องนุ่งกระโปรงเสมอไป เด็กผู้หญิงอาจจะนุ่งกางเกงได้ และเนื่องจากการปรับสิ่งแวดล้อมเข้าเป็นความรู้ใหม่โดยเปลี่ยนความเข้าใจเดิมเช่นนี้ เพียเจท์ เรียกว่า Accomodation (สุรางค์โค้วตระกูล, 2541 : 49) เพียเจท์ ถือว่าการพัฒนาสติปัญญาของมนุษย์จะเป็นไปตามลาดับขั้น เปลี่ยนแปลง ข้ามขั้นไม่ได้ โดยแบ่งพัฒนาการทางสติปัญญาออกเป็น 4 ขั้น ดังนี้ 1. ขั้น Sensorimotor (แรกเกิด ถึง 2 ขวบ)
  • 22.
    22 เป็นขั้นของพัฒนาการทางสติปัญญาความคิดก่อนระยะเวลาที่เด็กอ่อนจะพูดและใช้ ภาษาได้ สติปัญญาความคิดของเด็กในวัยนี้แสดงออกโดยทางการกระทา (Actions)เด็กสามารถ แก้ปัญหาได้แม้ว่าจะไม่สามารถที่จะอธิบายได้ เพียเจท์แบ่งขั้น Sensorimotor ออกเป็นขั้นย่อย 6 ขั้น ดังนี้ 1.1 Reflexive ขั้นปฏิกิริยาสะท้อน (0-1 เดือน) เป็นวัยที่เด็กทารกใช้พฤติกรรม รีเฟลกซ์ หรือโดยประสาทอัตโนมัติที่ติดตัวมาตั้งแต่เกิด เช่น การดูด เป็นต้น และพยายามที่จะปรับ ให้เข้ากับสิ่งแวดล้อม เช่น ดูดนมจากนมของแม่ ดูดนมขวด เป็นต้น พฤติกรรมเหล่านี้เกิดขึ้นเพื่อ สนองตอบต่อสิ่งเร้าโดยอัตโนมัติ เป็นพฤติกรรมไม่เกิดจากการเรียนรู้ 1.2 Primary Circular Reactions ขั้นพัฒนาอวัยวะเคลื่อนไหวด้านประสบการณ์ เบื้องต้น (1-3 เดือน) วัยนี้ทารกมักจะแสดงพฤติกรรมง่าย และทาซ้า ๆ กันโดยไม่เบื่อ เช่น กามือเข้า และเปิดออกซ้า ๆ กัน หรือคลาผ้าห่มที่คลุมตัวซ้า ๆ กัน เป็นต้น พฤติกรรมที่แสดงปราศจาก จุดมุ่งหมายความสนใจของเด็กมักจะอยู่ที่ความเคลื่อนไหว แต่ไม่ใช่ผลของความเคลื่อนไหว 1.3 Secondary Circular Reactions ขั้นพัฒนาเคลื่อนไหวโดยมีจุดมุ่งหมาย (4-6 เดือน) เด็กทาพฤติกรรมซ้า ๆ โดยมีความมุ่งหมายที่จะเห็นการเปลี่ยนแปลงในสิ่งแวดล้อมรอบ ๆ ตัวเขาเอง เป็นขั้นแรกที่เด็กทารกแสดงพฤติกรรมโดยมีความตั้งใจหรือมีจุดมุ่งหมาย เด็กขั้นนี้จะ เริ่มทาพฤติกรรมซ้า เพราะความสนใจในผลของพฤิตกรรมนั้น เป็นต้นว่า เด็กจะเตะหรือกระตุกเท้า เพื่อจะให้ตุ๊กตาที่แขวนในเปลสั่นหรือเคลื่อนไหว หรือจะสั่นเครื่องเล่น เพราะสนใจในเสียงที่เกิด จากการสั่น 1.4 Coordination of Seccondary Reactions ขั้นพัฒนาการประสานของอวัยวะ (7- 10 เดือน) ในขั้นนี้เด็กทารกเริ่มที่จะแก้ปัญหาอย่างง่าย ๆ เด็กทารกจะใช้พฤติกรรมในอดีตที่ผ่านมา ช่วยในการแก้ปัญหา เด็กวัยนี้จะสามารถหาของที่ซ่อนไว้ได้ เป็นต้นว่า อาจจะผลักหมอนเพื่อจะเอา ตุ๊กตาที่ซ่อนอยู่ ต่างกับเด็กที่อยู่ในขั้นที่ 3 ที่การผลักหมอนของเด็กเป็นแต่เพียงความสนใจที่เห็น หมอนเริ่มล้มลงไป หรืออาจกล่าวได้ว่าเด็กมีความเข้าใจเกี่ยวกับความมีตัวตนของวัตถุ (Opject Permanence) ในขั้นนี้เด็กทารกเริ่มจะรู้ว่าตนเองเป็นอิสระ นอกจากนี้เด็กจะสามารถที่จะแยกสิ่งที่ ตน “ต้องการ” และ “ไม่ต้องการ” ออกจากกันและสามารถที่จะเลียนแบบหรือเลียนการเคลื่อนไหว จากผู้อื่น พฤติกรรมในขั้นนี้มักจะเป็น 1.5 Tertiary Circular Reactions ขั้นพัฒนาการความคิดริเริ่มแบบลองผิดลองถูก (11- 18 เดือน) ในขั้นนี้ เด็กเริ่มที่จะทดลองพฤติกรรมแบบถูกผิด ในขั้นนี้เด็กทารกมีความสนใจใน ผลของพฤิตกรรมใหม่ ๆ มักจะทดลองทาดูหลาย ๆ แบบ และสนใจผลที่เกิดขึ้น ขั้นนี้ต่างกับขั้น Secondary Circular Reactions ตรงที่เด็กทารกไม่เพียงแต่สนใจจะทาซ้า แต่เปลี่ยนแปลงให้เกิด
  • 23.
    23 ความใหม่อยู่เรื่อย ๆ พฤติกรรมของเด็กในขั้นนี้เป็นการทดลองสิ่งแวดล้อมไม่แต่เพียงเพื่อจะดูว่า อะไรจะเกิดขึ้นแต่มีความมุ่งหมาย มีความคิดริเริ่มในการแสดงพฤติกรรม 1.6 Beginning of Thought การเริ่มต้นของความคิด ขั้นพัฒนาโครงสร้างสติปัญญา เบื้องต้น (18 เดือน – 2 ขวบ) พัฒนาการทางสติปัญญาระดับนี้เป็นระดับสุดท้ายของขั้น Sensorimotor เด็กในวัยนี้สามารถที่จะประดิษฐ์วิธีใหม่ ๆ โดยใช้ความคิดในการแก้ปัญหา เด็ก สามารถที่จะเข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งหนึ่งกับสิ่งหนึ่ง และสามารถที่จะคิดแก้ปัญหาได้ ในขั้น นี้ถ้าเด็กพบปัญหาใหม่ที่ตนประสบ แต่ไม่มีวิธีการที่จะใช้แก้ปัญหามาแต่ก่อน เด็กวัยนี้จะรู้จัก ประดิษฐ์วิธีการใหม่ขึ้น แต่วิธีการที่ประดิษฐ์นั้น ไม่เป็นแต่เพียงลองผิดลองถูก แต่เป็นวิธีการที่ แสดงว่าเด็กเริ่มใช้ความคิด เด็กจะเริ่มเรียนรู้ความสัมพันธ์ของสิ่งแวดล้อมและสามารถที่จะอนุมาน ความสัมพันธ์ของเหตุและผลได้ เด็กในขั้นนี้สามารถที่จะมีจินตนาการก่อนที่จะเริ่มแสดง พฤติกรรม เด็กในขั้นนี้จะสามารถเลียนแบบพฤติกรรมของผู้ใหญ่โดยไม่จาเป็นต้องเห็นตัวอย่าง แสดงจริง ๆ แต่เลียนแบบจากความจา 2. ขั้น Preoperational (18 เดือน – 7 ขวบ) เด็กวัยนี้มีโครงสร้างของสติปัญญา (Structure) ที่จะใช้สัญลักษณ์แทนวัตถุสิ่งของที่ อยู่รอบ ๆ ตัวได้ หรือมีพัฒนาการทางด้านภาษา เด็กวัยนี้จะเริ่มด้วยการพูดเป็นประโยคและเรียนรู้ คาต่าง ๆ เพิ่มขึ้น เด็กจะรู้จักคิดในใจ ความคิดของเด็กวัยนี้ยังขึ้นอยู่กับการรับรู้เป็นส่วนใหญ่ ไม่ สามารถที่จะใช้เหตุผลอย่างลึกซึ้ง แต่เป็นขั้นที่เด็กเริ่มใช้ภาษา สามารถที่จะบอกชื่อสิ่งต่าง ๆ ที่อยู่ รอบตัวเขาและเกี่ยวข้องกับชีวิตประจาวันของเขา สามารถที่จะเรียนรู้สัญลักษณ์และใช้สัญลักษณ์ ได้ เด็กในวัยนี้มักจะเล่นสมมติ เช่น พูดกับตุ๊กตาเหมือนพูดกับคนจริง ๆ เด็กวัยนี้มีความตั้งใจทีละ อย่างและยังไม่สามารถที่จะเข้าใจสิ่งที่เท่ากันแม้ว่าจะเปลี่ยนรูปร่างหรือแปรสภาพหรือเปลี่ยนที่วาง ควรจะยังคงเท่ากัน และยังไม่สามารถที่จะเปรียบเทียบสิ่งของมากและน้อย ยาวและสั้น ได้อย่าง แท้จริง และมีการยึดตัวเองเป็นศูนย์กลาง ไม่สามารถที่จะเข้าใจความคิดเห็นของผู้อื่น อย่างไรก็ตาม ความคิดของเด็กวัยนี้ยังมีข้อจากัดหลายอย่าง โดยเฉพาะตอนต้นของวัยนี้ มีสิ่งที่เด็กวัยนี้ทาไม่ได้ เหมือนเด็กวัยประถมศึกษาหลายอย่าง ลักษณะสติปัญญาของเด็กวัยนี้สรุปได้ดังนี้ 2.1 เด็กวัยนี้จะเข้าใจภาษาและทราบว่าของต่าง ๆ มีชื่อและใช้ภาษาเพื่อช่วยใน การแก้ปัญหาได้ 2.2 เด็กจะเลียนแบบผู้ใหญ่ในเวลาเล่น (Deferred Imitation) หรือเลียนแบบได้ โดยตัวแบบไม่ต้องอยู่ต่อหน้า จะเห็นได้จากการเล่นขายของของเด็กหรืออาบน้าให้ตุ๊กตา หรือเล่น สมมติ หรือแสร้งทา เช่น เด็กจะเล่นทาเป็นนอนหลับ หรือใช้สิ่งต่าง ๆ เล่นเป็นแบบจริง เช่น กล่อง กระดาษทาเป็นรถยนต์
  • 24.
    24 2.3 เด็กวัยนี้มีความตั้งใจทีละอย่าง ฉะนั้นวัยนี้จึงทาให้เด็กมีความคิดที่บิดเบือน จากความเป็นจริง(Distort) ตัวอย่างเช่น ให้เด็กอายุ 5 ขวบดูลูกปัดทาด้วยไม้ กล่องหนึ่ง ประกอบด้วยลูกปัดที่ทาด้วยไม้สีขาว 20 ลูก และสีน้าตาล 7 ลูก และถามเด็กว่ามีลูกปัดสีอะไร มากกว่า เด็กจะตอบได้ถูกว่า สีขาว แต่เมื่อถามว่าระหว่างลูกปัดสีขาวและลูกปัดทั้งหมด อะไรจะมี จานวนมากกว่ากัน เด็กจะตอบไม่ได้ว่าลูกปัดทั้งหมดมากกว่าสีขาว จะยังคงตอบว่าสีขาวมากกว่า เพราะไม่เข้าใจว่าลูกปัดสีขาวเป็นส่วนหนึ่งของลูกปัดทั้งหมด 2.4 มีการยึดถือตนเองเป็นศูนย์กลาง (Egocentrism) ไม่สามารถที่จะเข้าใจความ คิดเห็นของผู้อื่น หรือไม่ได้คิดว่าผู้อื่นเขาจะคิดอย่างไร ตัวอย่างเช่น เวลาเด็ก 2 คนในวัยนี้เล่น ด้วยกันและคุยกัน ถ้ามองดูเผิน ๆ จะคิดว่าเขาคุยแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกัน แท้จริงแล้วเด็กจะต่าง คนต่างคุยต่างเล่น ความจริงของเด็กในวัยนี้คือจากสิ่งที่ได้จากการรับรู้ 2.5 เด็กในวัยนี้ไม่สามารถจะทาการแก้ปัญหาการเรียงลาดับได้ เช่น ไม่สามารถที่ จะเรียงของมากไปหาน้อย น้อยไปหามาก หรือความยาวสั้น และนอกจากนี้เด็กก็ยังไม่เข้าใจการคิด ย้อนกลับ (Reversibility) คือ เด็กไม่สามารถจะเข้าใจว่า ถ้า 2 + 2 = 4 แล้ว 4 - 2 = 2 2.6 เด็กในวัยนี้จะไม่เข้าใจความคงตัวของสสาร (Conservation) เพราะเด็กวัยนี้จะ ให้เหตุผลจากรูปร่างที่เห็นหรือสถานะ ไม่ใช่การแปลงรูปเป็นอย่างอื่น ตัวอย่างเช่น การทดลองที่ใช้ แก้ว 2 ใบ ที่มีขนาดสูงเท่ากันแล้วใส่น้าลงไปเป็นจานวนเท่ากันเพื่อให้ระดับน้าในแก้วสองใบ เท่ากัน ผู้ทาการทดลองถามเด็กว่าน้าในแก้วใบที่ 1 และใบที่ 2 เท่ากันไหม เด็กตอบว่ามีน้าเท่ากัน ผู้ ทดลองเทน้าจากแก้วใบที่ 1 ลงในแก้วใบที่ 3 ซึ่งมีเส้นผ่าศูนย์กลางเล็กกว่าและสูงกว่า จะปรากฏว่า ระดับน้าสูงขึ้น ผู้ทดลองถามเด็กว่าจานวนน้าในแก้วใบที่ 2 และแก้วใบที่ 3 เท่ากันหรือไม่ เด็กวัยนี้ จะตอบว่าไม่เท่า น้าในแก้วใบที่ 3 มีมากกว่า ซึ่งแสดงให้เห็นว่า เด็กวัยนี้มีความเข้าใจหรือมีการ ตัดสินใจอย่างผิวเผินจากสิ่งที่ตนเห็นและรับรู้ ไม่สามารถที่จะอ้างจากหลักฐานขึ้นมาประกอบ ไม่ สามารถที่จะเข้าใจในความคงตัวของของที่มีจานวนเท่ากัน แม้ว่าจะเปลี่ยนรูปร่างจานวนก็ยังเท่ากัน อยู่ แสดงให้เห็นว่าเด็กวัยนี้ยังไม่มีความเข้าใจและรู้จักคิดโดยใช้เหตุผลอย่างถูกต้อง ความคิดยัง ขึ้นอยู่กับสิ่งที่เขารับรู้หรือสิ่งที่เขาเห็นด้วยตา 3. ขั้น Concrete Operations (อายุ 7-11 ปี)เด็กวัยนี้สามารถที่จะสร้างกฏเกณฑ์และ ตั้งเกณฑ์ในการแบ่งสิ่งแวดล้อมออกเป็นหมวดหมู่ได้ ถ้าหากแสดงการทดลองเกี่ยวกับน้าในแก้ว 2 ใบที่เท่ากัน และเทน้าจากใบที่ 1 ไปในแก้วใบที่ 3 ที่มีขนาดเล็กกว่า เด็กวัยนี้ก็จะตอบได้ว่าน้ายังคง มีจานวนเท่ากัน แม้ว่าระดับของน้าไม่เท่ากัน เพราะจานวนน้าในแก้วใบที่ 3 มาจากแก้วใบที่ 1 ที่มี ขนาดเท่ากับแก้วใบที่ 2 เด็กวัยนี้สามารถที่จะเข้าใจเหตุผลว่า ของที่มีขนาดเท่ากัน แม้ว่าจะแปร รูปร่างก็ยังคงจะมีขนาดเท่ากันหรือคงตัว นอกจากนี้เด็กเข้าใจความหมายของการเปรียบเทียบว่า
  • 25.
    25 ของจะสูงกว่าหนักกว่าหรือเบากว่า เช่นเดียวกับมากหรือน้อย ไม่เป็นสิ่งที่เด็ดขาดหรือเป็นสิ่งที่ สมบูรณ์ในตัว(Absolute) แต่ขึ้นอยู่กับว่าเปรียบกับอะไร เพียเจท์สรุปความแตกต่างของสติปัญญา ของเด็กวัยนี้กับเด็กใน ขั้น Preoperational ดังนี้ 3.1 การสร้างภาพในใจ (Mental Representations) เด็กในวัย 7-11 ปี สามารถที่จะ วาดภาพความคิดในใจได้ซึ่งตรงข้ามกับเด็กในวัย 2-7 ปี ซึ่งไม่สามารถที่จะทาได้ถ้าหากจะถามเด็ก อายุ 5 ขวบ หลังจากกลับจากโรงเรียนใกล้ๆ บ้านให้บอกทางไปโรงเรียน เด็ก 5 ขวบจะไม่สามารถ บอกได้ แต่เด็กอายุ 7-11 ปี จะสามารถบอกหรืออธิบายหรือเขียนแผนที่ได้ว่าไปโรงเรียนอย่างไร 3.2 ความคงตัวของสสาร (Conservation) เด็กในวัย 7-11 ปี สามารถที่จะบอกได้ว่า ของเหลวหรือของแข็งจานวนหนึ่งจะมีจานวนคงที่แม้ว่าจะเปลี่ยนแปรรูปหรือสถานที่วาง เป็นต้น ในการทดลองเกี่ยวกับความคงตัวของสสาร เด็กวัย Concrete Operations จะสามารถที่จะตอบได้ถูก 3.3 การคิดเปรียบเทียบ (Relational Terms) เด็กในวัย Concrete Operations สามารถที่จะคิดเปรียบเทียบได้ และสามารถที่จะเข้าใจว่าของสิ่งใดสิ่งหนึ่งจะใหญ่กว่า มากกว่า น้อยกว่า ให้ขึ้นอยู่กับว่าเปรียบเทียบกับอะไร เช่นเดียวกับความมืดและสว่างขึ้นอยู่กับเปรียบกับ อะไร เข้าใจว่าของต่าง ๆ มีความสัมพันธ์กันไม่ใช่เป็นสิ่งที่สมบูรณ์ในตัว นอกจากนี้เด็กวัยนี้จะ เข้าใจความหมายของส่วนย่อยและส่วนรวม 3.4 การแบ่งกลุ่มหรือจัดหมู่ (Class Inclusion) เด็กวัย Concrete Operations สามารถที่จะตั้งเกณฑ์ที่จะช่วยแบ่งหรือจัดสิ่งแวดล้อมหรือสิ่งของรอบ ๆ ตัวเขาเป็นหมวดหมู่ได้ เช่น เข้าใจว่าสามารถแบ่งสุนัข แมว ม้า รวมกันได้ เพราะเป็นสัตว์สี่เท้าเหมือนกัน 3.5 การเรียงลาดับ (Serialization and Hierachical Arrangements) เด็กในวัย Concrete Operations สามารถที่จะจัดของตามลาดับ ความหนัก ความยาวได้ เช่น เอาไม้ขนาดต่าง ๆ กัน และบอกให้เด็กวัยนี้เรียงระดับตามความยาว เด็กวัยนี้จะทาได้อย่างง่ายดาย ซึ่งในวัย 2-7 ปี จะ ยังทาไม่ได้ 3.6 การคิดย้อนกลับ (Reversibility) เด็กวัย Concrete Operations สามารถที่จะคิด ย้อนกลับได้เช่น เด็กจะคิดได้ว่า ถ้า 5 + 7 = 12 จะตอบปัญหาได้ว่า 12 – 7 จะได้5 4. ขั้น Formal Operations (12 ปี – วัยผู้ใหญ่) ในขั้นนี้พัฒนาการทางสติปัญญาและความคิดของเด็กเป็นขั้นสุดยอดคือ เด็กในวัย นี้จะเริ่มคิดเป็นผู้ใหญ่ ความคิดแบบเด็กจะสิ้นสุดลง เด็กสามารถที่จะคิดหาเหตุผลนอกเหนือไปจาก ข้อมูลที่มีอยู่ สามารถที่จะคิดอย่างนักวิทยาศาสตร์ สามารถที่จะตั้งสมมติฐานและทฤษฎีและเห็นว่า ความเป็นจริงที่เห็นด้วยกับการรับรู้ไม่สาคัญเท่ากับความคิดถึงสิ่งที่อาจเป็นไปได้ (Possibility) เด็ก ในวัยนี้เป็นผู้ที่คิดเหนือไปกว่าสิ่งปัจจุบัน สนใจที่จะสร้างทฤษฎีเกี่ยวกับทุกสิ่งทุกอย่าง และมีความ
  • 26.
    26 พอใจที่จะคิดพิจารณาเกี่ยวกับสิ่งที่ไม่มีตัวตน หรือสิ่งที่เป็นนามธรรม ตัวอย่างเช่นหากถามคาถาม เด็กในวัยนี้โดยให้ข้อมูลไม่ครบ เช่น ถามเด็กว่า “มีคนพบผู้ชายผู้หนึ่งนอนตายอยู่บนเบาะหลังของ รถยนต์ที่ชนเสาไฟฟ้ าจนข้างหน้ารถบุบบี้ บอกได้ไหมว่าอะไรเกิดขึ้น” เด็กที่พัฒนาการทาง สติปัญญาและความคิดในขั้น Formal Operations จะใช้คาตอบโดยการตั้งสมมติฐาน เช่น อาจจะ ตอบว่า เราไม่มีข้อมูลพอ แต่อาจจะเป็นว่า 1) ผู้ชายที่นอนตายหลังรถอาจจะถูกฆ่าตายที่อื่น แต่ถูกนามาใส่ในหลังรถที่ชน เสาไฟฟ้า เพื่อจะให้เห็นว่าเป็นอุบัติเหตุ หรือ 2) ผู้ตายอาจถูกฆ่าตายที่อื่น และถูกนามาไว้ข้างหลังรถซึ่งติดเครื่องและชนเสา ไฟฟ้า เพื่อให้เห็นว่าเป็นอุบัติเหตุ 3) ผู้ชายที่ตายอาจจะขับรถเสาไฟฟ้ าจริง แต่ด้วยความแรงจึงกระเด็นไปอยู่ข้าง หลังรถ ความคิดเช่นนี้ตรงกันข้ามกับเด็กวัย Concrete Operations ซึ่งจะให้คาตอบเพียงแต่ ชายผู้ตาย ขับรถชนเสาไฟฟ้าและตาย (สุรางค์ โค้วตระกูล, 2541 : 50-57) 1.3.2 ทฤษฎีพัฒนาการทางสติปัญญาของบรูเนอร์ เจโรม บรูเนอร์ (Jerome Bruner อ้างถึงใน สุรางค์ โค้วตระกูล, 2545) นัก การศึกษาและนักจิตวิทยาชาวอเมริกัน ผลงานส่วนใหญ่มีความสัมพันธ์เกี่ยวข้องกับผลงานของเพีย เจท์ บรูเนอร์มีความสนใจเรื่องพัฒนาการการเรียนรู้ของเด็ก มีความเชื่อว่า การเรียนรู้เป็น กระบวนการทางสังคมที่ผู้เรียนจะต้องลงมือปฏิบัติ และสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเอง ทั้งนี้โดยมี พื้นฐานอยู่บนประสบการณ์หรือความรู้เดิม นอกจากนั้นผู้เรียนจะต้องเป็นผู้เลือกข้อมูล สร้าง สมมติฐาน รวมตลอดถึงตัดสินใจโดยการบูรณาการประสบการณ์ใหม่ไปสู่โครงสร้างทาง สติปัญญา บรูเนอร์ ได้จัดลาดับขั้นพัฒนาการการเรียนรู้ของเด็กหรือโครงสร้างทางสติปัญญาเป็น 3 ขั้น ดังนี้ 1. Enactive stage เด็กจะเรียนรู้และเข้าใจสิ่งแวดล้อมโดยผ่านการกระทาหรือการ ลงมือปฏิบัติ เช่น การสัมผัส การเคลื่อนไหว เป็นต้น การเรียนรู้ในขั้นนี้มีความสัมพันธ์โดยตรงกับ ความสามารถด้านการเคลื่อนไหว การเต้นรา และการใช้ร่างกายหรือส่วนต่าง ๆ ของร่างกายในการ แสดงออกซึ่งความรู้ของตน 2. Iconic stageเด็กจะเรียนรู้ผ่านการมองรูปภาพ หรือตัวแบบ เด็กเริ่มพัฒนา วิธีการจาโดยการใช้จินตนาการมากขึ้น ความเข้าใจสิ่งต่าง ๆ รอบตัวของเด็กจะขึ้นอยู่กับการรับรู้ โดยการใช้ประสาทสัมผัสมากกว่าการใช้ภาษา เช่น เสียงดัง ความสว่าง เป็นต้น การเรียนรู้ในขั้นนี้มี ความสัมพันธ์โดยตรงกับการเรียนหรือการแสดงออกผ่านงานศิลปะซึ่งต้องใช้สายตาและมิติ สัมพันธ์
  • 27.
    27 3. Symbolic stageเด็กจะเรียนรู้สิ่งต่าง ๆ โดยผ่านระบบสัญลักษณ์ เช่น ภาษาพูด ภาษาเขียน และการจัดลาดับ รวมตลอดถึงสิ่งต่าง ๆ ที่เป็นนามธรรมซึ่งจะช่วยให้เด็กเข้าใจข้อมูล ต่าง ๆ ที่ซับซ้อนมากขึ้น การเรียนรู้ในระบบโรงเรียนโดยส่วนใหญ่และการประเมินผลจะให้ ความสาคัญกับการเรียนรู้ในขั้นนี้มากกว่าขั้นอื่น ๆ ข้างต้นอย่างไรก็ตาม บรูเนอร์มีความเชื่อว่า เด็ก สามารถเรียนรู้วิชาใดก็ได้ไม่ว่าจะอยู่ในระดับชั้นใด ทั้งนี้โดยอยู่ภายใต้เงื่อนไขว่า ครูต้องสามารถ จัดการเรียนการสอนได้อย่างเหมาะสมโดยคานึงถึงขั้นพัฒนาการการเรียนรู้ทั้ง 3 ขั้น ไม่เน้นเฉพาะ แต่ขั้นใดขั้นหนึ่งเพียงขั้นเดียว เช่นในการสอนเรื่อง ความสามัคคี ครูอาจให้เด็กวาดรูป หรือทา กิจกรรมศิลปะในรูปแบบอื่น ๆ เพื่ออธิบายความหมายของคา เป็นต้น ทั้งนี้เพื่อเปิดโอกาสให้เด็กซึ่ง ไม่มีความถนัดทางด้านการใช้ภาษาได้แสดงออกซึ่งความคิดเห็น และความรู้ของตน (นภเนตร ธรรมบวร, 2544 : 43-44) สุรางค์ โค้วตระกูล (2541: 49-80) ได้สรุปลักษณะเฉพาะของพัฒนาการทาง สติปัญญาของเด็กปฐมวัยลักษณะเฉพาะของพัฒนาการทางสติปัญญาของเด็กปฐมวัย ไว้ดังนี้ 1. เด็กวัยอนุบาลเป็นวัยที่ใช้สัญลักษณ์ได้ สามารถที่จะใช้สัญลักษณ์แทนสิ่งของ วัตถุและสถานที่ได้ มีทักษะการใช้ภาษาอธิบายสิ่งต่าง ๆ ได้ สามารถที่จะอธิบายประสบการณ์ของ ตนได้ ดังนั้นควรจัดกิจกรรมให้เด็กมีโอกาสออกมาหน้าชั้น เล่าประสบการณ์ให้เพื่อนร่วมชั้นฟัง แต่ครูควรจะพยายามส่งเสริมให้ทุกคนมีโอกาสเท่ากัน 2. เด็กวัยนี้สามารถที่จะวาดภาพพจน์ในใจได้ การใช้ความคิดคานึงหรือการร้าง จินตนาการและการประดิษฐ์ เป็นลักษณะพิเศษของเด็กในวัยนี้ ถ้าครูจะส่งเสริมให้เด็กใช้การคิด ประดิษฐ์ในการเล่าเรื่อง หรือการวาดภาพ ก็จะช่วยพัฒนาการด้านนี้ของเด็ก แต่บางครั้งเด็กอาจจะ ไม่สามารถแยกสิ่งที่ตนสร้างจากความคิดคานึงจากความจริง ครูจะต้องพยายามช่วย แต่ไม่ควรจะใช้ การลงโทษเด็กว่าไม่พูดความจริง เพราะจะทาให้เป็นการทาลายความคิดคานึงของเด็กโดยทางอ้อม 3. เด็กในวัยนี้เป็นวัยที่มีความตั้งใจทีละอย่าง หรือยังไม่มีความสามารถที่จะ พิจารณาหลาย ๆ อย่างผสม ๆ กัน เด็กจะไม่สามารถแบ่งกลุ่มโดยใช้เกณฑ์หลาย ๆ อย่างปนกัน ยกตัวอย่างการแบ่งกลุ่มของวัตถุที่มีรูปทรงเรขาคณิตต่าง ๆ กัน เช่น สามเหลี่ยม วงกลม ฯลฯ จะต้องแบ่งโดยใช้รูปร่างอย่างเดียว เช่น สามเหลี่ยมอยู่ด้วยกัน และวงกลมอยู่กลุ่มเดียวกัน ถ้าผู้ใหญ่ จะรวมวงกลมและสามเหลี่ยมผสมกัน โดยยึดสีเดียวกันเป็นเกณฑ์ เด็กวัยนี้จะไม่เห็นด้วย 4. ความเข้าใจของเด็กเกี่ยวกับการเปรียบเทียบน้าหนัก ปริมาตร และความยาวยัง ค่อนข้างสับสน เด็กยังไม่มีความเข้าใจเกี่ยวกับความคงตัวของสสาร ความสามารถในการจัดลาดับ การตัดสินใจของเด็กในวัยนี้ขึ้นกับการรับรู้ ยังไม่รู้จักใช้เหตุผล ครูที่สอนเด็กในวัยนี้จะสามารถ ช่วยเด็กให้มีพัฒนาการทางสติปัญญา ส่งเสริมให้เด็กมี สมรรถภาพ โดยพยายามเปิดโอกาสให้เด็ก
  • 28.
    28 วัยนี้มีประสบการณ์ค้นคว้าสารวจสิ่งแวดล้อม และสนับสนุนให้เด็กมีปฏิสัมพันธ์กับครู และเพื่อน ในวัยเดียวกันและพยายามให้ข้อมูลย้อนกลับเวลาที่เด็กทาถูกหรือประสบผลสาเร็จ และพยายามตั้ง ความคาดหวังในสัมฤทธิผลให้เหมาะสมกับความสามารถของเด็กแต่ละคน(สุรางค์ โค้วตระกูล, 2541:79-80) จากทฤษฎีพัฒนาการด้านการคิด ดังกล่าว สรุปได้ว่า เด็กปฐมวัยมีลักษณะเฉพาะ ของพัฒนาการทางสติปัญญา คือเป็นวัยที่สามารถใช้สัญลักษณ์แทนสิ่งของวัตถุและสถานที่ได้ มี ทักษะในการใช้ภาษาอธิบายสิ่งต่าง ๆ มีความคิดคานึง มีความตั้งใจทีละอย่าง ไม่สามารถที่จะ พิจารณาหลาย ๆ อย่าง ผสมกันได้ไม่มีความเข้าใจเกี่ยวกับความคงตัวของสสาร ทฤษฎีและแนวคิด ที่เกี่ยวข้องกับพัฒนาการทางสติปัญญาของเด็กปฐมวัย ได้แก่ ทฤษฎีพัฒนาการทางสติปัญญา ของเพียเจท์ แบ่งพัฒนาการออกเป็น 4 ขั้น คือ Sensorimotor Preoperational Concrete Operations และ Formal Operations และทฤษฎีพัฒนาการทางสติปัญญาของบรูเนอร์ จัดลาดับขั้นโครงสร้าง ของสติปัญญาออกเป็น 3 ขั้น คือ Enactive stage Iconec stage และ Symbolic stage ซึ่งนาไปใช้ใน การจัดประสบการณ์ทางวิทยาศาสตร์ให้กับเด็กปฐมวัย 1.4 ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์สาหรับเด็กปฐมวัย ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ที่ควรฝึกให้กับเด็กปฐมวัยมีอยู่หลายทักษะ ดังจะ กล่าวต่อไปนี้ แฮมมอนด์ (Hammond, 1967: 215 – 220 อ้างถึงใน บุญเยี่ยม จิตรดอน, 2526: 25) ได้กล่าวถึงประสบการณ์ทางคณิตศาสตร์ในระดับปฐมวัยไว้ว่า ควรฝึกให้เด็กเกิดทักษะ ดังต่อไปนี้ 1. คาศัพท์ทางคณิตศาสตร์ (Vocabulary) ควรให้เด็กได้เรียนรู้เกี่ยวกับการใช้คา แสดงจานวนต่างๆ ที่ไม่ได้แสดงถึงสัญลักษณ์ทางคณิตศาสตร์ การใช้คาที่มีความหมายแทนจานวน การใช้คาคุณศัพท์เปรียบเทียบต่างๆ เช่น ใหญ่-เล็ก มาก – น้อย มากกว่า – มากที่สุด หนัก – เบาและ สูง – ต่า เป็นต้น 2. การนับ (Counting) ควรให้เด็กได้เรียนรู้เกี่ยวกับการเข้าใจความสัมพันธ์ ระหว่าง1 ต่อ 1 การบอกขนาดของกลุ่มที่มีขนาดเท่ากันโดยไม่ต้องนับ การเข้าใจความหมายของ จานวน 1 – 2การเปรียบเทียบการเปลี่ยนแปลงของขนาดและรูปร่าง การเข้าใจความหมายของการ นับ การนับโดยใช้ลาดับที่ การใช้สัญลักษณ์แทนจานวน และการเข้าใจรูปทรงต่างๆ 3. การแบ่ง (Fractions) ควรให้เด็กได้เรียนรู้เกี่ยวกับการแบ่งอย่างง่าย ความหมาย ของส่วนเต็ม และส่วนย่อย การใช้คาที่แสดงจานวนครึ่ง เช่น ครึ่งถ้วย ตรงกลาง เป็นต้น
  • 29.
    29 4. รูปทรง (Shape)ควรให้เด็กได้เรียนรู้เกี่ยวกับรูปทรงและสิ่งของขนาดต่างๆ ที่ มักพบในสิ่งแวดล้อม เช่น รูปสามเหลี่ยม รูปสี่เหลี่ยม และรูปวงกลม เป็นต้น การใช้คาศัพท์ที่แสดง ถึงขนาดและรูปร่างต่างๆ เช่น ใหญ่ – เล็ก ขนาดกลาง สูง ต่า หนา บาง อ้วนและผอม เป็นต้น การ ใช้คาแสดงความสัมพันธ์ระหว่างรูปร่างต่างๆ เช่น ใหญ่ – เล็ก เต็ม – ว่างเปล่า ยาว – สั้น และกลม – สี่เหลี่ยมเป็นต้น 5. การวัด (Measurement) ควรให้เด็กได้เรียนรู้เกี่ยวกับที่ว่าง ระยะทาง ทิศทาง ที่ตั้ง เช่น ในห้อง – นอกห้อง ข้างหน้า – ข้างหลัง และข้างบน – ข้างล่าง เป็นต้น อุณหภูมิ เช่น ร้อน – เย็นอบอุ่น – แข็ง ฤดูร้อน – ฤดูฝน และฤดูหนาว เป็นต้น เวลา เช่น เดี๋ยวนี้ กลางวัน กลางคืน สัปดาห์วันในหนึ่งสัปดาห์ ชั่วโมงและนาที เป็นต้น และน้าหนัก เช่น หนัก – เบา และ ลอย – จม เป็นต้น 6. เงินและค่าของเงิน (Money and Money Values) ควรให้เด็กได้เรียนรู้เกี่ยวกับ คาศัพท์ของเงิน การวัดค่าของเงิน วิธีใช้เงิน เช่น การซื้อ ขาย บาท สตางค์ และราคา เป็นต้น สานักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ (2540: 31) ได้กล่าวถึง คณิต ในกิจกรรมประจาวันไว้ในแนวการจัดประสบการณ์ระดับก่อนประถมศึกษาไว้ ดังนี้ 1. สิ่งต่างๆ รอบตัวเราสามารถแบ่งเป็นประเภท ชนิด ตามขนาด สี รูปร่าง 2. สามารถนับสิ่งต่างๆ ว่า มีจานวนเท่าใด 3. เปรียบเทียบสิ่งต่างๆ ตามขนาด จานวน น้าหนัก 4. สามารถจัดเรียงลาดับของตามขนาด ตาแหน่ง ลักษณะที่ตั้งได้ 5. สามารถเพิ่มลดสิ่งของออกจากจานวน 6. เราใช้ตัวเลขในชีวิตประจาวันเช่น เงิน โทรศัพท์ บ้านเลขที่ 7. สิ่งที่ช่วยเราในการวัดมีหลายอย่าง เช่น ไม้บรรทัด ถ้วยตวง ช้อนตวง บางอย่างเราอาจใช้การคาดคะเนหรือกะประมาณได้ 8. ใช้เงินซื้อสิ่งต่างๆ อาหาร เสื้อผ้า 9. ใช้เวลา พูดถึงสิ่งต่างๆ ที่เกิดขึ้นเช่น เมื่อวานนี้ พรุ่งนี้ วันนี้ ตอนเช้า ตอน บ่ายตอนเย็น 10. การนับปากเปล่า 1 – 30 11. การรู้ค่าจานวน 1 – 10 แผนการจัดประสบการณ์ชั้นอนุบาลของหน่วยศึกษานิเทศก์สานักการศึกษา กรุงเทพมหานคร(2543) ฉบับทดลอง ได้กาหนดจุดมุ่งหมาย เพื่อส่งเสริมพัฒนาการด้านสติปัญญา ซึ่งเกี่ยวข้องกับความสามารถพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ไว้ดังนี้
  • 30.
    30 อนุบาลปีที่ 1 1. สังเกตและจาแนกความเหมือน ความแตกต่าง ตามลักษณะรูปร่าง สิ่งที่สัมพันธ์ กัน จาแนกคุณสมบัติโดยใช้ประสาทสัมผัส 2. เรียงลาดับขนาดใหญ่ – เล็ก เหตุการณ์ ความเข้มของสี 3. การฝึกทักษะการหาเหตุผล จาแนก เปรียบเทียบและทดลองค้นคว้าด้วยตนเอง 4. การเปรียบเทียบใกล้-ไกล หนัก-เบา จานวนไม่เกิน 5 ร้อน – เย็น ใหญ่ – เล็ก 5. การนับปากเปล่า 1 – 20 6. รู้ค่าจานวน 1 – 5 7. การจัดหมวดหมู่ตามประเภท 8. การรู้ตาแหน่งบน – ล่าง หน้า – หลัง ก่อน – หลัง 9. การรู้จักมาก – น้อย 10. การรู้จักรูปเรขาคณิต วงกลม สามเหลี่ยม สี่เหลี่ยม อนุบาลปีที่ 2 1. การสังเกต และการจาแนกสิ่งของตามคุณลักษณะ สิ่งมีความสัมพันธ์ ตามรูปร่าง จาแนกประเภท 2. เรียงลาดับเหตุการณ์ก่อน – หลัง หนัก – เบา 3. การฝึกทักษะการคิดหาเหตุผล การคิดหาความสัมพันธ์ของสิ่งของ การสังเกตและ เสาะแสวงหาคาตอบด้วยตนเอง การลงความเห็น 4. การเปรียบเทียบจานวนมาก – น้อย ระยะใกล้ – ไกล ขนาดและน้าหนัก มีและไม่มี ร้อน – เย็น สั้น – ยาว หนา – บาง ใหญ่ – เล็ก 5. การนับปากเปล่า 1 – 50 6. รู้ค่าจานวน 1 – 10 7. การสังเกตและทดลองค้นคว้าด้วยตนเอง และการฝึกทักษะการสังเกตเปรียบเทียบ และการจาแนกประเภทจากการปฏิบัติทดลอง 8. การนับเพิ่ม-ลด ภายในจานวน 1 – 10 9. การรู้จักรูปเรขาคณิต 10. การรู้ทิศทางซ้าย – ขวา 11. การรู้ตาแหน่ง ข้างใน – ข้างนอก บน – ล่าง 12. การรู้พื้นฐานการบวก 13. การรู้ความหมาย ลอย – จม
  • 31.
    31 14. การรู้ความหมาย หนา– บาง 15. การรู้ทิศทาง ซ้าย – ขวา 16. การรู้ความหมาย สูง – ต่า นิตยา ประพฤติกิจ (2541 : 17 – 19) ได้กล่าวว่า ขอบข่ายทางคณิตศาสตร์ ในระดับ ปฐมวัยควรประกอบด้วยทักษะ ดังต่อไปนี้ 1. การนับ (Counting) เป็นคณิตศาสตร์เกี่ยวกับตัวเลขอันดับแรกที่เด็กรู้จักเป็นการนับ อย่างมีความหมาย เช่น การนับตามลาดับตั้งแต่ 1 – 10 หรือมากกว่านั้น 2. ตัวเลข (Number) เป็นการให้เด็กรู้จักเลขที่เห็น หรือใช้อยู่ในชีวิตประจาวัน ให้เด็ก เล่นของเลน่ ที่เกี่ยวกับตัวเลข ให้เด็กได้นับ และคิดเอง โดยครูเป็นผูว้างแผนจัดกิจกรรม อาจมีการ เปรียบเทียบแทรกเข้าไปด้วย เช่น มากกว่า น้อยกว่า ฯลฯ 3. การจับคู่ (Matching) เป็นการฝึกฝนให้เด็กรู้จักการสังเกตลักษณะต่างๆ และจับคู่สิ่ง ที่เข้าคู่กัน เหมือนกันหรืออยู่ประเภทเดียวกัน 4. การจัดประเภท (Classification) เป็นการฝึกฝนให้เด็กรู้จักการสังเกตคุณสมบัติสิ่ง ต่างๆ ว่า มีความแตกต่าง หรือเหมือนกันในบางเรื่อง และสามารถจัดเป็นประเภทต่างๆ ได้ 5. การเปรียบเทียบ (Comparing) เด็กจะต้องมีการสืบเสาะและอาศัยความสัมพันธ์ ระหว่างของสองสิ่ง หรือมากกว่า รู้จักใช้ศัพท์ เช่น ยาวกว่า สั้นกว่า เบากว่า ฯลฯ 6. การจัดลาดับ (Ordering) เป็นเพียงการจัดสิ่งของชุดหนึ่งๆ ตามคาสั่ง หรือตามกฎ เช่น จัดบล็อก 5 แท่งที่มีความยาวไม่เท่ากัน ให้เรียงตามลาดับจากสูงไปต่า หรือจากต่าไปสูง 7. รูปทรงหรือเนื้อที่ (Shape and Space) นอกจากให้เด็กได้เรียนรู้เรื่องรูปทรง และเนื้อ ที่ตามการเล่นปกติแล้ว ครูยังต้องจัดประสบการณ์ให้เด็กได้เรียนรู้เกี่ยวกับ วงกลม สามเหลี่ยม สี่เหลี่ยมจัตุรัส สี่เหลี่ยมผืนผ้า ความลึก – ตื้น กว้างและแคบ 8. การวัด (Measurement) มักให้เด็กลงมือวัดด้วยตัวเอง ให้รู้จักความยาว และระยะ รู้จักการชั่งน้าหนัก และรู้จักการประมาณอย่างคร่าวๆ ก่อนที่เด็กจะรู้จักการวัด ควรให้เด็กได้รู้จัก เปรียบเทียบและการจัดลาดับมาก่อน 9. เซต (Set) เป็นการสอนเรื่องเซตอย่างง่ายจากสิ่งรอบๆ ตัว มีการเชื่อมโยงกับสภา รวมเช่น รองเท้ากับถุงเท้า ถือว่า เป็นหนึ่งเซต หรือห้องเรียนมีบุคคลหลายประเภทแยกเป็นเซตได้ 3 เซตคือ นักเรียน ครูประจาชั้น ครูช่วยสอน เป็นต้น 10. เศษส่วน (Fraction) ปกติแล้วการเรียนเศษส่วนมักเริ่มในชั้นประถมศึกษาปีที่ 1แต่ ครูปฐมวัยสามารถสอนได้โดยเน้นส่วนรวม (The Whole Object) ให้เด็กเห็นก่อนการลงมือปฏิบัติ เพื่อให้เด็กมีความคิดรวบยอดเกี่ยวกับครึ่ง
  • 32.
    32 11. การทาตามแบบหรือลวดลาย (Patterning)เป็นการพัฒนาให้เด็กจดจารูปแบบหรือ ลวดลาย และพัฒนาการจาแนกด้วยสายตา ให้เด็กฝึกการสังเกต ฝึกทาตามแบบและต่อให้สมบูรณ์ 12. การอนุรักษ์หรือการคงที่ด้านปริมาณ (Conservation) ช่วงวัย 5 ขวบขึ้นไป ครูอาจ สอนเรื่องการอนุรักษ์ได้บ้าง โดยให้เด็กได้ลงมือปฏิบัติจริง จุดมุ่งหมายของการสอนเรื่องนี้ ก็คือเด็ก ได้มีความคิดรวบยอดเรื่องการอนุรักษ์ที่ว่า จะย้ายที่หรือทาให้มีรูปร่างเปลี่ยนไปก็ตาม เยาวพา เดชะคุปต์ (2542 : 87 – 88) ได้เสนอการสอนคณิตศาสตร์แนวใหม่ ที่ครูควร ศึกษาเพื่อจัดประสบการณ์ให้กับเด็ก ดังนี้ 1. การจัดกลุ่มหรือเซต สิ่งที่ควรสอนได้แก่ การจัดคู่ 1 : 1 การจับคู่สิ่งของ การ รวมกลุ่มกลุ่มที่เท่ากัน และความเข้าใจเกี่ยวกับตัวเลข 2. จานวน 1 – 10 การฝึกนับ 1 – 10 จานวนคู่ จานวนคี่ 3. ระบบจานวน (Number System) และชื่อของตัวเลข 1 = หนึ่ง 2 = สอง 4. ความสัมพันธ์ระหว่างเซตต่างๆ เช่น เซตรวม การแยกเซต ฯลฯ 5. สมบัติของคณิตศาสตร์จากการรวมกลุ่ม (Properties of Math) 6. ลาดับที่ สาคัญและประโยคคณิตศาสตร์ ได้แก่ ประโยคคณิตศาสตร์ที่แสดงถึง จานวนปริมาตร คุณภาพต่างๆ เช่น มาก – น้อย สูง – ต่า ฯลฯ 7. การแก้ปัญหาทางคณิตศาสตร์ เด็กสามารถวิเคราะห์ปัญหาง่ายๆ ทางคณิตศาสตร์ทั้ง ที่เป็นจานวนและไม่เป็นจานวน 8. การวัด (Measurement) ได้แก่ การวัดสิ่งของที่เป็นของเหลว สิ่งของ เงินตรา อุณหภูมิรวมถึงมาตราส่วน และเครื่องมือในการวัด 9. รูปทรงเรขาคณิต ได้แก่ การเปรียบเทียบ รูปร่าง ขนาด ระยะทาง เช่น รูปสิ่งของที่มี มิติต่างๆ จากการเล่นเกม และจากการศึกษาถึงสิ่งที่อยู่รอบๆ ตัว 10. สถิติและกราฟ ได้แก่ การศึกษาจากการบันทึกทาแผนภูมิการเปรียบเทียบต่างๆ สิริมา ภิญโญอนันตพงษ์ (2545 : 109) กล่าวถึงขอบขายของพัฒนาการด้านสติปัญญา ประกอบด้วย 1. การับรู้ด้วยประสาทสัมผัสทั้ง 5 2. การจาแนกเปรียบเทียบ 3. การจัดหมวดหมู่ 4. การเรียงลาดับ 5. การหาความสัมพันธ์ 6. การแก้ปัญหา
  • 33.
    33 7. การรู้ค่าคานวณ 8. การใช้ภาษา 9.ความคิดสร้างสรรค์ กรมวิชาการ (2546 : 18 – 21) ได้กล่าวถึงประสบการณ์ที่ส่งเสริมทักษะพื้นฐานทาง คณิตศาสตร์ ไว้ดังนี้ 1. การคิดโดยการรับรู้ แสดงความรู้สึก ความคิดสร้างสรรค์ผ่านสื่อ วัสดุ ของเล่นและ ผลงาน 2. การสังเกต การจาแนก และการเปรียบเทียบ โดยการสารวจและอธิบายความเหมือน ความต่างของสิ่งต่างๆ การจับคู่ การจาแนก การจับกลุ่ม การเปรียบเทียบ การเรียงลาดับ การใช้หรือ อธิบายสิ่งต่างๆ ด้วยวิธีการที่หลากหลาย 3. จานวน โดยการเปรียบเทียบจานวน มากกว่า น้อยกว่า เท่ากัน การนับสิ่งต่างๆการ จับคู่ 1 ต่อ 1 การเพิ่มขึ้นหรือลดลงของจานวน หรือปริมาณ 4. มิติสัมพันธ์ (พื้นที่/ระยะ) โดยการต่อเข้าด้วยกัน การแยกออก การบรรจุและการเท ออกการอธิบายในเรื่องของตาแหน่งของสิ่งต่างๆ ที่สัมพันธ์กันการสื่อความหมายของมิติสัมพันธ์ ด้วยภาพวาดภาพถ่าย และรูปถ่าย 5. เวลา โดยการเริ่มต้น และการหยุดการกระทาโดยสัญญาณ การเปรียบเทียบเวลาการ เรียงลาดับเหตุการณ์ต่างๆ กุลยา ตันติผลาชิวะ (2547 ก : 158 – 159) กล่าวว่า พื้นฐานคณิตศาสตร์ที่เด็กปฐมวัย เรียนรู้มีอย่างน้อยทักษะ ดังนี้ 1. การบอกตาแหน่ง หมายถึง ความสามารถในการบอกตาแหน่งของสิ่งของ ใน ตาแหน่ง ต่างๆ บน – ล่าง ใน – นอก เหนือ – ใต้- ซ้าย – ขวา กลาง – หน้า – ข้างหลัง 2. การจาแนก หมายถึง ความสามารถในการสังเกต จาแนก เปรียบเทียบสิ่งต่างๆว่า เหมือนหรือต่างกันอย่างไร ในเรื่องปริมาณ ขนาด รูปร่าง สี และรูปทรง เป็นต้น 3. การนับ หมายถึง ความสามารถในการนับเลข 1 – 3 หรือ 1 – 10 หรือ 1 – 30 ตามอายุ เด็ก 4. จานวน หมายถึง ความสามารถในการเรียงลาดับมากไปน้อย หรือน้อยไปมากลาดับที่ 1 ลาดับที่ 2 5. การอ่านค่า หมายถึง การอ่านค่าเงินบาท เหรียญ ธนบัตร อ่านป้ ายราคา การประเมิน เงินการเพิ่มเป็นการรวมจานวน รวมกลุ่มมากขึ้น การลดได้แก่การแบ่ง การแยก การนาออกน้อยลง 6. การบอกเหตุผล หมายถึง การบอกความสัมพันธ์ของเหตุกับผลและผลกับเหตุได้
  • 34.
    34 ณัฐนันท์ คัมภีร์ภัทร (ม.ป.ป.: 32) ได้กล่าวถึง แนวทางในการวัดและประเมินทักษะ พื้นฐานทางคณิตศาสตร์ ดังนี้ 1. ทักษะการสังเกต หมายถึง ความสามารถในการใช้ประสามสัมผัสอย่างใดอย่างหนึ่ง หรือหลายอย่างรวมกัน เข้าไปสัมผัสโดยตรงกับวัตถุหรือเหตุการณ์ โดยมีจุดประสงค์ที่จะหาข้อมูล โดยไม่ใส่ความคิดของผู้สังเกตลงไป 2. ทักษะการจาแนกประเภท หมายถึง ความสามารถในการแบ่งประเภทสิ่งของโดยหา เกณฑ์ หรือสร้างเกณฑ์ในการแบ่งขึ้น เกณฑ์ที่ใช้ในการจาแนกประเภทของสิ่งของมีอยู่ 3 อย่างคือ ความเหมือน ความแตกต่าง และความสัมพันธ์ร่วม 3. ทักษะการเปรียบเทียบ หมายถึง กระบวนการที่เด็กสืบเสาะ และอาศัยความสัมพันธ์ ของสิ่งของ บนพื้นฐานคุณสมบัติบางอย่าง มีลักษณะเฉพาะอย่าง 4. การจัดหมวดหมู่ หมายถึง ความสามารถในการสังเกตความเหมือนและความ แตกต่างและคุณสมบัติอื่นๆ แล้วจัดกลุ่มสิ่งของเป็นกลุ่มต่างๆ 5. การเรียงลาดับ หมายถึง ความสามารถในการจัดลาดับสิ่งของตามลักษณะต่างๆ 6. การวัด หมายถึง ความสามารถในการคาดคะเนและการกะปริมาณ ซึ่งการวัด สาหรับเด็กปฐมวัย ได้แก่ อุณหภูมิ เวลา ระยะทาง ความยาว น้าหนัก ปริมาณ จากสาระทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์สาหรับเด็ก สรุปได้ว่า การฝึกให้เด็กเกิด ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์นั้น ควรจะต้องให้ครอบคลุมในเรื่องต่อไปนี้คือ การใช้คาคุณศัพท์ที่ แสดงจานวนการเปรียบเทียบ การจัดกลุ่ม การเรียงลาดับ การนับจานวน การวัด อุณหภูมิ น้าหนัก รูปทรงต่างๆการแบ่ง ค่าของเงิน มิติสัมพันธ์ และเวลา ในการวิจัยครั้งนี้ ผู้วิจัยสนใจที่จะศึกษา ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ 4 ด้าน ดังนี้คือ การจาแนกเปรียบเทียบ การจัดหมวดหมู่ การ เรียงลาดับ และการรู้ค่าจานวน และควรเน้นให้เด็กได้เรียนรู้จากประสบการตรง จากเรื่องง่ายไปยาก จากรูปธรรมไปนามธรรม เด็กได้มีโอกาสสังเกต สัมผัส ทดลอง สารวจ ค้นคว้า และแก้ปัญหา จาก สภาพแวดล้อมในห้องเรียน และนอกห้องเรียน เพื่อให้เด็กได้เรียนรู้อย่างมีความสุข และเป็นการ ขยายประสบการณ์ทางคณิตศาสตร์ได้กว้างขวางยิ่งขึ้น โดยมีครูเป็นผู้จัดกิจกรรมและคอยสังเกต ดูแลให้ความช่วยเหลือเด็ก จัดกิจกรรมให้เหมาะสมกับวัยความสามารถ และความแตกต่างระหว่าง เด็กแต่ละคน ซึ่งหากเด็กในวัยนี้ ได้รับการส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์เป็นอย่างดี ย่อม เป็นรากฐานของการเรียนรู้และเข้าใจที่ดีย่อมเป็นรากฐานของการเรียนรู้ และเข้าใจที่ดีต่อ คณิตศาสตร์ในระดับสูงต่อไป
  • 35.
    35 1.5 แนวทางในการส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ บุญเยี่ยม จิตรดอน( 2532:243-244 ) ได้กล่าวถึงแนวทางการจัดประสบการณ์ทาง คณิตศาสตร์แก่เด็กปฐมวัยสรุปได้ดังนี้ 1. เด็กจะเรียนรู้จากประสบการณ์ตรง จากของจริง จะต้องหาอุปกรณ์ซึ่งเป็นจริง ให้มากที่สุด และเริ่มจากการสอนแบบรูปธรรมไปหานามธรรม คือขั้นใช้ของจริง เมื่อจะให้เด็กนับ หรือเปรียบเทียบ เช่น ผลไม้ดินสอ สิ่งของซึ่งหามาให้เด็กนับหรือเปรียบเทียบ ขั้นรูปภาพแทนของ จริง ถ้าหาของจริงไม่ได้ก็เขียนรูปภาพแทน ขั้นกึ่งรูปภาพ คือ สมมติเครื่องหมายต่าง ๆ แทนภาพ หรือจานวน ซึ่งจะให้เด็กนับหรือคิดอาจจะเป็นรูป ขั้นนามธรรม ซึ่งเป็นขั้นสุดท้าย จึงจะใช้ตัวเลข เครื่องหมายบวก ลบ 2. เริ่มจากสิ่งที่ง่าย ๆ ใกล้ตัวเด็กจากง่ายไปหายาก 3. สร้างความเข้าใจและรู้ความหมายมากกว่าการให้จา โดยให้เด็กค้นคว้าด้วย ตนเอง หัดให้ตัดสินใจเองโดยการถามให้เด็กคิดหาเหตุผลมาตัดสินใจตอบ 4. ฝึกให้คิดจากปัญหาในชีวิตประจาวันของเด็ก เพื่อขยายประสบการณ์ให้ สัมพันธ์กับประสบการณ์เดิม 5. จัดกิจกรรมให้เด็กเกิดความสนุกสนานและได้รับความรู้ไปด้วย เช่นเล่นเกมต่อ ภาพ จับคู่ภาพ ต่อตัวเลข ปั๊มตรายาง เล่นต่อบล็อก ซึ่งมีรูปร่างและขนาดต่าง ๆ การเล่นในมุมบ้าน เล่นขายของแบ่งสิ่งของเครื่องใช้ แลกเปลี่ยนสิ่งของกัน ท่องคาคล้องจองเกี่ยวกับจานวน ร้องเพลง เกี่ยวกับการนับ เล่นทายปัญหาและตอบปัญหาเชาว์ 6. เด็กปฐมวัยควรจะทราบว่าสิ่งต่าง ๆ นั้น ย่อมมีความเหมือนและต่างกันในเรื่องสี ขนาด รูปร่างและจานวน 7. เด็กปฐมวัยควรจะเข้าใจใหญ่ตรงข้ามกับเด็ก 8. เด็กปฐมวัยควรจะได้ทราบเกี่ยวกับเรื่องความแตกต่างระหว่างยาวกับสั้น สูงกับ เตี้ย ใกล้กับไกล ได้แก่ 8.1 สนทนากับเด็กและให้เด็กสังเกตลักษณะรูปทรงของสิ่งต่าง ๆ อย่างอิสระจาก สิ่งแวดล้อม เช่น โต๊ะตัวใหญ่ โต๊ะตัวเล็ก บันไดสูง บันไดเตี้ย เรือลาที่แล่นไกล เรือลาที่แล่นใกล้ 8.2 ให้เล่นกับเครื่องเล่น เพื่อฝึกเชาว์จากการสังเกตหาเหตุผลและการตัดสินใจ เช่น เชือก 2 เส้นที่ไม่เท่ากัน แต่เมื่อวัดแล้วเท่ากัน น้าที่อยู่ในขวด 2 ใบ ที่มีรูปร่างแตกต่างกัน จะ ทราบได้อย่างไรว่าขวดไหนมีน้ามากกว่ากัน 8.3 ฝึกให้เปรียบเทียบสิ่งของโดยใช้อุปกรณ์ที่เป็นประเภทเดียวกันไม่เกินจานวน 2 สิ่ง เพื่อให้สังเกตในเรื่องต่าง ๆ เช่น ใหญ่ เล็ก สูง ต่า สั้น ยาว หนัก เบา ฯลฯ
  • 36.
    36 8.4 ตัดกระดาษเป็นรูปเตียงขนาดต่างกัน 3เตียง และตุ๊กตา 3 ตัว ขนาดต่างกัน ให้ เด็กวางตุ๊กตาบนเตียงให้ถูกต้อง นอกจากนั้นครูอาจใช้วัตถุอื่น ๆ ของจริงที่หาได้ 8.5 ให้เด็กเลือกของเล่นที่มีอะไรที่เหมือนกันอย่างใดอย่างหนึ่ง เช่น สีเหมือนกัน รูปร่างเหมือนกัน ขนาดเท่ากัน (มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช, 2526: 244, 250 - 251) มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช (2533: 619 – 620) ได้กล่าวถึงแนวทางในการ ส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ ดังนี้ 1. ศึกษาและทาความเข้าใจหลักสูตร เพื่อให้ทราบวัตถุประสงค์ ขอบข่ายของ เนื้อหา วิธีสอน วิธีการจัดกิจกรรม การใช้สื่อการเรียนการสอน และการประเมินผล เพื่อเป็น แนวทางในการเตรียมความพร้อมด้านคณิตศาสตร์สาหรับเด็กปฐมวัยได้ถูกต้อง 2. ศึกษาพัฒนาการด้านต่างๆ ความต้องการและความสามารถของเด็กปฐมวัย เพื่อ จัดกิจกรรมให้สอดคลบ้องกับพัฒนาการ ความต้องการ ความสนใจ และความสามารถของเด็ก 3. จัดหาสื่อการเรียนที่เด็กสามารถจับต้องได้ให้เพียงพอ โดยใช้ของจริง ของ จาลองรูปภาพจากสิ่งแวดล้อมและสิ่งที่เด็กคุ้นเคย สื่อที่ใช้แบ่งเป็น 4 ประเภทคือ วัสดุทาขึ้นเอง วัสดุราคาถูกวัสดุเหลือใช้ และวัสดุท้องถิ่น 4. จัดกิจกรรมให้สอดคล้องกับประสบการณ์ในชีวิตประจาวันของเด็ก 5. เปิดโอกาสให้เด็กได้มีส่วนร่วมในกิจกรรม ได้ลงมือกระทา ได้ใช้ความสามารถ อย่างเต็มที่ โดยมีครูดูแลใกล้ชิดตลอดเวลา 6. ฝึกให้เด็กได้คิดแก้ปัญหา ใช้ความคิดสร้างสรรค์ มีอิสระในการคิด ค้นคว้าหา เหตุผลด้วยตนเองให้มากที่สุดจากการปฏิบัติกิจกรรม 7. จัดกิจกรรมโดยคานึงถึงความแตกต่าง 8. สร้างความสัมพันธ์ระหว่างโรงเรียนและบ้าน เพื่อให้ผู้ปกครองมีส่วนร่วมใน การเตรียมความพร้อมด้านคณิตศาสตร์ของเด็ก 9. จัดสภาพแวดล้อมทั้งในและนอกห้องเรียนให้เอื้อต่อการเรียนคณิตศาสตร์ ได้มีนักการศึกษากล่าวถึงแนวทางในการส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ สาหรับเด็กปฐมวัยไว้ดังนี้ ครอฟ และเฮส ( Croft and Hess, 1985 อ้างถึงใน นิตยา ประพฤติกิจ, 2541:2 ) กล่าว พอสรุปได้ว่า เด็กสามารถเรียนรู้ความคิดรวบยอดทางคณิตศาสตร์จากกิจกรรมต่างๆใน ชีวิตประจาวัน และความคิดรวบยอดทางคณิตศาสตร์นั้น สามารถจัดแทรก หรือบูรณาการเข้ากับ วิชาอื่นๆ ที่บรรจุอยู่ในปฐมวัยศึกษา การเรียนเกี่ยวกับตัวเลข รูปทรง ขนาด ลาดับ การจัดหมู่ และความสัมพันธ์ต่างๆถือว่าเป็นประสบการณ์ประจาวันของเด็กที่ช่วยสอนเด็กตามธรรมชาติอยู่
  • 37.
    37 แล้ว ดังนั้นการปลูกฝังให้เด็กมีความคิดรวบยอด และทักษะทางคณิตศาสตร์เบื้องต้นจึงเป็นการปู พื้นฐานไปสู่ความเข้าใจด้านคณิตศาสตร์ต่อไปในอนาคต นิตยาประพฤติกิจ (2541 : 21) ได้กล่าวถึงแนวทางในการส่งเสริมทักษะพื้นฐานทาง คณิตศาสตร์ ไว้ดังนี้ 1. สอนให้สอดคล้องกับชีวิตประจาวัน 2. เปิดโอกาสให้เด็กได้รับประสบการณ์ที่ทาให้พบคาตอบด้วยตนเอง 3. มีจุดมุ่งหมาย เป้าหมาย และการวางแผนที่ดี เป็นระบบ 4. เอาใจใส่เรื่องการเรียนรู้และลาดับขั้นของการพัฒนาการความคิดรวบยอดของเด็ก 5. ใช้วิธีการจดบันทึกพฤติกรรมหรือระเบียนพฤติกรรม เพื่อใช้ในการเก็บข้อมูล วางแผนและปรับปรุงกิจกรรม 6. จัดประสบการณ์ใหม่ให้สอดคล้องกับประสบการณ์เดิมของเด็ก 7. ใช้สถานการณ์ในขณะนั้นให้เกิดประโยชน์ในการเรียนรู้ 8. ใช้วิธีการสอดแทรกจากชีวิตจริง เพื่อสอนความคิดรวบยอดที่ยากๆ 9. จัดกิจกรรมให้เด็กได้มีส่วนร่วมหรือปฏิบัติจริง 10. วางแผนส่งเสริมให้เด็กเรียนรู้ทั้งที่โรงเรียนและที่บ้านอย่างต่อเนื่อง 11. บันทึกปัญหาการเรียนรู้ของเด็กอย่างส่าเสมอ เพื่อหาแนวทางแก้ไขและปรับปรุง 12. ในหนึ่งคาบเรียนควรสอนเพียงความคิดรวบยอดเดียว 13. เน้นกระบวนการเล่นจากง่ายไปหายาก 14. ใช้การสอนสัญลักษณ์ ตัวเลขหรือเครื่องหมายเมื่อเด็กเข้าใจสิ่งนั้นแล้ว 15. ควรมีการเตรียมความพร้อมทุกครั้งที่มีการเรียนคณิตศาสตร์ เยาวพา เดชะคุปต์ (2542 : 83) ได้กล่าวถึงการส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ ว่าควรมีจุดมุ่งหมายให้เด็กเกิดความเข้าใจถึงสิ่งต่างๆ ต่อไปนี้ 1. เกิดความคิดรวบยอดของวิชาคณิตศาสตร์ 2. มีความสามารถในการแก้ปัญหา 3. มีทักษะและวิธีการในการคิดคานวณ 4. สร้างบรรยากาศในการคิดอย่างสร้างสรรค์ 5. ส่งเสริมความเป็นเอกัตบุคคลในตัวเด็ก 6. ส่งเสริมกระบวนการในการสืบสวนสอบสวน 7. ส่งเสริมกระบวนการคิดโดยใช้เหตุผล
  • 38.
    38 จากการศึกษาเอกสารเกี่ยวกับแนวทางในการส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ สรุปได้ว่า ครูสามารถจัดกิจกรรมที่จะช่วยส่งเสริมทักษะพื้นทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยได้ หลายกิจกรรม เช่นการจัดกิจกรรมเสริมประสบการณ์เพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ ให้กับเด็กปฐมวัย ได้แก่ การเล่นทราย การเล่นมุมต่าง ๆ การท่องคาคล้องจอง การทดลองประกอบ อาหาร ซึ่งการทดลองประกอบอาหารนั้นเป็นกิจกรรมที่มีความเหมาะสมในการนามาจัดให้กับเด็ก เพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ เพราะเป็นกิจกรรมที่เด็กได้รับประสบการณ์จากของจริง ส่งเสริมให้เด็กได้ใช้ประสาทสัมผัสทั้ง 5 ในการเรียนรู้การนับ การเปรียบเทียบ การจัดประเภท น้าหนักและขนาดหรือปริมาณ เป็นต้น และเป็นกิจกรรมที่เด็ก ๆ จะได้รับความสนุกสนาน เป็น กิจกรรมที่มีความสอดคล้องกับชีวิตประจาวันของเด็ก 1.6 การวัดและประเมินทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ เนื่องจากการจัดการเรียนการสอนในระดับปฐมวัยนั้น มุ่งพัฒนาการเด็กโดย ส่วนรวมทุกด้าน ทั้งทางด้านร่างกาย อารมณ์ สังคม และสติปัญญา แนวทางในการจัดการศึกษา ประกอบด้วยหลักการ จุดมุ่งหมาย ตลอดจนการจัดการเรียนการสอนที่เน้นเด็กเป็นสาคัญ ซึ่ง กระบวนการที่ควบคู่กับการจัดการศึกษาที่ขาดมิได้คือ การวัดและประเมิน การวัดและประเมินเด็ก ปฐมวัยมีขอบข่ายครอบคลุมประเมินพัฒนาการทุกด้านของเด็ก พัฒนาการด้านที่มีความสาคัญด้าน หนึ่งคือ พัฒนาการด้านสติปัญญา ซึ่งได้มีนักการศึกษาที่กล่าวถึงขอบข่ายของการประเมิน พัฒนาการด้านสติปัญญา ซึ่งเกี่ยวข้องกับการประเมินทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย ได้ดังนี้ สิริมา ภิญโญอนันตพงษ์ (2545 : 109) กล่าวถึง ขอบข่ายของพัฒนาการด้าน สติปัญญา ประกอบด้วย 1. การรับรู้ด้วยประสาทสัมผัสทั้ง 5 2. การจาแนกเปรียบเทียบ 3. การจัดหมวดหมู่ 4. การเรียงลาดับ 5. การหาความสัมพันธ์ 6. การแก้ปัญหา 7. การรู้ค่าจานวน 8. การใช้ภาษา 9. ความคิดสร้างสรรค์
  • 39.
    39 ณัฐนันท์ คัมภีร์ภัทร (ม.ป.ป.: 32) ได้กล่าวถึง แนวทางในการวัดและประเมินทักษะ พื้นฐานทางคณิตศาสตร์ ดังนี้ 1. ทักษะการสังเกต หมายถึง ความสามารถในการใช้ประสาทสัมผัสอย่างใดอย่าง หนึ่งหรือหลายอย่างรวมกัน เข้าไปสัมผัสโดยตรงกับวัตถุประสงค์ที่จะหาข้อมูล โดยไม่ใส่ความคิด ของผู้สังเกตลงไป 2. ทักษะการจาแนกประเภท หมายถึง ความสามารถในการแบ่งประเภทสิ่งของโดยหา เกณฑ์ หรือสร้างเกณฑ์ในการแบ่งขึ้น เกณฑ์ที่ใช้ในการจาแนกประเภทของสิ่งของมีอยู่ 3 อย่าง คือ ความเหมือน ความแตกต่าง และความสัมพันธ์ร่วม 3. ทักษะการเปรียบเทียบ หมายถึง กระบวนการที่เด็กสืบเสาะ และอาศัยความสัมพันธ์ ของสองสิ่ง บนพื้นฐานคุณสมบัติบางอย่างมีลักษณะเฉพาะอย่าง 4. การจัดหมวดหมู่ หมายถึง ความสามารถในการสังเกตความเหมือนและความ แตกต่าง และคุณสมบัติอื่น แล้วจัดกลุ่มสิ่งของเป็นกลุ่มต่าง ๆ 5. การเรียงลาดับ หมายถึง ความสามารถในการจัดลาดับสิ่งของตามลักษณะต่าง ๆ 6. การวัด หมายถึง ความสามารถในการคาดคะเนและการกะปริมาณ ซึ่งการวัด สาหรับเด็กปฐมวัย ได้แก่ อุณหภูมิ เวลา ระยะทาง ความยาว น้าหนัก ปริมาณ จากเอกสารเกี่ยวกับแนวทางการวัดและประเมินผลทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ สรุปได้ว่า การจัดกิจกรรมเพื่อให้เด็กได้มีการพัฒนาทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์นั้น ต้องควบคู่ ไปกับการวัดและประเมินผลเสมอ โดยกิจกรรมการประกอบอาหาร มีแนวทางในการวัดและ ประเมินผลทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ด้านการจาแนกและเปรียบเทียบ คือ ความสามารถในการ บอกความแตกต่างความเหมือนของวัสดุอุปกรณ์ส่วนผสมต่าง และกระบวนในการทาอาหารตาม คุณลักษณะ และคุณสมบัติบางประการ เช่น สี ขนาด รูปร่าง รูปทรง การเปลี่ยนแปลงของสีในขณะ ทาอาหาร เป็นต้น การจัดหมวดหมู่ มีแนวทางในการประเมิน คือ ความสามารถในการจัดกลุ่มวัสดุ อุปกรณ์ส่วนผสมในการทาอาหารตามสมบัติ คุณลักษณะบางประการ เช่น สี ขนาด รูปร่าง ประเภท ปริมาณ น้าหนัก และจานวน เป็นต้น การเรียงลาดับ มีแนวทางในการประเมิน คือ ความสามารถใน การจัดเรียงวัสดุ อุปกรณ์ต่าง ๆ ตามขนาดน้าหนัก จานวน ความสูง ความยาว และ การเรียงลาดับ ขั้นตอนในการทาอาหาร เป็นต้น การวัด มีแนวทางในการะประเมิน คือ ความสามารถในการใช้ เครื่องมืออย่างใดอย่างหนึ่ง เช่น ชั่งตวง วัด หาปริมาณของวัสดุอุปกรณ์และส่วนผสมในการ ทาอาหารและปริมาณของอาหาร โดยใช้อุปกรณ์ เช่น ช้อนตวง ถ้วยตวง เครื่องชั่ง โดยมีมาตรฐาน เป็นหน่วยกากับ ดังนั้น ผู้วิจัยจึงสนใจที่จะนากิจกรรมประกอบอาหารมาจัดให้กับเด็กปฐมวัย เพื่อ
  • 40.
    40 ศึกษาและส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยให้สูงยิ่งขึ้นโดยใช้วิธีการเรียนรู้ แบบธรรมชาติในชีวิตประจาวัน 2. เอกสารที่เกี่ยวข้องกับการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร 2.1 ความหมายของการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร นักการศึกษากล่าวถึง ความหมายของการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร ไว้ดังนี้ วนิดา บุษยะกนิษฐ์ (2532: 5-6) กล่าวว่า การจัดประสบการณ์แบบปฏิบัติการ หมายถึงการจัประสบการณ์หรือกิจกรรมโดยการให้เด็กได้มีประสบการณ์ตรงโดยการทดลองทา ปฏิบัติสืบเสาะข้อมูล คิดค้น สรุปผล โดยใช้สื่อวัสดุที่สามารถทาให้เด็กเกิดการรับรู้ได้ด้วยประสาท สัมผัสทั้ง 5 และในการปฏิบัติการมีขั้นตอน 3 ขั้น คือ ขั้นนา ขั้นปฏิบัติ ขั้นสรุปผล วไลพร พงศ์ศรีทัศน์ (2536: 6-7) กล่าวว่า การจัดประสบการณ์แบบปฏิบัติการ ทดลองประกอบอาหาร หมายถึง กิจกรรมที่จัดให้ผู้เรียนได้ใช้ประสาทสัมผัสทุกด้าน ในการเรียนรู้ คือ การมองเห็นการสัมผัส การชิมรส การดมกลิ่น และการฟัง โดยผู้วิจัยสร้างแผนการ ประสบการณ์ทดลองประกอบอาหารขึ้น ซึ่งแผนการดาเนินกิจกรรมนั้น สามารถแบ่งออกได้เป็น 3 ขั้น คือ ขั้นเตรียม ขั้นปฏิบัติ และขั้นสรุป กรมวิชาการ (2546: 37) ได้กล่าวถึง การจัดกิจกรรมปฏิบัติการทดลองเป็นการสอนที่ ทาให้เด็กได้รับประสบการณ์ตรง เพราะเด็กได้ทดลองปฏิบัติด้วยตนเอง ได้สังเกตเห็นการ เปลี่ยนแปลงในสิ่งที่ตนเองทดลอง เป็นการฝึกทักษะการสังเกต การคิดแก้ปัญหา และส่งเสริมให้ เด็กมีความอยากรู้อยากเห็นและค้นพบข้อความรู้ด้วยตนเอง เช่น การประกอบอาหาร การทดลอง วิทยาศาสตร์อย่างง่าย ๆ การเลี้ยงหนอนผีเสื้อ และการปลูกพืช จากข้อมูลตามเอกสารดังกล่าวอาจกล่าวได้ว่า การจัดกิจกรรมการประกอบอาหารก็ คือการจัดประสบการณ์แบบปฏิบัติการหรือกิจกรรมการทดลองที่เป็นการเปิดโอกาสให้เด็กได้ลง มือกระทาหรือปฏิบัติด้วยตนเอง ทาให้เด็กไม่เบื่อหน่ายมีขั้นตอนกระบวนการในการดาเนิน กิจกรรมที่ก่อให้เกิดความเข้าใจร่วมกัน สามารถทาให้ผู้เรียน เรียนรู้จนเกิดความคิดรอบยอดได้ด้วย ตนเองโดยเฉพาะทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์
  • 41.
    41 2.2 ความสาคัญของการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร ได้มีผู้กล่าวถึงความสาคัญและประโยชน์ของกิจกรรมเสริมประสบการณ์ประกอบ อาหารไว้ดังนี้ น้อมฤดี จงพยุหะ;สมใจ พรมศิริ; และพยอม ตันมณี (2517: 46) ได้กล่าวถึงประโยชน์ ของการจัดกิจกรรมประกอบอาหารไว้ ดังนี้ 1. นักเรียนเกิดความเข้าใจจริง เพราะได้ลงมือปฏิบัติ 2. นักเรียนเกิดทักษะในการทางานร่วมกับผู้อื่น 3. ทาให้นักเรียนสนใจ เกิดความสนุกสนาน ยุพิน พิพิธกุล (2523: 88-89) ได้กล่าวถึงประโยชน์ของการจัดประสบการณ์แบบ ปฏิบัติการทดลองประกอบอาหาร ไว้ดังนี้ 1. นักเรียนสนใจ เพราะได้ทาสิ่งต่าง ๆ ด้วยตนเอง 2. การจัดประสบการณ์แบบปฏิบัติการยึดหลักจิตวิทยาสองประเภท คือ การเรียนจาก รูปธรรม และการเรียนโดยการกระทา 3. นักเรียนเข้าใจเนื้อหาวิชาได้ชัดเจนยิ่งขึ้น และสามารถค้นพบความจริงด้วยตัวของ เขาเอง 4. นักเรียนมีอิสระในการทางาน และมีพัฒนาการเป็นรายบุคคล ทาให้เกิดความ เชื่อมั่นในตนเอง สรุปได้ว่า การจัดกิจกรรมการประกอบอาหารมีคุณค่า และความสาคัญต่อการเรียนรู้ จากรูปธรรมไปสู่นามธรรม และเป็นการเรียนโดยการกระทา การที่ครูแนะนาให้เด็กในเรื่องของ การชิม การดมกลิ่นการฟัง การสัมผัส การมองเห็น ซึ่งจะได้ใช้ประสาทสัมผัสทั้งห้าในการเรียนรู้ จากการสังเกตและจับต้องเปรียบเทียบส่วนที่หยาบ ละเอียด มาก น้อย หนัก เบา เป็นการเพิ่มพูน ความสามารถในการเรียนรู้ในการสัมผัสให้เกิดความรู้สึกและเกิดทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ 2.3 ขั้นตอนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารสาหรับเด็กปฐมวัย นักการศึกษากล่าวถึง ขั้นตอนในการจัดประสบการณ์ประกอบอาหาร ไว้ดังนี้ น้อมฤดี จงพยุหะ (2517 : 44 - 46) ได้เสนอลาดับขั้นการจัดประสบการณ์ แบบ ปฏิบัติการทดลอง ไว้ดังนี้ 1. ขั้นเตรียม 1.1 จัดแบ่งกลุ่มนักเรียนให้เรียบร้อย 1.2 อธิบายถึงระเบียบควรปฏิบัติขณะทดลอง ข้อนี้ครูและนักเรียนวางแผนรวมกัน กาหนดระเบียบให้นักเรียนศึกษามาล่วงหน้า
  • 42.
    42 1.3 อธิบายให้นักเรียนรู้จักอุปกรณ์ชนิดต่างๆ 2. ขั้นปฏิบัติ 2.1นักเรียนแยกย้ายกันไปตามกลุ่มที่จัดไว้ 2.2 ลงมือปฏิบัติการตามขั้นตอนต่างๆ ที่มีอยู่ในแผนภูมิเป็นขั้นๆ 2.3 นักเรียนสังเกตการณ์ปฏิบัติการตามลาดับขั้น 2.4 ครูคอยดูแลนักเรียนกลุ่มต่างๆ ให้ทางานร่วมกันอย่างทั่วถึงและคอยให้คาแนะนา ข้อสงสัยต่างๆ แก่เด็ก 3. ขั้นสรุปและประเมินผล 3.1 ครูซักถามนักเรียนถึงผลที่ได้จากการปฏิบัติการ 3.2 ครูและนักเรียนร่วมกันแสดงความคิดเห็นถึงผลที่ได้ 3.3 ครูพยายามส่งเสริมให้นักเรียนเปรียบเทียบผลที่ได้ในกลุ่มของตนกับกลุ่มอื่นๆ มีสาเหตุอะไรที่ทาให้แตกต่างกันออกไป จะเป็นการส่งเสริมความคิดและเป็นการสร้างเจตคติทาง วิทยาศาสตร์ให้แก่เด็กในการรู้จักเหตุผลของสิ่งต่างๆ 3.4 ครูสังเกตพฤติกรรมของนักเรียนขณะลงมือปฏิบัติของักเรียนขณะลงมือปฏิบัติใน ด้านความสนใจ การร่วมมือปฏิบัติงานจะเป็นการปลูกฝังการทางานเป็นหมู่ และสร้างเสริมความ เป็นประชาธิปไตยให้เกิดขึ้น 3.5 ครูตรวจผลการปฏิบัติงานขั้นสรุปโดยในแต่ละขั้นตอนครูควรกระตุ้นให้เด็กทา กิจกรรมและพัฒนาทักษะที่มีความสาคัญให้กับเด็ก กาญจนา เกียรติประวัติ ( ม.ป.ป.:141 -142 ) ได้กล่าวถึงขั้นตอนการจัดกิจกรรม ประกอบอาหารไว้ ดังนี้ 1. ขั้นปฐมนิเทศและเร้าความสนใจ (Orientation and Motivation) ในขั้นนี้เป็นการ พิจารณาธรรมชาติของงาน จุดมุ่งหมาย และการวางแผนงาน ความเข้าใจแจ่มแจ้งในสิ่งที่จะทา จะช่วยให้ผู้เรียนไม่ต้องเสียเวลาโดยเปล่าประโยชน์ 2. ขั้นปฏิบัติงาน ( Work Period) ผู้เรียนทุกคนอาจทางานปัญหาเดียวกันหรือคนละ ปัญหาได้ ในช่วงนี้จะเป็นการทางานภายใต้การนิเทศความแตกต่างระหว่างบุคคลเป็นสิ่งที่จะต้อง นามาพิจารณาในการมอบหมายงานหรือเวลาในการทางานได้ ขั้นสรุปกิจกรรม ( Culminating Activities) อาจใช้การอภิปรายการรายงาน การจัดนิทรรศการ ผลงาน และอธิบายเพื่อเป็นการแลกเปลี่ยนประสบการณ์หรือการค้นพบของผู้เรียน 2.4 บทบาทครูในการจัดกิจกรรมประกอบอาหารสาหรับเด็กปฐมวัย
  • 43.
    43 แจ๊คแมน ( Jackman,1997 : 191 – 192 อ้างถึงใน น้อมฤดี จงพยุหะ, 2519 : 44 - 46) กล่าวถึงบทบาทครูในการจัดประสบการณ์ประกอบอาหารดังนี้ 1. วางแผนการจัดประสบการณ์การประกอบอาหาร 2. หาข้อมูลว่าเด็กแพ้อาหารประเภทใด 3. หาข้อมูลเกี่ยวกับความเชื่อมั่นของแต่ละครอบครัวเกี่ยวกับอาหาร เช่น อาหาร ประเภทใดรับประทานได้ อาหารประเภทใดรับประทานไม่ได้ 4. บูรณาการการจัดประสบการณ์การประกอบอาหารให้เข้ากับเนื้อหา ในหน่วยการเรียน 5. อธิบายข้อจากัดและบทบาทของเด็ก เช่น ล้างมือด้วยสบู่และน้า ก่อนและหลังการ เตรียมอาหาร และให้เด็กช่วยกันตั้งกฎเกณฑ์ในขณะประกอบอาหาร 6. ในเด็กเล็ก ให้เด็กปฏิบัติง่ายๆ เช่น ล้างผัก – ผลไม้ ผสมส่วนประกอบของอาหาร เข้าด้วยกันและชิม เพื่อให้เด็กรู้สึกว่าตนเองประสบผลสาเร็จ โดยไม่ต้องลงมือประกอบอาหาร 7. ครูมีปฏิสัมพันธ์กับเด็ก ให้ข้อสรุปที่ถูกต้องเกี่ยวกับอาหาร การกะประมาณ อุปกรณ์ และกระบวนการต่างๆ พูดซ้าๆ เพื่ออธิบายให้กับเด็กฟัง เด็กจะได้เกิดการเรียนรู้ทักษะ ทางภาษา 8. อภิปรายเกี่ยวกับอาหารร่วมกับเด็ก เช่น กลิ่นของอาหาร ส่วนผสม รสชาติ รูปร่าง เป็นต้น 9. มีเวลาเพียงพอในการประกอบอาหาร เพื่อให้เด็กเกิดการเรียนรู้ทั้งจากกระบวนการ ในการทางานและผลของงาน 10. ในเด็กโต ครูอธิบายลาดับขั้นการเจริญเติบโตของอาหาร การเก็บเกี่ยว การบรรจุ การขนส่ง การประกอบอาหารและการเสิร์ฟ ครูมีเวลาเพียงพอที่จะตอบคาถามของเด็ก ให้เด็กได้ ทบทวนสิ่งที่เรียนรู้ด้วยวิธีที่หลากหลาย เช่น เล่นเกม ล็อตโต เกมจับคู่ อ่านหนังสือ ทัศนศึกษา 2.5 ข้อเสนอแนะและข้อควรระวังในการจัดกิจกรรมประกอบอาหาร สานักงานคณะกรรมาธิการศึกษาเอกชน (2535 : 8) กล่าวว่า ในการจัดประสบการณ์ การประกอบอาหาร มีสิ่งที่ครูจะต้องคานึงถึง ดังนี้ 1. คานึงถึงความสะอาดให้เด็กล้างมือก่อนและหลังจากการทาอาหาร 2. คานึงถึงเวลา 3. คานึงถึงอันตรายและความปลอดภัย กรณีของมีคม ครูพยายามเลือกมีดที่ไม่คม มากนัก และเลือกที่มีขนาดเหมาะสมกับมือเด็ก ครูต้องใกล้ชิดกลุ่มที่ใช้อุปกรณ์ที่มีอันตราย
  • 44.
    44 นิตยา ประพฤติกิจ (2539: 40 - 41) กล่าวว่า ในการจัดประสบการณ์การประกอบ อาหาร มีสิ่งที่ครูคานึงถึง ดังนี้ 1. เลือกสูตรง่ายๆ ที่เด็กสามารถปฏิบัติตามได้โดยดูจากรูปภาพ 2. คอยดูแลอย่างสม่าเสมอ และพร้อมที่จะให้คาแนะนา 3. ฝึกฝนและดูแลอย่างใกล้ชิดเมื่อใช้เตาและของร้อน ถ้าไม่สะดวกครูอาจทาเองเมื่อ ถึงขั้นตอนนี้ 4. สนทนาเกี่ยวกับการปฏิบัติที่ถูกต้อง และการป้ องกันอันตราย 5. ฝึกให้เด็กมีวิสัยที่ถูกสุขลักษณะ นั่นคือ ล้างมือให้สะอาดก่อนและหลังอาหาร และภาชนะต้องสะอาด 6. การทาอาหารต้องสัมพันธ์กับเนื้อเรื่องที่กาลังสอนอยู่ เช่น สุขภาพอนามัย วิทยาศาสตร์ สังคมศึกษา และวันเทศกาล 7. วาดรูปเครื่องปรุงลงบนกระดาษชาร์จ เพื่อให้เด็กปรุงลงบนกระดาษชาร์จ เพื่อให้ เด็กได้และตรวจสอบ 8. ให้เด็กได้รู้จักเครื่องชั่ง ตวง วัด ก่อนปฏิบัติจริง เช่น ให้รู้จักใช้ช้อนตวง ถ้วยตวง โดยให้ตวงแป้ ง หรือเม็ดทรายละเอียดก่อน 9. พยายามเลือกการทาอาหารที่ง่ายๆ เพื่อให้เด็กสามารถทาได้เองได้รับความสาเร็จ ภาคภูมิใจ และพึงพอใจในประสบการณ์ที่ได้รับ 10. ให้เวลาเด็กอย่างพอเพียงในการทาอาหาร 11. ควรให้เด็กทั้งห้องทาอาหารพร้อมๆ กัน แต่ผลัดเปลี่ยนกันมาทา จนกระทั้งทุก คนได้ทาอาหารซึ่งอาจเป็นขั้นตอนใดก็ได้ พร พันธุ์โอสถ (2543 : 32 – 33 ) กล่าวถึงข้อที่พึงตระหนักในการดาเนินกิจกรรมการ ประกอบอาหาร ดังนี้ 1.เด็กควรจะมีส่วนร่วมตั้งแต่ต้นจนจบ เพราะเป็นการพัฒนาความคิด การมองสิ่ง ต่างๆ อย่างสัมพันธ์ต่อเนื่องกัน 2.เด็กควรจะเป็นผู้มีบทบาทในการทาอาหารร่วมกันกับครูไม่ใช่เพียงผู้ดู 3.ถ้าสามารถทาได้ไม่ควรใช้ส่วนผสมของอาหารกึ่งสาเร็จรูป เช่น ไม่ควรใช้กระทา สาเร็จรูปหรือผลไม้กระป๋ อง ฯลฯ 4.ส่วนประกอบของอาหารบางอยางซึ่งต้องใช้เวลาในการตระเตรียม สามารถนามาทา ล่วงหน้าในระหว่างกิจกรรมเล่นสร้างสรรค์
  • 45.
    45 จากข้อเสนอแนะและข้อควรระวังในการจัดประสบการณ์การประกอบอาหารสาหรับ เด็กปฐมวัย สรุปได้ว่า มีข้อเสนอแนะและข้อควรระวังในเรื่องของความสะอาดความปลอดภัย เลือกประกอบอาหารที่มีคุณค่าทางโภชนาการ มีวิธีการปรุงง่ายๆ เหมาะกับวัย และความสามารถ ของเด็ก ส่วนประกอบอาหารหาได้ง่าย มีในท้องถิ่น และที่สาคัญคือ ให้เด็กลงมือปฏิบัติด้วยตนเอง ดังเอกสารที่ได้ศึกษามา 3. งานวิจัยที่เกี่ยวข้อง งานวิจัยในประเทศ อัญชลี ไสยวรรณ (2531 : 56 – 57) ได้ศึกษาเปรียบเทียบผลการจัดประสบการณ์แบบ ปฏิบัติการทดลองกับแบบผสมผสานที่มีต่อทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ของเด็กปฐมวัย ที่มี อายุระหว่าง 4 – 5 ปี ผลการศึกษาพบว่า เด็กปฐมวัยที่ได้รับการจัดประสบการณ์โดยวิธีปฏิบัติการ ทดลองกับวิธีผสมผสาน มีทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ แตกต่างกันอย่างมีนัยสาคัญทาง สถิติที่ระดับ .05 และเด็กปฐมวัยที่ได้รับการจัดประสบการณ์โดยวิธีการปฏิบัติการทดลองกับ วิธีการผสมผสาน มีทักษะการสังเกตและทักษะการจาแนกประเภทแตกต่างกัน สุภาวดี สัภยานุกุล (2532 : 77) ได้ศึกษาเปรียบเทียบทักษะกระบวนการวิทยาศาสตร์ ด้านการวัด และการสื่อความหมายของเด็กปฐมวัยที่ได้รับการจัดประสบการณ์แบบใช้เกมประกอบ การสาธิตกับแบบปฏิบัติการทดลอง ผลการวิจัยพบว่า เด็กปฐมวัยที่มีอายุระหว่าง 4 – 5 ปี ทั้งสอง กลุ่มมีทักษะกระบวนการวิทยาศาสตร์ ด้านการวัดและการสื่อความหมาย แตกต่างกันอย่างมี นัยสาคัญทางสถิติ ซึ่งเป็นไปตามสมมติฐานที่ตั้งไว้ และเมื่อทาการวิเคราะห์แยกเป็นรายทักษะ พบว่า ทักษะการวัดของเด็กปฐมวัยทั้งสองกลุ่มไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสาคัญทางสถิติ วไลพร พงษ์ศรีทัศน์ (2533 : 63-64) ได้ศึกษาเปรียบเทียบผลการจัดประสบการณ์แบบ ปฏิบัติการทดลองประกอบอาหารกับแบบปกติที่มีต่อทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ของเด็ก ปฐมวัย มีอายุระหว่าง 4 – 5 ปี ผลการศึกษาพบว่า เด็กได้รับการจัดประสบการณ์แบบปฏิบัติการ ทดลองประกอบอาหารกับแบบปกติมีทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ที่แตกต่างกันอย่างมี นัยสาคัญทางสถิติที่ระดับ .05 กรภัสสร ประเสริฐศักดิ์ (2539 : 86-88 ) ได้ศึกษาเปรียบเทียบทักษะพื้นฐานทาง คณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยที่ได้รับการจัดกิจกรรมศิลปสร้างสรรค์ประกอบคาถามเชิงเหตุผล และ คาถามเชิงเปรียบเทียบโดยทดลองกับเด็กอายุ 4 – 5 ปี ที่ศึกษาอยู่ในชั้นอนุบาลปีที่ 1 ภาคเรียนที่ 2 ปี การศึกษา 2538 ของโรงเรียนอนุบาลประจวบคีรีขันธ์ จานวน 30 คน ผลปรากฏว่า กลุ่มที่ได้รับการ
  • 46.
    46 จัดกิจกรรมศิลปสร้างสรรค์แบบปกติ พบว่า มีทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์แตกต่างกันอย่างมี นัยสาคัญทางสถิติที่ระดับ.01 และกลุ่มที่ได้รับการจัดกิจกรรมศิลปสร้างสรรค์ประกอบคาถามเชิง เปรียบเทียบ เมื่อเปรียบเทียบระหว่างกลุ่มตัวอย่างที่ได้รับการจัดกิจกรรมศิลปสร้างสรรค์แบบปกติ ก็มีทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์แตกต่างกันอย่างมีนัยสาคัญทางสถิติที่ระดับ .01 แต่เมื่อ เปรียบเทียบระหว่างกลุ่มตัวอย่างที่ได้รับการจัดกิจกรรมศิลปสร้างสรรค์ประกอบคาถามเชิงเหตุผล กับกลุ่มที่ได้รับการจัดกิจกรรมศิลปสร้างสรรค์ประกอบคาถามเชิงเปรียบเทียบ พบว่า มีทักษะ พื้นฐานทางคณิตศาสตร์แตกต่างกัน อย่างไม่มีนัยสาคัญทางสถิติ จิตทนาวรรณ เดือนฉาย (2541 : 98-99) ได้ศึกษาทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของ เด็กปฐมวัยที่ได้รับการจัดกิจกรรมศิลปะวาดภาพนอกห้องเรียน โดยทดลองกับเด็กอายุ 4 – 5 ปี ที่ ศึกษาอยู่ในชั้นอนุบาลปีที่ 1 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2541 ของโรงเรียนพิมายสามัคคี 1 จานวน 30 คน ผลพบว่า เด็กปฐมวัยที่มีคะแนนทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ในระดับต่าที่ได้รับการจัด กิจกรรมศิลปะวาดภาพนอกห้องเรียนมีทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์สูงขึ้นกว่าก่อนการทดลอง อย่างมีนัยสาคัญทางสถิติที่ระดับ .01 พวงรัตน์ พุ่มคชา (2545 : 77) ได้ศึกษาการพัฒนาความสามารถทางคณิตศาสตร์ของ เด็กอนุบาลที่เรียนโดยใช้เรื่องเชิงคณิตศาสตร์ กลุ่มตัวอย่างประชากร เป็นเด็กอนุบาลชั้นปีที่ 2 อายุ 5 – 6 ปี จานวน 69 คน แบ่งออกเป็นกลุ่มทดลอง 35 คน กลุ่มควบคุม 34 คน เครื่องมือที่ใช้ในการ วิจัยคือ แบบสอบความสามารถทางคณิตศาสตร์ นักเรียนในกลุ่มทดลองเรียนโดยใช้เรื่องเชิง คณิตศาสตร์ ส่วนกลุ่มควบคุมเรียนโดยไม่ใช้เรื่องเชิงคณิตศาสตร์ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ t-test เพื่อ เปรียบเทียบความสามารถทางคณิตศาสตร์ของนักเรียนในกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม ผลการวิจัย พบว่า ค่าเฉลี่ยของคะแนนความสามารถทางคณิตศาสตร์ที่เพิ่มขึ้นของนักเรียนในกลุ่มทดลองมีค่า สูงกว่าค่าเฉลี่ยของคะแนนความสามารถทางคณิตศาสตร์ที่เพิ่มขึ้นของนักเรียนกลุ่มในกลุ่มควบคุม อย่างมีนัยสาคัญทางสถิติที่ระดับ .05 วลัย สาโดด (2549 : 56-57) ได้ศึกษาความสามารถด้านมิติสัมพันธ์ของเด็กปฐมวัยที่ ได้รับประสบการณ์กิจกรรมขนมอบ กลุ่มตัวอย่างเป็นเด็กปฐมวัยชั้นปีที่ 1 จานวน 20 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แผนการจัดกิจกรรมขนมอบ และแบบทดสอบวัดความสามารถด้าน มิติสัมพันธ์ ผลการวิจัย พบว่า เด็กปฐมวัยที่ได้รับประสบการณ์กิจกรรมขนมอบมีความสามารถด้าน มิติสัมพันธ์สูงขึ้นกว่าก่อนการทดลองอย่างมีนัยสาคัญทางสถิติที่ระดับ .01 ชมพูนุช จันทรางกูร (2549 : 96) ได้ศึกษาทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็ก ปฐมวัยที่ได้รับการจัดกิจกรรมประกอบอาหารประเภทขนมไทย กลุ่มตัวอย่างที่ใช้คือเด็กนักเรียน ชาย-หญิง อายุ 5-6 ปี ที่กาลังศึกษาอยู่ชั้นอนุบาลปีที่ 2 เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบทดสอบ
  • 47.
    47 ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ โดยคัดเลือกเด็กที่ได้คะแนนต่าจานวน 15คน เพื่อรับการจัด กิจกรรมการทาขนมไทย ผลการวิจัย พบว่า ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยหลังการ จัดกิจกรรมการทาอาหารประเภทขนมไทย โดยรวมอยู่ในเกณฑ์ดี และเมื่อเปรียบเทียบกับก่อนการ ทดลองพบว่า สูงขึ้นอย่างมีนัยสาคัญทางสถิติที่ระดับ . 01 งานวิจัยต่างประเทศ ฮอง (Hong, 1999: 477 – 494 อ้างถึงใน พิจิตรา เกษประดิษฐ์, 2552 : 44) ได้ศึกษา ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนคณิตศาสตร์ และความสนใจทางคณิตศาสตร์ของนักเรียนโดยทาการศึกษา เด็กอนุบาล 57 คน โดยกลุ่มทดลองได้เรียนรู้คณิตศาสตร์ที่สัมพันธ์กับหนังสือสาหรับเด็กที่อ่าน มี ช่วงเวลาในการอภิปราย และในช่วงเล่นอิสระได้เล่นกับสื่อวัสดุทางคณิตศาสตร์ที่สัมพันธ์กับสาระ การเรียนรู้ในหนังสือสาหรับเด็ก ส่วนกลุ่มควบคุมได้อ่านหนังสือสาหรับเด็ก และเล่นสื่อวัสดุทาง คณิตศาสตร์ที่ไม่สัมพันธ์กับสาระการเรียนรู้ในหนังสือสาหรับเด็ก ผลการทดลองพบว่า เด็กกลุ่ม ทดลองและกลุ่มควบคุมมีผลสัมฤทธิ์แตกต่างกัน อย่างมีนัยสาคัญทางสถิติ โดยที่กลุ่มทดลองมี ผลสัมฤทธิ์สูงกว่ากลุ่มควบคุม ในด้านการจาแนก การรวมกันของจานวน เรื่องของรูปเรขาคณิต และกลุ่มทดลองชอบเข้ามุมคณิตศาสตร์ เลือกทางานด้านคณิตศาสตร์และใช้เวลาในการทากิจกรรม ในมุมคณิตศาสตร์มากกว่ากลุ่มควบคุม จากการศึกษาเอกสาร และผลงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับการจัดกิจกรรมการประกอบ อาหารเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์สาหรับเด็กปฐมวัยนั้น จะเห็นได้ว่า การจัด กิจกรรมแบบปฏิบัติการทดลอง ครูสามารถนาไปใช้ในการจัดการเรียนการสอนให้กับเด็กอย่าง ได้ผลเพราะสอดคล้องกับธรรมชาติของเด็กปฐมวัย ซึ่งเรียนรู้ได้ดีจากประสาทสัมผัสทั้งห้า การ ปฏิบัติการทดลองประกอบอาหารก็เป็นการปฏิบัติการทดลองอีกแบบหนึ่งที่เด็กจะต้องใช้ประสาท สัมผัสทั้ง 5 ในการเรียนรู้ ซึ่งถ้าครูนาไปใช้ในการจัดประสบการณ์ก็จะทาให้เด็กได้พัฒนาศักยภาพ ทั้งทางด้านร่างกาย สติปัญญา สังคม ละอารมณ์ได้อย่างบูรณาการและพร้อมที่จะเรียนในชั้นที่ สูงขึ้นไป
  • 48.
    48 บทที่ 3 วิธีดาเนินการวิจัย ในการวิจัยครั้งนี้ผู้วิจัยได้ดาเนินการตามขั้นตอนดังนี้ 1. ประชากรและกลุ่มตัวอย่าง 2. เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย 3. การสร้างและพัฒนาเครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย 4. แบบแผนการวิจัย 5. การเก็บรวบรวมข้อมูล 6. การวิเคราะห์ข้อมูล ประชากร และกลุ่มตัวอย่าง ประชากร ประชากรที่ใช้ในการศึกษาวิจัยครั้งนี้เป็นเด็กปฐมวัยชาย - หญิง อายุระหว่าง 3-4 ปี ที่กาลังศึกษาอยู่ในระดับชั้นอนุบาลปีที่ 1 ในภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2553 ของโรงเรียนมิตรภาพ ที่ 34 อาเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี จานวน 1 ห้องเรียน ทั้งหมด 30 คน กลุ่มตัวอย่าง กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษาวิจัยครั้งนี้เป็นเด็กปฐมวัยชาย - หญิง อายุระหว่าง 3-4 ปี ที่กาลังศึกษาอยู่ในระดับชั้นอนุบาลปีที่ 1 ในภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2553 ของโรงเรียนมิตรภาพ ที่ 34 อาเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี จานวน 15 คน ซึ่งได้มาโดยวิธีการคัดเลือกจากเด็กที่มี ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ค่อนข้างต่าจากแบบวัดที่ผู้วิจัยสร้างขึ้น เครื่องมือที่ใช้ในงานวิจัย 1. แผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร จานวน 18 แผน 2. แบบวัดทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ จานวน 20 ข้อ
  • 49.
    49 การสร้างและพัฒนาเครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย แผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร การจัดทาแผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร ผู้วิจัยได้ดาเนินตามขั้นตอนดังนี้ 1. ศึกษาและวิเคราะห์หลักสูตรการศึกษาปฐมวัยพุทธศักราช2546 ในการศึกษาและ วิเคราะห์หลักสูตรปฐมวัย ผู้วิจัยได้ดาเนินการดังนี้ 1.1 วิเคราะห์องค์ประกอบของหลักสูตร 1.2 วิเคราะห์กิจกรรมหน่วยสาระการเรียนรู้โดยการนาเอากิจกรรมที่กาหนดใน หน่วยสาระการเรียนรู้มาวิเคราะห์หารูปแบบการสอน 2. ศึกษาแนวคิดทฤษฎี และหลักการจากเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับการจัด ประสบการณ์แบบโครงการและทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์สาหรับเด็กปฐมวัย 3. สร้างแผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร ที่สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของ การวิจัยตามหน่วยการเรียนรู้ 1 หน่วย คือ หน่วย อาหารดีมีประโยชน์ จานวน 18 แผน เพื่อใช้ ในการจัดกิจกรรม 6 สัปดาห์ๆ ละ 3 วัน 4. นาแผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารเสนอผู้เชี่ยวชาญทางด้านการศึกษา ปฐมวัย หลักสูตรการสอน และการวิจัย จานวน 3 ท่าน เพื่อตรวจสอบความตรงตามโครงสร้าง ทฤษฎี(Construct validity) 5. เก็บรวบรวมผลการประเมินจากผู้เชี่ยวชาญมาคานวณหาค่าดัชนีความสอดคล้อง ระหว่างกิจกรรมกับวัตถุประสงค์การวิจัย (Index of Item Objective Congruence : IOC) (ล้วน สายยศและอังคาร สายยศ, 2538) (ภาคผนวก ข.) 6. คัดเลือกแผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารที่มีค่าดัชนีความสอดคล้องระหว่าง 0.50-1.00 ไปปรับปรุงแก้ไขให้เหมาะสมตามคาแนะนาของผู้เชี่ยวชาญเพื่อนาไปใช้ทดลองต่อไป แบบวัดทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย การจัดทาแบบวัดทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย มีขั้นตอนการสร้าง ดังนี้ 1. ศึกษาเอกสารตาราและงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับการวัดทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ ของเด็กปฐมวัย 2. สร้างแบบวัดทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย พร้อมคู่มือโดยมี ลักษณะเป็นภาพ 3 ตัวเลือก ทั้งหมด 3 ตอน คือ การเปรียบเทียบจานวน 7 ข้อ การจับคู่จานวน 7
  • 50.
    50 ข้อ และการนับจานวนอีก 6ข้อ รวม 20 ข้อ โดยกาหนดเกณฑ์การให้คะแนนแบบถูกผิด หรือ 1 และ 0 3. นาแบบวัดทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย เสนอผู้เชี่ยวชาญชุดเดิมเพื่อ ตรวจพิจารณาให้มีความตรงตามโครงสร้างทฤษฎี โดยหาค่าดัชนีความสอดคล้องระหว่างข้อของ แบบวัดทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย กับวัตถุประสงค์ของการวิจัย (IOC) ตาม สูตรเดิม (ภาคผนวก ค.) 4. นาแบบวัดทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย ที่มีค่าดัชนีความ สอดคล้องตั้งแต่ 0.5-1.00 มาแก้ไขปรับปรุงตามที่ผู้เชี่ยวชาญแนะนา แล้วไปทดลองใช้(Try out) กับเด็กปฐมวัย ชั้นอนุบาลปีที่ 1 ที่ไม่ใช่กลุ่มตัวอย่าง จานวน 20 คน เพื่อคานวณหาค่าความ เชื่อมั่น (Reliability) ตามสูตรของคูเดอร์ ริชาร์ดสัน (KR-20) (บุญชม ศรีสะอาด, 2539) พบว่า แบบวัดทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย มีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.85 (ภาคผนวก ง.) แบบแผนการวิจัย การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง ( Ouasi-experimental Research) แบบกลุ่ม ตัวอย่างกลุ่มเดียว ที่มีการทดสอบก่อนและหลังการทดลอง (One – Group Pretest Posttest Design) (ล้วน สายยศ และอังคณา สายยศ, 2538: 2549 ) ตามแบบแผนการทดลอง ดังนี้ ตาราง 1 แบบแผนการทดลอง กลุ่ม สอบก่อน (Pretest) ทดลอง สอบหลัง (Postest) E T1 X T2 ความหมายของสัญลักษณ์ E แทน กลุ่มตัวอย่าง T1 แทน การทดสอบวัดทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ก่อนการทดลอง T2 แทน การทดสอบวัดทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์หลังการทดลอง X แทน การจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร
  • 51.
    51 การเก็บรวบรวมข้อมูล การวิจัยครั้งนี้ผู้วิจัยดาเนินการทดลองในภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา2553ซึ่งมีลาดับ ขั้นตอนดังนี้ 1. แจ้งและขอความร่วมมือจากผู้บริหารในการทาวิจัย 2. เตรียมสภาพแวดล้อมให้เหมาะสมเป็นระยะเวลา 1 สัปดาห์ 3. ก่อนทาการทดลองผู้วิจัยทดสอบ ( Pre-test ) เด็กทั้งห้องด้วยแบบทดสอบทักษะ พื้นฐานทางคณิตศาสตร์ที่ผู้วิจัยสร้างขึ้น แล้วนาคะแนนเรียงลาดับจากคะแนนที่น้อยที่สุดไปหา คะแนนที่มากที่สุด เลือกเด็กที่มีคะแนนทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์น้อย 15 คนแรก เป็นกลุ่ม ตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัย 4. ผู้วิจัยดาเนินการทดลองด้วยตนเอง โดยการจัดกิจกรรมประกอบอาหารกับกลุ่ม ตัวอย่างเป็นเวลา 6 สัปดาห์ สัปดาห์ ละ 3 วัน ได้แก่ วันจันทร์ วันพุธ วันศุกร์ วันละ 30 นาที รวม 18 ครั้งในช่วงเวลา 09.00 – 09.30 น. จนสิ้นสุดการทดลองตามตารางการจัดกิจกรรม ดังนี้ ตารางที่ 2 ตารางการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารสาหรับเด็กปฐมวัย สัปดาห์ ที่ วัน ชื่อกิจกรรมการประกอบอาหาร ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ 1 จันทร์ พุธ ศุกร์ ผัดผักรวมมิตร ผักชุบแป้งทอด ส้มตาผลไม้ การเปรียบเทียบ การจับคู่ การจับคู่ 2 จันทร์ พุธ ศุกร์ น้าส้มคั้น ขนมไข่หวาน ยาไข่เค็ม การเปรียบเทียบ การนับจานวน การเปรียบเทียบ 3 จันทร์ พุธ ศุกร์ ส้มตาแตงกวา ขนมครกไข่นกกระทา หมูทอด การจับคู่ การนับจานวน การเปรียบเทียบ
  • 52.
    52 สัปดาห์ ที่ วัน ชื่อกิจกรรมการประกอบอาหาร ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ 4จันทร์ พุธ ศุกร์ แซนวิช มันต้ม ยาหมูยอ การจับคู่ การเปรียบเทียบ การจับคู่ 5 จันทร์ พุธ ศุกร์ วุ้นน้าหวาน ลูกชิ้นชุบแป้ งทอด ส้มตามะละกอ การเปรียบเทียบ การจับคู่ การนับจานวน 6 จันทร์ พุธ ศุกร์ วุ้นผลไม้ น้ามะนาวคั้น ไข่เจียว การเปรียบเทียบ การจับคู่ การนับจานวน 5. เมื่อดาเนินการทดลองไปจนครบ 6 สัปดาห์ ผู้วิจัยทาการทดสอบหลังการทดลอง ( Post-test ) กับกลุ่มตัวอย่าง โดยใช้แบบวัดทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ชุดเดิม 6. นาข้อมูลที่ได้จากการทดสอบทั้ง 2 ครั้งไปทาการวิเคราะห์เปรียบเทียบด้วยวิธีการ ทางสถิติ การวิเคราะห์ข้อมูล 1. วิธีการทางสถิติที่ใช้ในการพัฒนาเครื่องมือ 1.1 ตรวจสอบความแม่นตรงตามโครงสร้างทฤษฎีของเครื่องมือ โดยวิธีหาค่า ดัชนีความสอดคล้องระหว่างข้อกับวัตถุประสงค์ของการวิจัย ( Index of Item - Objective Congruance IOC) โดยใช้สูตรดังนี้ (ล้วน สายยศและอังคณา สายยศ, 2538: 248-250)
  • 53.
    53 I0C = N R เมื่อ I0Cคือ ดัชนีความสอดคล้อง R คือ คะแนนความสอดคล้อง N คือ จานวนผู้เชี่ยวชาญ ผู้เชี่ยวชาญให้คะแนนตามเกณฑ์ ดังนี้ +1 หมายถึง แน่ใจว่ามีความสอดคล้องและชัดเจนดีแล้ว 0 หมายถึง ไม่แน่ใจว่ามีความสอดคล้องและชัดเจนหรือไม่ -1 หมายถึง แน่ใจว่าไม่สอดคล้องและไม่ชัดเจน 1.2 หาค่าความเชื่อมั่นของแบบวัดทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ โดยใช้วิธีของ คูเดอร์ - ริชาร์ดสัน สูตรที่ 20 (Kuder - Richardson - 20) RU =            2 1 1 1 S PQ N N เมื่อ RU u แทน ค่าความเชื่อมั่น N แทน จานวนข้อของแบบวัด จานวนของผู้ตอบถูก P แทน จานวนผู้ตอบถูกในแต่ละข้อ = จานวนผู้ทดสอบทั้งหมด Q แทน สัดส่วนของผู้ตอบผิดแต่ละข้อ = 1 – P S 2 1 แทน คะแนนความแปรปรวนของแบบวัด = 2 22 )( N XXN 
  • 54.
    54 2. วิธีการทางสถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ทดสอบสมมติฐาน โดยการเปรียบเทียบคะแนนเฉลี่ยระหว่างคะแนนก่อนและ หลังการทดลองจากสูตรt-test แบบ Dependent (ล้วน สายยศและอังคณา สายยศ, 2538: 104) ดังนี้  D   22 )( DDN N – 1 เมื่อ D คือ ความแตกต่างของคะแนนเฉลี่ยระหว่างก่อน และหลังการทดลอง D คือ ผลรวมของความแตกต่างของคะแนนแต่ละคู่ N คือ จานวนคู่ t =
  • 55.
    55 บทที่ 4 ผลการวิเคราะห์ข้อมูล การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารที่มี ต่อทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยโดยการเปรียบเทียบทักษะพื้นฐานทาง คณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยก่อนและหลังการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร เพื่อสะดวกและเป็น ที่เข้าใจตรงกัน ผู้วิจัยจึงกาหนดสัญลักษณ์ที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ดังนี้ X แทน คะแนนเฉลี่ยของกลุ่มตัวอย่าง S.D แทน ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน t แทน ค่าวิกฤต N แทน จานวนนักเรียนในกลุ่มตัวอย่าง X แทน ผลรวมของคะแนนทั้งหมด D แทน ความแตกต่างของคะแนนก่อนและหลังการทดลอง 2 D แทน ผลรวมของคะแนนความแตกต่างยกกาลังสอง K แทน คะแนนรายด้าน ลาดับขั้นในการนาเสนอผลการวิเคราะห์ข้อมูล การวิเคราะห์ข้อมูลเพื่อศึกษาผลของการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารที่มีต่อทักษะ พื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย โดยการเปรียบเทียบทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของ เด็กปฐมวัยก่อนและหลังการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารในครั้งนี้ ผู้วิจัยดาเนินการในขั้นตอน หาคุณภาพของเครื่องมือ โดยหาค่าความแม่นตรงตามโครงสร้างทฤษฎีของเครื่องมือ โดยใช้สูตร IOC (บุญเชิด ภิญโญอนันตพงษ์, 2526 ) ได้ค่าความแม่นตรงของเครื่องมือทั้ง 2 ชนิดเท่ากับ 1.00 และเมื่อหาค่าความเชื่อมั่นของแบบวัดโดยวิธีของคูเดอร์ - ริชาร์ดสัน สูตรที่20 (Kuder - Richardson - 20) ได้ค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.85 จากนั้นผู้วิจัยจึงได้ทาการทดลองและเก็บ รวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยก่อนและหลังหารทดลองมา เปรียบเทียบกันโดยวิธีการหาคะแนนเฉลี่ย ความเบี่ยงเบนมาตรฐานและทดสอบค่า t-test
  • 56.
    56 (t-dependent) การนาเสนอการวิเคราะห์ข้อมูลและการแปลผลการวิเคราะห์ข้อมูลในการทดลอง ครั้งนี้ผู้วิจัยเสนอตามลาดับ ดังนี้ ตอนที่1 ผลการเปรียบเทียบทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์โดยรวมของเด็กปฐมวัยซึ่ง เป็นกลุ่มตัวอย่างก่อนและหลังการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร ตารางที่ 3 แสดงคะแนนเฉลี่ย (Mean) ค่าความเบี่ยงเบนมาตรฐาน (Standard deviation) และค่าที ของคะแนนทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์โดยรวม การทดสอบ N คะแนนเต็ม X S.D. t sig ก่อนการทดลอง 15 20 11.27 1.984 10.786** .00** หลังการทดลอง 15 20 16.00 2.000 ** p < .01 จากตารางที่ 3 พบว่าทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์โดยรวมของกลุ่มตัวอย่างก่อน ได้รับการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารมีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 11.27 และค่าเบี่ยงเบนมาตรฐานเท่ากับ 1.984 แต่หลังจากได้รับการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารแล้ว คะแนนทักษะพื้นฐานทาง คณิตศาสตร์มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 16.00 และค่าเบี่ยงเบนมาตรฐานเท่ากับ 2.000 และเมื่อทดสอบความ แตกต่างระหว่างค่าเฉลี่ยก่อนและหลังการทดลองโดยใช้ t-test พบว่า มีความแตกต่างกันอย่างมี นัยสาคัญทางสถิติที่ .01 (p < .01) โดยกลุ่มตัวอย่างมีค่าเฉลี่ยของคะแนนทักษะพื้นฐานทาง คณิตศาสตร์หลังการทดลองสูงกว่าก่อนการทดลอง ตอนที่ 2 ผลการเปรียบเทียบทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์จาแนกเป็นรายด้านของ เด็กปฐมวัยซึ่งเป็นกลุ่มตัวอย่างก่อนและหลังการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร
  • 57.
    57 ตารางที่ 4 แสดงคะแนนเฉลี่ย(Mean) ค่าความเบี่ยงเบนมาตรฐาน (Standard deviation) และค่าที ของคะแนนทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยก่อนและหลังการทดลองจาแนกเป็นราย ด้าน ทักษะพื้นฐานทาง คณิตศาสตร์ การทดสอบ N K X S.D. t sig 1.ด้านการเปรียบเทียบ ก่อนการทดลอง 15 7 3.58 1.130 5.682** .00** หลังการทดลอง 15 7 4.93 0.860 2.ด้านการจับคู่ ก่อนการทดลอง 15 7 3.78 1.192 5.485** .00** หลังการทดลอง 15 7 5.48 0.654 3.ด้านการนับจานวน ก่อนการทดลอง 15 6 3.91 0.881 4.938** .00** หลังการทดลอง 15 6 5.64 0.862 ** p < .01 จากตารางที่ 4 พบว่า ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยก่อนการทดลอง ด้านการเปรียบเทียบมีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 3.58 ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐานเท่ากับ 1.130 และหลังการทดลอง มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 4.93 ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐานเท่ากับ 0.860 เมื่อทดสอบความแตกต่างระหว่าง ค่าเฉลี่ยก่อนและหลังการทดลองโดยใช้ t-test พบว่ามีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสาคัญทางสถิติที่ ระดับ .01 (p<.01) ด้านการจับคู่มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 3.78 ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐานเท่ากับ 1.192 และหลัง การทดลองมีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 5.48 ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐานเท่ากับ 0.654 เมื่อทดสอบความแตกต่าง ระหว่างค่าเฉลี่ยก่อนและหลังการทดลองโดยใช้ t-test พบว่ามีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสาคัญ ทางสถิติที่ระดับ .01 (p <.01) ด้านการนับจานวนก่อนการทดลองมีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 3.91 ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐานเท่ากับ 0.881 และหลังการทดลองมีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 5.64 ค่าเบี่ยงเบน
  • 58.
    58 มาตรฐานเท่ากับ 0.862 เมื่อทดสอบความแตกต่างระหว่างค่าเฉลี่ยก่อนและหลังการทดลองโดยใช้ t-testพบว่ามีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสาคัญทางสถิติที่ระดับ .01 (p<.01)
  • 59.
    59 บทที่ 5 สรุปผล อภิปรายผลและข้อเสนอแนะ การวิจัยเรื่องทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยที่ได้รับการจัดกิจกรรมการ ประกอบอาหาร มีวัตถุประสงค์ เพื่อเปรียบเทียบทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยก่อน และหลังการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้เป็นเด็กปฐมวัยเพศ ชายและหญิง อายุระหว่าง 3-4 ปี ซึ่งกาลังศึกษาอยู่ชั้นอนุบาลปีที่ 1 ของโรงเรียนมิตรภาพที่ 34 อาเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2553 จานวน 15 คน ซึ่งเป็นเด็กที่มี คะแนนทักษะทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์อยู่ในเกณฑ์ต่าจากแบบวัดที่ผู้วิจัยสร้างขึ้น เครื่องมือ ที่ใช้ในการวิจัย คือ แผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร จานวน 18 แผน เพื่อใช้ในการทดลอง 6 สัปดาห์ ๆ ละ 3 วันๆ ละ 30 นาที และแบบวัดทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย โดยใช้แบบแผนการทดลองแบบ One-Group Pretest-Posttest Design สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ ข้อมูลคือ ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตราฐาน และการทดสอบค่าที สรุปผลการวิจัย เด็กปฐมวัยที่ได้รับการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารก่อนและหลังการทดลอง มีทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์โดยรวมและรายด้านแตกต่างกันอย่างมีนัยสาคัญทางสถิติที่ ระดับ .01 อภิปรายผล ผลการวิจัยในครั้งนี้ ผู้วิจัยสามารถอภิปรายผลตามสมมติฐานที่ตั้งไว้ ดังต่อไปนี้ จากการวิเคราะห์ข้อมูล พบว่า ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์โดยรวมของเด็กปฐมวัย ก่อนการทดลอง ได้ค่าเฉลี่ยรวมเท่ากับ 12.96 และหลังการทดลองได้ค่าเฉลี่ยรวมเท่ากับ 18.33 และเมื่อทดสอบความแตกต่างระหว่างค่าเฉลี่ยรวมก่อนและหลังการทดลองโดยใช้ t-test พบว่ามี ความแตกต่างกันอย่างมีนัยสาคัญทางสถิติที่ระดับ .01 โดยค่าเฉลี่ยรวมหลังการทดลองมีค่าสูงกว่า ก่อนการทดลอง ซึ่งแสดงว่าเด็กปฐมวัยที่ได้รับการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารมีทักษะพื้นฐาน
  • 60.
    60 ทางคณิตศาสตร์หลังการทดลองสูงกว่าก่อนการทดลองซึ่งสอดคล้องกับสมมติฐานที่ตั้งไว้ และเมื่อ มีการพิจารณาเปรียบเทียบเป็นรายด้านก่อนการทดลอง พบว่าทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ ด้าน การเปรียบเทียบ ได้ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 2.45 ด้านการจับคู่ ได้ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 2.79 และ ด้านการนับ จานวนได้ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 2.45 และหลังการทดลอง พบว่า ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ ด้านการ เปรียบเทียบ ได้ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 2.45 ด้านการจับคู่ ได้ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 2.79 และด้านการนับจานวน ได้ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 2.45 และเมื่อทดสอบค่าทีพบว่าค่าเฉลี่ยก่อนและหลังการทดลองของแต่ละด้านมี ความแตกต่างกันอย่างมีนัยสาคัญทางสถิติที่ระดับ .01 โดยค่าฉลี่ยหลังการทดลองในแต่ละด้านสูง กว่าก่อนการทดลอง ซึ่งแสดงให้เห็นว่า การจัดกิจกรรมการประกอบอาหารสามารถส่งเสริมทักษะ พื้นฐานทางคณิตศาสตร์ในทุก ๆ ด้านให้แก่เด็กปฐมวัยได้ สอดคล้องกับที่ เคลฟสเต็ด (Klefstad, 1995 : 33 อ้างถึงใน วลัย สาโดด, 2549 : 42) ได้กล่าวถึง ประโยชน์ของกิจกรรมประกอบอาหาร ไว้ว่า ช่วยให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ทักษะคณิตศาสตร์ ด้านการวัด การกะปริมาณ การเปรียบเทียบ มากกว่า-น้อยกว่า เต็ม-ว่างเปล่า และจานวนนับ และอื่นๆ อีกมากมาย อันเนื่องมาจากเด็กได้ ปฏิบัติการทดลองด้วยตนเองในขณะที่ช่วยกันประกอบอาหาร ดังที่ อัญชลี ไสยวรรณ (2531 : 5) ได้กล่าวไว้ว่า การทดลองเป็นกิจกรรมที่สาคัญมากกิจกรรมหนึ่งของการเรียนการสอน เพื่อให้ นักเรียนได้มีโอกาสลงมือกระทาหรือปฏิบัติด้วยตนเอง ซึ่งจะช่วยส่งเสริมให้นักเรียนรู้จักค้นคว้า หาเหตุผลและสามารถแก้ปัญหาได้ ทั้งนี้เนื่องมาจากกิจกรรมการประกอบอาหารเป็นกิจกรรมที่ช่วยส่งเสริมให้เด็กได้ เรียนรู้ด้วยตนเอง โดยใช้ประสาทสัมผัสทั้ง 5 โดยเฉพาะในการวิจัยผู้วิจัยได้ให้เด็กทุกคนเป็นผู้ลง มือทา ร่วมกันชิม ติชมรสชาติของอาหาร ร่วมกันกะประมาณ เปรียบเทียบขนาด นับจานวนและ จับคู่ของส่วนประกอบของอาหารทุกครั้ง เพราะผู้วิจัยตระหนักดีว่าเด็กจะเกิดการเรียนรู้ที่ดีได้ต้อง ผ่านกระบวนการคิดและลงมือกระทาด้วยตนเอง สอดคล้องกับที่ วไลพร พงษ์ศรีทัศน์ (2533 : 6- 7) ได้กล่าวไว้ว่า การจัดประสบการณ์แบบปฏิบัติการทดลองประกอบอาหาร หมายถึง กิจกรรมที่ จัดให้ผู้เรียนได้ใช้ประสาทสัมผัสทุกด้านในการเรียนรู้ คือ การมองเห็น การสัมผัส การชิมรส การ ดมกลิ่น และการฟัง และ วรรณวิภา สุทธเกียรติ (2542 : 3) ที่กล่าวไว้ว่า ควรเน้นให้เด็กได้ค้นพบ ความสามารถด้านมิติสัมพันธ์ด้วยกระบวนการในการทากิจกรรมการประดิษฐ์ การวาด การ มองเห็น การสังเกต การเปรียบเทียบการเปลี่ยนแปลง และการจาแนกรูปทรงเรขาคณิต ซึ่งเป็น กระบวนการที่ให้เด็กได้สารวจ ตั้งข้อคาดเดา ลงมือสืบเสาะ และตรวจสอบความคาดเดา การ เรียนรู้ของเด็กปฐมวัยนั้น เรียนรู้ผ่านการเล่น การลงมือปฏิบัติจริง ซึ่งเปิดโอกาสให้เด็กได้ใช้ ประสาทสัมผัสจากการเล่น การลงมือกระทาของตนเองได้ทดลองพัฒนาทักษะการสังเกต จาแนก
  • 61.
    61 เปรียบเทียบ คิดแก้ปัญหาและตอบสนองความอยากรู้ อยากเรียนเกิดความสนใจใคร่รู้ ทาให้เด็กเกิด การกระตือรือร้น และรอเวลาที่จะได้ร่วมกันชื่นชมผลงานของตนเองอย่างใจจดใจจ่อ นอกจากนี้แล้ว การจัดกิจกรรมการประกอบอาหารยังช่วยให้เด็กเกิดความคิดสัมพันธ์ กันเป็นหมู่คณะ ส่งเสริมพัฒนาการด้านสังคมอีกด้วยซึ่งสอดคล้องกับที่ อุทัย เพชรช่วย (2542 : 24) ได้กล่าวไว้ว่า การจัดประสบการณ์ให้กับเด็กนั้น ถ้าเด็กมีโอกาสได้ปฏิสัมพันธ์กับเพื่อนๆ ฝึก การทากิจกรรมร่วมกันและการรวมกลุ่ม เด็กจึงจะได้เรียนรู้ รู้จักกันและกัน ซึ่งการเรียนรู้ใน ลักษณะนี้น่าจะทาให้เกิดความเข้าใจกันได้ดีกว่าการเรียนรู้จากครูเสียอีก เพราะภาษาที่เด็กใช้พูดจา สื่อสารกันนั้นสามารถสื่อความหมายได้ดี และเหมาะสมกว่าภาษาของครู ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิด ของ เพียเจท์ ( Piaget, 1896 อ้างถึงใน หรรษา นิลวิเชียร, 2535 : 41- 42) ที่กล่าวว่า การจัด ประสบการณ์ตรงโดยให้เด็กมีอิสระในการคิด การแสดงออก และการสนทนาระหว่างเด็กด้วยกัน จะทาให้เด็กสามารถเข้าใจกันได้เร็ว ในการวิจัยครั้งนี้ผู้วิจัยจึงให้เด็กได้ลงมือทาอาหารตามรายการ ที่จัดไว้ด้วยตนเองทุกคน อาจมีการใช้อุปกรณ์อันตรายเช่น มีดปอกผลไม้ หรือครก ซึ่งอาจเกิด อุบัติเหตุขึ้นได้ทุกเวลา ผู้วิจัยจึงดูแลเด็กขณะทากิจกรรมพร้อมกันอย่างระมัดระวัง โดยได้ย้าเตือน เด็กให้ระมัดระวังเป็นพิเศษ และตกลงกันก่อนทากิจกรรมว่า ในระหว่างที่ทากิจกรรมอยู่นั้น ให้เด็ก ตระหนักถึงอันตรายที่อาจเกิดขึ้นได้หากประมาท เล่นกัน หรือเผอเรอ จนอาจทาให้ตนเองและ เพื่อนได้รับอันตราย ซึ่งเด็กๆ ต่างรับฟัง และกระทาตามข้อตกลงร่วมกันได้ดี ทาให้ผู้วิจัยทราบ ว่า กิจกรรมการประกอบอาหารนอกจากจะช่วยส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ให้แก่เด็ก ปฐมวัยแล้วยังสามารถช่วยส่งเสริมให้เด็กมีพัฒนาการด้านคุณธรรมจริยธรรม และส่งเสริมวินัยใน ตนเอง เช่นการทาตามข้อตกลงร่วมกันก่อนทากิจกรรมเพื่อส่งเสริมความสามัคคี เช่นการช่วยกัน ทาอาหารจนเสร็จตามเวลาที่กาหนดไว้ได้ ส่งเสริมความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ เช่น การมีน้าใจช่วยกัน หยิบอุปกรณ์ หรือวัตถุดิบให้กับเพื่อน ส่งเสริมทักษะการแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นในระหว่างทากิจกรรม เช่น อาหารมีรสชาติไม่ดี ต้องทาอย่างไรให้มีรสชาติดีขึ้น สอดคล้องกับแนวคิดของ จอห์น ดิวอี้ ( Deway อ้างถึงใน สานักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ, 2543 : 3) ที่กล่าวถึง ความสาคัญของการจัดประสบการณ์ ไว้ว่า เด็กจะเรียนรู้ได้ดีเมื่อเกิดการเรียนการสอนและ ประสบการณ์ที่จัดให้กับเด็กเป็นประสบการณ์ตรงเพื่อช่วยให้เด็กได้ฝึกการคิด การแก้ปัญหา การ แสดงออกอย่างอิสระ และสามารถนาความรู้ที่ได้รับจากประสบการณ์นั้นๆมาใช้ในการแก้ปัญหา ของตนและส่วนรวมด้วย กิจกรรมการประกอบอาหารแต่ละประเภทที่ผู้วิจัยคัดเลือกมานั้น นอกจากจะคานึงถึง ความปลอดภัยในขั้นตอนการทากิจกรรมแล้ว ยังคานึงถึงการเลือกกิจกรรมที่นามาสอดแทรกเช่น การร่วมลงคะแนนให้กับผลงานการทาอาหารของตนเอง และที่สาคัญรายการอาหารที่นามาใช้ทา
  • 62.
    62 กิจกรรมยังคัดเลือกอาหารที่มีคุณค่าเพื่อปลูกฝังเรื่องการเลือกรับประทานอาหารของเด็กอีกด้วย ซึ่งสอดคล้องกับ แจ็คแมน (Jackman,1997 : 190 อ้างถึงใน วลัย สาโดด, 2549 : 45 ) ที่กล่าวว่า การประกอบอาหาร เป็นกิจกรรมที่เด็กได้เรียนรู้จากประสบการณ์ตรง เรียนรู้จากกระบวนการใน การทางานรู้สึกประสบความสาเร็จ และเป็นการปลูกฝังลักษณะนิสัยในการรับประทานอาหารที่ติด ตัวไปตลอดชีวิต ข้อเสนอแนะ 1. ข้อเสนอแนะทั่วไป 1.1 ในการทากิจกรรมการประกอบอาหารเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทาง คณิตศาสตร์ครูสามารถปรับเปลี่ยนวัสดุหรือชนิดของอาหารที่สามารถทาได้สะดวกและหาวัตถุดิบ ได้ง่ายในท้องถิ่น 1.2 อุปกรณ์ที่ใช้ประกอบการจัดกิจกรรมควรเน้นเรื่องความปลอดภัยเป็นสาคัญ 1.3 ครูต้องใช้คาถามเพื่อยั่วยุให้เด็กเกิดความคิดเชิงทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ หลายๆด้านและกล้าที่จะลงมือปฏิบัติกิจกรรมเพื่อแสดงทักษะที่ตนเองมีอยู่ 1.4 รายการอาหารที่จะนามาใช้ในการทากิจกรรมควรเลือกโดยคานึงถึงความ เหมาะสมกับวัยของเด็ก และเวลาที่ใช้ในการปรุงซึ่งควรพอดีกับช่วงความสนใจของเด็ก อีกทั้งควร เลือกอาหารที่มีสารอาหารครบถ้วนเพื่อส่งสริมนิสัยด้านการเลือกบริโภคให้กับเด็ก 2. ข้อเสนอแนะในการทาวิจัยครั้งต่อไป 2.1 ควรมีการศึกษาผลของการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารที่มีต่อทักษะพื้นฐาน ทางคณิตศาสตร์ด้านอื่นๆ เช่น ด้านรูปทรง ด้านการคาดคะเน เป็นต้น 2.2 ควรมีการเปรียบเทียบผลของการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร กับการจัด กิจกรรมรูปแบบอื่นๆ เช่นการจัดกิจกรรมวงกลม การจัดกิจกรรมการละเล่นไทย ในการพัฒนา ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์สาหรับเด็กปฐมวัย 2.3 ควรทดลองใช้กิจกรรมการประกอบอาหาร เพื่อพัฒนาในด้านอื่น ๆ เช่น พัฒนา ด้านความขยันหมั่นเพียร ความอดทนอดกลั้น ความรับผิดชอบ และความร่วมมือ ของเด็กปฐมวัย
  • 63.
    63 บรรณานุกรม กรภัสสร ประเสริฐศักดิ์. (2539).ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยที่ได้รับการจัด กิจกรรมศิลปสร้างสรรค์ประกอบคาถามเชิงเหตุผลและคาถามเชิงเปรียบเทียบ. ปริญญานิพนธ์ การศึกษามหาบัณฑิต(การศึกษาปฐมวัย). บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัย ศรีนครินทรวิโรฒ. กรมวิชาการ. (2539). แนวการจัดประสบการณ์ระดับก่อนประถมศึกษา. กรุงเทพฯ: คุรุสภา. ------------ . (2540). หลักสูตรก่อนประถมศึกษา พุทธศักราช 2540. กรุงเทพฯ: คุรุสภา. ------------ . (2546). หลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พุทธศักราช 2546. กรุงเทพฯ: คุรุสภา. กาญจนา เกียรติประวัติ. วิธีสอนทั่วไปและทักษะการสอน. ภาควิชาหลักสูตรและการสอน คณะ ศึกษาศาสตร์. มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. กุลยา ตันติผลาชีวะ. (2547). การจัดกิจกรรมการเรียนรู้สาหรับเด็กปฐมวัย. กรุงเทพฯ: เอดิสัน เพรสโปรดักส์. ------------ . (2549, เมษายน). การสอนคณิตศาสตร์เด็กปฐมวัย. วารสารการศึกษาปฐมวัย. 10 (2): 38 จิตทนาวรรณ เดือนฉาย. (2541). ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยที่ได้รับการจัด กิจกรรมศิลปะวาดภาพนอกห้องเรียน. ปริญญานิพนธ์ การศึกษามหาบัณฑิต (การศึกษาปฐมวัย). บัณฑิตวิทยาลัยมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. ชมพูนุท จันทรางกูร. (2549). ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยที่ได้รับการจัด กิจกรรมประกอบอาหารประเภทขนมไทย. ปริญญานิพนธ์ การศึกษามหาบัณฑิต (การศึกษาปฐมวัย). บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. ณัฐนันท์ คัมภีร์ภัทร. ในเอกสารประกอบการเรียนการสอนวิชาคณิตศาสตร์สาหรับเด็ก ปฐมวัย. กรุงเทพฯ: ภาควิชาการศึกษาปฐมวัย สถาบันราชภัฎสวนดุสิต. ทิศนา แขมมณี. (2536). หลักการและรูปแบบพัฒนาเด็กปฐมวัยตามวิธีชีวิตไทย. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ : จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. นิตยา บรรณประสิทธิ์. (2536). เปรียบเทียบการจัดประสบการณ์แบบอภิปรายและแบบปกติที่มีต่อ ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย.ปริญญานิพนธ์ การศึกษามหาบัณฑิต (การศึกษาปฐมวัย). บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. นิตยา ประพฤติกิจ. (2541). คณิตศาสตร์สาหรับเด็กปฐมวัย. กรุงเทพฯ: โอ.เอ พริ้นติ้งเฮ้าส์. น้อมฤดี จงพยุหะ; สมใจ พรมศิริ; และ พยอม ตันมณี. (2517). คู่มือการศึกษาวิทยาศาสตร์.
  • 64.
    64 กรุงเทพฯ: มิตรสยาม บุญเชิด ภิญโญอนันตพงษ์.(2526). การวัดประเมินผลการศึกษา. กรุงเทพฯ: ภาควิชาพื้นฐานทาง การศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. บุญทัน อยู่ชมบุญ. (2529). พฤติกรรมการสอนคณิตศาสตร์ระดับปฐมศึกษา. กรุงเทพฯ: โอเดียน สโตร์. บุญประจักษ์ วงษ์มงคล. (2536). การศึกษาผลการจัดประสบการณ์ปฏิบัติการทดลองประกอบ อาหารและการจัดประสบการณ์แบบทั่วไปที่มีต่อทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของ เด็กปฐมวัยที่มีความสามารถทางสติปัญญาแตกต่างกัน. ปริญญานิพนธ์ การศึกษา มหาบัณฑิต(การศึกษาปฐมวัย). บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. บุญเยี่ยม จิตรดอน. (2526). หนังสือชุดคู่มือครูการจัดกิจกรรมสาหรับเด็ก. กรุงเทพฯ: หน่วย ศึกษานิเทศก์กระทรวงศึกษาธิการ. ประไพจิตร เนติศักดิ์. (2529). การสอนคณิตศาสตร์ในระดับประถมศึกษา. ลาปาง: ภาควิชา หลักสูตรและการสอนคณิตศาสตร์ วิทยาลัยครูลาปาง. พร พันธุ์โอสถ. (2543). การเรียนรู้ของเด็กปฐมวัยไทย. กรุงเทพฯ: ภาพพิมพ์ พวงรัตน์ พุ่มคชา. (2545). การพัฒนาความสามารถทางคณิตศาสตร์ของเด็กอนุบาลที่เรียนโดยใช้ เรื่องคณิตศาสตร์. วิทยานิพนธ์ ครุศาสตร์มหาบัณฑิต(การศึกษาปฐมวัย). บัณฑิต วิทยาลัยจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช. (2532). การจัดประสบการณ์เพื่อสร้างมโนคติทางคณิตศาสตร์. เอกสารการสอนวิชาการสร้างเสริมประสบการณ์ชีวิตระดับปฐมวัยศึกษา หน่วยที่ 1 – 7. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช. มันทนา เทศวิศาล. (2535). การจัดศูนย์เด็กปฐมวัย. กรุงเทพฯ: คณะครุศาสตร์ สถาบันราชภัฎสวน ดุสิต. ยุพิน พิพิธกุล. (2524). การจัดประสบการณ์แบบปฏิบัติการประกอบอาหารสาหรับเด็กปฐมวัย. กรุงเทพฯ: บพิธการพิมพ์. เยาวพา เดชะคุปต์. (2528). กิจกรรมก่อนวัยเรียน. กรุงเทพฯ: โอเดียนสโตร์. ------------. (2542). การจัดการศึกษาสาหรับเด็กปฐมวัย. กรุงเทพฯ: แม็ค. ------------ . (2542). กิจกรรมสาหรับเด็กปฐมวัย. กรุงเทพฯ: เอพี กราฟฟิกส์ ดีไซน์. รัชนี สมประชา.(2533). ผลการจัดประสบการณ์การเล่นน้า เล่นทราย ที่มีต่อทักษะพื้นฐานทาง คณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย.ปริญญานิพนธ์ การศึกษามหาบัณฑิต(การศึกษาปฐมวัย). บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
  • 65.
    65 ล้วน สายยศ ;และ อังคณา สายยศ. (2538). เทคนิคการวิจัยทางการศึกษา. พิมพ์ครั้งที่ 5. กรุงเทพฯ:มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. วัชรินทร์ เทพมณี. (2545). ประสบการณ์การเรียนรู้ที่ดี. กรุงเทพฯ: ประกายพรึก. วัลนา ธรจักร. (2544). ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยที่ได้รับการจัดประสบการณ์ ด้วยเกมการศึกษาประกอบการประเมินสภาพจริง. ปริญญานิพนธ์ การศึกษา มหาบัณฑิต(การศึกษาปฐมวัย). บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. วไลพร พงษ์ศรีทัศน์. (2533). ผลของการจัดประสบการณ์แบบปฏิบัติการทดลองประกอบอาหาร กับแบบปกติที่มีต่อทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ของเด็กปฐมวัย. ปริญญา นิพนธ์ การศึกษามหาบัณฑิต(การศึกษาปฐมวัย). บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศรี นครินทรวิโรฒ. วนิดา บุษยะกนิษฐ์. (2532). ผลของการจัดประสบการณ์แบบปฏิบัติการกับแบบปกติที่มีต่อทักษะ การเปรียบเทียบของเด็กปฐมวัย. ปริญญานิพนธ์ การศึกษามหาบัณฑิต(การศึกษา ปฐมวัย). บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. วรรณี โสมประยูร.(2532). ผลการจัดกิจกรรมสร้างสรรค์ที่มีต่อทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ ของเด็กปฐมวัย.ปริญญานิพนธ์ การศึกษามหาบัณฑิต(การศึกษาปฐมวัย). บัณฑิต วิทยาลัย มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. วลัย สาโดด. (2549). ความสามารถด้านมิติสัมพันธ์ของเด็กปฐมวัยที่ได้รับประสบการณ์กิจกรรม ขนมอบ. ปริญญานิพนธ์ การศึกษามหาบัณฑิต (การศึกษาปฐมวัย). บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัย ศรีนครินทรวิโรฒ. วาโร เพ็งสวัสดิ์. (2542). การวิจัยทางการศึกษาปฐมวัย. สกลนคร: โปรแกรมวิชาการวัดผล การศึกษา คณะครุศาสตร์ สถาบันราชภัฎสกลนคร. ศิริลักษณ์ สินธวาลัย. (2522). ทฤษฎีอาหารเล่ม 3 หลักการทดลองอาหาร. กรุงเทพฯ: แผนกวิชา อาหารและโภชนาการ คณะคหกรรมศาสตร์ วิทยาลัยเทคโนโลยีและอาชีวศึกษา วิทยา เขตเทคนิคกรุงเทพฯ. ศรีสุดา คัมภีร์ภัทร. (2534). ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์และความเชื่อมั่นในตนเองของเด็ก ปฐมวัยที่ได้รับการจัดกิจกรรมการเคลื่อนไหวและจังหวะที่เน้นองค์ประกอบพื้นฐาน. ปริญญานิพนธ์ การศึกษามหาบัณฑิต(การศึกษาปฐมวัย). บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัย ศรีนครินทรวิโรฒ.
  • 66.
    66 สิริมา ภิญโญอนันตพงษ์. (2538).แนวการจัดประสบการณ์ปฐมวัยศึกษา: แนวคิดสู่แนวปฏิบัติ (หลักสูตรการศึกษาปฐมวัย). นนทบุรี : อิเล็คทรอนิคส์ เวิลด์. สิริมา ภิญโญอนันตพงษ์. (2545). การวัดและประเมินแนวใหม่:เด็กปฐมวัย. กรุงเทพฯ: คณะ ศึกษาศาสตร์มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. ------------. (2543). แผนการจัดประสบการณ์ชั้นอนุบาลศึกษาปีที่ 1 เล่มที่ 2. กรุงเทพฯ: ชุมนุม สหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทยจากัด. ------------ . (2543). แผนการจัดประสบการณ์ชั้นอนุบาลศึกษาปีที่ 2 เล่มที่ 1. กรุงเทพฯ: ชุมนุม สหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทยจากัด. ------------. (2543). แผนการจัดประสบการณ์ชั้นอนุบาลศึกษาปีที่ 2 เล่มที่ 2. กรุงเทพฯ: ชุมนุม สหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทยจากัด. สุภาวดี สัภยานุกุล.(2532). การศึกษาเปรียบเทียบทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ของเด็ก ปฐมวัยที่ได้รับการจัดประสบการณ์แบบใช้เกมประกอบการสาธิตกับแบบปฏิบัติการ ทดลอง.ปริญญานิพนธ์ การศึกษามหาบัณฑิต(การศึกษาปฐมวัย). บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. สุรางค์ โค้วตระกูล. (2545). จิตวิทยาการศึกษา. กรุงเทพฯ:จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. สานักงานคณะกรรมาธิการการศึกษาเอกชน. (2535). แผนการจัดประสบการณ์ชั้นเด็กเล็ก.พิมพ์ครั้ง ที่ 4. กรุงเทพฯ: รุ่งศิลป. สานักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ. (2531). แผนการจัดประสบการณ์ชั้นเด็กเล็ก กลุ่มที่ 1.พิมพ์ครั้งที่ 5. กรุงเทพฯ: รุ่งศิลป. ------------. (2536). คู่มือการจัดกิจกรรมที่เน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้. กรุงเทพฯ: คุรุสภา ลาดพร้าว. ------------ . (2540). คู่มือหลักสูตรก่อนประถมศึกษา พุทธศักราช 2540 (อายุ 3 – 6 ปี). กรุงเทพฯ: กระทรวงศึกษาธิการ. สิริชนม์ ปิ่นน้อย. (2542). ผลการใช้เกมคณิตศาสตร์ในการสอนตามแนวคิดคอนสตรัคติวิสที่มีต่อ ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนคณิตศาสตร์ของเด็กวัยอนุบาล. วิทยานิพนธ์ ครุศาสตรมหา บัณฑิต (ประถมศึกษา). บัณฑิตวิทยาลัย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. หรรษา นิลวิเชียร. (2535). ปฐมวัยศึกษา : หลักสูตรและแนวปฏิบัติ. กรุงเทพฯ: โอเดียนสโตร์. หรรษา นิลวิเชียร; และ พรรณรัศมิ์ เง่าธรรมสาร. (2535). ปฐมวัยศึกษา : หลักสูตรและแนวปฏิบัติ. กรุงเทพฯ: โอเดียนสโตร์.
  • 67.
    67 อัญชลี แจ่มเจริญ. (2526).วิธีการสอนกลุ่มทักษะ “คณิตศาสตร์” (ระบบชุดการสอน). กรุงเทพฯ: โอเดี้ยนสโตร์. อัญชลี ไสยวรรณ. (2531). การศึกษาเปรียบเทียบผฃการจัดประสบการณ์แบบปฏิบัติการทดลอง กับแบบผสมผสานที่มีต่อทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ของเด็กปฐมวัย. ปริญญา นิพนธ์ การศึกษามหาบัณฑิต(การศึกษาปฐมวัย). บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศรี นครินทรวิโรฒ. อุทัย เพชรช่วย. (2542). ผลการจัดกิจกรรมกลุ่มที่มีต่อทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็ก ปฐมวัย. ปริญญานิพนธ์ การศึกษามหาบัณฑิต(การศึกษาปฐมวัย). บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
  • 68.
  • 69.
  • 70.
    70 แผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย สาระการเรียนรู้ อาหารดีมีประโยชน์ เรื่องผัดผักรวมมิตร สัปดาห์ที่1 วันที่ 1 สอนวัน จันทร์ ที่ 19 กรกฎาคม พ.ศ. 2553 เวลา 30 นาที สาระสาคัญ ผักและผลไม้ถือเป็นอาหารที่มีประโยชน์โดยให้ทั้งวิตามินและแร่ธาตแก่ร่างกาย และถือ เป็นหนึ่งในอาหารหลัก 5 หมู่ที่ร่างกายต้องการ ผักและผลไม้แต่ละชนิดมีประโยชน์ที่แตกต่างกัน และมีลักษณะ รูปทรง สี ที่แตกต่างกันด้วย ทั้งนี้จึงสามารถนาผักและผลไม้มาจัดกิจกรรม ประกอบอาหารเพื่อเพิ่มความเข้าใจทางคณิตศาสตร์ที่เกี่ยวกับการเปรียบเทียบให้แก่เด็ก และจะ พัฒนาอย่างเป็นขั้นตอนเช่นเดียวกับการเจริญเติบโตของร่างกาย จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. เพื่อให้สามารถเปรียบเทียบความแตกต่างของผักและผลไม้ได้ สาระการเรียนรู้ 1. สาระการเรียนรู้ - การปฏิบัติตนในการประกอบอาหาร 2. กิจกรรมสาคัญ - การประกอบอาหารและการทากิจกรรมร่วมกับผู้อื่น เนื้อหา 1. ประโยชน์ของผัก ความแตกต่างของผักแต่ละชนิด เช่น รูปร่าง ขนาด และสี 2. ข้อตกลงการทาผัดผักรวมมิตร ขั้นตอนการดาเนินกิจกรรม ขั้นนา 1. ครูนาตะกร้าใส่ผักและผลไม้หลายชนิดที่มีความแตกต่างกันทั้งสีรูปทรงและขนาด มาให้เด็กดู พร้อมทั้งให้เด็กออกมาเข้าแถวดูกันอย่างเป็นระเบียบ ครูถามเด็กว่ารู้จักผักอะไรบ้าง ผักชนิดไหนมีขนาดใหญ่ที่สุด และเล็กที่สุด ผักชนิดใดมีรูปทรงกลมคล้ายลุกบอล เช่น กะหล่าปลี (ทั้งผล) มะเขือเทศ ข้าวโพดอ่อน ถั่วลันเตา คะน้า ส้ม ชมพู่ แตงโม เป็นต้น 2. ครูและนักเรียนร่วมกันสนทนาเกี่ยวกับสีและรูปทรง 2.1 เด็ก ๆ คิดว่าผักและผลไม้มีประโยชน์อย่างไรบ้าง และบอกว่าวันนี้เราจะทาอาหาร จากผักเหล่านี้
  • 71.
    71 2.2 ครูหยิบผักแต่ละชนิดมาโดยถามเด็กว่าส่วนนี้ของผักเรียกว่าอะไร เด็กช่วยกันบอก เช่นใบ ก้าน ว่าเราสามารถนาผักเหล่านี้มาทาอะไรได้บ้าง ครูพูดพร้อมบอกว่าเราสามารถนามา ทาอาหารต่าง ๆ มากมายจากผัก เช่น แกงส้ม สลัด ผักชุบแป้ งทอด ครูถามเด็กว่าใครชอบทาน ผักบ้าง ครูกล่าวชื่นชมเด็กที่ยกมือ และบอกว่าร่างกายจะแข็งแรง 3. ครูนาวัสดุอุปกรณ์ต่าง ๆ แนะนาให้เด็ก ๆ รู้จักชื่อและวิธีใช้ เช่น(มีดเอาไว้ปอกใช้คู่ กับเขียง เอาไว้หั่นผักและหมู) (กะทะ ใช้คู่กับตะหลิวเอาไว้ผัด) (หม้อ ใช้คู่กับทัพพี เอาไว้ต้มหรือ แกง) เตาแก๊ส ถังแก๊ส ส่วนผสมต่างๆ 4. ครูและเด็กร่วมกันสร้างข้อตกลงร่วมกันในการปฏิบัติกิจกรรมประกอบอาหารจาก ผัก ชื่ออาหารคือ ผัดผักรวมมิตร เช่นข้อตกลงมีดังนี้ 4.1 เด็ก ๆ ต้องรอรับอุปกรณ์ที่ครูแจกให้อย่างอดทน และมีระเบียบ 4.2 ไม่พูดคุย เสียงดัง ระหว่างปฏิบัติกิจกรรม 4.3 ไม่ทาอุปกรณ์ เสียหาย และหลังจากปฏิบัติกิจกรรมเสร็จต้องช่วยกันเก็บอุปกรณ์ 4.4 ต้องเคารพกฎในการทาอาหาร โดยทาอย่างระมัดระวังไม่ให้เกิดอุบัติเหตุ ขั้นดาเนินการ 1. เด็ก ๆ เข้าแถวรับอุปกรณ์ ส่วนผสม การทาผัดผักรวมมิตรจากครู 2. ครูแบ่งเด็กเป็น 2 กลุ่ม กลุ่มละ 7-8 คน ครูอธิบายพร้อมกับสาธิตการทาให้กับ กลุ่มที่ 1 ดูก่อน โดยให้เด็กๆ สัมผัสว่าผักชนิดไหนที่แข็งกว่า จะต้องนาลงกะทะเพื่อผัดก่อนเสมอ เพราะจะสุกยากกว่า หลังจากนั้นครูก็ไปกลุ่มที่ 2 โดยครูผลัดไปดูระหว่างกลุ่ม 1 และกลุ่ม 2 พร้อมกาชับเรื่องการเกิดอุบัติเหตุเพราะต้องเปิดแก๊สระหว่างการประกอบอาหารเมื่อเสร็จแล้วครูตัก ใส่จาน 2 จานให้เด็ก ๆ ช่วยกันบอกว่าจานที่ 1 มากหรือน้อยกว่าจานที่ 2 ครูให้เด็กชิม ผักแต่ละ คา ว่าผักชนิดไหนมัเนื้อสัมผัสอุ่นนุ่ม และชนิดไหนค่อนข้างแข็ง ครูชื่นชมผลงานเด็กว่ามีรสชาติดี 3. หลังจากทากิจกรรมเสร็จ เด็ก ๆ ร่วมกันเก็บอุปกรณ์ และร่วมกันทาความสะอาด บริเวณที่ทากิจกรรม ขั้นสรุป 1. ครูและเด็กร่วมกันสรุปถึงประโยชน์ของผัก 2. ครูกล่าวชื่นชมและให้กาลังใจเด็กที่สามารถทากิจกรรมต่างๆได้อย่างดี สื่อการเรียนรู้ 1. ผักชนิดต่าง ๆ เช่น แครอท ถั่วฝักยาว กะหล่าปลี ฯลฯ 2. อุปกรณ์และส่วนผสมในการทาผัดผักรวมมิตร 3. ภาพอาหารต่าง ๆ ที่ทามาจากผัก
  • 72.
    72 การวัดและการประเมินผล 1. วิธีการวัด /สิ่งที่วัด สังเกตจากการสนทนา และการตอบคาถาม 2. เกณฑ์การวัดผล เกณฑ์การให้คะแนน มีดังนี้ ระดับคะแนน 1 หมายถึง เด็กสามารถตอบคาถามได้ 0 หมายถึง เด็กไม่สามารถตอบคาถามได้
  • 73.
    73 แผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย สาระการเรียนรู้ อาหารดีมีประโยชน์ เรื่องผักชุบแป้ งทอด สัปดาห์ที่ 1 วันที่ 2 สอนวัน พุธ ที่ 21 กรกฎาคม พ.ศ. 2553 เวลา 30 นาที สาระสาคัญ การให้เด็กได้เรียนรู้ผ่านการลงมือปฏิบัติจริงจากการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารจะ ทาให้เด็กเกิดพัฒนาการด้านปัญญา และมีทักษะทางคณิตศาสตร์ซึ่งเกิดจากการเรียนรู้จาก ประสบการณ์ตรง การจัดกิจกรรมการประกอบอาหารในครั้งนี้หยิบยกนาเอาผักนานาชนิดที่มี รูปทรงและสีสันแตกต่างกัน เพื่อสนองความต้องการตามธรรมชาติของเด็ก เกิดการสังเกตและจดจา ลักษณะรวมทั้งสามารถจับคู่ผักที่มีลักษณะหรือสีที่คล้ายคลึงกันได้ซึ่งจะช่วยพัฒนาพักษะพื้นฐาน ให้แก่เด็กได้ จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. เพื่อให้เด็กสามารถจับคู่ผักที่มีรูปทรงคล้ายกันได้ สาระการเรียนรู้ - การปฏิบัติตนในการประกอบอาหาร - การประกอบอาหาร และการทากิจกรรมร่วมกับผู้อื่น เนื้อหา 1. ทักษะทางคณิตศาสตร์เกี่ยวกับการจับคู่ 2. ขั้นตอนการประกอบอาหารผักชุบแป้ งทอด ขั้นตอนการดาเนินการ ขั้นนา 1. ครูนาบัตรคาและภาพผักต่าง ๆ มาให้เด็ก ๆ ดูและนาภาพเงาของผักชนิดนั้นให้เด็ก เด็กจับคู่ จากนั้นโยงเข้าสู่กิจกรรมการทาผัดผักรวมมิตร 2. ครูและนักเรียนร่วมกันสนทนาเกี่ยวกับข้อตกลงร่วมกันที่ได้ตกลงกันไว้เมื่อกิจกรรม ที่แล้ว จากนั้นใช้คาถามดังนี้ 2.1 เด็ก ๆ คิดว่าผักแต่ละชนิดแตกต่างกันตรงไหนบ้าง เช่น สี ขนาด รูปร่าง กลิ่น 2.2 ครูนาผักที่หั่นแล้วแจกให้เด็กแต่ละคน คนละชนิด จากนั้นครูให้เด็กแต่ละคนหา คู่เพื่อนที่ได้ผักชนิดเดียวกัน คู่ไหนหาได้ให้นั่งลง จากนั้นครูกล่าวชื่นชม 3 คู่แรกที่เป็นผู้ชนะ
  • 74.
    74 3. ครูโยงเข้าสู่กิจกรรมการประกอบอาหารผักชุบแป้ งทอดโดยอธิบายพร้อมสาธิต วิธีการทา พร้อมนาวัสดุ อุปกรณ์ที่ใช้ในการทาให้เด็ก ๆ ได้รู้จัก 4. ครูและเด็กร่วมกันทบทวนข้อตกลงร่วมกันในเรื่องการปฏิบัติตนในการร่วมกันทา กิจกรรมประกอบการทาถั่วฝักยาวชุบแป้ งทอด ดังนี้ 4.1 เด็กต้องรู้จักอดทนรอคอย และมีระเบียบในการรอรับวัสดุอุปกรณ์ 4.2 ไม่พูดคุยเสียงดัง ไม่เล่นซุกซน ในระหว่างการทากิจกรรม 4.3 ในระหว่างทากิจกรรมต้องไม่เล่น ขั้นดาเนินการ 1. เด็กเข้าแถว รอรับอุปกรณ์โดยครูแบ่งเป็น 2 กลุ่ม กลุ่มละ 7-8 คน แยกกันไปทา โดยครูจะผลัดไปดูเด็ก ๆ และคอยดูอย่างใกล้ชิด 2. หลังจากทากิจกรรมเสร็จ เด็ก ๆ ร่วมกันเก็บอุปกรณ์ลงในที่กาหนดไว้ และร่วมกัน ทาความสะอาดบริเวณที่ทากิจกรรม และร่วมกันชิม พร้อมทั้งบอกเด็กว่าผักที่เด็กๆบางคนไม่ชอบ แต่เมื่อนามาชุบแป้ ง ก็จะอร่อยน่าทาน ให้เด็กๆ นาไปบอกผู้ปกครองให้ทาทานกันที่บ้าน ร่างกายจะ ได้แข็งแรง ขั้นสรุป 1. ครูและเด็กร่วมกันสรุปถึงประโยชน์ ของผักชุบแป้ งทอด 2. ครูกล่าวชื่นชมและให้กาลังใจเด็ก สื่อการเรียนรู้ 1. บัตรคา 2. ภาพอาหาร ถาพเงาของผักชนิดต่างๆ 3. อุปกรณ์ในการทาผักชุบแป้งทอด การวัดและการประเมินผล 1. วิธีการวัด / สิ่งที่วัด 1.1 การตอบคาถาม 2. เกณฑ์การวัดผล 1 หมายถึง เด็กสามารถตอบคาถามได้ 0 หมายถึง เด็กไม่สามารถตอบคาถามได้
  • 75.
    75 แผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย สาระการเรียนรู้ อาหารดีมีประโยชน์ เรื่องส้มตาผลไม้ สัปดาห์ที่ 1 วันที่ 3 สอนวัน ศุกร์ ที่ 23 กรกฎาคม พ.ศ. 2553 เวลา 30 นาที สาระสาคัญ ส้มตา เป็นอาหารที่แสดงถึงวัฒนธรรมพื้นบ้านทางภาคอีสานได้รับความนิยมจากนานา ประเทศในเรื่องของรสชาติ และคุณประโยชน์ อีกทั้งวิธีการปรุงก็เรียบง่ายเหมาะสาหรับการนามา จัดกิจกรรมการประกอบอาหารให้แก่เด็ก เพราะมีวัตถุดิบที่หลากหลาย ซึ่งจะช่วยส่งเสริมให้เด็ก ได้รับการฝึกในเรื่องของการจับคู่และจาแนกสิ่งต่าง ๆ ตามรูปร่าง ขนาด การบอกตาแหน่งของ สิ่งของ การเรียบเทียบขนาด รูปร่าง น้าหนัก ความยาวและส่วนสูงก่อนที่จะเรียนคณิตศาสตร์ในชั้น ประถมต่อไป จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. เพื่อให้เด็กสามารถจับคู่สิ่งของที่มีรูปทรงคล้ายกันได้ สาระการเรียนรู้ 1. สาระการเรียนรู้ - การปฏิบัติตนในการประกอบอาหาร 2. กิจกรรมสาคัญ - การประกอบอาหาร และการทากิจกรรมร่วมกับผู้อื่น เนื้อหา 1. ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์เรื่องการจับคู่ ขั้นตอนการดาเนินกิจกรรม ขั้นนา 1. ครูนาผลไม้ต่างๆ ใส่ตะกร้ามาให้เด็กดู เช่น แอปเปิ้ล มะละกอ ฝรั่ง สาลี่ ครูให้ เด็กเข้าแถวออกมาดู และสัมผัสอย่างเป็นระเบียบ พร้อมกับถามว่าใครรู้บ้างว่ามีผลไม้ อะไรบ้าง อยู่ในตะกร้า เด็ก ๆ ช่วยกันตอบ พร้อมกับให้ตัวแทนออกมาจัดผลไม้ให้อยู่ในกลุ่มพวกเดียวกัน เช่น แอปเปิ้ลคู่กับแอปเปิ้ล สาลี่คู่กับสาลี่ และจับคู่เปลี่ยนไปเรื่อย ๆ ตามที่ครูบอก 2. ครูและนักเรียนร่วมกันสนทนาถึงประโยชน์และรสชาติของผลไม้ โดยใช้คาถาม ดังนี้
  • 76.
    76 2.1 เด็ก ๆคิดว่าผลไม้มีประโยชน์และผลไม้แต่ละชนิดมีรสชาติอย่างไร ครูให้เด็ก ชิมผลไม้ชนิดต่างๆ ที่หั่นเตรียมนามา 2.2 ผลไม้สามารถนามาประกอบอาหารได้หรือไม่ และทาอะไรได้บ้างครูนาภาพ มาประกอบคาอธิบาย 3. ครูโยงเข้าสู่กิจกรรมการประกอบอาหารส้มตาผลไม้ โดยครูอธิบายพร้อมสาธิต วิธีการทา พร้อมนาวัสดุ อุปกรณ์ที่ใช้ทาให้เด็ก ๆ ดูและสัมผัสทั่วกัน 4. ครูและเด็กร่วมกันทบทวนข้อตกลงร่วมกันในเรื่องการปฏิบัติตนในการทากิจกรรม ประกอบอาหารส้มตาผลไม้ ดังนี้ 4.1 เด็ก ๆ ต้องรู้จักอดทนรอคอย และมีระเบียบวินัย 4.2 ไม่พูดคุยเสียงดัง ในระหว่างทากิจกรรม 4.3 ไม่ทาวัสดุ อุปกรณ์ เสียหาย และหลังจากปฏิบัติกิจกรรมเสร็จต้องช่วยกันเก็บ 4.4 ต้องเคารพกฏกติกาในการประกอบอาหารโดยทาอย่างระวัง ขั้นดาเนินการ 1. แบ่งเด็กเป็น 2 กลุ่มๆ ละ 7-8 คน แล้วเข้าแถวรอรับอุปกรณ์ ส่วนผสมการทาส้มตา ผลไม้โดยครูคอยแนะนาอย่างใกล้ชิด ครูบอกให้ตัวแทนกลุ่มแต่ละกลุ่มหยิบส่วนผสม ตามจานวน ที่สั่ง เมื่ออีกลุ่มหยิบสิ่งใดขั้นมา ให้อีกกลุ่มหาและหยิบขั้นมาเช่นเดียวกัน พร้อมร่วมกันออกเสียง นับจานวนพร้อมๆกัน เริ่มด้วย กระเทียม ถั่วฝักยาว มะละกอ มะเขือเทศ ใส่น้าตาลปี๊บ น้าปลา มะนาว คลุกเคล้าให้เข้ากัน ตักใส่จาน 2. หลังทากิจกรรมเสร็จเด็กร่วมกันเก็บอุปกรณ์ในที่กาหนดไว้ และร่วมกันทาความ สะอาด บริเวณที่ทากิจกรรม ขั้นสรุป 1. ครู และเด็กร่วมกันสรุปถึงประโยชน์ของผลไม้ 2. ครูกล่าวชื่นชมและให้กาลังใจเด็กแต่ละคน สื่อการเรียนรู้ 1. ผลไม้ชนิดต่าง ๆ 2. วัสดุ อุปกรณ์ และส่วนผสมในการทาส้มตาผลไม้ การวัดและการประเมินผล 1. วิธีการวัด / สิ่งที่วัด 1.1 การตอบคาถาม 1.2 แบบวัดทักษะทางคณิตศาสตร์ ระหว่างปฏิบัติกิจกรรมการประกอบอาหาร
  • 77.
    77 2. เกณฑ์การวัดผล 1 หมายถึงเด็กสามารถตอบคาถามได้ 0 หมายถึง เด็กไม่สามารถตอบคาถามได้
  • 78.
    78 แผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย สาระการเรียนรู้ อาหารดีมีประโยชน์ เรื่องน้าส้มคั้น สัปดาห์ที่ 2 วันที่ 1 สอนวัน พุธ ที่ 28 กรกฎาคม พ.ศ. 2553 เวลา 30 นาที สาระสาคัญ การเรียนคณิตศาสตร์ เด็กควรจะได้มีประสบการณ์เกี่ยวกับกับเปรียบเทียบ เรียงลาดับ การวัด การจับคู่หนึ่งต่อหนึ่ง การนับก่อนที่จะเรียนเรื่องตัวเลข และวิธีคิดคานวณ ซึ่งการจัด กิจกรรมการประกอบอาหารในครั้งนี้นาเอาผลไม้ที่เด็กๆรู้จัก คือส้ม มาใช้ในการจัดกิจกรรมซึ่ง นอกจากเด็กๆ จะๆได้รับคุณค่าจากสารอาหารแล้ว ยังสามารถเกิดประสบการณ์ทางคณิตศาสตร์ใน เรื่องของการเปรียบเทียบ อันเปรียบเสมือนบันไดขั้นต้น ซึ่งช่วยเตรียมตัวให้พร้อมที่จะก้าวไปสู่ ประสบการณ์พื้นฐานต่อไป จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. เพื่อให้เด็กสามารถเปรียบเทียบปริมาณของน้าส้มที่แตกต่างกันได้ สาระการเรียนรู้ 1. สาระการเรียนรู้ - การปฏิบัติตนในการประกอบอาหาร 2. กิจกรรมสาคัญ - การประกอบอาหาร และการทากิจกรรมร่วมกับผู้อื่น เนื้อหา 1. ประโยชน์ของส้ม 2. ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์การเปรียบเทียบ ขั้นตอนการดาเนินกิจกรรม ขั้นนา 1. ครูให้เด็กทุกคนปิดตา และให้ชิมสิ่งที่ครูเตรียมไว้ในจานบนโต๊ะที่ละคน หลังจาก ชิมครบทุกคนแล้ว ครูถามว่าคืออะไร เด็กช่วยกันตอบ ครูหยิบบัตรภาพและบัตรคาเฉลยส้ม 2. ครูและนักเรียนร่วมกันสนทนาถึงประโยชน์ของส้ม โดยใช้คาถามดังนี้ 2.1 เด็ก ๆ คิดว่าส้มมีประโยชน์ อย่างไรบ้าง 2.2 ครูหยิบผลส้มออกมาใส่ตะกร้าให้เด็ก ๆ ช่วยนับจานวนผลส้ม ทั้งหมดและ ถามว่ามีกี่ผล และส้มนอกจากจะรับประทานได้แล้วยังสามารถเอาไปทาอะไรได้บ้าง
  • 79.
    79 3. เด็กและครูร่วมกันสนทนาถึงการนาส้มมาทาน้าส้มคั้น ครูนาวัสดุอุปกรณ์ต่าง ๆ ให้เด็กได้รู้จักและสัมผัสกันทั่ว 4. ครูและเด็กร่วมกันทบทวนข้อตกลงร่วมกันในการปฏิบัติกิจกรรมประกอบอาหาร การทาน้าส้มคั้น เช่นมีข้อตกลงดังนี้ 4.1 เด็ก ๆ ต้องรู้จักอดทนรอคอย และมีระเบียบวินัย 4.2 ไม่พูดคุยเสียงดัง ในระหว่างทากิจกรรม 4.3 ไม่ทาวัสดุ อุปกรณ์ เสียหาย และหลังจากปฏิบัติกิจกรรมเสร็จต้องช่วยกันเก็บ 4.4 ต้องเคารพกฎกติกาในการประกอบอาหารโดยทาอย่างระมัดระวัง และ ช่วยเหลือกันและกัน ขั้นดาเนินการ 1. เด็ก ๆ เข้าแถวรอรับอุปกรณ์ วัสดุ ต่าง ๆ ที่ใช้ในการทาน้าส้มคั้น 2. ครูแบ่งเด็กเป็น 2 กลุ่ม กลุ่มที่ 1 จะเตรียมส้มและคั้น กลุ่มที่ 2 จะรับไปปรุงแต่ง รสและแจกจ่ายเพื่อนๆ เพื่อชิม โดยครูคอยให้คาแนะนาชี้แนะ 3. เมื่อได้น้าส้มมาแล้ว ครูเตรียมแก้วใสที่มีรูปทรงเดียวกันมาทั้งหมด 6 ใบ แล้วริน น้าส้มใส่ในแก้ว ซึ่งจะใส่ในปริมาณที่เท่ากันเป็นคู่ ๆ จากนั้นวางสลับกัน ติดหมายเลข 1-6 ที่แก้ว ครูให้ตัวแทนกลุ่มทั้งสองกลุ่มออกมา จับคู่แก้วที่มีปริมาณน้าส้มเท่ากัน ทีละกลุ่ม ให้เด็กที่เหลือ ช่วยกันเป็นกรรมการและปรบมือชื่นชมกลุ่มที่ทาได้ถูกต้อง 4. หลังจากทากิจกรรมเสร็จเด็ก ๆ ร่วมกันเก็บอุปกรณ์ และร่วมกันทาความสะอาด บริเวณที่ทากิจกรรม ขั้นสรุป 1. ครู และเด็กร่วมกันสรุปถึงประโยชน์ของน้าส้มคั้น 3. ครูกล่าวชื่นชมและให้กาลังใจเด็กแต่ละคนที่มีระเบียบวินัยในตนเอง สื่อการเรียนรู้ 1. ภาพส้ม 2. บัตรคาส้ม ป้ายตังเลข 1-6 3. ผลส้ม 4. แก้วใส 6 ใบ และ อุปกรณ์ ส่วนผสมในการทาน้าส้มคั้น การวัดและการประเมินผล 1. วิธีการวัด / สิ่งที่วัด 1.1 สังเกตการสนทนา และการตอบคาถาม
  • 80.
    80 1.2 แบบวัดทักษะทางคณิตศาสตร์ ระหว่างปฏิบัติกิจกรรมการประกอบอาหาร 2.เกณฑ์การวัดผล 1 หมายถึง เด็กสามารถตอบคาถามได้ 0 หมายถึง เด็กไม่สามารถตอบคาถามได้
  • 81.
    81 แผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย สาระการเรียนรู้ อาหารดีมีประโยชน์ เรื่องขนมไข่หวาน สัปดาห์ที่ 2 วันที่ 2 สอนวัน ศุกร์ ที่ 30 กรกฎาคม พ.ศ. 2553 เวลา 30 นาที สาระสาคัญ การจัดกิจกรรมการประกอบอาหารถือเป็นการเรียนรู้ผ่านประสบการณ์ตรงซึ่งเด็กจะได้ เตรียมความพร้อมในเรื่องของการสังเกตการณ์เปรียบเทียบรูปร่าง หรือสีที่เหมือนและแตกต่างกัน ของไข่ การเปรียบเทียบจานวน ขนาดของไข่ใช้ในกิจกรรมนี้โดยผ่านการร่วมกันนับจานวน จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. เพื่อให้เด็กสามารถนับจานวน สิ่งของที่กาหนดได้อย่างถูกต้อง สาระการเรียนรู้ 1. สาระการเรียนรู้ - การปฏิบัติตนในการประกอบอาหาร 2. กิจกรรมสาคัญ - การประกอบอาหาร และการทากิจกรรมร่วมกับผู้อื่น เนื้อหา 1. ประโยชน์ของไข่ 2. ทักษะทางคณิตศาสตร์การนับจานวน ขั้นตอนการดาเนินกิจกรรม ขั้นนา 1. ครูนากล่องซึ่งใส่ไข่ไว้ โดยให้เด็กออกมาเข้าแถวอย่างเป็นระเบียบ พร้อมกับให้ ล้วงลงไปในกล่อง สัมผัสลูบคลาอย่างเบามือทุกคนในระหว่างปฏิบัติกิจกรรมครูพูดปริศนาคาทาย ไข่ จากนั้นให้เด็กร่วมกันเฉลย ครูจึงหยิบสิ่งที่อยู่ในกล่องออกมาที่ละฟอง ครูร้องเพลงแม่ไก่ออก ไข่ ให้เด็กร่วมร้องและออกเสียงนับไข่ทีละฟอง จนครบ 20 ฟอง 2. ครูและนักเรียนร่วมกันสนทนาเกี่ยวกับไข่ โดยใช้คาถามดังนี้ 2.1 เด็ก ๆ คิดว่าไข่มีประโยชน์ อย่างไรบ้าง 2.2 ครูนาไข่มาถามเด็ก ๆ ว่า ไข่ฟองนี้คือไข่อะไร และไข่ที่มีสีขาวนี้เรียกว่าไข่ อะไร และเราสามารถนาไปทาอะไรได้บ้าง ครูพูดพร้อมทั้งนาภาพอาหารที่ทาจากไข่เป็ดและไข่ ไก่ให้เด็กดูและนาไข่เป็ดไข่ไก่ให้เด็กสัมผัสลูบคลา และให้ช่วยกันจับคู่จานวนไข่เป็ดไข่ไก่ และ ถามเด็ก ๆ ว่าได้ทั้งหมดกี่คู่ มีจานวนกี่ฟอง
  • 82.
    82 3. ครูโยงเรื่องเข้าสู่กิจกรรมการทาขนมไข่หวาน โดยอธิบายพร้อมทั้งสาธิตการทา พร้อมนาอุปกรณ์ให้เด็กได้รู้จักและสัมผัสโดยทั่วกัน 4.ครูและเด็กร่วมกันทบทวนข้อตกลงร่วมกันในการทาขนมไข่หวาน โดยมีข้อตกลง ดังนี้ 4.1 เด็ก ๆ ต้องรอรับอุปกรณ์ที่ครูแจกให้อย่างอดทน และมีระเบียบ 4.2 ไม่พูดคุยเสียงดัง หรือเล่นซนในระหว่างปฏิบัติกิจกรรม 4.3 ไม่ทาวัสดุ อุปกรณ์ เสียหาย และหลังจากปฏิบัติกิจกรรมเสร็จต้องช่วยกัน เก็บอุปกรณ์ให้เรียบร้อย 4.4 ต้องเคารพกฎข้อตกลง และควรมีน้าใจช่วยเหลือผู้อื่น ขั้นดาเนินการ 1. เด็ก ๆ เข้าแถวรอรับอุปกรณ์จากครู 2. ครูแบ่งเด็กออกเป็น 2 กลุ่มๆ ละ 7-8 คน จากนั้นแจกไข่ให้เด็กทุกคนได้เป็นคน เต๊าะใส่ถ้วยใบเล็กที่แจกพร้อมกัน โดยบอกให้เด็กทาอย่างเบามืออย่าให่ไข่แดงแตก เตรียมน้าเชื่อม ในหม้อ ให้แต่ละคนเข้าแถวมาหย่อนลงหม้ออย่างระมัดระวัง พร้อมทั้งช่วยกันออกเสียงนับจานวน ไข่ที่ใส่ลงในหม้อ เมื่อทาเสร็จตักใส่ถ้วยใหญ่ ทั้งสองกลุ่ม แล้วร่วมกันนับของแต่ละกลุ่ม ว่ากลุ่ม ใดมีจานวนไข่ที่ไม่แตก และสวยเป็นลูกดี น่ารับประทาน กลุ่มไหนมีจานวนไข่ที่เข้าเกณฑ์มากกว่า เป็นกลุ่มที่ชนะ ครูและเพื่อนๆร่วมกันปรบมือชื่นชม จากนั้นร่วมกันรับประทาน 3. หลังจากทากิจกรรมเสร็จแล้วเด็ก ๆ ร่วมกันเก็บอุปกรณ์ ลงในที่กาหนดไว้ และ ร่วมกันทาความสะอาดบริเวณที่ทากิจกรรม ขั้นสรุป 1. ครู และเด็กร่วมกันนับเลข 1-20 ครูชูบัตรตัวเลขไปพร้อมกัน 2. ครูกล่าวชื่นชมและให้กาลังใจเด็กแต่ละคนที่มีระเบียบวินัยในตนเอง สื่อการเรียนรู้ 1. ปริศนาคาทาย ไข่ 2. วัสดุ อุปกรณ์ในการทาขนมไข่หวาน เช่น ไข่ ถ้วย ช้อน หม้อ เตาแก๊ส น้าตาล น้าเปล่า 3. บัตรตัวเลข 1-20 4. เพลงแม่ไก่ออกไข่
  • 83.
    83 การวัดและการประเมินผล 1. วิธีการวัด /สิ่งที่วัด 1.1 การตอบคาถาม 2. เกณฑ์การวัดผล 1 หมายถึง เด็กสามารถตอบคาถามได้ 0 หมายถึง เด็กไม่สามารถตอบคาถามได้ ปริศนาคาทาย “ไข่” ฉันคืออะไร ออกได้จากไก่ และทั้งเป็ดไซร้ก็คือแม่ฉัน เป็นลูกรี ๆ มีไว้ต้มกิน เพลงแม่ไก่ออกไข่ แม่ไก่ออกไข่วันละฟอง ไข่วันละฟอง ไข่วันละฟอง แม่ไก่ออกไข่ทุกวัน หนึ่งวันก็ได้ไข่ 1 ฟอง (ร้องซ้า ตามจานวนไข่ในแต่ละรอบ)
  • 84.
    84 แผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย สาระการเรียนรู้ อาหารดีมีประโยชน์ เรื่องยาไข่เค็ม สัปดาห์ที่ 2 วันที่ 3 สอน วันศุกร์ ที่ 30 กรกฎาคม พ.ศ. 2553 เวลา 30 นาที สาระสาคัญ เด็กที่ได้รับประสบการณ์เกี่ยวกับการสังเกต การเปรียบเทียบ ปริมาณของวัตถุดิบที่ นามาใช้ในจัดกิจกรรมการประกอบอาหารเช่นไข่เค็ม ได้ลิ้มลองรสชาติ และเปรียบเทียบรูปทรง ของชิ้นไข่ที่ผ่านเกณฑ์ในการจัดกิจกรรม เพื่อเป็นพื้นฐานในการเตรียมความพร้อมที่จะเรียน คณิตศาสตร์ในระดับประถมศึกษาต่อไป จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. เพื่อให้เด็กสามารถเปรียบเทียบจานวนของไข่เค็มในภาชนะที่กาหนดได้ 2. เพื่อให้เด็กรู้จักวิธีการทายาไข่เค็ม สาระการเรียนรู้ 1. สาระการเรียนรู้ - การปฏิบัติตนในการประกอบอาหาร 2. กิจกรรมสาคัญ - การประกอบอาหาร และการทากิจกรรมร่วมกับผู้อื่น เนื้อหา 1. ทักษะทางคณิตศาสตร์เรื่องการเปรียบเทียบ 2. ข้อตกลงในการทายาไข่เค็ม ขั้นตอนการดาเนินกิจกรรม ขั้นนา 1. ครูนาไข่เป็ด ไข่ไก่ และไข่เค็ม รวม 20 ฟองมาให้เด็กดู แล้วช่วยกันนับ (ใช้เพลง แม่ไก่ออกไข่) และให้เข้าแถวออกมาสัมผัสลูบคลา ครูนาออกมา จากนั้นให้ช่วยกันบอกความ แตกต่างของสี ขนาด และการสังเกตไข่เค็มว่าจะมีผงสีขาวๆเคลือบผิวอยู่ ครูฝ่าไข่เค็มให้เด็กได้ ชิมรสชาติ 2. ครูอธิบายการทาไข่เค็ม และใช้คาถามดังนี้ 2.1 เด็ก ๆ คิดว่าไข่มีประโยชน์ อย่างไรบ้าง 2.2 ครูผ่าไข่เค็มที่ต้มสุกแล้วและบอกให้เด็ก ๆ ทราบว่าไข่เป็ดสามารถเก็บไว้ รับประทานนาน ๆ โดยการนาไปดองทาไข่เค็ม เรียกว่าการถนอมอาหารไข่เค็มสามารถนามาทา
  • 85.
    85 ทั้งอาหารและขนมได้ เช่น ขนมเปียครูให้เด็กช่วยกันนับจานวนไข่เค็ม พร้อมกับร้องเพลงแม่ไก่ ออกไข่จนครบจานวนไข่เค็มที่ครูให้เด็กนับ 3. ครูโยงเรื่องเข้าสู่กิจกรรมการยาไข่เค็ม แนะนาวัสดุ อุปกรณ์ให้เด็กๆได้รู้จัก 4. ครูและเด็กร่วมกันทบทวนข้อตกลงร่วมกันในเรื่องการปฏิบัติตนในการทากิจกรรม ยาไข่เค็ม โดยมีข้อตกลงดังนี้ 4.1 เด็ก ๆ ต้องรอรับอุปกรณ์ที่ครูแจกให้อย่างอดทน และมีระเบียบ 4.2 ไม่พูดคุยเสียงดัง หรือเล่นซุกซนในระหว่างปฏิบัติกิจกรรม 4.3 ไม่ทาวัสดุ อุปกรณ์ เสียหาย และหลังจากปฏิบัติกิจกรรมเสร็จต้องช่วยกันเก็บ อุปกรณ์ให้เรียบร้อย 4.4 ต้องเคารพกฎข้อตกลงในการทากิจกรรม โดยทาอย่างระมัดระวัง และต้องมี น้าใจช่วยเหลือซึ่งกันและกัน ขั้นดาเนินการ 1. เด็ก ๆ เข้าแถวรอรับอุปกรณ์จากครู 2. ครูแบ่งกลุ่มเด็กเป็น 2 กลุ่มๆ ละ 7-8 คน ครูเป็นคนฝ่าไข่เค็มแบ่งเป็น 2 ส่วน เด็กเข้า แถวรับช้อนจากครูคนละ 1 คัน และรับไข่คนละ 2 ซีก จากนั้น ให้แต่ละกลุ่มล้อมวง หันหน้าเข้าหา จานที่เตรียมไว้ตรงกลางของแต่ละกลุ่ม เมื่อได้ยินสัณญาณ ให้ทุกคนแข่งกันใช้ช้อนตักเนื้อไข่ ออก จากเปลือก ใส่จานให้เรียบร้อย กลุ่มไหนเสร็จก่อนเป็นฝ่านชนะ เมื่อเสร็จแล้วครูตัดสินเลือกไข่ที่ ผ่านเกณฑ์ คือ ตักได้อย่างสวยงาม ผิวไข่เรียบ และเต็มชิ้น ตักใส่จานแยกไว้ทั้ง 2 กลุ่ม จากนั้นให้ เด็กๆร่วมกันตัดสินเปรียบเทียบว่าปริมาณไข่จานไหนมากกว่ากัน เป็นกลุ่มชนะ ครูและเด็กร่วมกัน ปรบมือชมเชย 3. หลังจากทากิจกรรมเสร็จแล้วเด็ก ๆ ร่วมกันเก็บอุปกรณ์ ลงในที่กาหนดไว้ และ ร่วมกันทาความสะอาดบริเวณที่ทากิจกรรม ขั้นสรุป 1. ครู และเด็กร่วมกันสรุปประโยชน์ของไข่ 2. ครูกล่าวชื่นชมและให้กาลังใจเด็กแต่ละคนที่มีพฤติกรรมความมีวินัยในตนเอง สื่อการเรียนรู้ 1. ไข่เป็ด ไข่ไก่ ไข่เค็ม และส่วนผสม เช่น หอมแดงซอย น้ามะนาว 2. วัสดุอุปกรณ์ในการทายาไข่เค็ม เช่น ช้อน จาน 3. เพลง แม่ไก่ออกไข่
  • 86.
    86 การวัดและการประเมินผล 1. วิธีการวัด /สิ่งที่วัด 1.1 สังเกตการสนทนา และการตอบคาถาม 1.2 แบบวัดทักษะทางคณิตศาสตร์ 2. เกณฑ์การวัดผล 1 หมายถึง เด็กสามารถตอบคาถามได้ 0 หมายถึง เด็กไม่สามารถตอบคาถามได้ เพลง แม่ไก่ออกไข่ แม่ไก่ออกไข่วันละฟอง ไข่วันละฟอง ไข่วันละฟอง แม่ไก่ออกไข่ทุกวัน (ซ้า) หนึ่งวันได้ไข่ 1 ฟอง สองวันได้ไข่ 2 ฟอง * ร้องจนครบจานวนที่กาหนด*
  • 87.
    87 แผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย สาระการเรียนรู้ อาหารดีมีประโยชน์ เรื่องส้มตาแตงกวา สัปดาห์ที่ 3 วันที่ 1 สอน วันจันทร์ ที่ 2 สิงหาคม พ.ศ. 2553 เวลา 30 นาที สาระสาคัญ การให้เด็กเรียนรู้ผ่านกิจกรรมการประกอบอาหารถือเป็นการช่วยพัฒนาทักษะพื้นฐานทาง คณิตศาสตร์ในเรื่องของการจาแนกของออกเป็นหมวดหมู่ ตามลักษณะหรือขนาดการคิดจานวน รวมทั้งเรื่องของน้าหนัก จานวน ปริมาณ การวัดขนาดและเวลา โดยมีของจริงมาช่วยเสริมความ เข้าใจ เพราะจะเป็นพื้นฐานของความเข้าใจเรื่องคณิตศาสตร์ของเด็กต่อไปในอนาคต จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. เพื่อให้เด็กสามารถจับคู่แตงกวาที่มีรูปทรงเหมือนกันได้ 2. เพื่อให้เด็กรู้จักวัสดุ อุปกรณ์ที่ใช้ในการทาส้มตาแตงกวา สาระการเรียนรู้ 1. สาระการเรียนรู้ - การปฏิบัติตนในการประกอบอาหาร 2. กิจกรรมสาคัญ - การประกอบอาหาร และการทากิจกรรมร่วมกับผู้อื่น เนื้อหา 1. ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์เรื่องการจับคู่ 2. ข้อตกลงในการทาส้มตาแตงกวา ขั้นตอนการดาเนินกิจกรรม ขั้นนา 1. ครูนาภาพเงาของแตงกวามาแสดงให้เด็กทุกคนดู พร้อมกับให้ช่วยกันทายว่าเป็น ภาพเงาของผักอะไร เด็ก ๆ ช่วยกันตอบครูเฉลยโดยนาภาพแตงกวา และบัตรคาให้เด็กๆดูแล้ว อ่านออกเสียงตามครู 2. ครูและนักเรียนร่วมกันสนทนาถึงแตงกวา โดยใช้คาถามดังนี้ 2.1 เด็ก ๆ เคยสังเกตไหมคะว่าแตงกวามี 2 แบบ คือ แบบที่เป็นลูกใหญ่ๆ ยาวๆ ผล สีเข้มเข้ม และแบบที่ 2 คือ แบบที่เป็นลูกเล็กๆ ผลค่อนข้างกลม ข้างในมีน้าและเม็ดเยอะๆ ครูให้ เด็กๆชิม แตงกวา ทั้งสองแบบเปรียบเทียบรสชาติ และเนื้อสัมผัส
  • 88.
    88 2.2 ครูบอกว่าแตงกวาสามารถนามาทาอาหาร เช่นต้ม ผัด และยังมีอื่น ๆ อีกให้ เด็กช่วยกันคิด 3. ครูโยงเรื่องเข้าสู่กิจกรรมการทาส้มตาแตงกวา พร้อมนาวัสดุอุปกรณ์มาให้เด็กได้ รู้จักและสัมผัสโดยทั่วกัน 4. ครูและเด็กร่วมกันทบทวนข้อตกลงร่วมกันในการประกอบอาหาร โดยมีข้อตกลง ดังนี้ 4.1 ไม่พูดคุยเสียงดัง หรือเล่นซุกซนในระหว่างปฏิบัติกิจกรรม 4.2 ไม่ทาวัสดุ อุปกรณ์ เสียหาย และหลังจากปฏิบัติกิจกรรมเสร็จต้องช่วยกัน เก็บอุปกรณ์ให้เรียบร้อย 4.3 ต้องเคารพกฎข้อตกลงในการทากิจกรรม โดยทาอย่างระมัดระวัง และต้องมี น้าใจช่วยเหลือซึ่งกันและกัน ขั้นดาเนินการ 1. ครูนากล่องที่ใส่แตงกว่าทั้งสองแบบเอาไว้ แล้วแบ่งเด็กออกเป็น 2 กลุ่มๆ ละ 7-8 คน ให้ตัวแทนกลุ่มออกมาล้วงมือหาแตงกวาที่มีลักษณะเดียวกันกับที่ครูชูให้ดู จากนั้นครูเท แตงกวาลงบนโต๊ะ ซึ่งจะมีแตงกวาทั้ง 2 แบบ ปะปนกัน ให้ตัวแทนกลุ่มออกมาจับคู่แตงกวาที่ เหมือนกัน สลับกันทีละกลุ่ม เมื่อแตงกวาบนโต๊ะหมด ครูและเด็กร่วมกันนับจานวนแตงกวาที่แต่ ละกลุ่มจับคู่ไว้ จากนั้นแบ่งหน้าที่ให้กลุ่มที่ 1 ช่วยกันล้างทาความสะอาดลูกแตงกวาทั้ง 2 แบบ รวมทั้งถั่วฝักยาวที่จะนามาเป็นส่วนผสมด้วย กลุ่มที่ 2 เตรียมเครื่องสาหรับทาส้มตา เช่น คั้นน้า มะนาว หลังจากนั้นครูจะเป็นผู้ซอยแตงกวาเพราะต้องป้ องกันอันตรายจากคมมีด เมื่อเตรียมเครื่อง สาหรับทาส้มตาแตงกวาครบแล้ว ครูจะให้ตัวแทนกลุ่มออกมาปรุงรส คลุกเคล้าตามชอบ 2. หลังจากทากิจกรรมเสร็จแล้วเด็ก ๆ ร่วมกันเก็บอุปกรณ์ ลงในที่กาหนดไว้ และ ร่วมกันทาความสะอาดบริเวณที่ทากิจกรรม ขั้นสรุป 1. ครู และเด็กร่วมกันสรุปถึงการทาส้มตาแตงกวา 2. ครูกล่าวชื่นชมและให้กาลังใจเด็กแต่ละคน สื่อการเรียนรู้ 1. วัสดุ อุปกรณ์ในการทาส้มตาแตงกวา เช่นแตงกวา มะเขือเทศ น้ามะนาว น้าปลา น้าตาล ถั่วฝักยาว กุ้งแห้ง 2. จาน ช้อน ส้อม 3. ภาพเงาของแตงกวา บัตรคา รูปภาพแตงกวา
  • 89.
    89 การวัดและการประเมินผล 1. วิธีการวัด /สิ่งที่วัด 1.1 การตอบคาถาม 1.2 แบบวัดทักษะทางคณิตศาสตร์ 2. เกณฑ์การวัดผล 1 หมายถึง เด็กสามารถตอบคาถามได้ 0 หมายถึง เด็กไม่สามารถตอบคาถามได้
  • 90.
    90 แผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย สาระการเรียนรู้ อาหารดีมีประโยชน์ เรื่องขนมครกไข่นกกระทา สัปดาห์ที่ 3 วันที่ 2 สอน วันพุธ ที่ 4 สิงหาคม พ.ศ. 2553 เวลา 30 นาที สาระสาคัญ ไข่ มีหลายชนิดล้วนแล้วแต่เป็นแหล่งสารอาหารที่ร่างกายต้องการ อีกทั้งยังสามารถ นามาใช้ในกิจกรรมกรรมการประกอบอาหารเพราะเป็นเมนูอาหารที่ง่าย ที่สาคัญยังสามารถนามา เป็นสื่อในการเพิ่มทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ช่วยให้เด็กมีความพร้อมที่จะเรียนคณิตศาสตร์ เบื้องต้นได้แก่ การรู้จักสังเกตเปรียบ การจัดหมวดหมู่ การเพิ่มขึ้นและการลดลง ช่วยขยาย ประสบการณ์เกี่ยวกับคณิตศาสตร์ให้สอดคล้องเป็นลาดับจากง่ายไปหายาก ช่วยให้เด็กเกิดความ เข้าใจในความหมายของสัญลักษณ์ต่างๆ สามารถใช้ภาษาเกี่ยวกับวิชาคณิตศาสตร์ได้อย่างถูกต้อง จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. เพื่อให้เด็กสามารถนับจานวนไข่ได้ 2. เพื่อให้เด็กรู้จักวัสดุ อุปกรณ์ที่ใช้ในการทาขนมครกไข่นกกระทา สาระการเรียนรู้ 1. สาระการเรียนรู้ - การปฏิบัติตนในการประกอบอาหาร 2. กิจกรรมสาคัญ - การประกอบอาหาร และการทากิจกรรมร่วมกับผู้อื่น เนื้อหา 1. ข้อตกลงในการทาขนมครกไข่นกกระทา ขั้นตอนการดาเนินกิจกรรม ขั้นนา 1. ครูนาภาพนกกระทาออกมาพร้อมกับไข่ของนกกระทาให้เด็กร่วมกันพูดถึงไข่นก กระทา และนาไข่เป็ด ไข่ไก่ มาให้เด็กดู ร่วมกันพูดเกี่ยวกับความแตกต่างในเรื่องของรูปทรง ขนาด สี ของไข่ทั้ง 3 ชนิด และช่วยกันนับว่ามีกี่ฟอง 2. ครูโยงเรื่องเข้าสู่กิจกรรมการทาขนมครกไข่นกกระทา พร้อมนาวัสดุอุปกรณ์มาให้ เด็กได้รู้จักและสัมผัสโดยทั่วกัน 3. ครูและเด็กร่วมกันทบทวนข้อตกลงร่วมกันในการประกอบอาหารการทาขนมครก ไข่นกกระทา โดยมีข้อตกลงดังนี้
  • 91.
    91 3.1 เด็ก ๆต้องรอรับอุปกรณ์ที่ครูแจกให้อย่างอดทน และมีระเบียบวินัย 3.2 ไม่พูดคุยเสียงดัง หรือเล่นซุกซนในระหว่างปฏิบัติกิจกรรม 3.3 ไม่ทาวัสดุ อุปกรณ์ เสียหาย และหลังจากปฏิบัติกิจกรรมเสร็จต้องช่วยกันเก็บ อุปกรณ์ให้เรียบร้อย 3.4 ประกอบกิจกรรมอย่างระมัดระวัง และต้องมีน้าใจช่วยเหลือซึ่งกันและกัน ขั้นดาเนินการ 1. ครูแบ่งเด็กเป็น 2 กลุ่ม ๆ ละ 7-8 คน แล้วให้เด็ก ๆ เข้าแถวรอรับอุปกรณ์ เช่น ช้อน สาหรับแคะขนมครกไข่นกกระทา และกระทงใบตอง คนละ 1 ใบ 2. ครูให้เด็ก ๆ เข้าแถวมารับไข่นกกระทาโดย 1 คนจะต้องนับไข่คนละ 5 ฟอง 3. ครูเตรียมเตาให้เด็ก ๆ ตอกไข่ใส่กะทะขนมครกที่เตรียมไว้ แต่ละกลุ่ม เมื่อสุกแล้ว ให้เด็กร่วมกันแคะไข่ออกจากกะทะใส่จานที่เตรียมไว้ ย้าให้เด็กระวังเรื่องความร้อน จับเวลา 15 นาที กลุ่มไหนได้มากกว่าเป็นกลุ่มชนะ เมื่อหมดเวลาร่วมกันนับจานวน จากนั้นเมื่อไข่เย็นให้แต่ละ คนตักนับใส่กระทงตนเองคนละ 5 ชิ้น 4. หลักจากทากิจกรรมเสร็จเด็ก ๆ ร่วมกันเก็บอุปกรณ์ ลงในที่กาหนดและร่วมกันทา ความสะอาดบริเวณที่ทากิจกรรม ขั้นสรุป 1. ครู และเด็กร่วมกันสรุปถึงประโยชน์ของไข่นกกระทา 2. ครูกล่าวชื่นชมและให้กาลังใจเด็กแต่ละคนที่มีพฤติกรรมความมีวินัยในตนเอง สื่อการเรียนรู้ 1. วัสดุ อุปกรณ์ในการทาขนมครกไข่นกกระทา 2. ไข่นกกระทา 3. ภาพเป็ด ไก่ นกกระทา การวัดและการประเมินผล 1. วิธีการวัด / สิ่งที่วัด 1.1 สังเกตการสนทนา และการตอบคาถาม 1.2 แบบวัดทักษะทางคณิตศาสตร์ ระหว่างปฏิบัติกิจกรรมการประกอบอาหาร 2. เกณฑ์การวัดผล 1 หมายถึง เด็กสามารถตอบคาถามได้ 0 หมายถึง เด็กไม่สามารถตอบคาถามได้
  • 92.
    92 แผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย สาระการเรียนรู้ อาหารดีมีประโยชน์ เรื่องหมูทอด สัปดาห์ที่ 3 วันที่ 3 สอน วันศุกร์ ที่ 6 สิงหาคม พ.ศ. 2553 เวลา 30 นาที สาระสาคัญ เนื้อสัตว์ เป็นแหล่งโปรตีนที่สาคัญสาหรับเด็ก การนาเนื้อสัตว์มาประกอบอาหารใน กิจกรรมนี้จึงทาให้เด็กทุกคนได้รับสารอาหารที่สาคัญ และการเปิดโอกาสให้เด็กได้แลกเปลี่ยน ความคิดเห็นกับเพื่อนด้วยการพูดคุย สนทนา หรือโต้เถียงกันในระหว่างปฏิบัติกิจกรรมการ ประกอบอาหาร ด้วยการใช้เหตุผลต่างๆ จะเป็นประโยชน์ต่อการแลกเปลี่ยนความคิดเห็น เพราะ การพูดคุย สนทนา หรือโต้เถียงกันของเด็กเป็นสิ่งที่กระตุ้นให้เกิดการเรียนรู้มากกว่าการถามคาถาม กับผู้ใหญ่ จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. เพื่อให้เด็กสามารถเปรียบเทียบปริมาณเนื้อหมูและน้ามันที่ใช้ทอดหมูได้ 2. เพื่อให้เด็กรู้จักวัสดุ อุปกรณ์ที่ใช้ในการทาหมูทอด สาระการเรียนรู้ 1. สาระการเรียนรู้ - การปฏิบัติตนในการประกอบอาหาร 2. กิจกรรมสาคัญ - การประกอบอาหาร และการทากิจกรรมร่วมกับผู้อื่น เนื้อหา 1. ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์เรื่องการเปรียบเทียบ 2. ข้อตกลงในการทาหมูทอด ขั้นตอนการดาเนินกิจกรรม ขั้นนา 1. ครูใส่หน้ากากหมู แล้วสอนเด็ก ๆ ร้องเพลงหมู หลังจากนั้นครูนาภาพหมูมาให้เด็ก ๆ ดูและร่วมกันสนทนาว่าหมูเป็นสัตว์ที่เลี้ยงไว้เป็นอาหาร 2. ครูและนักเรียนร่วมกันสนทนาถึงประโยชน์ของเนื้อหมู ว่าสามารถนามาเป็นอาหาร ได้มากมายหลายอย่าง ทั้งต้ม แกง ผัด ฯลฯ และลองให้เด็ก ๆ ยกตัวอย่างคนละ 1 อย่าง รวมถึง หมูทอด
  • 93.
    93 3. ครูโยงเรื่องหมูทอดบอกเด็ก ๆว่าวันนี้เราจะมาทาหมูทอดกัน พร้อมทั้งแนะนาวัสดุ อุปกรณ์ให้เด็ก ๆ ได้รู้จักและสัมผัสกันทั่ว 4. ครูและเด็กร่วมกันทบทวนข้อตกลงร่วมกันในการประกอบอาหาร โดยมีข้อตกลง ดังนี้ 4.1 เด็ก ๆ ต้องรอรับอุปกรณ์ที่ครูแจกให้อย่างอดทน และมีระเบียบวินัย 4.2 ไม่พูดคุยเสียงดัง หรือเล่นซุกซนในระหว่างปฏิบัติกิจกรรม 4.3 ไม่ทาวัสดุ อุปกรณ์ เสียหาย และหลังจากปฏิบัติกิจกรรมเสร็จต้องช่วยกันเก็บ อุปกรณ์ให้เรียบร้อย 4.4 ประกอบกิจกรรมอย่างระมัดระวัง และต้องมีน้าใจช่วยเหลือซึ่งกันและกัน ขั้นดาเนินการ 1. ครูให้ตัวแทนออกมา 2 คน ตักหมูใส่จาน สาหรับนาไปทอดแล้วนาไปวางให้ เพื่อน ๆ ดู คอยถามว่าเพื่อน ๆ ลองสังเกตให้ดีว่าใครตักหมูได้มากกว่ากัน จานที่ 1 หรือจานที่ 2 เพื่อนช่วยกันตอบ ครูเทน้ามันใส่แก้วใสในปริมาณที่ต่างกัน แล้วถามเด็กๆว่ากลุ่มที่จะได้น้ามัน มากกว่าคือกลุ่มไหน (คาตอบคือกลุ่มที่ตักหมูมากกว่า) ครูถามเด็กๆว่า ทาไมกลุ่มนั้นจึงได้น้ามัน มากกว่า 2. ครูเตรียมตั้งกระทะให้เด็ก ๆ และบอกให้เด็กคอยดูวิธีการทอดของครู และให้ระวัง น้ามันจะกระเด็นถูกเด็ก ๆ ได้รับอันตราย ครูให้ตัวแทนผู้กล้ามาตักหมูใส่กระทะอย่างระวัง 3. หลังจากทากิจกรรมเสร็จแล้วให้เด็กช่วยกันเก็บอุปกรณ์ และทาความสะอาดบริเวณ ที่ทากิจกรรม ขั้นสรุป 1. ครู และเด็กร่วมกันสรุปถึงประโยชน์ของหมู และการทาหมูทอด 2. ครูกล่าวชื่นชมและให้กาลังใจเด็กแต่ละคนที่มีพฤติกรรมความมีวินัยในตนเอง สื่อการเรียนรู้ 1. วัสดุ อุปกรณ์ในการทาหมูทอด 2. เนื้อหมู น้ามัน 3. เพลงหมู 4. ภาพหมู หน้ากากหมู การวัดและการประเมินผล 1. วิธีการวัด / สิ่งที่วัด 1.1 สังเกตการสนทนา และการตอบคาถาม
  • 94.
    94 1.2 แบบวัดทักษะทางคณิตศาสตร์ ระหว่างปฏิบัติกิจกรรมการประกอบอาหาร 2.เกณฑ์การวัดผล 1 หมายถึง เด็กสามารถตอบคาถามได้ 0 หมายถึง เด็กไม่สามารถตอบคาถามได้ เพลงหมู หมู หมู หมู หมู หมู หนูเคยเห็นหมูหรือเปล่า หมูมันตัวโตไม่เบา ผัดเผ็ดใบกระเพราอร่อยดี (ซ้า) กินหมูทุกวันอ้วนพี
  • 95.
    95 แผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย สาระการเรียนรู้ อาหารดีมีประโยชน์ เรื่องแซนวิช สัปดาห์ที่ 4 วันที่ 1 สอน วันจันทร์ ที่ 9 สิงหาคม พ.ศ. 2553 เวลา 30 นาที สาระสาคัญ ขนมปัง เป็นอาหารที่ง่ายต่อการรับประทานและปัจจุบันขนมปังสามารถนาไปประกอบ อาหารได้หลากหลายเช่น แซนวิช ซึ่งเหมาะกับการนามารับประทานในช่วงเวลาเร่งด่วนอีกทั้งขนม ปังยังมีรูปทรง ขนาดที่แตกต่างสามารถนามาใช้ประกอบการสอนคณิตศาสตร์ ในเรื่องของการจับคู่ รูปทรงของขนมปัง แล้วนามาประกอบอาหารรับประทาน ได้คุณอาหารที่เหมาะสมกับร่างกายอีก ด้วย จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. เพื่อให้เด็กสามารถจับคู่ขนมปังที่มีรูปทรงเหมือนกันได้ 2. เพื่อให้เด็กรู้จักวัสดุ อุปกรณ์ที่ใช้ในการทาแซนวิช สาระการเรียนรู้ 1. สาระการเรียนรู้ - การปฏิบัติตนในการประกอบอาหาร 2. กิจกรรมสาคัญ - การประกอบอาหาร และการทากิจกรรมร่วมกับผู้อื่น เนื้อหา 1. ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์เรื่องการจับคู่ 2. ข้อตกลงในการทาแซนวิช ขั้นตอนการดาเนินกิจกรรม ขั้นนา 1. ครูให้เด็ก ๆ ปิดตา ครูนาขนมปังใส่จานวางตรงหน้าของเด็ก ๆ แล้วให้หยิบชิม พร้อมกัน แล้วให้ช่วยกันบอกว่าที่เด็กชิมมีรสชาติอย่างไร และนักเรียนคิดว่ามันคืออะไร 2. ครูและนักเรียนร่วมกันสนทนาถึงรูปร่างของขนมปังโดยครูใช้คาถาม ดังนี้ 2.1 เด็ก ๆ คิดว่าขนมปังมีรูปร่างแบบใดบ้าง 2.2 ครูนาผลิตภัณฑ์ขนมต่าง ๆ ที่ทาจากแป้ งขนมปังมาให้เด็ก ๆ ดูพร้อมกับบอก ว่าขนมปังมีมากมายหลายแบบและสามารถนามาดัดแปลงเป็นขนม อาหารว่างได้มากมาย
  • 96.
    96 3. ครูโยงเข้าสู่กิจกรรมการทาแซนวิช พร้อมนาวัสดุอุปกรณ์มาให้เด็กได้รู้จักและ สัมผัสโดยทั่วกัน 4.ครูและเด็กร่วมกันทบทวนข้อตกลงร่วมกันในการประกอบอาหาร โดยมีข้อตกลง 4.1 เด็ก ๆ ต้องรอรับอุปกรณ์ที่ครูแจกให้อย่างอดทน และมีระเบียบวินัย 4.2 ไม่พูดคุยเสียงดัง หรือเล่นซุกซนในระหว่างปฏิบัติกิจกรรม 4.3 ไม่ทาวัสดุ อุปกรณ์ เสียหาย และหลังจากปฏิบัติกิจกรรมเสร็จต้องช่วยกันเก็บ อุปกรณ์ให้เรียบร้อย 4.4 ต้องเคารพกฎในการทาอาหาร และต้องมีน้าใจช่วยเหลือซึ่งกันและกัน ขั้นดาเนินการ 1. ครูตักขนมปังเป็นสองแบบคือ สามเหลี่ยม และสี่เหลี่ยม 2. ครูแจกขนมปังให้เด็กคนละ 1 ชิ้น แล้วให้เด็กแต่ละคนออกมาหาแบบขนมปังที่วาง ไว้ทั้งสองแบบบนโต๊ะครู ซึ่งจะต้องเหมือนขนมปังแบบของตน จากนั้นครูเตรียมไส้ไว้3 แบบ คือ ไส้ไข่เจียว ไส้เนย ไส้สังขยา โดยให้เด็กแต่ละคนมาเลือกตักไส้ที่ตนชอบมากที่สุดคนละ 1 ไส้ 3. เมื่อเด็กทุกคนตักไส้เสร็จแล้ว ครูบอกให้เด็กหาคู่เพื่อนที่ตักไส้เหมือนกับตนเอง แล้ว วิ่งมาต่อแถวคู่ใดมาก่อนและถูกต้องเป็นคู่ที่ชนะ ครูให้รางวัลเป็นแซนวิช อีกคนละ 1 คู่ 4. หลังจากทากิจกรรมเสร็จเด็ก ๆ ร่วมกันเก็บอุปกรณ์ ลงในที่กาหนดและร่วมกันทา ความสะอาดบริเวณที่ทากิจกรรม ขั้นสรุป 1. ครู และเด็กร่วมกันสรุปถึงประโยชน์ของขนมปัง และการทาแซนวิช 2. ครูกล่าวชื่นชมและให้กาลังใจเด็กแต่ละคน สื่อการเรียนรู้ 1. ขนมปัง และไส้ขนมปัง 2. ผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ จากขนมปัง การวัดและการประเมินผล 1. วิธีการวัด / สิ่งที่วัด 1.1 สังเกตการสนทนา และการตอบคาถาม 1.2 แบบวัดทักษะทางคณิตศาสตร์ ระหว่างปฏิบัติกิจกรรมการประกอบอาหาร 2. เกณฑ์การวัดผล 1 หมายถึง เด็กสามารถตอบคาถามได้ 0 หมายถึง เด็กไม่สามารถตอบคาถามได้
  • 97.
    97 แผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย สาระการเรียนรู้ อาหารดีมีประโยชน์ เรื่องมันต้ม สัปดาห์ที่ 4 วันที่ 2 สอน วันพุธ ที่ 11 สิงหาคม พ.ศ. 2553 เวลา 30 นาที สาระสาคัญ มันเทศ เป็นพืชที่ให้สารอาหารคาร์โบไฮเดรต และสามารถนามาดัดแปลงเป็นขนมได้ ต่างๆนานา ซึ่งอยู่คู่กับวิถีชีวิตของคนไทยมาตั้งแต่อดีต เด็กๆต่างคุ้นเคยเพราะเป็นพืชที่หาได้ง่าย แล้วยังสามารถนามาดัดแปลงเป็นเมนูที่เหมาะสาหรับการจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร ซึ่งจะ ส่งเสริมให้เด็กสามารถเรียนรู้ความคิดรวบยอดทางคณิตศาสตร์จากกิจกรรมต่างๆ สามารถจัดแทรก หรือบูรณาการเข้ากับวิชาอื่นๆ ที่บรรจุอยู่ในปฐมวัยศึกษา การเรียนเกี่ยวกับตัวเลข รูปทรง ขนาด ลาดับ การจัดหมู่ และความสัมพันธ์ต่างๆถือว่าเป็นประสบการณ์ประจาวันของเด็กที่ช่วยสอนเด็ก ตามธรรมชาติอยู่แล้ว จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. เพื่อให้เด็กสามารถเปรียบเทียบขนาดของชิ้นมันที่กาหนดได้ สาระการเรียนรู้ 1. สาระการเรียนรู้ - การปฏิบัติตนในการประกอบอาหาร 2. กิจกรรมสาคัญ - การประกอบอาหาร และการทากิจกรรมร่วมกับผู้อื่น เนื้อหา 1. ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์เรื่องการเปรียบเทียบ 2. ข้อตกลงในการทามันต้ม ขั้นตอนการดาเนินกิจกรรม ขั้นนา 1. ครูนากล่องซึ่งข้างในใส่มันไว้3 ชนิดคือ มันเทศ มันฝรั่ง มันสาปะหลัง ให้เด็กแต่ ละคนออกมาคลาดู จากนั้นเฉลยว่าคือมัน พร้อมชูป้ ายชื่อมัน ทั้ง 3 ชนิด ให้เด็กอ่านออกเสียงตาม 2. ครูและนักเรียนร่วมกันสนทนาถึงประโยชน์ของหัวมัน โดยครูใช้คาถามดังนี้ 2.1 เด็ก ๆ คิดว่ามันนาไปทาอาหารอะไรได้บ้าง ครูนารูปภาพอาหารมาให้ดู 2.2 ครูนารูปส่วนต่างๆ ของต้นมันมาให้เด็กๆดูพร้อมอธิบาย ว่าส่วนที่คนนามา รับประทาน คือส่วนของราก ที่เรียกว่าหัวมัน
  • 98.
    98 3. ครูนามันทั้งสามชนิดมาวางไว้บนโต๊ะ ให้เด็กๆร่วมกันเปรียบเทียบว่ามันทั้ง3 ชนิด ต่างกันอยางไรบ้าง 5. ครูโยงนาเข้าสู่การทาขนมมันต้มและบอกว่ามันที่เราจะใช้ในวันนี้คือ มันเทศ ครูแจกวัสดุอุปกรณ์ต่าง ๆ ให้เด็กดูและสัมผัสทั่วกัน 6. ครูและเด็กร่วมกันทบทวนข้อตกลงร่วมกันในการปฏิบัติกิจกรรมประกอบอาหาร จากหัวมัน ครูบอกเด็ก ๆ ว่าเราจะมาทามันต้มกัน โดยมีข้อตกลงดังนี้ 6.1 เด็ก ๆ ต้องรอรับอุปกรณ์ที่ครูแจกให้อย่างอดทน และมีระเบียบวินัย 6.2 ไม่พูดคุยเสียงดัง หรือเล่นซุกซนในระหว่างปฏิบัติกิจกรรม 6.3 ไม่ทาวัสดุ อุปกรณ์ เสียหาย และหลังจากปฏิบัติกิจกรรมเสร็จต้องช่วยกันเก็บ อุปกรณ์ให้เรียบร้อย 6.4 ต้องเคารพกฎในการทาอาหาร และต้องมีน้าใจช่วยเหลือซึ่งกันและกัน ขั้นดาเนินการ 1. ครูให้เด็ก ๆ เข้าแถวรอรับอุปกรณ์จากครู 2. ครูนาหัวมันที่ปอกเปลือกและหั่นเตรียมไว้แล้ว 3 ขนาด ใส่จานวางไว้บนโต๊ะให้เด็ก เข้าแถวแล้วมาหยิบมันที่หั่นแล้วทั้ง 3 ขนาด อย่างละ 1 ชิ้น จากนั้นครูบอกให้เด็กเปรียบเทียบว่ามัน ที่ตนหยิบมาทั้ง 3 ขนาด ชิ้นไหนใหญ่ที่สุด ให้ชูขึ้นมาพร้อมกัน และชิ้นไหนเล็กที่สุด ให้ชู เช่นเดียวกัน แล้วครูให้เด็กวางชิ้นมันที่ตนมี เรียงขนาดเล็กไปหาใหญ่ เมื่อจบกิจกรรมนี้ ครูกล่าว ชมเชยเด็กทุกคน 3. ครูนามันที่เหลือลงหม้อต้มน้าตาลรอให้เดือดตักให้นักเรียนทุกคนรับประทาน ขณะที่เด็กรับประทานครูถามว่าใครเหลือมันในถ้วยมากที่สุด ให้เด็กๆร่วมกันสังเกตเพื่อนที่อยู่ ข้างๆ และเปรียบเทียบกับขนมในถ้วยของตนเองว่าเหลือมากน้อยเพียงใด บอกครูเพื่อฝึกการ เปรียบเทียบปริมาณ และการสังเกต 4. หลังจากทากิจกรรมเสร็จเด็ก ๆ ร่วมกันเก็บอุปกรณ์ ลงในที่กาหนดและร่วมกันทา ความสะอาดบริเวณที่ทากิจกรรม ขั้นสรุป 1. ครู และเด็กร่วมกันสรุปถึงประโยชน์ของมัน และการทามันต้ม 2. ครูกล่าวชื่นชมและให้กาลังใจเด็กแต่ละคนที่มีพฤติกรรมความมีวินัยในตนเอง สื่อการเรียนรู้ 1. ภาพหัวมัน 2. หัวมัน
  • 99.
    99 3. วัสดุอุปกรณ์ในการทามันต้ม การวัดและการประเมินผล 1. วิธีการวัด/ สิ่งที่วัด 1.1 สังเกตการสนทนา และการตอบคาถาม 1.2 แบบวัดทักษะทางคณิตศาสตร์ ระหว่างปฏิบัติกิจกรรมการประกอบอาหาร 2. เครื่องมือวัด - แบบวัดทักษะทางคณิตศาสตร์ 3. เกณฑ์การวัดผล 1 หมายถึง เด็กสามารถตอบคาถามได้ 0 หมายถึง เด็กไม่สามารถตอบคาถามได้
  • 100.
    100 แผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย สาระการเรียนรู้ อาหารดีมีประโยชน์ เรื่องยาหมูยอ สัปดาห์ที่ 4 วันที่ 3 สอน วันศุกร์ ที่ 13 สิงหาคม พ.ศ. 2553 เวลา 30 นาที สาระสาคัญ ผลิตภัณฑ์แปรรูปที่ได้จากเนื้อหมูมีขายมากมายตามท้องตลาดซึ่งบางอย่างเด็กๆอาจไม่ รู้จัก การนาผลิตภัณฑ์แปรรูปที่ได้จากเนื้อหมู เช่น หมูยอ มาใช้ในการจัดกิจกรรมการประกอบ อาหาร ซึ่งง่ายต่อการปรุงแล้วยังสามารถนามาประยุกต์เพื่อใช้สอนในกิจกรรมเพื่อส่งเสริมทักษะ พื้นฐานทางคณิตศาสตร์ในเรื่องการจับคู่ (Matching) ซึ่งเป็นการฝึกฝนให้เด็กรู้จักการสังเกต ลักษณะต่างๆ และจับคู่สิ่งที่เข้าคู่กัน เหมือนกันหรืออยู่ประเภทเดียวกัน จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. เพื่อให้เด็กสามารถจับคู่ผักชนิดเดียวกันได้ 2. เพื่อให้เด็กรู้จักวัสดุ อุปกรณ์ที่ใช้ในการทาหมูยอ สาระการเรียนรู้ 1. สาระการเรียนรู้ - การปฏิบัติตนในการประกอบอาหาร 2. กิจกรรมสาคัญ - การประกอบอาหาร และการทากิจกรรมร่วมกับผู้อื่น เนื้อหา 1. ประโยชน์ของหมู และผัก 2. ทักษะพื้นฐานการจับคู่ ขั้นตอนการดาเนินกิจกรรม ขั้นนา 1. ครูให้เด็กทบทวนเพลงหมู ครูและเด็กสนทนาถึงเนื้อหมูว่าเราใช้ทาอาหารมากมาย 2. ครูให้เด็ก ๆ ลองช่วยกันคิดนอกจากเนื้อหมูแล้วยังมีผลิตภัณฑ์หรืออาหารอะไรอีก บ้างทีมีส่วนผสมของหมูที่ขายอยู่ในตามตลาดหรือห้างสรรพสินค้า 3. ครูหยิบผลิตภัณฑ์อาหารเหล่านั้นให้เด็กดู เช่น ไส้กรอกหมู ลูกชิ้นหมู รวมทั้งหมูยอ 4. ครูโยงถึงเรื่องการทายาหมูยอโดยนาวัสดุอุปกรณ์ในการทามาให้เด็กดูและสัมผัส 5. ครูและเด็กร่วมกันทบทวนข้อตกลงร่วมกันในการปฏิบัติกิจกรรมการประกอบ อาหาร คือยาหมูยอโดยมีข้อตกลง ดังนี้
  • 101.
    101 5.1 เด็กๆ ต้องรอรับอุปกรณ์ที่ครูแจกให้อย่างอดทนและมีระเบียบวินัย 5.2 ไม่พูดคุยเสียงดัง หรือเล่นซุกซนในระหว่างปฏิบัติกิจกรรม 5.3 ไม่ทาวัสดุ อุปกรณ์ เสียหาย และหลังจากปฏิบัติกิจกรรมเสร็จต้องช่วยกันเก็บ อุปกรณ์ให้เรียบร้อย 5.4 ต้องเคารพกฏในการทาอาหาร และต้องมีน้าใจช่วยเหลือซึ่งกันและกัน ขั้นดาเนินการ 1. ครูให้เด็ก ๆ เข้าแถวรอรับอุปกรณ์ในการทาหมูยอจากครู 2. ครูแบ่งเด็กมารับผักที่ใช้ในการยา เช่น มะเขือเทศ มะนาว ต้นหอม ผักชี โดยแบ่ง อย่างละเท่า ๆ กันและใส่ไว้ในถ้วยพลาสติกเล็กๆ จากนั้นให้เด็กแต่ละคนออกมาหยิบผักตามใจ ชอบคนละ 1 ชนิด จนหมด จากนั้น ครูบอกเด็กๆ ว่า “วันนี้เราจามาร่วมกันทายาหมูยอแสนอร่อย ชื่อเมนู ว่า ยาหมูยอสามัคคี” เพราะจาช่วยกันทา จากนั้นครูใส่หมูยอที่ได้หั่นไว้แล้วใส่ลงในโถ แก้วที่จะทาการคลุกเคล้าส่วนผสมทั้งหมด 3. ครูบอกเด็กว่า “ เอ...ผักแต่ละชนิดเข้ากลุ่มหน่อยดีไหมจ๊ะ” แล้วให้เด็กๆ ที่หยิบได้ ผักชนิดเดียวกันรวมกลุ่มเดียวกัน 4. จากนั้นครูเรียกให้เด็กที่มีผักแต่ละชนิดให้ทุกคนเดินมาใส่ส่วนผสมของตนเองลงใน โถแก้ว แล้วคลุกเคล้าปรุงรส ตักใส่ถ้วยรับประทานร่วมกัน ครูกล่าวชมเชย 5. หลังจากทากิจกรรมเสร็จเด็ก ๆ ร่วมกันเก็บอุปกรณ์ ลงในที่กาหนดและร่วมกันทา ความสะอาดบริเวณที่ทากิจกรรม ขั้นสรุป 1. ครูและเด็กร่วมกันกล่าวถึงกิจกรรมการทายาหมูยอว่าสาเร็จได้เพราะพวกเราทุกคน ร่วมกันทา 2. ครูกล่าวชื่นชมและให้กาลังใจเด็กแต่ละคนที่มีพฤติกรรมความมีวินัยในตนเอง สื่อการเรียนรู้ 1. เพลงหมู 2. อุปกรณ์การทาหมูยอ 3. ผลิตภัณฑ์อาหารที่ทาจากหมู เช่น ไส้กรอกหมู ลูกชิ้นหมู การวัดและการประเมินผล 1. วิธีการวัด / สิ่งที่วัด 1.1 สังเกตการสนทนา และการตอบคาถาม 1.2 แบบวัดทักษะทางคณิตศาสตร์ ระหว่างปฏิบัติกิจกรรมการประกอบอาหาร
  • 102.
    102 2. เกณฑ์การวัดผล 1 หมายถึงเด็กสามารถตอบคาถามได้ 0 หมายถึง เด็กไม่สามารถตอบคาถามได้ เพลงหมู หมู หมู หมู หมู หมู หนูเคยเห็นหมูหรือเปล่า หมูมันตัวโตไม่เบา ผัดเผ็ดใบกระเพราอร่อยดี (ซ้า) กินหมูทุกวันอ้วนพี
  • 103.
    103 แผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย สาระการเรียนรู้ อาหารดีมีประโยชน์ เรื่องวุ้นน้าหวาน สัปดาห์ที่ 5 วันที่ 1 สอน วันจันทร์ ที่ 16 สิงหาคม พ.ศ. 2553 เวลา 30 นาที สาระสาคัญ การจัดกิจกรรมการประกอบอาหาร โดยการใช้เมนูวุ้นชนิดต่างๆ นอกจากจะง่ายต่อการทา เพราะการทาวุ้นไม่ยุ่งยากมากนักเหมาะสมกับการนามาใช้ในกิจกรรมเพื่อสอนเด็กระดับชั้นอนุบาล 1 แล้วในกิจกรรมนี้ยังสามารถสอนเพื่อส่งเสริมทักษะทางคณิตศาสตร์เรื่องการเปรียบเทียบ ซึ่งเป็น ทักษะคณิตศาสตร์ที่เกี่ยวกับตัวเลขอันดับแรกที่เด็กรู้จักเป็นการนับอย่างมีความหมาย เช่น การ เปรียบเทียบขนาดและลักษณะ จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. เพื่อให้เด็กสามารถเปรียบเทียบวุ้นได้ 2. เพื่อให้เด็กรู้จักวัสดุ อุปกรณ์ที่ใช้ในการทากล้วยเชื่อม สาระการเรียนรู้ 1. สาระการเรียนรู้ - การปฏิบัติตนในการประกอบอาหาร 2. กิจกรรมสาคัญ - การประกอบอาหาร และการทากิจกรรมร่วมกับผู้อื่น เนื้อหา 1. ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์เรื่องการเปรียบเทียบ ขั้นตอนการดาเนินกิจกรรม ขั้นนา 1. ครูนาวุ้นแบบต่างๆมาให้เด็กชิม เช่นวุ้นมะพร้าว วุ้นน้าตาลสด วุ้นสี 2. ครูถามเด็กๆว่า ทาไมวุ้นแต่ละอย่างจึงมีรูปร่างต่างๆนานา ครูนาพิมพ์วุ้นที่มีรุปร่าง ต่างกันมาให้เด็กดู 3. ครูโยงนาเข้าสู่การทาวุ้นจากน้าหวาน ครูแนะนาวัสดุอุปกรณ์ต่าง ๆ ให้เด็กดูและ สัมผัสทั่วกัน 4. ครูและเด็กร่วมกันทบทวนถึงข้อตกลงในการปฏิบัติกิจกรรมการประกอบอาหาร การทาวุ้นหวาน โดยมีข้อตกลงดังนี้ 4.1 เด็ก ๆ ต้องรอรับอุปกรณ์ที่ครูแจกให้อย่างอดทน และมีระเบียบวินัย
  • 104.
    104 4.2 ไม่พูดคุยเสียงดัง หรือเล่นซุกซนในระหว่างปฏิบัติกิจกรรม 4.3ไม่ทาวัสดุ อุปกรณ์ เสียหาย และหลังจากปฏิบัติกิจกรรมเสร็จต้องช่วยกันเก็บ อุปกรณ์ให้เรียบร้อย 4.4 ต้องเคารพกฎในการทาอาหาร และต้องมีน้าใจช่วยเหลือซึ่งกันและกัน ขั้นดาเนินการ 1. ครูเตรียมแม่พิมพ์หลายๆ แบบวางไว้ บนโต๊ะ จากนั้นให้เด็ก ๆ เข้าแถวมาหยิบ แม่พิมพ์วุ้นที่ตนชื่นชอบไปคนละ 8 อัน 2. ครูให้ตัวแทนออกไปคนผงวุ้นที่ผสมน้าหวานแล้วคนให้เข้ากัน แบ่งผสมเป็น 2 สี คือแดงและเขียว แบ่งเด็กเป็น 2 กลุ่ม โดยให้เด็กวางแม่พิมพ์ของตนเรียงไว้ แล้วตักแบ่งน้าวุ้นให้ แต่ละกลุ่ม จากนั้นให้เด็กตักใส่ถ้วยซึ่งเป็นแม่พิมพ์ของตนเองโดยให้ตักทั้งสองสี รอจนกว่าจะ กลายเป็นวุ้น เมื่อวุ้นเย็นตัวให้เด็กจับคู่สีวุ้นของตนเอง ประกบเป็นคู่ใส่ถุงมัดยางเก็บไว้กินช่วง กลางวัน 3. หลังจากทากิจกรรมเสร็จเด็ก ๆ ร่วมกันเก็บอุปกรณ์ ลงในที่กาหนดและร่วมกันทา ความสะอาดบริเวณที่ทากิจกรรม ขั้นสรุป 1. ครู และเด็กร่วมกันสรุปถึงการทาวุ้นน้าหวาน 2. ครูกล่าวชื่นชมและให้กาลังใจเด็กแต่ละคนที่มีพฤติกรรมความมีวินัยในตนเอง สื่อการเรียนรู้ 1. วัสดุ อุปกรณ์ในการทาวุ้นน้าหวาน ถ้วยวุ้น 2. ขนมไทย ๆ การวัดและการประเมินผล 1. วิธีการวัด / สิ่งที่วัด 1.1 สังเกตการสนทนา และการตอบคาถาม 1.2 แบบวัดทักษะทางคณิตศาสตร์ ระหว่างปฏิบัติกิจกรรมการประกอบอาหาร 2. เกณฑ์การวัดผล 1 หมายถึง เด็กสามารถตอบคาถามได้ 0 หมายถึง เด็กไม่สามารถตอบคาถามได้
  • 105.
    105 แผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย สาระการเรียนรู้ อาหารดีมีประโยชน์ เรื่องลูกชิ้นชุบแป้ งทอด สัปดาห์ที่ 5 วันที่ 2 สอน วันพุธ ที่ 18 สิงหาคม พ.ศ. 2553 เวลา 30 นาที สาระสาคัญ ผลิตภัณฑ์แปรรูปที่ได้จากเนื้อหมูอีกหนึ่งชนิด คือ ลูกชิ้น ซึ่งสามารถนามาใช้ในกิจกรรม การประกอบอาหารได้ ด้วยความแตกต่างในรูปทรง สี และขนาด ลูกชิ้นจึงเป็นอีกสิ่งหนึ่งที่ สามารถนามาใช้ในกิจกรรมเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ในเรื่องการเปรียบเทียบ (Comparing) ซึ่งเด็กจะต้องมีการสืบเสาะและอาศัยความสัมพันธ์ระหว่างของสองสิ่ง หรือมากกว่า รู้จักใช้ศัพท์ เช่น ยาวกว่า สั้นกว่า เบากว่า ฯลฯ จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. เพื่อให้เด็กสามารถจับคู่รูปทรง ขนาด และสีของลูกชิ้นได้ 2. เพื่อให้เด็กรู้จักวัสดุ อุปกรณ์ที่ใช้ในการทากล้วยเชื่อม สาระการเรียนรู้ 1. สาระการเรียนรู้ - การปฏิบัติตนในการประกอบอาหาร 2. กิจกรรมสาคัญ - การประกอบอาหาร และการทากิจกรรมร่วมกับผู้อื่น เนื้อหา 1. จับคู่รูปทรง ขนาดลูกชิ้นชุบแป้ งทอด ขั้นตอนการดาเนินกิจกรรม ขั้นนา 1. ครูนาลูกชิ้นทอดแต่ละประเภทมาให้เด็กดูและชิม เช่นลูกชิ้นหมู ลูกชิ้นปลา ลูกชิ้น ลักบี้ ลูกชิ้นไก่ จากนั้นให้เด็กร่วมกันบอกความแตกต่างของลูกชิ้นดังกล่าว 2. ครูและเด็กร่วมกันสนทนาว่าเด็กๆ ทานลูกชิ้นในอาหารประเภทใดบ้าง 3. ครูโยงถึงการทาลูกชิ้นชุบแป้ งทอด พร้อมให้เด็กรู้จักวัสดุ อุปกรณ์ที่ครูเตรียมไว้ให้ เด็กรู้จักและสัมผัสทั่วกัน 4. ครูและเด็กร่วมกันทบทวนข้อตกลงในการปฏิบัติกิจกรรมการประกอบอาหาร การ ทาลูกชิ้นชุบแป้ งทอด โดยมีข้อตกลงดังนี้ 4.1 เด็ก ๆ ต้องรอรับอุปกรณ์ที่ครูแจกให้อย่างอดทน และมีระเบียบวินัย
  • 106.
    106 4.2 ไม่พูดคุยเสียงดัง หรือเล่นซุกซนในระหว่างปฏิบัติกิจกรรม 4.3ไม่ทาวัสดุ อุปกรณ์ เสียหาย และหลังจากปฏิบัติกิจกรรมเสร็จต้องช่วยกันเก็บ อุปกรณ์ให้เรียบร้อย ขั้นดาเนินการ 1. ครูผสมแป้ งที่จะทอดลูกชิ้น จากนั้นครูให้ตัวแทนออกมาคนแป้ งที่มีส่วนผสมที่จะ ทาลูกชิ้นชุบแป้ งทอด โดยครูเป็นผู้นาลูกชิ้นไปทอดโดยมีเด็กคอยดูอยู่ ครูบอกเด็ก ๆ ว่าครูช่วยทา เนื่องจากเด็ก ๆ อาจได้รับอันตรายจากน้ามันได้ 2. ครูแจกไม้เสียบลูกชิ้นให้เด็กๆ โดยหักปลายแหลมของไม้เรียบร้อบแล้ว ให้เด็กแต่ละ คนออกมาเสียบลูกชิ้นที่ทอดแล้วใส่ไม้ของตนตามชอบใจ 3. ครูให้เด็กทุกคนสังเกตว่าลูกชิ้นของตนเองน้อยหรือมากกว่าลูกชิ้นในไม้ของเพื่อน ข้างๆ ครูสุ่มถามทีละคนว่า “หนูได้ลูกชิ้นน้อนกว่าเพื่อนหรือมากกว่าเพื่อนข้างๆจ๊ะ” 4. หลังจากทากิจกรรมเสร็จเด็ก ๆ ร่วมกันเก็บอุปกรณ์ ลงในที่กาหนดและร่วมกันทา ความสะอาดบริเวณที่ทากิจกรรม ขั้นสรุป 1. ครู และเด็กร่วมกันสรุปถึงการทาลูกชิ้นชุบแป้ งทอด 2. ครูกล่าวชื่นชมและให้กาลังใจเด็กแต่ละคนที่มีพฤติกรรมความมีวินัยในตนเอง สื่อการเรียนรู้ 1. วัสดุ อุปกรณ์ในการทาลูกชิ้นชุบแป้ งทอด 2. ลูกชิ้น ไม้เสียบลูกชิ้น (หักปลายแหลม) การวัดและการประเมินผล 1. วิธีการวัด / สิ่งที่วัด 1.1 สังเกตการสนทนา และการตอบคาถาม 1.2 แบบวัดทักษะทางคณิตศาสตร์ ระหว่างปฏิบัติกิจกรรมการประกอบอาหาร 2. เกณฑ์การวัดผล 1 หมายถึง เด็กสามารถตอบคาถามได้ 0 หมายถึง เด็กไม่สามารถตอบคาถามได้
  • 107.
    107 แผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย สาระการเรียนรู้ อาหารดีมีประโยชน์ เรื่องส้มตามะละกอ สัปดาห์ที่ 5 วันที่ 3 สอน วันศุกร์ ที่ 20 สิงหาคม พ.ศ. 2553 เวลา 30 นาที สาระสาคัญ อาหารประเภทส้มตา แม้ว่าจะมีส่วนผสมที่ค่อนข้างมาก แต่ก็เป็นอาหารที่เป็นที่นิยมและ เด็กๆทุกคนต่างรู้จัก ซึ่งสามารถนามาใช้ในกิจกรรมการประกอบอาหารเพื่อสอนคณิตศาสตร์แก่ เด็กเพราะสอดคล้องกับกิจกรรมในชีวิตประจาวันที่เด็กๆต่างเคยลิ้มลองรสชาติของส้มตามาแล้ว อีกทั้งยังช่วยส่งเสริมให้เด็กๆได้ทานผัก และเพื่อให้เด็กตระหนักถึงเรื่องคณิตศาสตร์ทีละน้อย ช่วย ให้เด็กเข้าใจเกี่ยวกับคณิตศาสตร์ในขั้นต่อไปแต่สิ่งที่สาคัญที่สุดคือ การให้เด็กได้ปฏิสัมพันธ์กับ เพื่อน กับครู และลงมือปฏิบัติด้วยตนเอง จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. เพื่อให้เด็กสามารถนับจานวนมะละกอได้ 2. เพื่อให้เด็กรู้จักวัสดุ อุปกรณ์ที่ใช้ในการทาส้มตามะละกอ สาระการเรียนรู้ 1. สาระการเรียนรู้ - การปฏิบัติตนในการประกอบอาหาร 2. กิจกรรมสาคัญ - การประกอบอาหาร และการทากิจกรรมร่วมกับผู้อื่น เนื้อหา 1. ประโยชน์ของมะละกอ 2. นับจานวนมะละกอ ขั้นตอนการดาเนินกิจกรรม ขั้นนา 1. ครูถามปริศนาคาทาย พร้อมเฉลย ว่าคือมะละกอ ครูชูบัตรคามะละกอ ให้เด็ก ร่วมกันอานออกเสียงพร้อมกัน และเปรียบเทียบว่ามะละกอลูกไหนยาว หรือสั้น ลูกไหนใหญ่ที่สุด เล็กที่สุด 2. ครูและเด็กร่วมกันสนทนาถึงประโยชน์ของมะละกอ โดยถามเด็กว่า เด็กคิดว่า มะละกอมีประโยชน์อย่างไรบ้าง เด็กและครูร่วมกันบอกว่ามะละกอรับประทานได้ทั้งสุกและดิบมี ประโยชน์มากเมื่อรับประทานตอนสุกแล้วทาให้ช่วยระบบระบาย ขับถ่ายสะดวก
  • 108.
    108 3. ครูโยงเข้าสู่กิจกรรมการประกอบอาหารจากมะละกอ นั่นคือส้มตาครูแนะนา อุปกรณ์ที่ใช้ทาส้มตาให้เด็กรู้และสัมผัสทั่วกัน 4. ครูและเด็กร่วมกันทบทวนข้อตกลงในการปฏิบัติกิจกรรมการประกอบอาหาร การ ทาส้มตามะละกอ โดยมีข้อตกลงดังนี้ 4.1 เด็ก ๆ ต้องรอรับอุปกรณ์ที่ครูแจกให้อย่างอดทน และมีระเบียบวินัย 4.2 ไม่พูดคุยเสียงดัง หรือเล่นซุกซนในระหว่างปฏิบัติกิจกรรม 4.3 ต้องมีน้าใจช่วยเหลือผู้อื่น ขั้นดาเนินการ 1. ครูแบ่งเด็กออกเป็น 2 กลุ่มๆ ละ 7-8 คน จากนั้นนาวัตถุดิบที่ต้องใช้เป็นส่วนผสม ในการทาส้มตามะละกอเช่น มะเขือเทศ ถั่วฝักยาว กุ้งแห้ง กระเทียม(ใส่ถุงปิดผนึก) น้ามะนาว น้าปลา น้าตาลปี๊บ (ใส่ถุงมัดยาง) โดยส่วนผสมทั้งหมดจะมีอย่างละ 2 ชุด แต่ละกลุ่มส่งตัวแทน ออกมาจับคู่ส่วนผสมที่เหมือนกันพร้อมทั้งบอกว่าสิ่งนั้นคืออะไร จากนั้นแบ่งส่วนผสมกลุ่มละ 1 ชุด ครูบอกขั้นตอนให้เด็กๆในกลุ่มช่วยกันทาพร้อมกัน 2. เมื่อเสร็จแล้วให้เด็ก ๆ ตักใส่จาน ให้แต่ละกลุ่มส่งตัวแทนออกมานาเสนอผลงาน ส้มตาสุดอร่อยของกลุ่มตน ร่วมกันชิมและชมเชย 3. หลังจากทากิจกรรมเสร็จเด็กๆร่วมกันเก็บอุปกรณ์ ลงในที่กาหนดและร่วมกันทา ความสะอาดบริเวณที่ทากิจกรรม ขั้นสรุป 1. ครู และเด็กร่วมกันสรุปถึงประโยชน์ของมะละกอ และการทาส้มตามะละกอ 2. ครูกล่าวชื่นชมและให้กาลังใจเด็กแต่ละคนที่มีพฤติกรรมความมีวินัยในตนเอง สื่อการเรียนรู้ 1. ปริศนาคาทาย 2. บัตรคามะละกอ 3. วัสดุ อุปกรณ์ในการทาส้มตามะละกอ 4. ผลมะละกอ และส่วนผสมต่างๆ เช่น น้าตาล น้าปลา น้ามะนาว การวัดและการประเมินผล 1. วิธีการวัด / สิ่งที่วัด 1.1 สังเกตการสนทนา และการตอบคาถาม 1.2 แบบวัดทักษะทางคณิตศาสตร์ ระหว่างปฏิบัติกิจกรรมการประกอบอาหาร 2. เกณฑ์การวัดผล
  • 109.
    109 1 หมายถึง เด็กสามารถตอบคาถามได้ 0หมายถึง เด็กไม่สามารถตอบคาถามได้ ปริศนาคาทาย ฉันคืออะไร เมื่อสุกรสหวาน ดิบ ๆ สีเขียว คนเที่ยวหาฉัน นิยมกินกัน สารพันส้มตา
  • 110.
    110 แผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย สาระการเรียนรู้ อาหารดีมีประโยชน์ เรื่องวุ้นผลไม้ สัปดาห์ที่ 6 วันที่ 1 สอน วันจันทร์ ที่ 23 สิงหาคม พ.ศ. 2553 เวลา 30 นาที สาระสาคัญ ผลไม้เป็นแหล่งวิตามินที่มีประโยชน์ต่อร่างกาย อีกทั้งผลไม้ที่มีขายตามท้องตลาดต่างมี มากมายหลายชนิดด้วยกัน การสอนให้เด็กปฐมวัยเรียนรู้คณิตศาสตร์เรื่องการนับจานวนนั้น สามารถนาผลไม้ที่มีตามท้องตลาดมาเป็นสื่อการสอนเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ เนื่องด้วยผลไม้ตามๆมีความแตกต่างกันทั้งรูปทรง สี ขนาด รสชาติ เมื่อนามาใช้ในการจัดกิจกรรม การประกอบอาหารก็จะทาให้เด็กๆเข้าใจ สนใจ ในการทากิจกรรม จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. เพื่อให้เด็กสามารถเปรียบเทียบลักษณะของวุ้นได้ 2. เพื่อให้เด็กรู้จักวัสดุ อุปกรณ์ที่ใช้ในการทาวุ้นผลไม้ สาระการเรียนรู้ 1. สาระการเรียนรู้ - การปฏิบัติตนในการประกอบอาหาร 2. กิจกรรมสาคัญ - การประกอบอาหาร และการทากิจกรรมร่วมกับผู้อื่น เนื้อหา 1. ประโยชน์ของผลไม้ 2. เปรียบเทียบลักษณะของผลไม้ ขั้นตอนการดาเนินกิจกรรม ขั้นนา 1. ครูทบทวนถึงกิจกรรมการทาวุ้นน้าหวาน ครูและเด็กสนทนาถึงวุ้นว่าเป็นอาหารว่าง สาหรับรับประทานเล่น สามารถทาได้หลายรูปแบบ จะทากับน้าหวาน เหมือนกับเช่นเด็กเคยทา แล้วก็ได้ 2. ครูนาผลไม้ชนิดต่างๆเช่น แอปเปิ้ล มะละกอ ส้มเขียวหวาน เงาะ ฝรั่ง แล้ว ร่วมกันพูดถึงความแตกต่างของผลไม้แต่ละชนิด จากนั้นครูนาผลไม้ที่หั่นเป็นชิ้นเล็กๆใส่จาน เตรียมไว้มาให้เด็กๆ ครูจิ้มชิ้นผลไม้ชูขึ้นถามเด็กว่าเป็นผลไม้ชนิดใด
  • 111.
    111 3. ครูและเด็กร่วมกันทบทวนข้อตกลงในการปฏิบัติกิจกรรมการประกอบอาหาร โดย มีข้อตกลงดังนี้ 4.1เด็ก ๆ ต้องรอรับอุปกรณ์ที่ครูแจกให้อย่างอดทน และมีระเบียบวินัย 4.2 ไม่พูดคุยเสียงดัง หรือเล่นซุกซนในระหว่างปฏิบัติกิจกรรม ขั้นดาเนินการ 1. เด็กเข้าแถวรับพิมพ์สาหรับใส่วุ้นที่ครูเตรียมไว้ให้โดยครูกาหนดให้เด็กไปนับมาคน ละ 8 ถ้วย 2. ครูและเด็กช่วยกันคนผงวุ้นกับน้าผลไม้ แล้วตักใส่พิมพ์ของตนเองจนกว่าจะครบ 5 ถ้วย หลังจากนั้นครูและเด็กนาผลไม้รวมที่หั่นเตรียมไว้ชิ้นเล็ก ๆ ให้เด็กตกแต่งตามชอบใจ โดย ย้าว่า1 พิมพ์จะใส่ผลไม้เพียง 1 ชนิด 3. ครูสุ่มแจกวุ้นที่แข็งตัวแล้วให้เด็กคนละ 8 ชิ้น จากนั้นครูชูวุ้นตัวอย่างขึ้นมา ให้เด็ก คนที่มีวุ้นเหมือนกันจับคู่วุ้นชนิดเดียวกับที่ครูชูขึ้น 4. หลังจากทากิจกรรมเสร็จเด็ก ๆ ร่วมกันเก็บอุปกรณ์ ลงในที่กาหนดและร่วมกันทา ความสะอาดบริเวณที่ทากิจกรรม ขั้นสรุป 1. ครู และเด็กร่วมกันสรุปถึงการทาวุ้นผลไม้ 2. ครูกล่าวชื่นชมและให้กาลังใจเด็กแต่ละคนที่มีพฤติกรรมความมีวินัยในตนเอง สื่อการเรียนรู้ 1. วัสดุ อุปกรณ์ในการทาวุ้นผลไม้ 2. ผงวุ้น 3. ผลไม้รวม การวัดและการประเมินผล 1. วิธีการวัด / สิ่งที่วัด 1.1 สังเกตการสนทนา และการตอบคาถาม 1.2 แบบวัดทักษะทางคณิตศาสตร์ ระหว่างปฏิบัติกิจกรรมการประกอบอาหาร 2. เกณฑ์การวัดผล 1 หมายถึง เด็กสามารถตอบคาถามได้ 0 หมายถึง เด็กไม่สามารถตอบคาถามได้
  • 112.
    112 แผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย สาระการเรียนรู้ อาหารดีมีประโยชน์ เรื่องน้ามะนาวคั้น สัปดาห์ที่ 6 วันที่ 2 สอน วันพุธ ที่ 25 สิงหาคม พ.ศ. 2553 เวลา 30 นาที สาระสาคัญ มะนาว เป็นแหล่งอุดมด้วยวิตามินซี ซึ่งมีประโยชน์ต่อร่างกาย การนามะนาวมาประกอบ อาหารในกิจกรรมการประกอบอาหาร นอกจากเด็กๆ จะสนุกสนานกับการได้ลิ้มรสเปรี้ยวของ มะนาวแล้ว ยังสามารถนาผลมะนาวมาสอดแทรกการเรียนรู้เรื่องรูปทรง และการนับจานวน ซึ่งการ จัดการเรียนการสอนเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยโดยเน้นเด็กเป็น สาคัญ กิจกรรมการประกอบอาหารต้องให้เด็กได้เรียนรู้ รู้จักคิด สนุกกับการได้คิดค้น และตอบ คาถาม รวมถึงการแก้ปัญหาอีกด้วย จุดประสงค์ 1. เพื่อเด็กสามารถจับคู่อาหารได้ 2. เพื่อให้เด็กรู้จักวัสดุ อุปกรณ์ในการทาน้ามะนาวคั้น สาระการเรียนรู้ สาระการเรียนรู้ - การปฏิบัติตนในการประกอบอาหาร กิจกรรมสาคัญ - การประกอบอาหารและการทากิจกรรมร่วมกับผู้อื่น เนื้อหา 1. ประโยชน์ของน้ามะนาว 2. จับคู่อาหารที่เหมือนกัน ขั้นตอนการดาเนิน ขั้นนา 1. ครูนาน้าผสมมะนาวมาให้เด็กแต่ละคนชิมโดยให้เก็บคาตอบไว้ในใจก่อนเพื่อรอ เฉลยพร้อมกัน แล้วครูท่องคาปริศนาให้เด็กๆทาย เด็กและครูร่วมกันเฉลย ว่าคือมะนาว 2. ครูและนักเรียนร่วมกันสนทนาถึงประโยชน์ ของมะนาวโดยใช้คาถามดังนี้ 1.1 เด็กคิดว่ามะนาวมีประโยชน์อย่างไร
  • 113.
    113 2.2 ครูหยิบผลมะนาวมาให้เด็กดู ว่าน้ามะนาวมีประโยชน์มากมายให้วิตามินซีมี ประโยชน์ต่อร่างกายนามาประกอบอาหารประเภทยา ตาน้าพริก และลองให้เด็กลองช่วยกันคิดว่า นอกเหนือจากชื่ออาหารที่เอ่ยมาแล้ว มะนาวยังสามารถเอามาทาอะไรได้อีก 3. ครูโยงเข้าสู่การทาน้ามะนาวคั้น ครูนาวัสดุอุปกรณ์มาให้เด็กดูและสัมผัสทั่วกัน 4. ครูและเด็กร่วมกันทบทวนข้อตกลงในการปฏิบัติกิจกรรม ประกอบอาหาร มีดังนี้ 4.1 เด็กๆ ต้องรองรับอุปกรณ์ที่ครูแจกให้อย่างอดทนและมีระเบียบ 4.2 ไม่พูดคุยเสียงดัง ระหว่างปฏิบัติกิจกรรม 4.3 ไม่ทาอุปกรณ์เสียหาย และหลังจากปฏิบัติกิจกรรมเสร็จต้องช่วยกันเก็บอุปกรณ์ ขั้นดาเนินการ 1. เด็กเข้ารอรับอุปกรณ์จากครู 2. ครูแบ่งเด็กออกเป็น 2 กลุ่ม ให้ตัวแทนกลุ่ม 1 คน ออกมารับลูกมะนาว กลุ่มละ 10 เมื่อเข้าไปในกลุ่มครูให้เด็กๆ ช่วยกันนับมะนาวตั้งแต่ 1 ผล 2 ผล 3 ผล.....จนถึง 10 ผล กลุ่มไหน ขาดหรือเกินต้องช่วยกันนับให้ครบ 10 ผล หลังจากนั้นครูผ่าลูกมะนาวและให้เด็กๆ ช่วยกันบีบน้า มะนาว ตักเมล็ดออก แล้วปรุงรสด้วยเกลือและน้าตาล ให้เด็กๆช่วยกันคนจนละลายจากนั้นช่วยกัน ชิมรสตามใจชอบ 3. หลังจากทากิจกรรมเสร็จแล้วเด็กๆ ร่วมกันเก็บอุปกรณ์และร่วมกันทาความสะอาด บริเวณที่ทากิจกรรม ขั้นสรุป 1. ครูและเด็กร่วมกันสรุปถึงประโยชน์ของมะนาวและการทาน้ามะนาว 2. ครูกล่าวชื่นชมและให้กาลังใจเด็กแต่ละคนที่มีระเบียบวินัยในตนเอง สื่อการเรียนรู้ 1. ปริศนา คาทาย 2. วัสดุอุปกรณ์ในการทาน้ามะนาวคั้น 3. มะนาว การวัดและประเมินผล 1. วิธีการวัด / สิ่งที่วัด 1.1 สังเกตการสนทนา และการตอบคาถาม 2. เกณฑ์การวัดผล เกณฑ์การให้คะแนน มีดังนี้
  • 114.
    114 ระดับคะแนน 1 หมายถึงเด็กสามารถตอบคาถามได้ 0 หมายถึง เด็กไม่สามารถตอบคาถามได้ ปริศนาคาทาย ฉันคือมะนาว ฉันคืออะไร ส้มใหญ่กว่าฉัน ผลเราคล้ายกัน แต่ดันเปรี้ยวกว่า
  • 115.
    115 แผนการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย สาระการเรียนรู้ อาหารดีมีประโยชน์ เรื่องไข่เจียวหมูสับ สัปดาห์ที่6 วันที่ 3 สอนวัน ศุกร์ ที่ 27 กรกฎาคม พ.ศ. 2553 เวลา 30 นาที สาระสาคัญ การนาไข่มาเป็นส่วนประกอบในการจัดกิจกรรมการประกอบอาหารนั้น นอกจากเด็กๆจะ ได้รับสารอาหารที่มีประโยชน์ต่อร่างกาย ยังถือเป็นกิจกรรมที่มีความเหมาะสมในการนามาจัด ให้กับเด็กเพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ เพราะเป็นกิจกรรมที่เด็กได้รับประสบการณ์ จากของจริง ส่งเสริมให้เด็กได้ใช้ประสาทสัมผัสทั้ง 5 ในการเรียนรู้และเป็นกิจกรรมที่เด็ก ๆ จะ ได้รับความสนุกสนาน ซึ่งถือเป็นกิจกรรมที่มีความสอดคล้องกับชีวิตประจาวันของเด็ก จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. เพื่อเด็กสามารถนับจานวน 1-20 ได้ สาระการเรียนรู้ 1. สาระการเรียนรู้ - การปฏิบัติตนในการประกอบอาหาร 2. กิจกรรมสาคัญ - การประกอบอาหารและการทากิจกรรมร่วมกับผู้อื่น เนื้อหา 3. ประโยชน์ของหมู และไข่ 4. ข้อตกลงในการทาไข่เจียวหมูสับ ขั้นตอนการดาเนิน ขั้นนา 1. ครูทบทวนเรื่อง ของ หมู และไข่ และทบทวนเพลง หมู และเพลง แม่ไก่ออกไข่ 2. ครูและเด็กร่วมกันสนทนาเกี่ยวกับประโยชน์ของหมูและไข่โดยใช้คาถามดังนี้ เด็กคิดว่า หมู มีประโยชน์ อย่างไรบ้าง แล้วไข่มีประโยชน์อย่างไรครูนา 2 สิ่ง คือ หมูและไข่มาให้ เด็กดู และบอกกับเด็กว่าเด็กคงทราบแล้วทั้งสองสิ่งนี้สามารถนาไปทาอาหารได้มากมายหลายอย่าง และให้เด็กช่วยกันยกตัวอย่างชื่ออาหารจากหมู และ ไข่ เช่น หมูทอด ไข่เจียว 3. ครูโยงเข้าสู่การทาไข่เจียวหมูสับ ครูนาวัสดุอุปกรณ์มาให้เด็กดูและสัมผัสทั่วกัน 4. ครูและเด็กร่วมกันทบทวนข้อตกลงร่วมกัน ดังนี้ 4.1 เด็กๆ ต้องรอรับอุปกรณ์ที่ครูแจกให้อย่างอดทนและมีระเบียบ
  • 116.
    116 4.2 ไม่พูดคุยเสียงดัง ระหว่างปฏิบัติกิจกรรม ขั้นดาเนินการ 1.เด็กเข้ารอรับอุปกรณ์จากครู 2. ครูแบ่งเด็กออกมารับไข่ตัวแทนเด็กๆ 2 คน นับใส่ตระกร้าคนละ 10 ฟอง คนแรก นาไปให้กลุ่มที่ 1 คนที่ 2 ไปให้กลุ่มที่ 2 หลังจากนั้นสมาชิกในกลุ่มช่วยกันนับให้ถูกต้องและ ช่วยกันตอกไข่ ผสมกับหมูสับแล้วให้ครูช่วยเด็กทอด ครูบอกเด็กว่าอาจเกิดอันตรายขึ้นได้ เพราะฉะนั้นครูจึงช่วยเด็กๆ 3. หลังจากทากิจกรรมเสร็จแล้วเด็กๆ ร่วมกันเก็บอุปกรณ์และร่วมกันทาความสะอาด บริเวณที่ทากิจกรรม ขั้นสรุป 1. ครูและเด็กร่วมกันสรุปถึงประโยชน์ของผัก 2. ครูกล่าวชื่นชมและให้กาลังใจเด็ก สื่อการเรียนรู้ 1. วัสดุอุปกรณ์การทาไข่เจียวหมูสับ การวัดและประเมินผล 1. วิธีการวัด / สิ่งที่วัด 1.2 การสนทนา 2. เกณฑ์การให้คะแนน มีดังนี้ ระดับคะแนน 1 หมายถึง เด็กสามารถตอบคาถามได้ 0 หมายถึง เด็กไม่สามารถตอบคาถามได้
  • 117.
  • 118.
    118 คู่มือดาเนินการทดสอบวัดทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ ของเด็กปฐมวัย (อายุ 3– 4 ปี) คาชี้แจง 1. แบบทดสอบชุดนี้ ใช้เพื่อวัดทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัย ด้านการ เปรียบเทียบ การจับคู่ การนับจานวน ระดับชั้นอนุบาลปีที่ 1 (3 – 4 ปี) ก่อนและหลังการจัด กิจกรรมการประกอบอาหาร 2. ในการดาเนินการทดสอบ ให้มีผู้ดาเนินการทดสอบ จานวน 1 คน และผู้ช่วยดาเนินการ ทดสอบ จานวน 1 คน สาหรับดูแลและอานวยความสะดวกให้ผู้รับการทดสอบสามารถปฏิบัติได้ ถูกต้องตามคาอธิบายของผู้ดาเนินการทดสอบ 3. แบบทดสอบทั้งหมดมีจานวน 1 ชุด แบ่งออกเป็น 3 ตอน จานวน 20 ข้อ ซึ่งกาหนดให้ ผู้รับการทดสอบกากบาท (x) ทับภาพที่เห็นว่าเป็นคาตอบที่ถูกต้องที่สุดตามคาสั่ง คาแนะนาในการใช้แบบทดสอบ 1. ลักษณะทั่วไปของแบบทดสอบประกอบด้วยแบบทดสอบจานวน 3 ชุด ดังนี้ ตอนที่ 1 การเปรียบเทียบ 7 ข้อ ตอนที่ 2 การจับคู่ 7 ข้อ ตอนที่ 3 การนับจานวน 6 ข้อ 2. ระยะเวลาที่ใช้ในการทดสอบ กาหนดให้ทาข้อละ 1 นาที โดยประมาณ 3. การตรวจให้คะแนน 3.1 ข้อที่กากบาท (x) ถูกต้องให้ 1 คะแนน 3.2 ข้อที่กากบาท (x) ผิดหรือไม่กากบาท (x) หรือกากบาท (x) เกิน 1 ตัวเลือก ให้ คะแนน 0 คะแนน 4. การเตรียมการก่อนทดสอบ 4.1 สถานที่ทดสอบ สถานที่ทดสอบควรเป็นห้องเรียนที่มีสภาพแวดล้อมทั้งภายในห้องและภายนอกที่ ยังเอื้ออานวยต่อผู้รับการทดสอบเป็นต้นว่า แสงสว่างเพียงพอและไม่มีเสียงดังจนเกินไป 4.2 ผู้ดาเนินการทดสอบต้องทาหน้าที่อ่านคาสั่งให้ผู้รับการทดสอบฟังและทา ดังนั้น จึงต้องอ่านคู่มือการทดสอบแต่ละตอนให้เข้าใจล่วงหน้า เพื่อให้คุ้นเคยกับสิ่งที่ต้องปฏิบัติในเวลา ดาเนินการทดสอบ
  • 119.
  • 120.
  • 121.
  • 122.
  • 123.
  • 124.
  • 125.
  • 126.
  • 127.
  • 128.
    128 ตารางที่ 5 ผลการประเมินความสอดคล้องระหว่างกิจกรรมการประกอบอาหารกับวัตถุประสงค์ ของการวิจัย ตามสูตรIOC = N R เมื่อ IOC = ดัชนีความสอดคล้อง R = ผลรวมของคะแนนจากผู้เชี่ยวชาญ N = จานวนผู้เชี่ยวชาญ เมื่อ + 1 = สอดคล้อง 0 = ไม่แน่ใจ -1 = ไม่สอดคล้อง ลา ดับ ที่ ชื่อกิจกรรม ผู้เชี่ยวชาญคนที่ 1 ผู้เชี่ยวชาญคนที่ 2 ผู้เชี่ยวชาญคนที่ 3 ดั ช นี ความ สอด คล้อง + 1 0 - 1 + 1 0 - 1 + 1 0 - 1 1 ผัดผักรวมมิตร / / / 1.00 2 ถั่วฝักยาวชุบแป้ งทอด / / / 1.00 3 ส้มตาผลไม้ / / / 1.00 4 น้าส้มคั้น / / / 1.00 5 ขนมไข่หวาน / / / 1.00 6 ยาไข่เค็ม / / / 1.00 7 ส้มตาแตงกวา / / / 1.00 8 ขนมครกไข่นกกระทา / / / 1.00 9 หมูทอด / / / 1.00 10 แซนวิช / / / 1.00 11 มันต้ม / / / 1.00 12 ยาหมูยอ / / / 1.00 13 วุ้นน้าหวาน / / / 1.00 14 ลูกชิ้นชุบแป้ งทอด / / / 1.00 15 ส้มตามะละกอ / / / 1.00 16 ไข่เจียวหมูสับ / / / 1.00 รวม 1.00
  • 129.
    129 ตารางที่ 6 ผลการประเมินความสอดคล้องระหว่างแบบวัดทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์กับวัตถุประสงค์การ วิจัย ตามสูตรIOC = N R เมื่อ IOC = ดัชนีความสอดคล้อง R = ผลรวมของคะแนนจากผู้เชี่ยวชาญ N = จานวนผู้เชี่ยวชาญ เมื่อ + 1 = สอดคล้อง 0 = ไม่แน่ใจ -1 = ไม่สอดคล้อง ลา ดับ ที่ ทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ ผู้เชี่ยวชาญคนที่ 1 ผู้เชี่ยวชาญคนที่ 2 ผู้เชี่ยวชาญคนที่ 3 ดั ช นี ความ สอด คล้อง + 1 0 - 1 + 1 0 - 1 + 1 0 - 1 ก.ด้านการเปรียบเทียบ 1 เด็กสามารถเปรียบเทียบจานวนที่น้อยที่สุดได้ / / / 1.00 2 เด็กสามารถเปรียบเทียบจานวนที่มากที่สุดได้ / / / 1.00 3 เด็กสามารถเปรียบเทียบขนาดใหญ่ที่สุดได้ / / / 1.00 4 เด็กสามารถเปรียบเทียบขนาดความยาวที่สุด ได้ / / / 1.00 5 เด็กสามารเปรียบเทียบขนาดเล็กที่สุดได้ / / / 6 เด็กสามารถเปรียบเทียบขนาดที่เท่ากันได้ / / / 1.00 7 เด็กสามารถเปรียบเทียบขนาดสั้นที่สุดได้ / / / 1.00 ข. ด้านการจับคู่ 1 เด็กสามารถจับคู่ภาพมะเขือยาวกับเงาได้ / / / 1.00 2 เด็กสามารถจับคู่ภาพกล้วยกับเงาได้ / / / 1.00 3 เด็กสามารถจับคู่อาหารที่มีประโยชน์ได้ / / / 1.00 4 เด็กสามารถจับคู่ภาพกับรูปทรงรีได้ / / / 1.00 5 เด็กสามารถจับคู่ภาพกับรูปทรงกลมได้ / / / 1.00 6 เด็กสามารถจับคู่อาหารที่พวกเดียวกันได้ / / / 1.00 7 เด็กสามารถจับคู่ภาพที่เหมือนกันได้ / / / 1.00 ค. ด้านการนับจานวน 1 เด็กสามารถนับจานวนภาพ 1- 3 ได้ / / / 1.00 2 เด็กสามารถนับจานวนภาพ 1- 2 ได้ / / / 1.00 3 เด็กสามารถนับจานวนภาพ 1- 4 ได้ / / / 1.00 4 เด็กสามารถนับจานวนภาพ 1- 5 ได้ / / / 1.00 5 เด็กสามารถนับจานวนภาพ 1- 6 ได้ / / / 1.00 6 เด็กสามารถนับจานวนภาพ 1- 10 ได้ / / / 1.00 รวม 1.00
  • 130.
  • 131.
    131 ตารางที่ 7 แสดงผลการหาค่าเชื่อมั่นของแบบทดสอบทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็ก ปฐมวัยโดยใช้สูตรของคูเดอร์ริชาร์ดสัน สูตรที่ 20 (K-R 20) ข้อ/คน 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 รวม 1 1 1 0 1 1 0 1 0 1 0 1 1 1 0 1 10 2 1 1 1 0 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 14 3 1 1 1 1 1 1 0 1 0 1 1 1 0 1 1 12 4 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 0 0 1 1 1 13 5 0 1 1 1 1 0 1 1 1 1 1 1 1 1 1 13 6 0 1 0 0 1 1 1 1 1 0 1 1 1 1 1 11 7 1 0 1 0 1 1 1 1 1 1 0 1 1 1 1 12 8 1 0 1 1 1 1 1 0 1 1 1 0 1 1 1 14 9 1 1 0 1 1 1 0 1 1 1 1 0 1 0 1 11 10 1 1 0 1 1 1 1 1 1 1 0 1 1 1 1 13 11 0 1 1 0 1 0 1 1 0 0 1 1 0 1 1 9 12 1 0 1 0 1 1 1 0 1 1 1 1 1 0 1 11 13 1 1 1 1 1 1 1 1 0 1 1 1 1 1 1 14 14 1 1 1 1 1 1 1 1 1 0 0 0 1 0 0 10 15 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 15 16 1 1 0 1 1 0 1 1 1 1 1 1 1 1 1 13 17 1 1 1 1 1 1 1 1 0 1 1 1 1 1 1 14 18 1 1 1 0 1 1 1 1 1 0 1 0 1 1 1 12 19 0 1 1 1 1 1 0 1 1 1 1 1 0 1 1 12 20 1 1 0 1 1 1 1 1 1 1 0 1 1 1 1 13
  • 132.
    132 ก. วิธีการคานวนหาค่าความแปรปรวนของแบบทดสอบทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็ก ปฐมวัยตามสูตรการหาค่าความเชื่อมั่น ของคูเดอร์ริชาร์ดสัน (Kuder – Richardson-20) สูตร ความแปรปรวน (s 2 ) ของคะแนนแต่ละข้อ =       N XX N 2 2 เมื่อ (s 2 ) ของคะแนนข้อ 1 = 0.71 (s 2 ) ของคะแนนข้อ 2 = 0.67 (s 2 ) ของคะแนนข้อ 3 = 0.56 (s 2 ) ของคะแนนข้อ 4 = 0.68 (s 2 ) ของคะแนนข้อ 5 = 0.62 (s 2 ) ของคะแนนข้อ 6 = 0.58 (s 2 ) ของคะแนนข้อ 7 = 0.57 (s 2 ) ของคะแนนข้อ 8 = 0.56 (s 2 ) ของคะแนนข้อ 9 = 0.68 (s 2 ) ของคะแนนข้อ 10 = 0.71 (s 2 ) ของคะแนนข้อ 11 = 0.72 (s 2 ) ของคะแนนข้อ 12 = 0.66 (s 2 ) ของคะแนนข้อ 13 = 0.64 (s 2 ) ของคะแนนข้อ 14 = 0.76 (s 2 ) ของคะแนนข้อ 15 = 0.65 (s 2 ) ของคะแนนข้อ 16 = 0.62 (s 2 ) ของคะแนนข้อ 17 = 0.63 (s 2 ) ของคะแนนข้อ 18 = 0.64 (s 2 ) ของคะแนนข้อ 19 = 0.55 (s 2 ) ของคะแนนข้อ 20 = 0.64
  • 133.
    133 ข. การหาค่าความเชื่อมั่นของแบบวัดโดยใช้สูตรของคูเดอร์ ริชาร์ดสันสูตรที่20(K-R 20) RU =            2 1 1 1 S pq N N RU =         25.46 77.75 1 120 20 RU =  89.11 19 20  RU = 1.46 x 0.64 RU = 0.85 ดังนั้น ค่าความเชื่อมั่นของแบบทดสอบทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็ก ปฐมวัย มีค่า เท่ากับ 0.85
  • 134.
  • 135.
    135 ตารางที่ 8 ข้อมูลของคะแนนทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยก่อนและหลังการ ทดลอง เลขที่ผลการทดสอบ ก่อน (X) X2 ผลการทดสอบ หลัง (X) X2 D D2 1 11 121 17 289 6 36 2 9 81 13 169 4 16 3 10 100 15 225 5 25 4 13 169 19 361 6 36 5 12 144 14 196 2 4 6 12 144 15 225 3 9 7 10 100 13 169 3 9 8 8 64 15 225 7 49 9 13 169 17 289 4 16 10 9 81 18 324 8 64 11 12 144 18 324 6 36 12 11 121 15 225 4 16 13 14 196 17 289 3 9 14 10 100 15 225 5 25 15 15 225 19 361 4 16 รวม x = 169 2 x =1959 x = 240 2 x =3896 D = 70 2 D = 366 X = 11.267 X = 16 S = 1.98 S = 2.00
  • 136.
  • 137.
    137 ก. การหาค่าคะแนนเฉลี่ยทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยก่อนการทดลองใช้สูตร (ชูศรี วงศ์รัตนะ,2534) X = เมื่อ x = 169 N = 15 = ดังนั้น X = 11.27 ข. การการหาค่าคะแนนเฉลี่ยทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยหลังการทดลอง ใช้ สูตร (ชูศรี วงศ์รัตนะ, 2534) X = เมื่อ x = 240 N = 15 = ดังนั้น X = 16 N X 15 169 N X N X 15 240 N X
  • 138.
    138 ค. การหาค่าความเบี่ยงเบนมาตรฐานก่อนการทดลอง ใช้สูตร(ชูศรี วงศ์รัตนะ, 2534) S = S = S = S = S = S = 1.980 ดังนั้น ค่าความเบี่ยงเบนมาตรฐานก่อนการทดลอง เท่ากับ 1.980 ง. การหาค่าความเบี่ยงเบนมาตรฐานหลังการทดลอง ใช้สูตร (ชูศรี วงศ์รัตนะ, 2534) S = S = S = S = S = S = 2.00 ดังนั้น ค่าความเบี่ยงเบนมาตรฐานหลังการทดลอง เท่ากับ 2.00 )1( )( 22    NN XXN )115(15 240389615 2   1415 5760058440   210 840 4 )1( )( 22    NN XXN )115(15 169195915 2   1415 2856129385   210 824 924.3
  • 139.
    139 จ. การเปรียบเทียบคะแนนทักษะพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของเด็กปฐมวัยก่อนและหลังการทดลอง โดยใช้ t-testแบบ Dependent Samples (ล้วน สายยศ และอังคณา สายยศ, 2538) t = 1 )( 22     N DDN D t = 115 7036615 70 2   t = 14 49005490 70  t = 14 590 70 t = 14.42 70 t = 49.6 70 t = 10.786 มีนัยสาคัญทางสถิติที่ระดับ .01 ดังนั้น คะแนนก่อนและหลังการทดลอง โดยใช้ t-test เท่ากับ 10.786
  • 140.
  • 141.
    141 รายชื่อผู้เชี่ยวชาญ 1. รองศาสตราจารย์ ดร.กาญจนาบุญส่ง รองอธิการบดี มหาวิทยาลัยราชภัฎเพชรบุรี 2. ผู้ช่วยศาสตราจารย์วันทนา กลิ่นงาม อาจารย์ประจาคณะมนุษยศาสตร์และ สังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฎเพชรบุรี 3. ผู้ช่วยศาสตราจารย์ไกรวี ศรีสุคนธ์ อาจารย์ประจาคณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฎเพชรบุรี
  • 142.
    142 ประวัติย่อผู้วิจัย ชื่อ นางศุภนันท์ พลายแดง วันเดือน ปีเกิด 1 เมษายน พ.ศ. 2525 สถานที่อยู่ปัจจุบัน 176 หมู่ 5 ตาบลไร่สะท้อน อาเภอบ้านลาด จังหวัดเพชรบุรี 76150 สถานที่ทางาน โรงเรียนมิตรภาพที่ 34 หมู่ 9 ตาบลบ้านแหลม อาเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี 76110 ตาแหน่ง ครูผู้สอนระดับปฐมวัย ประวัติการศึกษา พ.ศ. 2547 คบ. การศึกษาปฐมวัยจากสถาบันราชภัฏเพชรบุรี