Download to read offline
Etxea, janaria, bankete
- 1.
- 2. AURKIBIDEA • Etxea ▫ Ezaugarrinagusiak ▫ Eboluzioa ▫ Kaleak ▫ Bitxikeriak • Altzariak • Otorduak ▫ Afaria • Elikagai nagusiak • Banketea • Platonen banketea
- 3. Gutxi dira geratzenzaizkigun greziar etxeak, erabiltzen zituzten materialak (adobea, batez ere) oso ahulak zirela eta. Horregatik, dakigun gehiena, literatura liburuetatik dakigu. Kaleko etxeak bata bestearekin amankomuneko paretak zituzten. (adosatu modukoak) “Domus” erromatarra, etxe errotarra, errepublikako garaiko etxe helenistikoaren “kopia” da. •Bi patio edo lorategi zituen. •Berokuntza sistema “hypocostum” zen. Nahiz eta aberatsen etxeetan ere, “termotai” erabili. ETXEA
- 4. ETXEAREN EZAUGARRI NAGUSIAK •Elementu zentrala patioa zen: lauki formakoa, sabairik gabekoa, etxeko gela guztiak hartzen zituena eta argia nahiz haizea sartzen zituena. • Sarrerako atea, aurrerantz irekitzen zen, eskuleku batekin. • Korridore luze eta mehea zegoen, sarrerako atea eta patioa lotzen zituena. • Areto nagusiena egongela zen, oso handia zena eta gizonek erabiltzen zutena eguneroko bizitza egiteko.
- 5. • Etxearen aldeezkutuenean, emakumeen logela zegoen. Etxeak bigarren solairu bat izaten zuenean, hori zuzenean haientzako izaten zen. • Adobez eginak zeudenez, paretak normalean margotzen zituzten. Sabaiak horizontalak ziren, lohi lodiz eta teilaz eginak. • Bakarrik bigarren solairuan eraikitzen ziren lehioak, kristalik gabeak, egurrezko hesi batzuekin. • Etxea berotzeko, ikatzezko sutontziak erabiltzen ziren.
- 7. EBOLUZIOA • Garai helenistikoangreziar etxeak gutxi eboluzionatu zuen. Bizimaila altuko pertsonek, etxe handiagoak eta material hobeagoaz eraikitakoak egin zituzten, luxuzkoak. • Kasu batzuetan, beste patio bat edo lorategi bat eraiki zuten, emakumeen logeletara ematen zuena. • Hypocostum izeneko berokuntza sistema erabiltzen zuten aberatseen etxeetan.
- 9. KALEAK • Aro Helenistikoraarte ▫ Hirian ez ezegoen urbanismo araurik. ▫ Kaleak bihurgunetsuak ziren, jendeak bere etxea ahal zuen moduan eraikitzen zuelako. • Aro Helenistikoan ▫ Hiri berriak eraiki zituzten. ▫ Plano hipodamikoa erabili zuten. ▫ Kaleak zuzenak ziren eta haien artean angelu zuzenean gurutzatzen ziren.
- 10. ALTZARIAK • Greziar etxean,gero Erroman bezala gertatuko denez, altzari gutxi daude. • Garrantzitsuenak hauek ziren: ohea, sofa, hiru oinetako mahaiak, aulkiak eta kutxak. • Oheak bi motatakoak ziren: ▫ -lo egiteko, altua eta zabala, aulki moduko batetik igotzen zena. ▫ -etzan egiteko, jateko, irakurtzeko eta idazteko erabiltzen zena eta txikiagoa zena.
- 12. BITXIKERIAK • Etxe xumeenateak kanporantz irekitzen ziren. Beraz, etxetik atera baino lehen jendeak atean jotzen zuen kanpotik ibiltzen zirenei abisatzeko norbaitek atea irekiko zuela.
- 13. OTORDUAK • Gosaria: ogiaardoan sartzen zen. (πρόγευμα) • Hamaiketakoa: eguerdian egiten zen, gehienetan etxetik kan eta arina izaten zen. (μεσημεριανό) • Afaria: eguneko jatordu garrantzitsua zen eta eguzkia sartu aurretik egiten zen. (δείπνο)
- 14. AFARIA • Gonbidatuak etortzenzirenan, esklabu batzuk oinetakoak kentzen zizkieten, oinak garbitzen zizkieten baita eskuak ere. Gero, jaunaren esanak jarraituz, ohatze batzuetan binaka ezartzen ziren. Normalean, gizonek ezkerreko ukondoa bururdi batean ezartzen zuten, eskuineko besoa libre utziz janaria hartzeko. Emakumeek, berriz, ezkerreko besoaren hartzen zuten janaria eta gehienetan, esertzen ziren. Ohartzen bakoitzaren aurrean hiru oinetako mahai bat esartzen zen.
- 15. • Janariari dagokionez,afaria barazki batzuekin, arrain gazituarekin eta ostra batzuekin hasten zen. Azken-buruak, frutak eta pastelak izaten ziren. Jaten zen bitartean ez zuten edaten. Aldi berezietan, gonbidatuak etxean zeudenean, afaldu ostean pastel gazituak, gazta eta egarria pizten duten elikagaiak banatzen ziren. Orduan, ardoa urarekin nahastua edaten zuten, jaunak neurtutako neurrian. Bilera hizketan, poemak irakurtzen, jokuekin eta dantzekin luzatzen zen gehienetan.
- 16. ELIKAGAI NAGUSIAK • Idiaren,txerriaren edo ahariaren haragia. • Hegaztiak eta arraina. • Dortokak, ostrak eta karramarroak. • Lekale berdeak eta lehorrak, ilarrak, babarrunak edo dilistak. • Pastelak • Etxean egindako ogia • Esnea eta gazta • Ardoak, oso bereziak zirenak eta horregatik gutxitan edaten zirenak.
- 18. BANKETEA • Banketea, gizonedaleen bilera, greziarren denbora- pasa maitatuena zen. • Pertsona batek antola zezakeen, bere familia eta lagunak gonbidatuz; edo, baita bidu zezakeen erlijio talde bat ere. • Bi zati zituen: ▫ Lehenengoa: janariari zegokion ▫ Bigarrena: edariari zegokion eta Dionisioren ohorean egindako libazio batekin hasten zen. Dantzariek, akobate eta musikariek jaialdia luza zezaketen.
- 19. Bankete handiak bakarrikaberatsenek egiten zituzten, baina greziar etxe gehienetan, jaialdi erlijiosoetan edo familiako jaialdietan antolatzen zituzten.
- 20. PLATONEN BANKETEA (Συμπόσιον) • Elkarrizketabat da, K.a. 380. urtean sortu zena eta amodioari buruz hitz egiten duena. Obra honek, “amor platoniko” edo ezinezko amodio ideaia sortu zuen.