Endokrin Sistem hormonları

1. ENDOKRİN
SİSTEM
BARAN ARSLAN
11A 21127
BİYOLOJİ DÖNEM ÖDEVİ

2. ENDOKRİN
 Salgı işlevi gören özelleşmiş hücre topluluklarına BEZ denir.
 Endokrin iç salgı bezlerinden oluşur.Bu bezlerin salgılarına HORMON denir.
 Belirli bir hormona tepki gösteren hormona ise o hormonun HEDEF ORGANI denir.
 Vücutta homeostasiyi sağlar.(Kararlı iç denge)

3. ENDOKRİN BEZLER(İÇ SALGI)
 Kanalsızdır
 Hipofiz
 Tiroit
 Paratiroit
 Böbrek üstü bezi

5. Endokrin Bezler
 Hipofiz bezi-Hipotalamus
 Tiroid bezi
 Paratiroid bezi
 Böbrek üstü bezleri
 Pankreas
 Gonadlar-cinsiyet bezleri
 Diğerleri
 Böbrekler
 Pineal bez
 Timus bezi
 Kalp
 Sindirim kanalı

6. EKZORİN BEZLER
 Kanallıdır.
 Tükürük bezi
 Süt bezi
 Ter bezi
 Yağ bezi
 Gözyaşı bezi

7.  Birçok hormon sadece belli doku yada organda etkilidir.(Etkilenecek hücrenin zarındaki
glikoproteinlerin ilgili hormonu tanıması)
 Bazıları ise birden fazla organ yada doku üzrinde etkilidir.(östorejen gibi)

8. HORMONLARIN SALGILANDIĞI
YERLER
 İç salgı bezleri
 Bazı sinir hücreleri
 Karma bezler

10. HORMONLARIN YAPISI
 PROTEİN VE POLİPEPTİT YAPILI:insülin,parathormon,glukagon
 AMİNOASİT YAPILI:tiroit,adrenalin
 STEROİT YAPILI:testis,ovaryum,adrenal,korteks hormonları

11. HORMONLARIN GENEL ÖZELLİKLERİ
 Fizyolojik düzenleyicilerdir.
 Az miktarda da olsa etkilidir.
 Endokrin bezler tarafından salgılanır.
 Kan damarları ile taşınırlar.
 Genellikle salgılandıkları yerlerden başka yerde görev yaparlar.
 Bazıları ise üretildikleri yerlerde etkili olur.
 Salgılanması ve parçalanması enzimle olur.

12.  Bitkilerde floem boruları ve hücreler arasında difüzyonnla taşınırlar.
 Kandaki konsantrasyonları farklıdır.
 Etkileri yavaş ve uzun sürelidir.
 Kandan uzaklaştırabilmeleri için belirli bir süre geçerç

13. HORMONLARIN GÖREVLERİ
 Büyüme ve gelişme
 Çevresel değişikliklere uyum(açlık,sıkıntı,stres)
 Hücre zarının madde geçirgenliğini etkiler
 Cinsel gelişim ve üreme olaylarını kontrol eder.
 İkincil eşey özelliklerinin gelişmesine yardımcı olur.
 Homeostasi

15. HİPOFİZ BEZİ
 Bir sap ile hipotalamusa bağlıdır.
 3loptan oluşur
 Ön lop:STH,THS,ACTH,FSH,LH,LTH
 Ara lop:MSH
 Arka lop:ADH,OKSİTOSİN

16. 1.STH (SOMATOTROPİN)
 Kas ve kemik gelişimini kontrol eden büyüme hormonu.
 Protein sentezi hızını arttırır.
 Kemiklerin epifiz disklerini etkiler(boyca uzama).
 Kaslarda ağırlık artışı.
 Büyüme döneminde çok salgılanırsa jigantizim=devlik,az salgılanırsa
nanizm=cücelik
 Büyüme döneminden sonra çok salgılanırsa akromegani adı verilen el ayak
ve yüzlerde orantısız büyümeye sebep olur.

17. 2.TSH (TİROİT UYARICI HORMON)
 Tiroit bezinin çalışmasını kontrol eder.(tiroksin salgılanmasını)

18. 3.ACHT(ADRENO-KORTİKO-TROPİK
HORMON)
 Böbrek üstü bezinin kabuk (korteks) bölgesini uyarır.

19. 4.FSH(FOLİKAL UYARICI HORMON)
 Dişide yumurta,erkekte sperm oluşumunda etkilidir.
 Olgunlaşmış foliküllerden östorojen salgılattırır.

20. 5.LH (LÜTEİNLEŞTİRİCİ HORMON)
 Dişilerde ovulasyon(yumurta bırakımı),korpus luteum oluşumu ve
progesteron salgılanmasını düzenler.
 Erkeklerde testisten testesteron hormonu salgılattırır.

21. 6.LTH (LÜTEOTROİP
HORMON=PROLAKTİN)
 Sadece dişilerde
 Östorojen ve progesteron salgılanması
 Süt bezlerinin gelişmesi ve süt salgılaması
 Annelik içgüdüsü
 Korpus luteumun bozulmadan devamını sağlar

22. NOT:
 Hipofiz bezinin çalışmasını HİPOTALAMUS kontrol eder.
 FSH,LH ve LTH = GONADOTROPİK HORMONLAR

23. 7.MSH (MELONAİST UYARICI
HORMON)
 Derinin epidermis katmanında bulunup,melanin pigmenti içeren
melanoistleri etkileyerek derinin rengini belirler.

24. 8.OKSİTOSİN
 Hipotalamustan üretilir,hipofizde depolanır.
 Doğum için rahim(uterus) kaslarının kasılmasını sağlayarak doğuma
yardımcı olur.
 Süt bezlerinde üretilen sütün kanallara geçmesini sağlar.
 Sadece dişilerde.

25. 9.ADH (ANTİDİÜRETİK HORMON)
 Böbrek kanalcıklarından suyun geri emilmesini,idrarın yoğunlaşmasını
sağlar.
 Gerekenden az salgılanırsa idrar miktarı artar.
 Belirtileri şeker hastalağına benzer,ancak idrarda glikoz yok.
 Küçük atardamarın çevresindeki düz kasların kasılmasını sağlayarak kan
basıncını yükseltir.
 Alkol , ADH salgısını engeller.

26. Kanda ADH artarsa:
 Nefronda suyun geri emilimi artar.
 Kandaki su miktarı artar.
 İdrardaki su miktarı azalır.
 Kanın ozmatik basıncı azalır.

28. TİROİD BEZİ
 Gırtlağın altında,soluk borusunun her 2 tarafında bulunur.
 Hipofiz kontrolünde çalışır.
 Tüm omurgalılarda var.
 Kılcaldamarda çok zengin.
 TİROKSİN ve KALSİTONİN salgılar.

29. 1.TİROKSİN
 Metobolizma hızının artışına neden olur.
 Mitokondri sayısını arttırarak,besin ve oksijen tüketimini arttırır.
 Isı artışı olur.(enerji ile)
 İyot içerir.İyot eksikliğinde tiroksin salgısı azalır.
 TSH artarsa tiroit fazla uyarılır ve büyür=Guatr
 Küçük yaşlarda az salgılanırsa kretenizm denilen zeka geriliği ve
cücelik,ergin bireyde az salgılanırsa miksodema:vücutta uyuşukluk,saç
dökülmesi,vucut ısısının düşmesi
 Normalden fazla salgılanırsa:metobolizma çok hızlanır kalp daha hızlı
çalışır,vucut ısısı artar,solunum hızı artar.

30. TİROKSİN AZ SALGILANIRSA
 Metobolizma yavaşlar.
 Solunum hızı azalır.
 Oksijen kullanımı ve karbondioksit üretimi azalır.
 Vücut ısısı düşer.
 Kan basıncı,nabız,tansiyon düşer.
 Kolesterol artar.
 Basit guatr oluşumunu sağlar.

31. TİROKSİN ÇOK SALGILANIRSA
 Metobolizma hızlanır.
 Kalp atışı hızlanır.
 Oksijen kullanımı ve karbondioksit üretimi artar.
 Vücut ısısı artar
 Kan basıncı,nabız ve tansiyon artar.
 Kan akış hızı artar.
 Toksik guatr
 Ekzoftalmi:Gözün dışa doğru fırlaması

32. 2.KALSİTONİN
 Kandaki kalsiyum azalır.
 Paratiroit bezinin salgısı parathormonla beraber kalsiyum ve fosfor
metobolizmasını düzenler.
 Parathormon ile antogonist zıt çalışır.

33. PARATİROİT BEZİ
 Tiroit bezinin arkasında 4 küçük bez.
 Tüm omurgalılarda var.
 PARATHORMON salgılar.
 Sindirim tamamlanmasında,ince bağırsaktan kana kalsiyum iyonlarının
emilimini sağlar.
 Böbreklerden kalsiyum iyonlarının kana geri emilimini sağlar

34. PARATİROİT AZ SALGILANIRSA
 Kandaki Kalsiyum seviyesi düşer.
 Ağrılı kas kasılması,parmaklarda içe bükülme(tetani)

35. PARATİROİT ÇOK SALGILANIRSA
 Kandaki kalsiyum çok artar.
 Böbrek taşları oluşur.
 İskelet zayıflar.
 Kaslar uyarılara yanlış cevap verir.

36. KALSİYUMUN (Ca)ÖNEMİ:
 Kemiklerin sertleşmesini sağlar.
 Nöronlarda sinirsel iletimde rol oynar.
 Aktif taşımada etkilidir.
 Kanın pıhtılaşması için gerekli.
 Kasların kasılması için gerekli.

37. BÖBREK ÜSTÜ BEZLERİ
 Böbreğin üzerine yapışmış 2 adet bez vardır.
 Dış kısmına=kabuk (adrenal kortex)
 İç kısmına=öz (adrenal medulla)

38. 1.KORTİZOL
 Kan şekerini arttırır.
 Karbonhidrat,yağ ve protein metobolizmasında etkilidir.
 Proteinin karbonhidrata dönüşmesinde etkilidir.
 Tedavi amaçlı kullanılır.

39. 2.ALDOSTERON
 Böbreklerden sodyum ve klor iyonlarının geri emilmesini sağlar.
 Kan,hücre ve hücreler arası sıvının iyon derişiminin düzenlenmesi.

40. ALDOSTERON AZ SALGILANIRSA
 Sodyum ve klor un geri emilimi azalır.
 Potasyum geri emilimi artar.
 Kanda sodyum ve klor azalır potasyum artar.
 Kan basıncı düşer.
 Doku sıvısı azalır.
 Deri tunç rengini alır=addison

41. ALDOSTERON FAZLA SALGILANIRSA
 Sodyum ce klor geri emilimi artar.
 Potasyum geri emilimi azalır.
 Kanda sodyum ve klor artar,potasyum azalır.
 Kan basıncı artar.
 Doku sıvısı artar.
 Ödem oluşur.

42. 3.EŞEYYSEL HORMONLAR
 Asıl salgılanma yeri yumurtalık ve testislerdir.Buradan çok az salgılanır.
 Androjen,Progesteron,Östorojen

43. ADRENALİN=EPİNEFRİN
 Sempatik sinir sistemini uyarır.
 Kalp atışı artar.
 Kan basıncı artar.
 Kan şekeri artar.
 Soluk alışverişi artar.
 Karaciğer ve kaslardaki glikojenin glikoza dönüşümünü sağlar.
 Kanın pıhtılaşma süresi azalır.
 Yorgunluğa karşı dayanıklılık artar.
 Kan damarlarını genişletir,deri kılcallarını daraltır.
 Sindirimi yavaşlatır.

44. NORADRENİN=NOREPİNEFRİN
 Kan damarlarını daraltır.
 Kan basıncını arttırır.
 Solunumu hızlandırır.
 Nörohormon olarak görev yapar.

45. PANKREAS
 Karma bir bezdir(sindirim kanalına enzim,kana hormon salgılar).
 Hormonlar langerhans adacığı denilen bölgelerden kana verilir.
 Yapısındaki acinar hücrelerinden sindirim özsuyu salgılar.Bu öz su virsung
kanalı ile onikiparmak bağırsağına gönderilir.
 Longerhans adacıklarındaki alfa hücrelerinden glukagon hormonu
salgılanarak kana verilir.Bu hormonlar kan şekerinin ayarlanmasında görev
yapar.(endoksin bez)

46. 1.İNSÜLİN
 Langerhans adacığındaki beta hücrelerinden salgılanır.
 Kan şekerini düşürür.
 Dokularda glikojen depolanmasını sağlar.
 Az salgılanırsa kan şekeri çok yükselir ve şeker hastalığı oluşur.
 Protein sentezini hızlandırır.
 Anabolik görev yapar.
 Hücre zarının geçirgenliğini arttırarak kandan dokulara glikoz geçişini
hızlandırır.
 Glikozun yağ dokusu hücrelerine geçişi ve yağ asitine dönüşümünü
hızlandırır.

47. 2.GLUKAGON
 Alfa hücrelerince üretilip kana verilir.
 Yağların yıkımını hızlandırır.
 Katobolik görev yapar.
 Bağırsaklardan ve karaciğerden kana glikoz geçişini hızlandırır.
 Kan şekeri artar.

48. EŞEYSEL BEZLER
 YUMURTALIK (DİŞİDE-OVARYUM)
 TESTİS (ERKEKTE-ER BEZİ)

49. YUMURTALIKTAN SALGILANANLAR
 ÖSTROJEN
 PROGESTERON

50. 1.ÖSTROJEN
 Uterusun büyümesi
 Dişiye has özellikler
 Eşeysel olgunlaşma(ince ses,üreme organlarının gelişimi)

51. 2.PROGESTERON
 Uterusun süngerimsi yapı kazanması.
 Döllenmiş yumurtanın tutunması.

52. TESTİSDEN SALINANLAR
 TESTESTERON (ANDROJEN)

53. 1.TESTESTERON
 Sperm oluşumu,olgunlaşması.
 Erkeksi karakterlerin gelişimi(sesin kalınlaşması)

55. MİDE
 Sindirim organı
 GASTRİN hormonu salgılar.
 GASTRİN:Midenin sindirim enzimi salgılanan hücrelerini uyarır.

56. ONİKİPARMAK BAĞIRSAĞI
 Sindirim organı
 3 çeşit hormon üretir.
 ENTEROGASTRİN
 SEKRETİN
 KOLESİSTOKİNİN

57. 1.ENTEROGASTRİN
 Midenin enzim çıkarmasını durdurarak,boş midenin kendini sindirmesini
engeller.

58. 2.SEKRETİN
 Pankreası enzim salgılaması için uyarır.

59. 3.KOLESİSTOKİNİN
 Safranın onikiparmak bağırsağına boşalmasını sağlar.

60. TİMÜS BEZİ
 Göğüs kemiğinin altında bulunur.
 Çocukluk evresinde büyük,gençlik çağından sonra küçüktür.
 Bağışıklıkta etkili bir bez.

61. EPİFİZ
 Beyinde bulunan bir bez.
 MELATONİN hormonu üretir.

62. ASETİL COLİN
 Kan basıncını arttırır.
 Bağırsak hareketini arttırır.

63. HİSTAMİN
 Büyük damarların ve kılcal damarların daralmasını sağlar.

66. FEED-BACK MEKANİZMASI
Sinir sinyalleri
Hipotalamus
Optic tract
Hipofiz
Endokrin Bez
Hedef Organ
Hipotalamik
hormonlar
Hipofiz hormonları
Hormon
Uzunhalkafeedback
Kısahalkafeedback

67. POZİTİF FEED-BACK
KANDA
 FSH
 TUH
 LH
 ACHT
 ÖSTROJEN
 TİROKSİN
 TESTESTERON
 KORTİZA
ARTAR.

68. NEGATİF FEED-BACK
KANDA
 ÖSTROJEN
 TESTESTERON
 KORTİZOL
 TİROKSİN ARTAR
 FSH
 LH
 ACTH
 TSH AZALIR