Dokumen ini membahas pengenalan sumber dan alat elektrik, termasuk pembuatan pendawaian, jenis sel bateri, dan cara mengubah tenaga elektrik menjadi bentuk lain seperti cahaya dan haba. Ia juga menjelaskan cara mengendalikan dan mengganti lampu pendaflour serta penggunaan fius dalam litar elektrik untuk keselamatan. Selain itu, dijelaskan cara menyambungkan peralatan elektrik dengan plag yang berbeza dan langkah-langkah untuk mengira tenaga dan memperbaiki kerosakan pada litar.

1. ELEKTRIK Disediakan oleh : Hawa Naqiah bt Makmor SMS Muzaffar Syah

3. Setelah mempelajari bab ini, anda dapat : Mengenalpasti sumber dan kegunaan elektrik Mengenalpasti alatan tangan dan fungsinya Mengenalpasti jenis wayar dan plag Membuat pendawaian plag 3-pin 13 A Mengenalpasti fungsi fius Mengenalpasti bahagian lampu pendaflour serta mengganti tiub pendaflour dan suis penghidup Membaca dan menterjemah litar pendawaian lampu pendaflour Membuat pendawaian lampu pendaflour dengan menggunakan alatan tangan

4. TENAGA ELEKTRIK BOLEH DIHASILKAN MELALUI BEBERAPA CARA. ANTARANYA ADALAH :- KEMAGNETAN TINDAKAN KIMIA CAHAYA HABA TEKANAN

5. MAGNET DIGUNAKAN UNTUK MENGHASILKAN TENAGA ELEKTRIK DENGAN MENGGERAKKANNYA DALAM GEGELUNG WAYAR PRINSIP INI DIGUNAKAN PADA DINAMO BASIKAL MAGNET DIGERAKKAN DALAM GELUNG WAYAR GELUNG WAYAR GALVANOMETER JARUM METER AKAN BERGERAK KE KIRI DAN KE KANAN APABILA MAGNET DIGERAKKAN

6. DINAMO DIKENDALIKAN ATAS PRINSIP ARUHAN KEMAGNETAN SEMASA DINAMO DIGUNAKAN MAGNET DI DALAM DINAMO AKAN BERPUTAR MENGIKUT SATU ARAH DAN MENGHASILKAN ARUS ELEKTRIK PADA GEGELUNG UNTUK MENYALAKAN MENTOL PEMUTAR PUNCA BERTEBAT PUNCA DIBUMIKAN MAGNET KEKAL TERAS BESI BERTINDAK UNTUK MENGEMBANGKAN MEDAN MAGNET GEGELUNG WAYAR DIBUAT DARIPADA LILITAN WAYAR KUPRUM DINAMO BASIKAL

8. Turbin mempunyai rotor yang diputar oleh aliran air, stim atau angin Rotor terdiri dari bilah-bilah yang dipasang pada gandar Apabila bilah diputar oleh air, gandar akan berputar Gandar dihubung kepada penjana yang berputar dan menghasilkan kuasa elektrik

14. MELALUI TINDAKAN KIMIA DUA JENIS SEL DAPAT DIHASILKAN IA ITU SEL KERING (SEL UTAMA) DAN SEL BASAH (SEL SEKUNDER) SEL KERING SEL KERING DIGUNAKAN DALAM ALATAN ELEKTRIK VOLTAN RENDAH SEPERTI RADIO, JAM, LAMPU PICIT, ALAT MAINAN DAN PENCUKUR ELEKTRIK 1.5 Volt SIMBOL

16. BATANG KARBON PUNCA POSITIF PENUTUP LOYANG DI ATAS BATANG KARBON ELEKTROLIT CAMPURAN AMMONIUM KLORIDA DAN MANGAN DIOKSIDA BEKAS ZINK PUNCA NEGATIF PUNCA NEGATIF

17. SEL ALKALI

18. SEL MERKURI

19. SEL LITHIUM

20. SEL NIKEL CADMIUM

21. SEL BASAH DIGUNAKAN DI DALAM KENDERAAN SEPERTI BAS, LORI, KERETA DAN MOTORSIKAL TENAGA YANG DIHASILKAN ADALAH LEBIH TINGGI DARI SEL KERING APABILA TENAGANYA BERKURANGAN ATAU LEMAH, SEL BASAH DAPAT DICAS SEMULA SEL BASAH (SEKUNDER) PLAT POSITIF (Plumbum peroksida) PLAT NEGATIF (Plumbum) PENYELANG TERMINAL POSITIF TERMINAL NEGATIF

22. TERMINAL POSITIF TERMINAL NEGATIF ASID SULFURIK CAIR PLAT POSITIF DIGUNAKAN SEBAGAI ELEKTROLIT PENYELANG DIBUAT DARI GENTIAN KACA ATAU EBONIT BEKAS TERDIRI DARIPADA PLUMBUM PEROKSIDA PLAT NEGATIF DIBUAT DARIPADA PLUMBUM

23. SATU CONTOH SEL BASAH IALAH SEL ASID PLUMBUM SEL INI MENGHASILKAN 2 Volt BAGI PENGGUNAAN BIASA SEL INI DIBUAT DALAM 6 Volt DAN 12Volt 3 SEL BASAH DISAMBUNGKAN DALAM SIRI MENGHASILKAN 6 Volt + + + - - - SIMBOL 2V + 2V + 2V = 6 Volt BATERI 6 Volt BATERI 12 Volt 6 SEL BASAH DISAMBUNGKAN DALAM SIRI MENGHASILKAN 12 Volt + - + - + - + - + - + - 2V + 2V + 2V + 2V + 2V + 2V = 12 Volt

24. APABILA CAHAYA DIPANCARKAN KE PERMUKAAN BAHAN KIMIA SEPERTI SELENIUM, NATRIUM DAN KALIUM SEDIKIT ARUS ELEKTRIK DIHASILKAN PRINSIP INI DIGUNAKAN PADA METER DEDAHAN CAHAYA UNTUK KAMERA DAN SEL SOLAR PADA KALKULATOR KEGUNAAN CAHAYA SEBAGAI SUMBER ELEKTRIK

25. Menghasilkan tenaga cahaya Menghasilkan tenaga haba Menghasilkan tenaga kinetik Menghasilkan tenaga bunyi

26. PERKAKAS YANG DIGUNAKAN UNTUK MENUKARKAN TENAGA ELEKTRIK KEPADA TENAGA CAHAYA IALAH LAMPU PIJAR DAN LAMPU PENDAFLOUR KEGUNAAN ELEKTRIK TENAGA ELEKTRIK BOLEH DITUKAR KEPADA TENAGA LAIN SEPERTI CAHAYA, HABA, BUNYI DAN GERAKAN DENGAN MENGGUNAKAN PERKAKAS TERTENTU TIUB LAMPU STARTER PERUMAH LAMPU PENDAFLOUR FILAMEN BATANG KACA SESENTUH CEMAT BEBULI KACA LAMPU PIJAR

27. Peralatan yang digunakan untuk menukarkan tenaga elektrik kepada tenaga haba adalah: CEREK ELEKTRIK PERIUK NASI ELEKTRIK Pembakar roti elektrik Seterika elektrik

28. Peralatan yang digunakan untuk menukarkan tenaga elektrik kepada tenaga kinetik adalah: KIPAS ANGIN MESIN PENGISAR MESIN BASUH Kesemua perkakas berkenaan adalah berasaskan motor elektrik KIPAS ANGIN Bilah Kipas Perintang boleh Laras (remote control)

29. RADIO, TELEFON DAN MIKROFON Pembesar suara mengubah tenaga elektrik kepada tenaga bunyi

30. Alatan tangan Wayar Jenis plag Fius Lampu pendaflour

31. PENA UJIAN Sesuai dan selamat digunakan untuk mengesan arus elektrik antara 50V-500V Lampu neon akan menyala apabila disentuh pada wayar hidup

32. PEMOTONG SISI Memotong wayar elektrik Memotong lebihan wayar pada punca tamatan

33. PLAYAR MUNCUNG TIRUS

34. PLAYAR GABUNG

35. PENJALUR WAYAR Digunakan untuk menjalur dan memotong wayar

36. WAYAR KUPRUM BERENAMEL Digunakan untuk membuat gegelung pada motor elektrik dan transformer Disalut dengan lapisan enamel

37. WAYAR LEMBAR TUNGGAL Digunakan untuk membuat pendawaian dalam litar mudah seperti radio dan komponen elektronik

38. WAYAR TERAS TUNGGAL Pendawaian litar elektrik di radio dan pembesar suara Pendawaian litar elektrik domestik

39. WAYAR TERAS KEMBAR Terdiri dari 2 wayar teras tunggal yang dicantum sekali

40. WAYAR TIGA TERAS Berpenebat PVC – pada perkakas elektrik yang tidak menghasilkan haba seperti mesin basuh, kipas angin Berpenebat PVC beranyaman benang – pada perkakas elektrik menghasilkan haba pemanas seperti seterika, ketuhar

41. Digunakan untuk menyambungkan peralatan elektrik dengan soket alir luar Terdapat pelbagai jenis dan bentuk plag mengikut kegunaan dan kuasa alatan yang disambungkannya

42. PLAG 2-PIN 2 AMPERE Digunakan untuk alatan berkuasa kecil seperti radio, pencukur elektrik dan jam elektrik

43. PLAG 3-PIN 13 AMPERE Digunakan untuk kebanyakan perkakas elektrik di rumah Mempunyai fius kartrij 13 Ampere untuk tujuan keselamatan

45. PLAG 3-PIN 15 AMPERE Digunakan untuk kelengkapan berkuasa tinggi seperti pendingin udara dan pemanas air Mempunyai pin bentuk bulat dan tidak menggunakan fius

46. Langkah 1 Potong penebat luar dengan teliti supaya tidak terpotong penebatnya. Langkah 2 Buang penebat luar dan benang yang terdedah

47. Langkah 3 Buka penutup plag dan longgarkan skru tamatan. Masukkan wayar di bawah pengapit dan ketatkan semula skrunya. Langkah 4 Potong teras jika terlalu panjang supaya lebih kemas.Jalurkan penebat pada teras.

48. Langkah 5 Pintal dan lipat hujung teras yang telah dijalur Langkah 6 Pasang teras pada tamatan mengikut kod warna yang ditetapkan.

49. Melindungi litar dan perkakas elektrik Mencegah kemalangan yang mungkin berlaku akibat litar pintas Apabila arus yang mengalir melaluinya melebihi kadar fius, fius akan lebur dan pengaliran elektrik terputus Disambung secara siri dalam litar dan dipasang pada wayar hidup (L)

50. FIUS DAWAI Dalam bentuk dawai dengan kadar yang ditetapkan Pemegang fius diperbuat daripada bahan tahan haba seperti seramik dan bakelit

51. FIUS KARTRIJ Fius terbakar mesti diganti dengan fius baru dengan kadar yang betul

52. Kelebihan lampu pendaflour berbanding lampu pijar : Cahaya lebih terang Kurang menghasilkan haba Kos lebih murah

57. TIUB PENDAFLOUR Diperbuat daripada kaca Berisi wap merkuri dan gas argon Bahagian dalam disalut dengan lapisan fosfor

58. PERUMAH Mengandungi cok, pemegang tiub, pemegang suis penghidup, suis penghidup

59. COK Membekalkan voltan yang tinggi pada awal penyalaan dan menstabilkan voltan selepas lampu menyala

60. PEMEGANG TIUB Menyangga tiub pendaflour

61. PEMEGANG SUIS PENGHIDUP Menempatkan suis penghidup

62. SUIS PENGHIDUP Hanya berfungsi menghidupkan lampu Lampu akan terus menyala walaupun suis penghidup ditanggalkan

63. Pastikan suis lampu dimatikan Pegang kedua-dua hujung tiub pendaflour, pusingkan 90 ° Tanggalkan dan tukarkan tiub Pasangkan tiub dengan memasukkan pin elektrod ke dalam pemegang tiub Pusingkan tiub 90°

64. Pastikan suis lampu dimatikan Tanggalkan suis penghidup dengan memusingkannya lawan arah jam Masukkan suis penghidup yang baru dan pusing ikut arah jam Hidupkan suis lampu untuk menguji fungsi suis penghidup

65. Terjemahkan lukisan skematik kepada sambungan litar sebenar

66. Longgarkan skru dan buka penutup perumah Dengan menggunakan wayar teras tunggal, buat sambungan seperti lukisan skematik Tutup semula perumah dan dan skrukan Pasang tiub dan pusingkan 90 °

67. KEJADIAN LAMPU TIDAK MENYALA KEROSAKAN COK ROSAK TIUB ROSAK SUIS PENGHIDUP ROSAK

68. KEJADIAN LAMPU BERKELIP-KELIP TETAPI TIDAK MENYALA KEROSAKAN TIUB ROSAK SUIS PENGHIDUP ROSAK

69. KEJADIAN KEDUA-DUA HUJUNG TIUB MERAH DAN LAMPU TIDAK MENYALA KEROSAKAN TIUB ROSAK SUIS PENGHIDUP ROSAK