1. Дараах зургийг ажиглаарай.
Юуны тухай өгүүлж байна вэ?
Хантайшир-Эрдэм цогцолбор сургууль

2. Сэдэв: Дулаан
Зорилго
● Зорилт ● Дулааныг мэдрэх
● Жишээ1 ● Термометрээр
● Жишээ2 дулааныг хэмжих арга,
● Даалгавар1 барил эзэмших
● Даалгавар2 ● Кельвин ба Цельсийн
● Дүгнэлт хуваариар илэрхийлэх

3. Туршилт1
/арьсны халуун хүйтнийг мэдрэх чадвар /
●
Зорилго ● Хүний суганаас баруун гарлуу энерги шилжиж баруун гар халсан.
● Зүүн гар төмөрлүү энерги алдаж хөрсөн.
● Зорилт ● Халуун биеэс хүйтэн биерүү энерги температур жигдрэх хүртэл
зөөгддөг,
● Жишээ1 ● Хүн арьсныхаа температурын өөрчлөлтийг мэдэрдэг.
● Жишээ2 Нэмэлт мэдээлэл
● Өрөө 20*С байхад тайван байгаа хүн цагт 419кЖ дулаан
● Даалгавар1 алддаг,Арьсны дамжуулалаар 15%, цацралаар 66%, уушги арьсаар
ялгарах усны уураар 19%, алдана.
● Даалгавар2 ● Баруун гараа сугандаа хавчуулж,зүүн гараараа анги доторх
хүйтэн зүйлийг барих
● Дүгнэлт ● Хэсэг хугацааны дараа хоёр гараа байна вэ?
хүзүүндээ хүргэнэ үү. Хүзүү чинь халуун байна уу? Хүйтэн
байна уу?
● Хэсэг хугацааны дараа юу мэдрэгдэж

4. Зорилго Дулаан Биеийн байдал
● Зорилт Алдах= Ялгарах
Алдах ялгарах Даарна
● Жишээ1
Алдах<ялгарах
● Жишээ2 хоногт Алдах энерги
● Даалгавар1 500 мл шингэн уушги ба 500мл*2,4кЖ/мл=,,,,
арьсаар
● Даалгавар2 Арьсны дулаан 419кЖ/цаг*,,,,,,*24=,,,,,,,,
дамжуулалаар ,,,,,,,
● Дүгнэлт цацралаар ,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,

5. Дулаан
Зорилго
● Зорилт Шинж чанар
Халуун
Хүйтэн
● Хэмжигдэхүүнээр
илэрхийлэх
● Жишээ1 Хэмжиг
Температур
● Хэмжигдэхүүнээ
дэхүүн
● Жишээ2 багажаар хэмжих
● Даалгавар1 ● Хэмжих тохирсон
f
тэмдэглэгээ t 0 ,Т, t аргаар тодорхойлох
● Даалгавар2 ● Тодорхой нэгжээр
илэрхийлдэг
● Дүгнэлт Хэмжигч Термометр
багаж

6. Дулаан
Зорилго
● Зорилт Биеийн хэм хир
● Жишээ1 зэрэг халуун, хүйтэн
● Жишээ2 байгааг илэрхийлэх
хэмжигдэхүүнийг
● Даалгавар1
физикт температур
● Даалгавар2 гэнэ.
● Дүгнэлт

7. Келивин ба Целсийн хуваарь
ЦЕЛЬС КЕЛЬВИН
ХИЙ
100 0
373,15К
ШИНГЭН
0 0
273,15К
-273,15 0 ХАТУУ
0 К
Т=t +273,15

8. Термометрээр хэмжихэд
юуг анхаарах вэ?
1. Агаарын температурыг сүүдэрт
хэмжинэ.
2.Юм зоиж болохгүй
3. Булцуунаас барьж болохгүй
4.Унагахаас болгоомжил
5. газар ухаж болохгүй
6. заалтыг эгц урдаас нь харна
7. Өөртөө параллель байрлуулна,
8. налуу үед 90 өнцгөөр харна

9. Даалгавар
хэмжилт хийж дараах хүснэгтэд
бичээрэй
Термометр
заалт
нарийвлал

10. Гэрийн даалгавар
● 37
● 105­ийг Келивины
хуваариар
● 58К
● 300К ­ийг Цельсийн
хуваариар илэрхийл
● Гэрт байгаа 4-5
зүйлсийн халуун
хүйтнийг хэмжих

11. Анхаарал тавьсанд баярлалаа.