ชื่อทางวิทยาศาสตร์  Coffea  spp. ถิ่นกำเนิดทวีปอัฟริกา  แถบประเทศเอธิโอเปีย  กาแฟ   (coffee)
เริ่มจากคนเลี้ยงแพะ  สังเกตุเห็นแพะกินใบและผลกาแฟแล้วมีอาการสดชื่น จึงรับประทานบ้าง ชาวอาหรับ เผยแพร่การบริโภคเมล็ดกาแฟ แถบประเทศใกล้ทะเลเมดีเตอร์เรเนียน การใช้ประโยชน์
ปลูกมากและเป็นผู้นำการผลิตกาแฟของโลกคือ ประเทศบราซิล ปลูกกันทั่วไปแถบอเมริกาใต้ อัฟริกาและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ การปลูกในโลก
เริ่มปลูกครั้งแรก  แถบทางเหนือในจังหวัดลำปาง  ภาคตะวันออกในแถบจังหวัดจันทบุรี และภาคใต้แถบจังหวัดสงขลา ปัจจุบันมีแหล่งปลูกสำคัญ  2  แหล่ง คือ ภาคเหนือ คือ เชียงใหม่ เชียงราย แถบที่สูงจะเป็น พันธุ์อาราบิกา   ( เป็นแหล่งปลูกใหม่จากโครงการพระราชดำริ ) ภาคใต้ คือ ชุมพร ระนอง นครศรีธรรมราช เป็นแหล่งปลูกที่สำคัญของประเทศไทย จะเป็น พันธุ์ โรบัสตา การปลูกในประเทศไทย
มีการผันผวนของราคาในแต่ละปีสูง ขึ้นกับปริมาณการผลิต ซึ่งจะแปรตามสภาพภูมิอากาศของโลก  ฉะนั้นทำให้การผลิตของไทยไม่มีการผลิตมากนัก แหล่งผลิตที่สำคัญของประเทศไทย คือ ภาคใต้จะเป็นแหล่งผลิตกาแฟโรบัสตา ซึ่งคุณภาพต่ำราคาไม่ดี  แหล่งผลิตกาแฟอาราบิกาซึ่งอยู่ทางภาคเหนือ  กำลังการผลิตยังต่ำไม่เพียงพอสำหรับใช้ในประเทศ ปัญหาการผลิต
-  แยกได้  3  พันธุ์หลัก 1. อาราบิกา  ( Arabica ) -  ต้นเล็ก , ใบเล็ก -  เมล็ดเล็ก ,  คุณภาพดี และมีผลผลิตสูง -  เหมาะที่จะปลูกในที่สูง อุณหภูมิต่ำ -  ไม่ต้านทานต่อโรคราสนิม  ( Rust ) พันธุ์กาแฟ
2 . โรบัสตา  ( Robusta ) -  ต้นใหญ่ , ใบใหญ่ -  เมล็ดโต ,  คุณภาพและผลผลิตปานกลาง -  เหมาะที่จะปลูกในที่ราบ ใกล้ระดับน้ำทะเล -  ต้องการความชุ่มชื้นสูง -  ต้านทานต่อโรคราสนิม
3.  ลิเบอริกา  ( Liberica ) -  ต้นใหญ่ , ใบใหญ่เรียบ -  เมล็ดโตมาก ,  คุณภาพต่ำและผลผลิตปานกลาง -  ต้านทานต่อโรคราสนิม -  ชอบความชุ่มชื้น
อุณหภูม ิเฉลี่ยประมาณ  20   . c   พันธุ์อาราบิกา  17  –  20  . c   พันธุ์โรบัสตา  20 25  . c ฝน   1,000  –  1,250  มม . / ปี   ช่วงแล้งต้องเพียงพอสำหรับการกระตุ้นออกดอก แสง  ต้องเพียงพอ  ซึ่งส่วนมากแล้วมักอยู่ในเขต   Tropical  แต่อย่างไรก็ตาม ร่มเงาประมาณ  30-50 %  ของแสงอาทิตย์ เป็นสิ่งจำเป็นในบางแถบ เช่น ประเทศเปอร์โตริโก สภาพภูมิอากาศสำหรับกาแฟ
ขึ้นได้ดินเกือบทุกชนิด ระบายน้ำได้ดี เช่น พื้นที่ลาดเอียง pH   ประมาณ  4.5-6.5 ดิน
นิยมการเพาะเมล็ดสุกเต็มที่และสมบูรณ์ อายุ  50-60  วันก็จะได้ต้นกล้างอกมีใบจริง ประมาณ  4  ใบ ทำการย้ายต้นกล้า ลงถุงพลาสติกหรือแปลงเพาะชำ โดยมีระยะปลูก  30  x  100  ซม .   ควรมีร่มเงา ต้นกล้าอายุ  1 - 1  ½  ปี ก็สามารถย้ายลงปลูกในแปลงได้แล้ว การขยายพันธุ์
ต้นกล้าอายุ  1- 1  ½  ปี  ( สูง  60-75  ซม .  หรือมีใบจริงไม่น้อยกว่า  7  คู่ )  ก็นำลงปลูกในแปลง  แปลงปลูกระยะแรกควรมีร่มเงาบ้างซึ่งส่วนมากจะใช้ปลูก ไม้ร่มเงา คือ  -  ร่มเงาชั่วคราว คือ กล้วย กระถิน ถั่วมะแฮะ ฯลฯ -  ร่มเงาถาวร คือ ทองหลวง สะตอ มะพร้าว ฯลฯ ระยะปลูกโดยทั่วไป ใช้  3  x   3   เมตร หรือ ประมาณ  200  ต้น  /   ไร่  ( ระยะปลูกจะขึ้นกับวิธีการปลูกและการตัดแต่งทรงพุ่ม ) การปลูก
ตัดยอด เมื่อต้นกาแฟสูงประมาณ  2  เมตร ให้ตัดยอกที่ระดับ  1.8  เมตร เลี้ยงกิ่งที่แตกเพียง  1  กิ่ง เพื่อการเจริญเติบโตต่อไป ตัดแต่งเพื่อเลี้ยงต้นใหม่  เลี้ยงกิ่ง  4  กิ่ง หลังเก็บเกี่ยวผลผลิตครั้งที่  1  ให้ตัดกิ่งที่  1 หลังเก็บเกี่ยวผลผลิตครั้งที่  2  ให้ตัดกิ่งที่  2 หลังเก็บเกี่ยวผลผลิตครั้งที่  3  ให้ตัดกิ่งที่  3 หลังเก็บเกี่ยวผลผลิตครั้งที่  4  ให้ตัดกิ่งที่  4 หลังเก็บเกี่ยวผลผลิตครั้งที่  5  ให้ตัดกิ่งที่  1 ตัดแบบทั้งต้น ทำการปลูก  ทำการปลูกแบบฮาวาย วิธีการตัดแต่ง
เก็บเกี่ยวเฉพาะผลที่สุก การปอกผลกาแฟ ควรจะเริ่มทำภายใน  1   วัน หลังจากเก็บผลกาแฟจากต้น การเก็บเกี่ยว
ตากแดด  5-7  วัน เมล็ดกาแฟที่ตากได้ระดับพอดี เมล็ดในจะมีสีคล้ำและแข็ง กัดไม่แตก การตาก เอา  silver skin  ออก โดยการตำและฝัดร่อน พร้อมทั้งเป็นการแยกเมล็ดที่ดำและเมล็ดที่แตกออกจากเมล็ดดีด้วย การกระเทาะเปลือก
การผลิตเมล็ดกาแฟแบบแห้ง -  โดยปล่อยให้ผลกาแฟสุก แห้ง คาต้น -  หรือถ้าไม่แห้งก็ต้องตากให้แห้ง นำผลแห้งเข้าเครื่องสีหรือตำ ฝัด  +  ร่อน เมล็ดกาแฟ
1.  โรคราสนิม  ( Rust ) เกิดจากเชื้อรา  -  รอยแผลจะเป็นสีเหลืองกึ่งส้ม ปรากฏอยู่ใต้ใบ ระบาดมากในฤดูฝน ป้องกันกำจัด -  ใช้พันธุ์ต้านทาน -  ฉีดยาป้องกันกำจัดเชื้อรา เมื่อมีการระบาด 2.  แมลง   -  เพลี้ยหอย  ,   เพลี้ยแป้ง ป้องกันกำจัด  -  ฉีดยากำจัด 3.  หนู , กระรอก  กินผลกาแฟที่สุก ป้องกันกำจัด  -  ทำความสะอาดสวน   -  ใช้เหยื่อพิษ โรคและศัตรู

Coffee

  • 1.
    ชื่อทางวิทยาศาสตร์ Coffea spp. ถิ่นกำเนิดทวีปอัฟริกา แถบประเทศเอธิโอเปีย กาแฟ (coffee)
  • 2.
    เริ่มจากคนเลี้ยงแพะ สังเกตุเห็นแพะกินใบและผลกาแฟแล้วมีอาการสดชื่นจึงรับประทานบ้าง ชาวอาหรับ เผยแพร่การบริโภคเมล็ดกาแฟ แถบประเทศใกล้ทะเลเมดีเตอร์เรเนียน การใช้ประโยชน์
  • 3.
  • 4.
    เริ่มปลูกครั้งแรก แถบทางเหนือในจังหวัดลำปาง ภาคตะวันออกในแถบจังหวัดจันทบุรี และภาคใต้แถบจังหวัดสงขลา ปัจจุบันมีแหล่งปลูกสำคัญ 2 แหล่ง คือ ภาคเหนือ คือ เชียงใหม่ เชียงราย แถบที่สูงจะเป็น พันธุ์อาราบิกา ( เป็นแหล่งปลูกใหม่จากโครงการพระราชดำริ ) ภาคใต้ คือ ชุมพร ระนอง นครศรีธรรมราช เป็นแหล่งปลูกที่สำคัญของประเทศไทย จะเป็น พันธุ์ โรบัสตา การปลูกในประเทศไทย
  • 5.
    มีการผันผวนของราคาในแต่ละปีสูง ขึ้นกับปริมาณการผลิต ซึ่งจะแปรตามสภาพภูมิอากาศของโลก ฉะนั้นทำให้การผลิตของไทยไม่มีการผลิตมากนัก แหล่งผลิตที่สำคัญของประเทศไทย คือ ภาคใต้จะเป็นแหล่งผลิตกาแฟโรบัสตา ซึ่งคุณภาพต่ำราคาไม่ดี แหล่งผลิตกาแฟอาราบิกาซึ่งอยู่ทางภาคเหนือ กำลังการผลิตยังต่ำไม่เพียงพอสำหรับใช้ในประเทศ ปัญหาการผลิต
  • 6.
    - แยกได้ 3 พันธุ์หลัก 1. อาราบิกา ( Arabica ) - ต้นเล็ก , ใบเล็ก - เมล็ดเล็ก , คุณภาพดี และมีผลผลิตสูง - เหมาะที่จะปลูกในที่สูง อุณหภูมิต่ำ - ไม่ต้านทานต่อโรคราสนิม ( Rust ) พันธุ์กาแฟ
  • 7.
    2 . โรบัสตา ( Robusta ) - ต้นใหญ่ , ใบใหญ่ - เมล็ดโต , คุณภาพและผลผลิตปานกลาง - เหมาะที่จะปลูกในที่ราบ ใกล้ระดับน้ำทะเล - ต้องการความชุ่มชื้นสูง - ต้านทานต่อโรคราสนิม
  • 8.
    3. ลิเบอริกา ( Liberica ) - ต้นใหญ่ , ใบใหญ่เรียบ - เมล็ดโตมาก , คุณภาพต่ำและผลผลิตปานกลาง - ต้านทานต่อโรคราสนิม - ชอบความชุ่มชื้น
  • 9.
    อุณหภูม ิเฉลี่ยประมาณ 20 . c พันธุ์อาราบิกา 17 – 20 . c พันธุ์โรบัสตา 20 25 . c ฝน 1,000 – 1,250 มม . / ปี ช่วงแล้งต้องเพียงพอสำหรับการกระตุ้นออกดอก แสง ต้องเพียงพอ ซึ่งส่วนมากแล้วมักอยู่ในเขต Tropical แต่อย่างไรก็ตาม ร่มเงาประมาณ 30-50 % ของแสงอาทิตย์ เป็นสิ่งจำเป็นในบางแถบ เช่น ประเทศเปอร์โตริโก สภาพภูมิอากาศสำหรับกาแฟ
  • 10.
    ขึ้นได้ดินเกือบทุกชนิด ระบายน้ำได้ดี เช่นพื้นที่ลาดเอียง pH ประมาณ 4.5-6.5 ดิน
  • 11.
    นิยมการเพาะเมล็ดสุกเต็มที่และสมบูรณ์ อายุ 50-60 วันก็จะได้ต้นกล้างอกมีใบจริง ประมาณ 4 ใบ ทำการย้ายต้นกล้า ลงถุงพลาสติกหรือแปลงเพาะชำ โดยมีระยะปลูก 30 x 100 ซม . ควรมีร่มเงา ต้นกล้าอายุ 1 - 1 ½ ปี ก็สามารถย้ายลงปลูกในแปลงได้แล้ว การขยายพันธุ์
  • 12.
    ต้นกล้าอายุ 1-1 ½ ปี ( สูง 60-75 ซม . หรือมีใบจริงไม่น้อยกว่า 7 คู่ ) ก็นำลงปลูกในแปลง แปลงปลูกระยะแรกควรมีร่มเงาบ้างซึ่งส่วนมากจะใช้ปลูก ไม้ร่มเงา คือ - ร่มเงาชั่วคราว คือ กล้วย กระถิน ถั่วมะแฮะ ฯลฯ - ร่มเงาถาวร คือ ทองหลวง สะตอ มะพร้าว ฯลฯ ระยะปลูกโดยทั่วไป ใช้ 3 x 3 เมตร หรือ ประมาณ 200 ต้น / ไร่ ( ระยะปลูกจะขึ้นกับวิธีการปลูกและการตัดแต่งทรงพุ่ม ) การปลูก
  • 13.
    ตัดยอด เมื่อต้นกาแฟสูงประมาณ 2 เมตร ให้ตัดยอกที่ระดับ 1.8 เมตร เลี้ยงกิ่งที่แตกเพียง 1 กิ่ง เพื่อการเจริญเติบโตต่อไป ตัดแต่งเพื่อเลี้ยงต้นใหม่ เลี้ยงกิ่ง 4 กิ่ง หลังเก็บเกี่ยวผลผลิตครั้งที่ 1 ให้ตัดกิ่งที่ 1 หลังเก็บเกี่ยวผลผลิตครั้งที่ 2 ให้ตัดกิ่งที่ 2 หลังเก็บเกี่ยวผลผลิตครั้งที่ 3 ให้ตัดกิ่งที่ 3 หลังเก็บเกี่ยวผลผลิตครั้งที่ 4 ให้ตัดกิ่งที่ 4 หลังเก็บเกี่ยวผลผลิตครั้งที่ 5 ให้ตัดกิ่งที่ 1 ตัดแบบทั้งต้น ทำการปลูก ทำการปลูกแบบฮาวาย วิธีการตัดแต่ง
  • 14.
    เก็บเกี่ยวเฉพาะผลที่สุก การปอกผลกาแฟ ควรจะเริ่มทำภายใน 1 วัน หลังจากเก็บผลกาแฟจากต้น การเก็บเกี่ยว
  • 15.
    ตากแดด 5-7 วัน เมล็ดกาแฟที่ตากได้ระดับพอดี เมล็ดในจะมีสีคล้ำและแข็ง กัดไม่แตก การตาก เอา silver skin ออก โดยการตำและฝัดร่อน พร้อมทั้งเป็นการแยกเมล็ดที่ดำและเมล็ดที่แตกออกจากเมล็ดดีด้วย การกระเทาะเปลือก
  • 16.
    การผลิตเมล็ดกาแฟแบบแห้ง - โดยปล่อยให้ผลกาแฟสุก แห้ง คาต้น - หรือถ้าไม่แห้งก็ต้องตากให้แห้ง นำผลแห้งเข้าเครื่องสีหรือตำ ฝัด + ร่อน เมล็ดกาแฟ
  • 17.
    1. โรคราสนิม ( Rust ) เกิดจากเชื้อรา - รอยแผลจะเป็นสีเหลืองกึ่งส้ม ปรากฏอยู่ใต้ใบ ระบาดมากในฤดูฝน ป้องกันกำจัด - ใช้พันธุ์ต้านทาน - ฉีดยาป้องกันกำจัดเชื้อรา เมื่อมีการระบาด 2. แมลง - เพลี้ยหอย , เพลี้ยแป้ง ป้องกันกำจัด - ฉีดยากำจัด 3. หนู , กระรอก กินผลกาแฟที่สุก ป้องกันกำจัด - ทำความสะอาดสวน - ใช้เหยื่อพิษ โรคและศัตรู