Chapter4

chatuphon Phobun:Lecturer 1
แบบจำำลอง
กระบวนกำร
Process Modeling

ชนิดของแบบจำำลอง (Types of
Models)
 แบบจำำลองทำงคณิตศำสตร์แบบจำำลองทำงคณิตศำสตร์ (Mathematical(Mathematical
Models)Models)
 แบบจำำลองที่เป็นถ้อยคำำอธิบำยแบบจำำลองที่เป็นถ้อยคำำอธิบำย (Descriptive(Descriptive
Models)Models)
 แบบจำำลองแผนภำพแบบจำำลองแผนภำพ (Graphical Models)(Graphical Models)

แบบจำำลองทำงคณิตศำสตร์แบบจำำลองทำงคณิตศำสตร์
(Mathematical Models)(Mathematical Models)
 กลุ่มของสูตรคำำนวณที่ใช้อธิบำยกฎเกณฑ์ทำงกลุ่มของสูตรคำำนวณที่ใช้อธิบำยกฎเกณฑ์ทำง
เทคนิค โดยมักใช้กับงำนด้ำนวิทยำศำสตร์และเทคนิค โดยมักใช้กับงำนด้ำนวิทยำศำสตร์และ
วิศวกรรม หรืองำนด้ำนกำรคำำนวณ สัญลักษณ์วิศวกรรม หรืองำนด้ำนกำรคำำนวณ สัญลักษณ์
ส่วนใหญ่มักนำำเสนอรูปแบบของสูตรและส่วนใหญ่มักนำำเสนอรูปแบบของสูตรและ
ฟังก์ชันฟังก์ชัน
÷
)(nf + - X
Connections=(N2
-N)/2)

แบบจำำลองที่เป็นถ้อยคำำอธิบำยแบบจำำลองที่เป็นถ้อยคำำอธิบำย
(Descriptive Models)(Descriptive Models)
 แบบจำำลองที่เขียนอยู่ในรูปแบบของแบบจำำลองที่เขียนอยู่ในรูปแบบของ
กระบวนกำร หรือขั้นตอนวิธีที่อยู่ในรูปแบบของกระบวนกำร หรือขั้นตอนวิธีที่อยู่ในรูปแบบของ
รหัสจำำลองรหัสจำำลอง (Pseudo Code)(Pseudo Code) หรือประโยคหรือประโยค
โครงสร้ำงภำษำอังกฤษโครงสร้ำงภำษำอังกฤษ (Structured(Structured
English)English) โปรแกรมเมอร์มักใช้เพื่อออกแบบโปรแกรมเมอร์มักใช้เพื่อออกแบบ
โปรแกรมโปรแกรม
Description
Xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx
xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx
xxxxxxxxxxxxxx
Xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx
xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx
x

แบบจำำลองแผนภำพแบบจำำลองแผนภำพ
(Graphical Models)(Graphical Models)
 แบบจำำลองแผนภำพแบบจำำลองแผนภำพ
หรือไดอะแกรม จัดหรือไดอะแกรม จัด
เป็นแบบจำำลองเป็นแบบจำำลอง
ที่มีประโยชน์ที่พัฒนำที่มีประโยชน์ที่พัฒนำ
ขึ้นโดยนักวิเครำะห์ขึ้นโดยนักวิเครำะห์
ระบบ สำมำรถเข้ำระบบ สำมำรถเข้ำ
ใจถึงควำมสัมพันธ์ใจถึงควำมสัมพันธ์
ของสิ่งต่ำงๆของสิ่งต่ำงๆ
ที่อยู่ในระบบที่อยู่ในระบบ
A p p
L a s t Q t r
D e m a n d
C a l c
A B C
A n a l y s i s
a n d
P r o p a g a t i
o n
Q r t r l y
I D U T I L I Z _ T A B L E
A p p
R e p l e n
C a l c s
M o n t h l y
I D I T E M S _ T A B L E
I D R E P L E N _ C L A S S _ T B L
I D
L A S T _ D E M A N D _ D A T E
L A S T _ A N N U A L _ D E M A N D
A v g D e m a n d
U T I L I Z _ C D
U T I L I Z _ C D
L A S T _ Q T R _ D E M A N D
L A S T _ 2 Q T R _ D E M A N D
L A S T _ 3 Q T R _ D E M A N D
L A S T _ A N N U A L _ D E M A N D
I D S H I P P I N G F I L E
Q T Y _ M A X I M U M
R E O R D E R _ P O I N T
L A S T _ M O _ D E M A N D
A p p
C y c l e
C o u n t
D a i l y
U T I L I Z _ C D
A p p
R e p l e n i s h m
e n t
P r o c e s s
A s R e q d
Q T Y _ M A X I M U M
R E O R D E R _ P O I N T
I D C O N T R O L
R E P L E N _ C A L C _ T B L

แบบจำำลองกระบวนกำร
(Process Model)
 อธิบำยถึงกระบวนกำรทำงธุรกิจ โดยแสดงให้อธิบำยถึงกระบวนกำรทำงธุรกิจ โดยแสดงให้
เห็นภำพรวมในระบบในลักษณะแผนภำพหรือเห็นภำพรวมในระบบในลักษณะแผนภำพหรือ
ไดอะแกรม หรือที่เรียกว่ำไดอะแกรม หรือที่เรียกว่ำ กำรออกแบบกำรออกแบบ
กระบวนกำรทำงธุรกิจใหม่กระบวนกำรทำงธุรกิจใหม่ (Business(Business
Process Redesign:BPR)Process Redesign:BPR)
แบบจำำลองเชิงโครงสร้ำงแบบจำำลองเชิงโครงสร้ำง (Structured Model)(Structured Model)
แบบจำำลองเชิงวัตถุแบบจำำลองเชิงวัตถุ (Object Model)(Object Model)
AnalysisAnalysis
Requirements
Specification
………….
………….
………….
Logical Model

แผนภำพกระแสข้อมูล (Data
Flow Diagram)
 แผนภำพกระแสข้อมูล เป็นแบบจำำลองกระบวนกำรที่
นำำมำใช้กับกำรวิเครำะห์และออกแบบระบบเชิง
โครงสร้ำง
 แสดงควำมสัมพันธ์ระหว่ำง กระบวนกำร(Process)Process) กับกับ
ข้อมูลข้อมูล((DataData)) โดยข้อมูลในแผนภำพจะทำำให้ทรำบถึงโดยข้อมูลในแผนภำพจะทำำให้ทรำบถึง
 ข้อมูลมำจำกไหนข้อมูลมำจำกไหน
 ข้อมูลไปที่ไหนข้อมูลไปที่ไหน
 ข้อมูลเก็บไว้ที่ใดข้อมูลเก็บไว้ที่ใด
 เกิดเหตุกำรณ์ใดกับข้อมูลในระหว่ำงทำงเกิดเหตุกำรณ์ใดกับข้อมูลในระหว่ำงทำง

ขั้นตอนการพัฒนาแผนภาพกระแส
ข้อมูล
1
What
system
Exits
now?2
What is
the
“logic” of
What
exists?
4
Create
the
System
needed3
What is
the
“logic” of
the
System
needed?
PHYSICAL
NEEDED
(new)
LOGICAL
EXISTS
(old)

 ขั้นตอนที่ขั้นตอนที่ 1:1: ศึกษารูปแบบการทำางานทางฟิสิคัลของศึกษารูปแบบการทำางานทางฟิสิคัลของ
ระบบงานเดิมระบบงานเดิม
((Physical –DFDPhysical –DFD ของระบบงานของระบบงาน
เดิมเดิม))
 ขั้นตอนที่ขั้นตอนที่ 2:2: วิเคราะห์ให้ได้มาซึ่งแบบจำาลองทางวิเคราะห์ให้ได้มาซึ่งแบบจำาลองทาง
ลอจิคัลของระบบงานเดิมลอจิคัลของระบบงานเดิม
((Logical –DFDLogical –DFD ของระบบงานของระบบงาน
เดิมเดิม))
 ขั้นตอนที่ขั้นตอนที่ 3:3: นำานำาLogical –DFDLogical –DFD ที่ได้จากขั้นตอนที่ที่ได้จากขั้นตอนที่ 22
มาเพิ่มความต้องการใหม่เข้ามาเพิ่มความต้องการใหม่เข้า
ไป และปรับปรุงให้เป็นไป และปรับปรุงให้เป็น Logical –Logical –
ขั้นตอนการพัฒนาแผนภาพกระแส
ข้อมูล (ต่อ)

ตัวย่างตัวย่าง Physical - Logical
ชำาระเงินค่าสินค้าชำาระเงินค่าสินค้า
LogicalLogical
ชำาระเงินค่าสินค้าด้วยเงินสดหรือบัตรเครดิตชำาระเงินค่าสินค้าด้วยเงินสดหรือบัตรเครดิต
PhysicalPhysical

มุมมองของผู้ใช้งานในกลุ่มต่างๆ ในมุมมองของผู้ใช้งานในกลุ่มต่างๆ ใน
การใช้ประโยชน์จากแผนภาพกระแสการใช้ประโยชน์จากแผนภาพกระแส
ข้อมูลข้อมูล
 ลูกค้าลูกค้า // ผู้ใช้งานผู้ใช้งาน ใช้ใช้ DFDDFD เพื่อแสดงภาพรมเพื่อแสดงภาพรม
ของระบบของระบบ
 โปรแกรมเมอร์โปรแกรมเมอร์ ใช้ใช้ DFDDFD เพื่อแสดงรายเพื่อแสดงราย
ละเอียด และใช้ละเอียด และใช้ เป็นเป็น
แนวทางในการพัฒนาโปรแกรมแนวทางในการพัฒนาโปรแกรม
 นักวิเคราะห์ระบบนักวิเคราะห์ระบบ ใช้ใช้ DFDDFD เพื่อแสดงภาพเพื่อแสดงภาพ
รวมของระบบและรวมของระบบและ รายราย
ละเอียดของระบบ

วัตถุประสงค์ของแผนภาพ
กระแสข้อมูล
 สรุปรวมข้อมูลทั้งหมดที่ได้จากการวิเคราะห์เป็นสรุปรวมข้อมูลทั้งหมดที่ได้จากการวิเคราะห์เป็น
รูปแบบของการพัฒนาเชิงโครงสร้างรูปแบบของการพัฒนาเชิงโครงสร้าง
 เป็นข้อตกลงร่วมกันระหว่างนักวิเคราะห์ระบบเป็นข้อตกลงร่วมกันระหว่างนักวิเคราะห์ระบบ
กับผู้ใช้งานกับผู้ใช้งาน
 นำาไปใช้ประโยชน์ต่อไปในขั้นตอนของการนำาไปใช้ประโยชน์ต่อไปในขั้นตอนของการ
ออกแบบระบบออกแบบระบบ
 ใช้อ้างอิง หรือเพื่อใช้สำาหรับการใช้อ้างอิง หรือเพื่อใช้สำาหรับการ
ปรับปรุงปรับปรุง//พัฒนาต่อในอนาคตพัฒนาต่อในอนาคต
 ทราบที่มาและที่ไปของข้อมูลที่ไหลไปยังทราบที่มาและที่ไปของข้อมูลที่ไหลไปยัง
กระบวนการต่างๆ (Data and Processes)

สัญลักษณ์ที่ใช้ในแผนภาพกระแส
ข้อมูล (Gane & Sarson)
สัญลักษณ์ ความหมาย ตัวอย่าง
Process
Data Flow
External Entity
Data Store
ประมวลผล
กระแสข้อมูล
ตัวแทนข้อมูล
สิ่งที่อยู่ภายนอกระบบ
แฟ้มข้อมูล
1
เช่ารถ
สัญญาเช่า
ลูกค้า
ข้อมูลลูกค้า

Processes
Processes :Processes :สัญลักษณ์แทนกิจกรรมที่เกิดขึ้นในระบบสัญลักษณ์แทนกิจกรรมที่เกิดขึ้นในระบบ
หรือกระบวนการที่ต้องทำาหรือกระบวนการที่ต้องทำา
ในระบบในระบบ
 สัญลักษณ์โปรเซสต้องมีหมายเลขกำากับเสมอ เช่นสัญลักษณ์โปรเซสต้องมีหมายเลขกำากับเสมอ เช่น 1,2,31,2,3
ตามลำาดับตามลำาดับ
 ชื่อที่ใช้กำากับโปรเซส ปกติใช้คำากริยาบอกการกระทำา เช่นชื่อที่ใช้กำากับโปรเซส ปกติใช้คำากริยาบอกการกระทำา เช่น
ลงทะเบียนลงทะเบียน,,เช่ารถเช่ารถ,,ชำาระเงินชำาระเงิน
 จำานวนโปรเซสที่สูงสุดนั้น ควรอยู่ในช่วงระหว่างจำานวนโปรเซสที่สูงสุดนั้น ควรอยู่ในช่วงระหว่าง 77 บวกลบบวกลบ
ด้วยด้วย 22
หมายถึงหมายถึง 55 ถึงถึง 99 โปรเซสโปรเซส
1
คำานวณ
เงินเดือนสุทธิ
เงินเดือน,ภาษี
ค่าประกันสังคม เงินเดือนสุทธิ

Data Flows
 กระแสข้อมูล แสดงถึงข้อมูลที่เคลื่อนไหวไปมาระหว่างกระแสข้อมูล แสดงถึงข้อมูลที่เคลื่อนไหวไปมาระหว่าง
Process, Data StoreProcess, Data Store และและ External EntityExternal Entity
1
คำานวณ
เงินเดือนสุทธิ
เงินเดือน,ภาษี
ค่าประกันสังคม เงินเดือนสุทธิ,สลิปเงินเดือน
แผนกา
รเงิน
พนักงา
น
D1ข้อมูลพนักงาน D2ข้อมูลเงินเดือน
D3ข้อมูลอัตราภาษีและประกันสังคม

External Entities
• มีหน้าที่รับข้อมูล และส่งข้อมูลจาก Process
• มีหลายชื่อเรียก เช่น Source , Destination ,
External Agent , Boundary
• แทนข้อมูล บุคคล หน่วยงาน หรือระบบงาน เช่น ลูกค้า
, ผู้จัดการ , พนักงาน
นักศึกษา นักศึกษา
External Entity ของนักศึกษา และสัญลักษณ์กาทำาซำ้า

Data Stores
 แหล่งที่ใช้จัดเก็บข้อมูลแหล่งที่ใช้จัดเก็บข้อมูล// แฟ้มข้อมูลแฟ้มข้อมูล
 Data StoreData Store จะถูกใช้งานโดยจะถูกใช้งานโดย ProcessProcess และสามารถและสามารถ
ทำาซำ้าได้ทำาซำ้าได้
D1data 1 D1data 1 D1data 1
1
Process 1
1
Process 1
1
Process 1
Input Output Input/Output

กฎเกณฑ์/ขั้นตอนการเขียน
แผนภาพกระแสข้อมูล
1.1. วิเคราะห์ได้ว่าระบบต้องประกอบด้วยวิเคราะห์ได้ว่าระบบต้องประกอบด้วย
External EntitiesExternal Entities อะไรบ้างอะไรบ้าง
2.2. ดำาเนินการเขียนแผนภาพที่แสดงถึงภาพรวมดำาเนินการเขียนแผนภาพที่แสดงถึงภาพรวม
ของระบบ หรือของระบบ หรือ Context DiagramContext Diagram
3.3. วิเคราะห์ข้อมูลในระบบว่า ควรมีข้อมูลวิเคราะห์ข้อมูลในระบบว่า ควรมีข้อมูล (Data(Data
Store)Store) อะไรบ้างอะไรบ้าง
4.4. วิเคราะห์กระบวนการหรือวิเคราะห์กระบวนการหรือ ProcessProcess ว่าควรมีว่าควรมี
กระบวนการหลักๆ อะไรบ้าง โดยอาจทำาเป็นกระบวนการหลักๆ อะไรบ้าง โดยอาจทำาเป็น
Process Decomposition DiagramProcess Decomposition Diagram

แผนภาพกระแสข้อมูล (2)
ตัวอย่างแผนภาพกระแสข้อมูลที่ถูกต้อง

ตัวอย่างแผนภาพกระแสข้อมูลที่ไม่ถูกต้อง

Sales
Ledger System
1
Receive
Invoices
2
Receive
Payments
3
Produce
Statements
2.1
Record
Payments
2.2
Validate
Payments
2.3
Process Daily
Analysis
2.4
Update
Sales
2.4.1 2.4.32.4.2
Level 0
(Context)
Level 1
(Top Level)
Level 2
Level 3
(not always needed)

รเขียนแผนภาพระดับที่ 1 และอาจมีระดับที่ 2 ในกรณีที่เร
รายละเอียด แต่ระดับ 3 อาจไม่จำาเป็นเสมอไป
วจสอบความสมดุล (Balancing) แก้ไขปรับปรุง (Redraw
ภาพโดยใช้เครื่องมือช่วยวาด เช่น Visio,SmartDraw,C

แผนภาพกระแสข้อมูล ระบบการจัดการบุคลากร

ctional Decomposition
งหน้าที่การทำางานในระบบการจัดการบุคลากร

Data Flow Diagram ระดับ Context Diagram (Level 0)
จัดการจัดการบุคลากร

Chapter4

More Related Content

What's hot

Similar to Chapter4

Chapter4