Downloaded 21 times
More Related Content
Biochemistry l 2
- 1. ФЕРМЕНТ Фермент нь биокатализаторбөгөөд биологийн гаралтай , химийн урвалыг түргэсгэдэг (удаашруулдаг) үйлчлэлтэй. Амьд эс болгон өөрийн гэсэн ферментүүдтэй (1 эс дотор 104-тэй тэнцэх ферментийн молекул агуулагдана) байх ба түүний үйлчлэл нь маш хүчтэй. Ферментийн оролцоогүй явагдах нэг ч урвал эсэд байхгүй. Одоогоор 2000 гаруй фермент мэдэгдээд байгаагаас 150 орчим ферментийг цэврээр гарган авч байгаа ба ихэнх ферментүүд нь уургийн гаралтай бодис юм гэдэг нь тодорхой болсон.
- 3. FERMENTUM Фермент нь латины-fermentum эсгэх хөрөнгө гэсэн утгатай үг . Фермент нь пептид холбоогоор холбогдсон аминхүчлийн үлдэгдэл бүхий полипептидээс тогтсон, молекул масс ихтэй органик нэгдэл болно. Дан аминхүчлийн үлдэгдлээс тогтсон ферментийг энгийн фермент, харин нь уургийн (апофермент) ба уургийн бус (кофермент) 2 хэсгээс тогтсон ферментүүдийг нийлмэл фермент гэнэ.
- 4.
- 5. ФЕРМЕНТ- ШИНЖ ЧАНАР Металлоферментбүх ферментийн ¼ хэсгийг эзэлнэ. Ферментийн орон зайн байршилтай хэсгийг идэвхтэй төв А гэх ба тэнд ферментийн үйлчлэлээр хувиралд орох бодис субстрат (S) холбогддог. Физик-хими шинж чанар: Уурагт бодис учир уургийн бүх шинжийг (молекул масс ихтэй, уураг уургийн бус хэсгээс тогтоно, коллойд , цахилгаан цэнэгт, тундасжих, уусах, 1.2.3.4зохион байгуулалтай, уургийн бус хэсэгтээ металтай, г.м ) хадгална.
- 6. ФЕРМЕНТИЙН ҮЙЛЧЛЭЛ Ферментийн үйлчлэл: Ферментийн үйлчлэлийн идэвхинь орчны pH-аас хамаардаг ба фермент бүр тодорхой pHбүхий орчинд, 370С-400С-д хамгийн идэвхтэй сайн үйлчилнэ. Фермент бүр өөртөө сонгон авсан тодорхой нэг бодист үйлчилдэг ба энэ чанарыг ферментийн (ганц бодист үйлчлэх, нэгэн төрлийн бүлэг бодист үйлчлэх, бүлэг бодист харьцангуй үйлчлэх , орон зайн хамааралтай үйлчлэх г.м ) сонгомол чанар гэнэ.
- 7.
- 8.
- 9. ФЕРМЕНТИЙН ҮЙЛЧЛЭХ МЕХАНИЗМ 1.Субстратферментэд нэвтрэн орж, фермент субстратын комплекс (ES) үүсгэх ба маш богино хугацаанд явагдана. 2. Фермент субстратын бүрдэл нэгдэл нь нэг ба хэд хэд үүсч болно (ES* - ES**) аажим явагдана. 3. Ферментийн идэвхитэй төвд байгаа субстрат задралд орж эцсийн бүтээгдэхүүн болон сална. (EP= = >E+P) Фермент нь бараг бүх биологийн шингэнүүдэд (цусны ийлдэс, сийвэн) чөлөөтэй, эс , эд, эрхтэнд чөлөөт ба бэхлэгдсэн байдлаар агуулагдана.
- 10. ФЕРМЕНТИЙН ИДЭВХИЙН НЭГЖ Ферментийгилрүүлэхдээ субстратыг хувиргаж байгаа идэвхийн харьцангуй нэгжээр тодорхойлно. Ферментийг гаргаж авахдаа бага температурт , ферментийн идэвхийг хамгаалах, тогтворжуулах бодис нэмж, тухайн эд, эс, эрхтнийг эвдэж ферментийг нь чөлөөлнө. Ферментийн идэвхийн нэгжийг катал гэх ба энэ нь өгөгдсөн нөхцөлд 1 секундын хугацаанд 1 моль субстратыг хувиргах ферментийн хэмжээ юм.
- 11. ФЕРМЕНТИЙН АНГИЛАЛ Ферментийн урвалынхурд нь субстрат ба ферментийн хэмжээнээс хамаарна. Эсийн дотор явагдах химийн урвалууд нь хурдасах (идэвхжүүлэгч) ба удааширдаг (саатуулагч -ингибитор) билээ. Ферментийг –аза нөхцөлтэйгээр дууддаг. Ферментийн ангилал: Ферментийг 1961 онд олон улсын биохимичдын холбооноос 6 анги болгон хуваасан бөгөөд энэ ангилалаа мөрдөж байна.
- 12.
- 14. 1.ОКСИДРЕДУКТАЗА БУЮУ ИСЭЛДҮҮЛЭН АНГИЖРУУЛАХФЕРМЕНТҮҮД 80 гаруй фермент багтана. Бодисууд 3 замаар исэлддэг. 1.О2-той нэгдэж, 2.Н2-өө алдаж, 3.Валентууд нь солигдон исэлдэнэ. Анаэроб дегидрогеназууд исэлдэж байгаа субстратаас Н2 салгаж аваад О2-оос бусад нэгдлүүдэд өгдөг. (лактатдегидрогеназа, глутаматдегидрогеназа г.м) Оксидазууд нь субстрат О2 хооронд явагдах урвалыг түргэсгэдэг. (глюкозоксидаза,одифенолоксидаза, каталаза-бүх амьтны, ургамлын эд эрхтэн, бичил биетэнд агуулагдах ба 0,09% Fe –тэй О2-той орчинд үүссэн хортой нэгдэл болох Устөрөгчийн хэт исэл Н2О2-ийг задалж хоргүйжүүлнэ )
- 15. 2. ТРАНСФЕРАЗА 17Огаруй фермент8 бүлэг болон багтана. Янз бүрийн нэгдлүүдийн хооронд атом буюу бүлэг атомуудын ( метил-бүлэг, карбоксил-бүлэг, формилбүлэг , альдегид, кетон, хүчлийн үлдэгдэл, алкиль, амин-бүлэг, фосфор агуулсан-бүлэг , хүхэр агуулсан бүлэг г.м ) хооронд зөөгдөх урвалыг түргэсгэхдээ амжуулагч-донор, хүлээн авагч-акцептор хоѐрын оролцоотой явагдана.
- 16. 3.ГИДРОЛАЗА , 4.ЛИАЗА 3.Гидролаза- 160 гаруй фермент 9 бүлэг болон багтана. Нийлмэл бодисуудыг (нийлмэл эфир, спиртийн бүлгүүд, пептид холбоо, амидын холбоо, хүчил ангидридын холбоо, г.м) устай нэгдүүлэх замаар энгийн нэгдлүүд болгон задлах ферментүүд бөгөөд гидролизын урвалыг түргэсгэдэг. 4. Лиаза- Янз бүрийн холбоог гидролизын бус замаар задалдаг үйлчлэлтэй бөгөөд ямар атомуудын холбоонд үйлчилж байгаагаар нь (С-С, С-О, С-N, С-S г.м) бүлэг болгон ангилдаг.
- 17. 5. ИЗОМЕРАЗА- 6.ЛИГАЗА БА СИНТЕТАЗА 5. Изомераза - 30 гаруй фермент 5 бүлэг болон багтана. Бодисын молекулын дотор явагдах ба бүлэг атомууд нь байр солих урвалыг түргэсгэнэ. 6. Лигаза ба синтетаза- 4О гаруй фермент 4 бүлэг болон багтана. Химийн холбоог бий болгох урвалыг түргэсгэнэ.
- 18. КОФЕРМЕНТ Коферментэд янз бүрийнорганик нэгдэл орох бөгөөд ихэвчлэн амин дэм, аминдэмийн фосфот эфир, нуклеотидууд байдаг. Мөн ферментийн идэвхитэй төвд холбогдож, салж нийлж үйлчлэлийг сайжруулж байдаг кофактор гэдэг бодис байх ба кофермент, кофактор 2 нь нэгдмэл нэгдэл юм гэж үздэг . Кофакторуудад витаминууд, ихэнхдээ металлын ионууд , зарим нэгдлүүд багтана. Металлын ионуудтай нэгдэж, химийн урвалыг түргэсгэгч биокатализаторуудыг металлофермент гэнэ.
- 19. КОФЕРМЕНТИЙН АНГИЛАЛ Ферментүүд ньэсийн дотор янз бүрийн хэсэгт (бөөмөнд , бөөмийн бүрхүүлд, митохондорт, лизосомд, эндоплазмын торонд гиалоплазмад ) тархана. Ферментүүдийн байршлыг тогтоосон нь тэдгээрийг цэврээр гарган авах, үйлчлэлийг судлах зэрэг олон талын ач холбогдолтой. Коферментийн ангилал: Нийлмэл ферментийн уургийн бус хэсэг болох коферментийг ферментийн үндсэн 6 ангилалын дагуу , мөн витамины(амин дэмийн ) уламжлалт, витамины бус уламжлалт гэж хуваана.
- 20. КОФЕРМЕНТҮҮД Ферментын коферментүүд мөнвитамины бус коферментүүд ордог. Үүнд: 1. Нуклеотидны коферментүүд 60 гаруй байгаагаас голчлон АДФ, АТФ, ЦТФ,ЦДФ, УТФ, УДФ, ГТФ, ГДФ нь урвалыг түргэтгэх коферментийн үүрэг гүйцэтгэнэ. 2. Металл агуулсан коферментүүд: төмөр агуулсан порфириний иж бүрдэл хамаарна. (цитохромууд, каталаза, пероксидаза ферментүүдийн уургийн бус бүлгүүд хамаарагдана.) 3. Фосфат , нүүрс усны коферментүүд , 4. Пептидийн коферментүүд орно.
- 22.
- 23. ЭНЗИМОЛОГИЯ Ферментийг энзим гэжнэрлэх ба фермент судлалыг энзимологи гэж нэрлэдэг. Орчин үеийн фермент судлалын шинжлэх ухааны гол зорилго нь Амьд эсийн дотор фермент бий болгох, өсгөх юм. Эсийн дотор байнга байдаг ферментийг конститут, эсэд шинээр нийлэгждэг ферментийг индуцир гэнэ. Ферментийн идэвхжилтийг саатуулдаг бодисуудыг репрессор гэх ба өвөрмөц , өвөрмөц бус байна.
- 24. ЭНЗИМОЛОГИЯ Мөн ямар нэгэнферментийн нийлэгжилтэнд нөлөөлдөг бодисуудыг индуктор гэдэг. Индуктор нь репрессортой холбогдож идэвхжүүлсэнээс уураг, ферментийн нийлэгжилт явагдана. Энэ нь ДНХ, РНХ-д явагдана. Ферментийн нийлэгжилтийг явуулах ДНХ-ийн тодорхой хэсгийг ген гэнэ. Ген – операторийн үйл ажиллагаа нь репрессор бодисоор тохируулагдана .
- 25. ФЕРМЕНТИЙН ЭМГЭГ- (ЭНЗИМОПАТИИ) Эрүүлбие махбодийн дотор ферментийн тохируулга алдагдан үүсэж байгаа эмгэгийг ферментийн эмгэг гэнэ. Эмгэг янз бүрийн шалтгаанаар үүсч болно ( Удмын өөрчлөлт, хорт бодис, аминдэмийн дутагдал, гормоны дутагдал г.м). Тийм учраас эмнэлэгийн биохимийн шинжилгээнд шингэн эд , эсийн доторхи ферментийн идэвхийг тодорхойлдог ба энэ нь өвчин үүсэх шалтгааныг тодорхойлох, харьцуулах зэрэгт ашигладаг.
- 27. Амилолитические ферменты –амилаза(расщепляет крахмал до олиго- и дисахаридов) Липолитические ферменты Липаза – желчные кислоты способны ингибировать липазу но колипаза соединяя с липазой препятствует действию желчных кислот Фосфолипаза А (желчные кислоты активируют эти ферменты) Холестеринэстераза Протеолитические ферменты Эндопептидазы (трипсин и химотрипсин) Экзопептидазы (карбоксипептидазы и аминопептидазы) Эластаза Все эти ферменты секретируются в неактивном состоянии. Энтерокиназа – вырабатываемая клетками слизистой оболочки двенадцатиперстной кишки превращает трипсиноген в трипсин а трипсин активирует другие протеазы. Нуклеазы (ДНК- РНК-аза)
- 29.
- 30.
- 34.