Download to read offline
Uploaded byZeti Akhtar
Bab 4-ting-2
Dokumen ini membincangkan kekayaan ekonomi Sarawak di bawah pemerintahan keluarga Brooke dan bagaimana ia mendorong penjajahan dan perubahan sosial. Keluarga Brooke melaksanakan dasar pecah dan perintah, melibatkan pemimpin tempatan dalam pentadbiran, serta memperkenalkan pelbagai jenis kegiatan ekonomi. Perubahan pendidikan dan perkembangan infrastruktur juga dicatat, meskipun terdapat penentangan daripada penduduk tempatan terhadap pemerintahan mereka.
Bab 4-ting-2
- 1. Bab 4 Kekayaan EkonomiKekayaanEkonomi Sarawak MendorongSarawak Mendorong Penjajahan KeluargaPenjajahan Keluarga BrookeBrooke
- 2. KEKAYAAN EKONOMI SARAWAK MENDORONGPENJAJAHAN KELUARGA BROOKE Perpecahan Membuka Ruang Penjajahan Perubahan Ekonomi di Bawah Pentadbiran Keluara Brooke Keluarga Brooke Meluaskan Kuasa Perubahan Sosial Di Bawah Pentadbiran Keluarga Brooke Keluarga Brooke Memantapkan Pentadbiran
- 3.
- 4. Kesultanan Brunei . MelantikPembesar-pembesar tempatan mentadbir Sarawak tanpa campur tangan Brunei
- 5. Pangeran Indera Mahkota •Mengambil alih kuasa pembesar Melayu tempatan • Kurun ke-19 menjadi wakil pemerintahan Kesultanan Brunei • Mengambil alih perdagangan emas dan antimoni • Mengenakan cukai yang tinggi kepada penduduk tempatan • Tidak membayar upah kepada orang Bidayuh yang bekerja di lombong antimoni
- 6. Kesan Orang Bidayuh danOrang Melayu menentang pemerintah Brunei Sarawak
- 7. James Brooke 1. Berjayamenamatkan tentangan 2. Pelantikan Brooke dilengah-lengahkan Pangeran 3. Brooke marah dan membedil Kuhcing 4. 1841, Pangeran terpaksa melantik Brooke sebagai Gabenar dan Raja Sarawak 5. 1842, Brooke menghadap Sultan Brunei untuk mengesahkan kedudukan 6. Sultan Brunei gerun melihat kedatangan Brooke dan angkatannya lalu mengiktiraf perjanjian 1841 dengan penambahan syarat-syarat baru
- 8. Sultan Omar AliSaifuddin • 1846, baginda menentang Brooke • Baginda berjaya ditewaskan • Perjanjian baru juga dibuat di mana, (a) Brooke diiktiraf sebagai Raja Sarawak yang Merdeka (b) Berkuasa penuh ke atas Sarawak
- 9. Pangeran Raja MudaHashim 1. Dihantar menamatkan tentangan 2. 1840, didatangi James Brooke 3. Meminta pertolongan Brooke menamatkan tentangan. 4. Berjanji melantik Brooke sebagai Gabenor jika berjaya
- 10. Perjanjian antara PangeranRaja Muda Hashim- James Brooke (1841) • Antara syarat perjanjian ialah: 1. James Brooke memerintah negeri Sarawak dan Menguasai segala hasilnya 2. James Brooke harus menghormati dan memelihara undang-undang dan adat istiadat orang Melayu
- 11. Perjanjian antara SultanOmar Ali Saifuddin dengan Brooke1842 • Antara syarat perjanjian ialah: 1. Sultan Brunei menyerahkan Sarawak dari kawasan Tanjung Datu ke Sungai Samarahan dan menyerahkan segala hasil cukainya kepada James Brooke dan pewarisnya 2. James Brooke akan membayar 2500 dolar setiap tahun kepada baginda 3. Agama dan adat istiadat penduduk Sarawak tidak boleh diganggu. 4. Sultan Brunei mengiktiraf James Brooke sebagai Raja Putih Sarawak
- 12.
- 13. Soalan 1: lengkapkan cartadi bawah Sebab-sebab penduduk tempatan Menentang pentadbiran Pangeraan Indera Mahkota
- 14. Soalan 2: Apakah tujuanSultan Brunei menghantar pengeran Raja Muda Hashim ke Sarawak? A. Membantu James Brooke B. Membantu Datu Patinggi Ali C. Menguasai hasil antimoni dan emas D. Menamatkan kebangkitan penduduk tempatan D
- 15. A. Bandar Kucingdibedil B. Penentangan orang Bidayuh C. Penubuhan angkatan laut British D. Desakan daripada Pembesar tempatan Soalan 3. Pangeran Raja Muda Hashim terpaksa melantik James Brooke menjadi Gabenor Dan Raja Sarawak yang Pertama Apakah peristiwa yang menyebabkan Raja Muda Hashim melantik James Brooke sebagai Raja Sarawak? B
- 16. Keluarga Brooke Meluaskan Kuasa Daritahun 1853 hingga 1905
- 17. Tahun 1853 • 1853,berlakunya penentangan di Saribas dan Batang Lupar • Sultan Abdul Mu’mein tidak dapat mengawal penentangan • Lalu menyerahkan tanah antara sungai Samarahan dengan Sungai Rajang dengan bayaran 1500 dolar setahun
- 18. Tahun 1861 • Berlakunyamasalah kekacauan di sepanjang Sungai Rajang • Sultan Mu’mein menyerahkan Sungai Rajang dan menerima bayaran 4500 dolar setahun
- 19. Tahun 1883 • Berlakunyapembunuhan beberapa orang Murut di Lembangan Sungai Trusan. • Hal ini menyebabkan kawasan tersebut diserahkan dengan bayaran 4500 dolar setahun
- 20. Tahun 1905 • CharlesBrooke telah membeli Lawas daripada Sultan Hashim Jalal (1885-1906)
- 21. KELUARGA BROOKE MEMANTAPKANPENTADBIRAN SARAWAK •PERKENALKAN PEMERINTAHAN BERAJA •PEMIMPIN TEMPATAN DILIBATKAN DALAM PENTADBIRAN •MEMBENTUK MAJLIS TERTINGGI DAN MAJLIS NEGERI •DIBAHAGIKAN KEPADA LIMA BAHAGIAN, SETIAP BAHAGIAN DITADBIR OLEH MAJLIS BAHAGIAN.
- 22. PENGLIBATAN PEMIMPIN TEMPATANDALAM PENTADBIRAN BROOKE PENGLIBATAN PEMIMPIN TEMPATAN DALAM PENTADBIRAN BROOKE MAJLIS TERTINGGI KEANGGOTAAN RESIDEN BAHAGIAN PERTAMA EMPAT ORANG DATU MELAYU TUJUAN MENASIHATI JAMES BROOKE MEMBUAT SEMUA DASAR MELULUSKAN UNDANG- UNDANG DAN PERATURAN BERKAITAN PENTADBIRAN MAJLIS NEGERI KEANGGOTAAN KETUA KAUM BUMIPUTERA TUJUAN MEMBERI PELUANG PEMIMPIN BUMIPUTERA BERSIDANG TIGA KALI SETAHUN MENGAMBIL BAHAGIAN DALAM PENTADBIRAN
- 23. MAJLIS BAHAGIAN RESIDEN,PENOLONG RESIDEN,PENOLONG PEGAWAIDAERAH, PEGAWAI ANAK NEGERI TUJUAN ⇒ MENASIHATI RESIDEN ⇒ MENGETUAI OPERASI KETENTERAAN ⇒ MENJAGA KEAMANAN ⇒ MENGUTIP CUKAI KEANGGOTAAN BAGI MELICINKAN PENTADBIRAN PERLUNYA BEBERAPA JABATAN DI TUBUHKAN SEPERTI JABATAN KEHAKIMAN, JABATAN POLIS, JABATAN KASTAM DAN CUKAI, SERTA PEJABAT POS
- 24. PERJANJIAN ANTARA BRITISHDENGAN CHARLES BROOKE (1888) SYARAT-SYARAT PERJANJIAN : BRITISH MELINDUNGI SARAWAK DARIPADA SERANGAN MUSUH KELUARGA BROOKE MEMERINTAH NEGERI DENGAN BEBAS HAL EHWAL LUAR NEGERI ADALAH DI BAWAH KAWALAN BRITISH
- 25. 1941 CHARLES VYNERBROOKE MENCADANGKAN PERLEMBAGAAN SARAWAK YANG MEMBERI KUASA PEMERINTAHAN KEPADA RAKYAT SARAWAK PERLEMBAGAAN SARAWAK 1941 ANTARA ISI KANDUNGAN IALAH : 1. CHARLES VYNER BROOKE MENYERAHKAN KUASA MUTLAKNYA KEPADA MAJLIS TERTINGGI DAN MAJLIS NEGERI 2. RAJA SARAWAK MEMERINTAH DENGAN NASIHAT MAJLIS TERTINGGI 3. MAJLIS NEGERI DIBERI KUASA MELULUSKAN UNDANG-UNDANG DAN MENGURUSKAN KEWANGAN 4. RAJA MEMPUNYAI KUASA UNTUK MEMBATALKAN UNDANG-UNDANG YANG DILULUSKAN OLEH MAJLIS NEGERI 5. RAJA BROOKE MELANTIK KEBANYAKAN AHLI MAJLIS TERTINGGI DAN MAJLIS NEGERI PERLEMBAGAAN INI GAGAL DILAKSANAKAN KERANA PERANG DUNIA KEDUA MELETUS
- 26. PERUBAHAN EKONOMI DIBAWAH PENTADBIRAN KELUARGA BROOKE PERUBAHAN EKONOMI DI BAWAH PENTADBIRAN KELUARGA BROOKE KEGIATAN EKONOMI YANG DIJALANKAN
- 27. TANAMAN TRADISIONAL GAMBIR 1885,jumlah eksport gambir1370 tan LADA HITAM Ditanam oleh orang Cina di bahagian Pertama dan Ketiga KELAPA Ditanam oleh orang Melayu di Bahagian Pertama dan Kedua SAGU Ditanam di Sungai Igan,Oya,Mukah dan Bintulu
- 28. HASIL HUTAN HASILHASIL KETERANGANKETERANGAN SarangBurung dikutip dari gua batu kapur seperti Gua Niah Mempunyai khasiat Dijual dengan harga yang tinggi Getah Jelutung dieksport ke Amerika Syarikat Pembalakan dijalankan oleh Syarikat Borneo dan orang Cina di sekitar Sungai Rajang Hasilnya dieksport ke Hong Kong, Australia dan Amerika Syarikat Hasil hutan lain kapur barus, rotan, damar,
- 29.
- 30. •MAJLIS NEGERI •MAJLIS TERTINGGI LATIHANPENGUKUHAN SOALAN OBJEKTIF 1. Pada pendapat anda, apakah tujuan James Brooke mewujudkan kedua-dua jentera pentadbiran di atas? A. melicinkan pentadbiran B. menjaga keamanan C. memperkenalkan sistem parlimen British D. menyediakan rakyat berkerajaan sendiri A
- 31. 2. Apakah perananyang dimainkan oleh Majlis Bahagian? I. memungut cukai II. memudahkan pentadbiran III. mengubal undang-undang Bahagian IV. menasihati Residen dalam pentadbiran A. I dan II B. I dan III C. II dan III D. III dan IV D
- 32. 3. Perlombongan turutdiberi perhatian semasa pentadbiran James Brooke di Sarawak. Apakah bahan galian yang dilombong di Bau? I. Emas II. Antimoni III. Minyak petroleum IV. Arang batu A. I dan II B. II dan III C. III dan IV D. I dan IV A
- 33. PERUBAHAN SOSIAL DIBAWAH PENTADBIRANPERUBAHAN SOSIAL DI BAWAH PENTADBIRAN KELUARGA BROOKEKELUARGA BROOKE PERUBAHAN SOSIAL DI BAWAH PENTADBIRANPERUBAHAN SOSIAL DI BAWAH PENTADBIRAN KELUARGA BROOKEKELUARGA BROOKE Keluarga Brooke melaksanakan DASAR PECAH DAN PERINTAH ► Tujuan : MENGUKUHKAN KUASA Dasar Pecah dan Perintah – Setiap kaum dipisahkan dengan kegiatan ekonomi dan petempatan yang berbeza Ekonomi Petempatan Orang Iban Orang Melayu Bumiputera tinggal di pedalaman Orang Cina Pentadbiran Ketenteraan Pertanian, perlombongan, perdagangan Orang India Orang Sikh Perniagaan kain Polis Orang Cina tinggal di bandar-bandar Kesannya: • Perpaduan kaum terhalang • Kedudukan sebagai Raja Sarawak terjamin
- 34. KESAN PERKEMBANGAN EKONOMIDAN PERTAMBAHAN PENDUDUK 4. Pengangkutan a. Kereta api ► 1917, landasan Kuching – Bau dibina ► 1932, perkhidmatan dihentikan akibat kemelesetan ekonomi. b. Pengangkutan air ► Di Kuching, syarikat perkapalan Singapore and Sarawak Steamship Company memberi perkhidmatan. c. Kapal terbang ► 1924, menghubungkan Kuching dan Singapura. 2. Kemudahan Asas (jalan raya, air dan elektrik) ● Terhad di bandar-bandar (kawasan pentadbiran dan kegiatan ekonomi). 3. Perkhidmatan Kesihatan ● Hospital dan klinik dibina oleh Mubaligh Kristian di bandar besar. 1. Perkembangan bandar-bandar ● Menjadi pusat pentadbiran dan perdagangan. ● Kuching (1841), ibu negeri dan pusat pentadbiran kerajaan. ● Miri (1910), mula menjadi pusat kegiatan melombong petroleum. 5. Perkhidmatan Telegraf, Pos dan Telefon ● 1897, wujud perkhidmatan telegraf antara Kuching – Singapura. ● 1931, pejabat pos dibina di Kuching.
- 35.
- 36. SEKOLAH MELAYU 1. 1883,sekolah rendah berpengantar bahasa Melayu dibina ( 42 tahun selepas pemerintahan Brooke). 2. Tujuan pembinaan - Melatih orang Melayu menjadi guru sekolah Melayu dan kakitangan rendah kerajaan. 3. Buku-buku dibawa dari Semenanjung Tanah Melayu. 4. Sekolah Melayu yang dibuka kerajaan : i. Sekolah Merpati Jerpang ii. Sekolah Encik Buyong 5. Kemudahan sekolah tersebut digabung menjadi Madrasah Melayu.
- 37. SEKOLAH INGGERIS SEKOLAHSEKOLAH CINACINA 1. Kerajaan mengalakkan MubalighKristian mendirikan sekolah Inggeris. 2. Antara sekolah terawal ialah Sekolah St.Thomas ( 1848 ), Sekolah St.Mary ( 1850 ) dan Sekolah St. Teresa ( 1855 ) di Kuching. 1. Sekolah Cina dibina dan diuruskan oleh orang Cina. 2. Guru, sukatan pelajaran dan buku teks dibawa dari Cina.
- 38. • Keluarga Brooketidak yakin pendidikan Barat sesuai untuk penduduk tempatan. • Charles Brooke membina sekolah untuk orang Melayu dan Cina sahaja. • Sekolah untuk orang Dayak tidak digalakkan kerana mahu mengekalkan cara hidup mereka. • 1917, sekolah untuk kaum Melanau didirikan. • 1924, Jabatan Pelajaran ditubuhkan. • 1976, hanya terdapat 25 buah sekolah kerajaan. • Ada guru-guru sekolah kerajaan dilatih di MPSI , Tanjung Malim. • 1940, Maktab Perguruan Kent didirikan untuk melatih guru-guru sekolah Melayu. LAIN-LAIN TENTANG PENDIDIKAN
- 39. Kaum Pekerjaan Melayu Pentadbir CinaPertanian Iban Ketenteraan 1. Jadual di atas menunjukkan pengenalan pekerjaan berdasarkan suku kaum di Sarawak pada kurun ke19. Berdasarkan maklumat tersebut, apakah bentuk dasar pemerintahan kerajaan Brooke di Sarawak? A Perpaduan kaum B Pecah dan perintah C Ekonomi antarabangsa D Utamakan penduduk tempatan LATIHAN PENGUKUHAN Soalan Objektif B
- 40. Bandar X Pusat pentadbirankerajaan Sarawak mulai tahun 1841. 2. Rajah di atas merujuk kepada salah sebuah bandar di Sarawak. Apakah bandar yang dimaksudkan di atas? A Bau B Sibu C Saribas D Kuching D
- 41. • Jabatan Pelajaranditubuhkan pada tahun 1954. • Guru-guru mendapat latihan di Maktab Perguruan Sultan Idris. • Maktab Perguruan Kent didirikan pada tahun 1940. 3. Berdasarkan maklumat di atas, apakah matlamat yang hendak dicapai oleh kerajaan Sarawak melalui usaha-usaha tersebut? A Meningkatkan mutu pendidikan di Sarawak B Memberi keutamaan kepada perkembangan sekolah Melayu C Meningkatkan daya saing sekolah Melayu dengan sekolah lain D Menambah peluang kenaikan pangkat untuk guru-guru sekolah Melayu A