Dokumen ini membahas proses pembentukan Malaysia, termasuk cadangan percantuman negeri-negeri dan rundingan antara tokoh politik seperti Tunku Abdul Rahman dan Lee Kuan Yew. Ia juga mengkaji sokongan dan penentangan dari pelbagai kawasan seperti Brunei, Sabah, dan Sarawak serta isu-isu politik yang timbul semasa dan selepas penubuhan Malaysia pada 31 Ogos 1963. Selain itu, dokumen ini menjelaskan tantangan yang dihadapi dari negara luar seperti Filipina dan Indonesia.

1. BBAABB 33::
PPEEMMBBEENNTTUUKKAANN GGAAGGAASSAANN
MMAALLAAYYSSIIAA

2. PPEEMMBBEENNTTUUKKAANN GGAAGGAASSAANN
MMAALLAAYYSSIIAA
 Gagasan penyatuan negeri-negeri di sekitar Tanah Melayu dari pihak
British spt tahun 1888 & tahun 1932 setelah menguasai sembilan negeri-negeri
Melayu, Sarawak dan Borneo Utara British.
 1955 - David Marshall mencadangkan Singapura bercantum dengan
Tanah Melayu.
 Gagasan Malaysia - disuarakan oleh tokoh-tokoh di Tanah Melayu -
Ghazali Shafie (1954) & Tan Cheng Lock (1955).
 UMNO pada 1955, Tunku Abdul Rahman mencadangkan Singapura
bergabung dengan Malaya dan dikembangkan kepada Brunei, Sarawak
dan Borneo Utara British.
 golongan yang mencadangkan percantuman berbeza seperti Ahmad M.
Azhari (Brunei) dan Ahmad Boestamam (Malaya).
 27 Mei 1961- satu majlis makan dgn wartawan2 Asia Tenggara di sebuah
hotel di Singapura - Tunku Abdul Rahman melahirkan hasrat untuk
membentuk Malaysia.
 Pengumuman itu dibuat setelah Tunku Abdul Rahman mengadakan
beberapa pertemuan dengan tokoh2 tertentu - Lee Kuan Yew (Januari
1961), Senu Abdul Rahman mengenai tinjauan Senu ke Sabah, Sarawak
dan Brunei (1960), dan Mac Millan di London (1961).

3.  Lima buah negeri bercadang untuk bergabung membentuk negara
baru Malaysia:
◦ Negeri Brunei
◦ Negeri Borneo Utara British (Sabah)
◦ Negeri Sarawak
◦ Negeri Singapura
◦ Persekutuan Tanah Melayu
 Dikalangan lima negeri itu cuma Tanah Melayu sahaja yang bebas
daripada kuasa luar.
 Empat negeri yang lain - dibawah naungan British.
 Kemasukannya ke dalam Malaysia - membolehkan mendapat
kebebasan dari British.
 Hampir 2 tahun pelbagai rundingan telah diadakan dipelbagai
peringkat. Berbagai-bagai masalah dihadapi dalam usaha
mewujudkan sebuah negara baru.

4. SSEEBBAABB--SSEEBBAABB PPEENNUUBBUUHHAANN
MMAALLAAYYSSIIAA
Menyekat ancaman Komunis di Asia
Tenggara.
Mempercepatkan proses kemerdekaan.
Mewujudkan kerjasama dalam bidang
ekonomi.
Membela masyarakat Bumiputera di Sabah
dan Sarawak.
Menjaga hak dan kepentingan kaum
Bumiputera.
Persefahaman untuk pembangunan

5. RREEAAKKSSII TTEERRHHAADDAAPP GGAAGGAASSAANN
MMAALLAAYYSSIIAA
 SINGAPURA
◦ semua pihak bersetuju dengan konsep Malaysia & pembentukan sebuah
negara & kerajaan baru-Lee Kuan Yew paling berminat
◦ Sebelum berlaku perubahan politik – 1961-rakyatnya menyokong penuh
pembentukkan Malaysia.
◦ Parti Tindakan Rakyat (PETIR)/PAP dibawah pimpinan Lee Kuan Yew
menerima tentangan dari serpihan PAP iaitu sebuah parti sosialis - Parti
Rakyat Singapura (United People’s Party).
◦ UPP mempunyai ideologi lain untuk memerdekakan Singapura.
◦ Penentangan mencapai kemuncak semasa pilihan raya kecil Hong Lim
(April 1961) dan Anson (Julai 1961).
◦ Kekalahan PAP telah dijadikan pengajaran oleh Lee Kuan Yew dan
memahami tentang sikap sesetengah rakyatnya
 BRUNEI
◦ Sambutan rakyat - mulanya tidak sebulat suara - sebahagian besarnya
menyetujui pembentukan tersebut.
◦ Sultan Omar Ali Sarifuddin sangat berminat tetapi dapat tentangan -
A.M.Azahari, pemimpin Parti Rakyat Brunei - ingin menggabungkan
Brunei, Sabah dan Sarawak di bawah nama Kalimantan Utara.
◦ Pihak Sultan dan British berjaya menyekat tentangan dari A.M. Azhari
yang melancarkan revolusi bersenjata.

6.  SABAH DAN SARAWAK
◦ Sambutannya amat mengalakkan- sedar penyertaan ke dlm Malaysia 
mereka bebas dari kuasa British.
◦ Percaya ancaman komunis yang makin membimbangkan - lebih mudah
diatasi serta struktur penduduk yang akan berubah dengan penyertaan
Sabah dan Sarawak.
◦ Timbul kebimbangan dari pihak2 tertentu -mereka takut kehilangan hak
sbg kaum bumiputera
◦ Sabah
 Wujud penentangan pada peringkat awal - lahirnya parti politik yang
pertama pada Ogos 1961:
 Pertubuhan Kebangsaan Kadazan Bersatu (UNKO)- Donald
Stephen.
 Pasok Momogun Kebangsaan Borneo Utara - G.S.Sundang -
Jun 1962
 Satu parti politik - menerima rancangan pembentukan Msia:
 Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu (USNO)- Datu Mustapha
Datu Harun

7. ◦ Sarawak
 Banyak pihak yang menentang - tiada faedah ekonomi yang boleh
diperolehi.
 Parti yang muncul di Sarawak :
 Parti Negara Sarawak (PANAS)- Temenggung Jugah.
 Parti Rakyat Bersatu Sarawak (SUPP)- Ong Kee Hui.
 Parti Kebangsaan Sarawak (SNAP)- Stephen Kalong Ningkan.
 Parti yang menyokong - Barisan Rakyat Jati Sarawak (BERJAYA)
◦ TANAH MELAYU
 Sokongan konsep Malaysia lebih menyeluruh , ada pihak2 tertentu
yang berlainan pendapat.
 Peringkat awal – sebil. kecil pemimpin UMNO terlalu menimbang
untung rugi Tanah Melayu bergabung dengan Singapura melalui
Malaysia.
 Dgn kemasukan Sabah & Sarawak kebimbangan kepentingan kaum
Melayu, terutama dari segi nisbah penduduk tidak lagi begitu serius.
 Awal 1961, Senu Abdul Rahman menyediakan laporan yg
menyatakan penduduk Melayu di Borneo Utara menyokong konsep
Malaysia.
 PAS menentang kuat pembentukan Malaysia - berminat dengan
konsep gabungan antara Malaya, Indonesia dan Filipina.

8. PPEEMMBBEENNTTUUKKAANN
PPEERRSSEEKKUUTTUUAANN MMAALLAAYYSSIIAA
 LAWATAN MUHIBBAH KE SABAH DAN SARAWAK – pastikan
memahami sepenuhnya konsep & tujuan penubuhan Msia – Jun 1961
 KUNJUNGAN TUNKU KE BRUNEI – Julai 1961 – Sultan Brunei
menubuhkan suruhanjaya tinjauan untuk menentukan pendirian sebenar
rakyat Brunei
 RUNDINGAN DENGAN SINGAPURA - ditentukan bersama oleh
rakyat Singapura sendiri. Lee Kuan Yew - memastikan Singapura
mempunyai kedudukan yang selesa dalam Malaysia - 23 Ogos 1961-
mesyuarat rasmi pertama percantuman diadakan antara Singapura dan
Persekutuan Tanah Melayu. -persetujuan yang dicapai: autonomi
Singapura dalam hal-hal pendidikan dan tenaga buruh
 RUNDINGAN KEPENTINGAN NEGERI-NEGERI BORNEO -
untuk menjamin kedudukan Sabah dan Sarawak dalam Malaysia - demi
menjaga kepentingan Borneo sbg tanah jajahan British, - rundingan khas
diadakan dengan British - persetujuan yang dicapai  menerima
keputusan rundingan Singapura- Persekutuan Tanah Melayu, menjalankan
pungutan suara di kalangan rakyat Sabah & Sarawak & meluaskan
perjanjian pertahanan England-Persekutuan Tanah Melayu bagi lindungi
Asia Tenggara dari ancaman komunis.

9.  JAWATANKUASA PERUNDINGAN PERPADUAN
◦ peringkat awal, ditentang banyak pihak dari Sabah & Sarawak-kehilangan
kuasa dalam politik, pentadbiran dan ekonomi.
◦ British menjemput pemimpin Sabah, Sarawak dan Brunei menghadiri
Persidangan Persatuan Parlimen Komanwel di Singapura - Tunku telah
membentuk Jawatankuasa Perundingan Perpaduan Malaysia untuk
perbincangan lanjut - Ahli jawatankuasa ini terdiri daripada:
 Tanah Melayu - Tunku dan Mohamad Khir Johari
 Singapura - Lee Kuan Yew
 Sabah - Datu Mustapha Datu Harun
 Sarawak - Temenggung Juggah Anak Barieng dan Yeo Cheng Ho
 Brunei - Datuk Setia Pengeran Ali
◦ Ogos 1961, mesyuarat pertama diadakan & dipengerusikan - Donald
Stephen.
◦ Jawatankuasa  tugas memberi penjelasan kepada rakyat dan
mengumpul pendapat rakyat mengenai pembentukan Malaysia.

10.  SURUHANJAYA COBBOLD
◦ Nov 1961, Tunku t berunding dengan Kerajaan British di London
tentang penubuhan Malaysia & menyokong penubuhan tersebut.
◦ Hasil - kerajaan British menubuhkan Suruhanjaya Cobbold pada Jan
1962.
◦ Tugas utama suruhanjaya ini:
 Meninjau pandangan rakyat Sabah dan Sarawak tentang penubuhan Malaysia.
 Mencadangkan Perlembagaan baru bagi Malaysia.
◦ Anggota Suruhanjaya Cobbold:
 Lord Cobbold
 Sir David Watherson
 Sir Anthony Abell
 Muhammad Ghazali Safie
 Wong Pow Nee
◦ Ahli bertugas dari 19 Februari 1962 - 17 April 1962.
◦ Suruhanjaya ini telah menerima lebih dari 2000 memorandum dari
lembaga-lembaga bandaran, ketua-ketua kaum, majlis daerah, parti
politik, persatuan, dewam perdagangan, pemimpin agama dan orang
perseorangan.

11.  1 Ogos 1962, Suruhanjaya Cobbold mengemukakan laporannya iaitu:
◦ mengesahkan lebih 70% penduduk Sabah dan Sarawak menyokong gagasan
Malaysia.
◦ reaksi penduduk Sabah dan Sarawak secara khusus:
 satu pertiga penduduk Sabah dan Sarawak menyokong penubuhan Malaysia.
 satu pertiga penduduk menyokong tetapi kepentingan mereka dilindungi.
 selebihnya menentang dan mahu Sabah dan Sarawak diberi kemerdekaan terlebih dahulu.
 Syor-syor yang dikemukakan oleh Suruhanjaya Cobbold :
◦ perlembagaan Persekutuan Tanah Melayu menjadi asas Perlembagaan Malaysia.
◦ nama persekutuan  Malaysia.
◦ Majlis Undangan Negeri Sabah Sarawak diberi kuasa dalam soal imigresen dan
agama.
◦ perwakilan Sabah dan Sarawak akan diberi tempat dalam Parlimen.
◦ kedudukan istimewa kaum bumiputera Sabah dan Sarawak akan dikekalkan.
 Tarikh penubuhan persekutuan Malaysia ditetapkan pada 31 Ogos 1963.
 Bagi menjamin hak dan keistimewaan rakyat Sabah dan Sarawak terjamin,
Jawatankuasa Antara Kerajaan (JAK) dibentuk

12.  JAWATANKUASA ANTARA KERAJAAN – JAK
◦ menjamin hak dan keistimewaan penduduk Sabah dan Sarawak
agar tidak terjejas dan merangka syarat-syarat persekutuan
secara lebih teliti.
◦ ditubuhkan Ogos 1962 - diketuai Landsdowne & timbalannya
Dato’ Abdul Razak Hussien.
◦ Ahli-ahli lain :
 Donald Stephen dan Datu Mustapha Datu Harun dari Sabah.
 Temenggung Jugah dan Datu Bandar Abang Haji Mustapha
dari Sarawak.
◦ Laporan JAK dikeluarkan pada 27 Februari 1963 dan menjadi
asas Perlembagaan Sabah dan Sarawak

13. Temenggung Jugah, Tun Datu Mustapha DDaattuu HHaarruunn ddaann DDoonnaalldd SStteepphheenn
Laporan JAK - asas Perjanjian Malaysia ditandatangani di London pada 9 Julai 1963.
Teras utama perlembagaan tersebut ialah:
Agama Islam - agama rasmi Persekutuan Malaysia kecuali Sabah & Swak.
Bahasa Melayu - bahasa rasmi dan kelonggaran kepada Sabah & Swak
mengunakan Bahasa Inggeris dalam urusan rasmi untuk selama 10 tahun selepas
kemasukkan dalam Persekutuan Malaysia.
Sabah & Sarawak berkuasa mengawal imigresen masing2.
Sistem pendidikan kekal sehingga Majlis Negeri membuat pindaan.
Perwakilan di Parlimen bagi Sabah  24 kerusi, Sarawak  16 kerusi dan
Singapura  15 kerusi.
Persekutuan Malaysia diisytiharkan  Tunku Abdul Rahman di Stadium Merdeka,
Kuala Lumpur - 16 September 1963.

14. MISI BANGSA-BANGSA BERSATU
◦ Jun 1963, Misi Bangsa-bangsa Bersatu -ditubuhkan untuk
mendapat kepastian rakyat Sabah dan Sarawak berkenaan
Persekutuan Malaysia krn Kerajaan Filipina & Indonesia
mendakwa - rakyat merasa sangsi berkenaan konsep Malaysia.
◦ Hasil pungutan suara - didapati lebih 2/3 rakyat Sabah &
Sarawak menyokong konsep Malaysia. Namun, Filipina dan
Indonesia tetap menentang
REFURENDUM SINGAPURA
◦ meninjau pendapat penduduk Singapura.
◦ Laporan - 71% penduduk Singapura menyokong pembentukan
Malaysia melalui Pilihan A.
◦ pungutan suara - rakyat Singapura diberikan 3 pilihan:
 PILIHAN A - rakyat bersetuju untuk bergabung dengan
syarat2 yang telah ditetapkan oleh kerajaan Singapura dan
Persekutuan Tanah Melayu.
 PILIHAN B - rakyat bersetuju untuk bergabung tanpa syarat
dan kedudukan Singapura akan menjadi seperti Negeri-negeri
Melayu lain dalam Persekutuan Tanah Melayu.
 PILIHAN C - rakyat bersetuju untuk bergabung dengan syarat dan
faedah yang hampir sama seperti yang diperolehi oleh wilayah2
Borneo

15. IISSUU SSIINNGGAAPPUURRAA DDAANN BBRRUUNNEEII
 ISU BRUNEI
◦ Sultan Omar Ali Saifuddin
yang berminat untuk
menyertai Gagasan Malaysia
akhirnya batalkan hasrat
◦ mengejutkan pelbagai pihak
◦ disebabkan tuntutan baginda
tidak dipenuhi :
 diberi sekurang-kurangnya
10 kerusi Parlimen
 dibenarkan terus menguasai
hasil minyak
 keselamatan Brunei terjamin
 supaya kekananan baginda
dikira dari tarikh baginda
menjadi Sultan
◦ Akibatnya, Perjanjian Malaysia
tidak ditandatangani.
SSuullttaann OOmmaarr AAllii SSaaiiffuuddddiinn

16.  ISU SINGAPURA
◦ Dua tahun selepas kemasukkan Singapura ke dalam Malaysia, timbul
masalah polarisasi antara Melayu dan Cina. Medium perbalahan  Parti
Tindakan Rakyat (PAP) & PERIKATAN.
◦ Pilihanraya pertama Parlimen Persekutuan Malaysia - 1964 - bermulanya
kerenggangan hubungan Singapura & Kuala Lumpur.
◦ PAP diketuai  Lee Kuan Yew memperkecilkan MCA dan mengatakan
pemimpin MCA kurang berkaliber & bersahabat dgn UMNO - satu
usaha PAP utk mengambil alih peranan MCA menjaga kepentingan
kaum Cina.
◦ PAP membentuk Barisan Pembangkang Bersatu - 27 April 1965 -
menuntut hak sama rata & memulakan kempen “Malaysia Untuk Orang
Malaysia”.
◦ mewujudkan sentimen perkauman & persoalkan hak-hak istimewa
orang Melayu.
◦ pemimpin MCA rasa tidak senang dengan pendirian Singapura
cadangkan pengeluaran Singapura  Tan Siew Sin & T.H. Tan.
◦ 7 Ogos 1965 - semua usaha gagal, Lee Kuan Yew & Tunku Abdul
Rahman - menandatangi persetujuan untuk berpisah dan Tunku Abdul
Rahman mengisytiharkan Singapura berpisah dari Malaysia pada 9
Ogos 1965

17. RREEAAKKSSII NNEEGGAARRAA2 AASSEEAANN ––
IINNDDOONNEESSIIAA DDAANN FFIILLIIPPIINNAA
 Negara-negara luar yang menentang - Filipina dan Indonesia.
 Sukarno melancarkan konfrantasi terhadap Malaysia - 20 Jan. 1963
setelah gagal mempengaruhi Malaya - rasa kecil hati apabila KL
membelakangkan Indonesia dalam bentuk negara baru. - akan
menggagalkan hasrat Sukarno untuk tubuhkan Indonesia Raya.
 Presiden Filipina, Macapagal - dakwa Sabah sebahagian - Filipina -
usaha menuntut semula Sabah menjadi rumit – bantahan: Filipina
memutuskan hubungan diplomatik dengan Malaya.
 Malaysia mengambil langkah:
◦ Tunku Abdul Rahman adakan rundingan dgn Indonesia -Mei
1963.
◦ Tunku Abdul Rahman, Sukarno & Macapagal bersetuju adakan
persidangan di Manila - Julai 1963
 Pakatan serantau ‘Maphilindo’ dibentuk - bertujuan mewujudkan
kerjasama serantau
 PBB meninjau pendapat rakyat Sabah & Sarawak - hasilnya hampir
70% bersetuju.
 Indonesia & Filipina menolak laporan PBB & putuskan hubungan
diplomatik - apabila penubuhan Malaysia diisytiharkan - 16 Sept.
1963