Dokumen ini mengulas proses pembentukan Malaysia, termasuk cadangan penyatuan oleh beberapa pemimpin politik dari tahun 1887 hingga 1965. Terdapat pelbagai pandangan dan reaksi dari negeri-negeri terlibat seperti Brunei, Sabah, dan Sarawak, serta penentangan dari Indonesia dan Filipina terhadap penubuhan Malaysia. Akhirnya, pada tahun 1965, Singapura dikeluarkan dari Malaysia selepas berlakunya ketegangan politik dan ekonomi.

1. Pembentukan Malaysia

2. Usul Penyatuan 1887,Lord Brassey Pengarah Syarikat Berpiagam Borneo Utara mencadangkan TM,NNS,Brunei,Sabah dan Sarawak disatukan 1930-an,Sir Cecil Clementi Gabenor NNS dan P/jaya Tinggi British di Asia Tenggara mencadangkan Persekutuan Borneo iaitu Brunei,Sabah dan Sarawak 1947,Sir Malcolm MacDonald PTB di A.T menyuarakan cadangan menyatukan negeri2 di Borneo ke dlm satu btk persekutuan 1950-an,konsep Malaysia disuarakan oleh Parti Progeresif Singapura Mac 1954,Mohd Ghazali Shafie menyuarakan sokongan terhadap konsep Malaysia Februari 1955,Presiden MCA Tan Cheng Lock melahirkan sokongan yg sama PM Singapura Lee Kuan Yew dan dua org pemimpin Singapura yg terdahulu iaitu David Marshall dan Lim Yew Hock pernah menyuarakan supaya Singapura digabungkan dgn TM A.M.Azahari pemimpin politik dari Brunei menyatakan hasrat membentuk sebuah gugusan pulau2 Melayu yg terdiri drpd PTM,Singapura,Brunei,Sabah dan Sarawak 21 Februari 1956,Pengerusi Parti Rakyat Malaya Ahmad Boestamam menyatakan parti itu sedang mengusahakan penubuhan sebuah tanah air Melayu

3. Usul Penyatuan 27 Mei 1961,Tunku Abdul Rahman membuat ucapan penting dlm satu majlis makan t/hari kpd Persatuan Wartawan2 Luar Negeri di A.T di Hotel Adelphi,Singapura.Dalam ucapan tersebut,Tunku mencadangkan TM digabungkan dgn Singapura,Sabah,Sarawak dan Brunei sbg sebuah persekutuan yg dinamakan Malaysia Ucapan Tunku disambut baik kerajaan British dan PM Britain,Harold Macmillan Kerajaan TM telah menjalankan kajian awal terlebih dahulu ttg kedudukan penduduk di Brunei,Sabah dan Sarawak

4. Faktor Pembentukan (I) Politik Mempercepatkan kemerdekaan bagi Sabah,Sarawak,Brunei dan Singapura Membanteras ancaman komunis dan mengekalkan keamanan dan kestabilan Mewujudkan keseimbangan kaum dan perpaduan/menjaga kepentingan hak kaum Bumiputera (II) Ekonomi Memajukan ekonomi serantau utk kepentingan negara dan rakyat negeri2 anggota Kepentingan pelaburan Inggeris di A.T melalui keselamatan dan kestabilan politik (III) Sosial Memupuk bangsa Malaysia dgn identiti yg baru berteraskan perkongsian warisan budaya yg kaya Membela masyarakat Bumiputera di Sabah dan Sarawak

5. Reaksi Awal Singapura Le Kuan Yew dan Parti Tindakan Rakyat (PAP) menyambut baik rancangan Tunku Rancangan ini utk menyelamatkan PAP drpd ancaman pihak golongan kiri Parti Buruh Singapura bersetuju dr segi prinsip ttp menganggapnya sbg perkara yg sukar utk dilaksanakan Parti Rakyat Singapura (United People’s party-UPP)menentang gagasan Malaysia yg menyatakan rancangan Tunku sbg rancangan kerajaan British utk mengekalkan pengaruhnya Keadaan semakin keruh apabila pilihan raya kecil di Hong Lim dan Anson pd bln April 1961,calon PAP dikalahkan oleh calon Parti Rakyat Singapura dan Parti Buruh Brunei Sultan Brunei iaitu Sultan Omar Ali Saifuddin menyokong konsep Malaysia Kebanyakan rakyat Brunei pada peringkat awalnya berminat utk menyertai gabungan cuma mrk lbh berhasrat utk memperoleh kemerdekaan sendiri dahulu Penentangan dr Parti Rakyat Brunei di bawah A.M.Azahari yg berminat terhadap penyatuan Borneo Utara iaitu Brunei,Sabah dan Sarawak (Kalimantan Utara) A.M.Azahari berpendapat pbtkan Malaysia merupakan cara kerajaan British mengekalkan pengaruhnya di wilayah2 yg pernah dijajah oleh mrk spy penguasaan ekonominya berkekalan dan menjamin keselamatan mrk Mrk juga khuatir Brunei akan kehilangan sebahagian besar kekayaannya

6. Reaksi Awal Sarawak Parti Negara Sarawak (PANAS) yg diketuai Temenggung Jugah,Parti Rakyat Bersatu Sarawak (Sarawak United People’s Party-SUPP) dan Parti Kebangsaan Sarawak (Sarawak National Party-SNAP) menentang Parti yg menyokong ialah Barisan Rakyat Jati Sarawak (BERJASA) SUPP terbuka kpd pelbagai kaum ttp majoriti ahli drpd kaum Cina dan diketuai oleh Ong Kee Hui SNAP dianggotai oleh org Iban dna diketuai oleh Stephen Kalong Ningkan Sabah Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu (United National Kadazan Organization-UNKO) drpd kalangan kaum kadazan dipimpin oleh Donald Stephens lahir pada bln Ogos 1961 menentang pmbtkan Malaysia Pasok Momogun Kebangsaan Borneo Utara oleh kaum Murut dipimpin oleh G.S.Sundang ditubuhkan pd Jun 1962 turut menentang Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu (United Sabah National Organization-USNO) ditubuhkan pd Disember 1961oleh org Islam dibawah pimpinan Datu Mustapha Datu Harun menerima rancangan Tunku Lewat thn 1962 dan awal 1963,sebhgn besar penduduknya berubah fikiran stlh menerima lbh banyak penerangan Pengerusi UNKO tlh memberi sokongan kuat dan memujuk masykt Kadazan menerima pmbtkan Malaysia

7. Reaksi Negara Indonesia Pada peringkat awal Indonesia tidak ada apa2 halangan terhadap penubuhan Malaysia Menteri Luar Indonesia,Dr.Subandrio menyatakan di dlm akhbar New York Times bertarikh 13 November 1961bahawa Indonesia tidak menghalang penubuhan Malaysia Beberapa bln kemudian Indonesia menentang 20 Januari 1963,Presiden Sukarno mengumumkan dasar konfrontasinya terhadap pmbtkan Malaysia dgn slogan ‘Ganyang Malaysia’ Presiden Sukarno mendakwa tujuan penubuhan Malaysia adalah utk menyelamatkan getah,timah dan minyaknya utk penjajah 11 Februari 1963,Dr.Subandrio membuat satu sidang akhbar di rumahnya dan mengisytiharkan dgn rasmi penentangan kerajaan Indonesi terhadap penubuhan Malaysia

8. Reaksi Negara Indonesia Faktor mencetuskan penentangan-Sukarno berasakan Tunku membelakangi jirannya yg terbesar apabila membuat pengumuman tanpa berunding dgnnya dahulu-penubuhan Malaysia menggagalkan rancangan Sukarno utk menubuhkan empayar Indonesia Raya (Melayu Raya) Konfrontasi merebak dan menglibatkan tentera Indonesia yg menyerang wilayah di sempadan Sabah dan Sarawak Langkah kerajaan PTM dan kerajaan British ialah penubuhan MAPHILINDO Penentangan Indonesia berakhir pd thn 1965 apabila Sukarno digulingkan dan diambil alih oleh Jeneral Suharto Ogos 1966,Menteri Luar Indonesia yg baru Adam Malik menandatangani perjanjian damai dgn tokoh di Malaysia dan mengakhiri konfrontasi

9. Reaksi Negara Filipina Presiden Macapagal dna pegawai2 tinggi kerajaan Filipina menuntut hak Filipina ke atas Sabah dan menuntut kpd kerajaan British melalui surat rasmi bertarikh 22 Jun 1962 spy Sabah dikembalikan kpd mrk Dakwaan mrk Sabah pernah terletak di bawah Kesultanan Sulu yg kini merupakan sebhgn drpd wilayah Filipina Kerajaan British tidak melayan tuntutan ini malah mengingatkan di dlm memorandum kpd duta Filipina di London bertarikh 24 Mei 1962,sebarang tuntutan ke atas Sabah akan ditentang oleh kerajaan British Presiden Macapagal membuat kecaman terbuka terhadap penubuhan ini semasa kongres Filipina pd 28 Januari 1963 Hbgn diplomatik antara PTM dna Filipina terjejas Tinjauan dan siasatan membuktikan penduduk Sabah sendiri rela hati utk menyertai pmbtkan Malaysia

10. Detik-Detik/Proses Penubuhan Jawatankuasa Perundingan Perpaduan Malaysia (JPPM) Suruhanjaya Cobbold Jawatankuasa Antara Kerajaan (JAK) Referendum Singapura

11. Suruhanjaya Cobbold

12. Jawatankuasa Antara kerajaan Merangka syarat2 Persekutuan secara terperinci Diketuai Lord Landsdowne (Pengerusi),Tun Abdul Razak Hussein (Timb.Pengerusi),wakil2 kerajaan British dan wakil2 Sarawak,Sabah dan Singapura Laporan oleh j/kuasa ini menggunakan Perlembagaan 1957 dan laporan S/jaya Cobbold serta cadangan oleh JPPM sbg asas Perlembagaan yg dibentuk disahkan oleh kerajaan British pd 9 Julai 1963 Antara perkara yg menjadi teras utama ialah: -Agama Islam agama rasmi bg seluruh PTM kecuali di Sabah dan Sarawak -BM bahasa rasmi ttp kelonggaran diberi kpd Sabah dan Sarawak utk menggunakan BI dlm perkara2 rasmi selama 10 thn slps kemasukan ke dlm Persekutuan -Kuasa kawalan imigresen di Sabah dan Sarawak diserahkan kpd kerajaan negeri masing2 utk memberi keyakinan kpd Sabah dan Sarawak bahawa tujuan TM bukanlah utk menjajah negara tersebut -Sistem pendidikan dikekalkan sehingga Majlis Negeri membuat pindaan -Sabah diberikan 24 perwakilan Parlimen,Sarawak 16 dan Singapura 15 kerusi

13. Referendum Singapura Pungutan suara utk meninjau pendapat penduduk Singapura berhubung penubuhan Malaysia Rakyat Singapura diberi 3 pilihan iaitu: Pilihan A-rakyat setuju bergabung dgn syarat2 yg tlh ditetapkan oleh kerajaan Singapura dan PTM melalui Kertas Putih November 1961 Pilihan B-rakyat setuju bergabung tanpa syarat dan kedudukan Singapuraakan menjadi spt negeri2 Melayu lain Pilihan C-rakyat setuju bergabung dgn syarat dan faedah hampir sama spt yg diperoleh wilayah2 Borneo Diadakan pd 1 November 1962 Barisan Sosialis dan pihak komunis memulau pungutan suara dgn membuang undi kosong Laporan menunjukkan 71% pengundi menyokong pmbtkan Malaysia Rakyat Singapura bersetuju dgn memilih syarat A iaitu pilihan yg dicadangkan oleh kerajaan Singapura sendiri Kerajaan PAP berjaya meyakinkan rakyat berhubung tiada kemungkinan taraf kerakyatan mrk akan dilucutkan,perdagangan a/bangsa mungkin merosot jika tidak bergabung dan ancaman komunis akan dpt dibendung

14. Isu Brunei Sultan Brunei memeranjatkan semua pihak apabila membatalkan rancangan utk menyertai Malaysia Perubahan ini disebabkan bebrapa permintaan mrk tidak dipersetujui.Antaranya: -menuntut 10 buah kerusi Parlimen -menguasai kesemua hasil minyak -memegang autonomi hal2 kewangan -mengekalkan semua pelaburannya -mengekalkan kadar percukaian yg rendah -meneruskan program pendidikan dan kebajikan -menuntut keselamatan Brunei dlm Malaysia terjamin -meminta agar kekuasaan baginda dlm Majlis Raja-Raja dikira dari tarikh baginda menjadi Sultan dan bukannya tarikh kemasukan Brunei ke dlm Malaysia Tuntutan utama ialah soal kekuasaan baginda dan penguasaan ke atas hasil minyak negerinya Sultan Brunei tidak menandatangani Perjanjian Malaysia krn soal kekuasaan baginda tidak dipertimbangkan secukupnya

15. Isu Brunei A.M.Azahari menghantar memorandum kpd Majlis Mesyuarat Undangan Negeri Brunei bg menyatakan bantahan Parti Rakyat Brunei Parti tersebut mencetuskan pemberontakan bersenjata pd 8 Disember 1962 terhadap kerajaan Brunei sendiri spy menolak penyertaan mrk Pemberontakan berjaya dipatahkan oleh kerajaan Brunei dgn bantuan kerajaan British dan PTM Parti ini mendapat bantuan drpd Parti Komunis Indonesia (PKI) Tunku berpendapat kemasukan Brunei blh menimbulkan pelbagai masalah politik maka penyertaan Brunei dibatalkan

16. Isu Singapura Lee Kuan Yew menegaskan hal2 yg terkandung di dlm percantuman mestilah ditentukan bersama2 dgn rakyat Singapura sendiri 23 Ogos 1961,mesyuarat rasmi diadakan antara Singapura dgn PTM dan mrk mencapai beberapa persetujuan yg termaktub di dlm Kertas Putih spt aspek pertahanan,hbgn luar dan keselamatan akan menjadi t/jawab Persekutuan Soal pendidikan dan tenaga buruh di bawah bidang kuasa kerajaan Singapura Jumlah perwakilan Singapura yg akan masuk ke Dewan Rakyat iaitu 15 org Kertasa Putih diisytiharkan secara rasmi pd bln November 1961 Setelah 2 thn di dlm Malaysia,hbgn TM dgn Singapura menjadi tegang Ketika dlm Malaysia,banyak perselisihan faham timbul antara kerajaan Singapura dgn Kerajaan PTM Antara isu perbalahan hangat ialah soal ekonomi,parti dan perkauman Dlm soal ekonomi,TM,Sabah dan Sarawak tlh sepakat utk memajukan sektor perindustrian dan perkilangan bersama Tetapi tidak banyak kemajuan ekonomi yg dicapai dan ini mengecewakan Singapura

17. Isu Singapura Dlm soal parti dan perkauman,PAP cuba hendak bertanding dgn Parti Perikatan PAP cuba menarik perhatian org Cina bahawa MCA tidak mampu utk membangun dan memajukan org Cina Kempen oleh PAP dianggap pencerobohan ke atas hak istimewa org Melayu Keadaa nini mencetuskan rusuhan pd 21 Julai 1964 Keadaan bertambah buruk apabila Singapura memperjuangkan persamaan hak dan kempen ‘Malaysia untuk Orang Malaysia’ Singapura tlh membtk United Opposition Front yg kuat memperjuangkan kempen tersebut Pelbagai usaha dijalankan oleh Tunku ttp tidak berjaya Ogos 1965,Singapura dikeluarkan dari Malaysia