Ingurune historiko eta
                ideologikoa
BARROKOA
  ARTE
“BARRUECO”                         “BARROKO”
          Perla deformeak
            (portugera)
       Barocco = exageratua            ARTE DESPROPORTZIONATUA


                                          Balore klasikoen eraldaketa:

                                          • Formen mugimendua
                                          • Sentimenduen espresio
                                            librea.
                                          • Oreka klasikoaren
                                            apurketa.



Barroko hitza zentzu peioratiboan erabili zen,    gehiegizko dekorazioa
azpimarratzeko, XVIII. mendeko Ilustrazioaren arrazionalismo zorrotzaren
aurrean
• Ezaugarriak:
  – Errenazimenduarekiko oposizioa:
     • Oreka         Ezegonkortasuna
     • Serenitatea  Mugimendua
     • Forma itxiak  Forma irekiak
     • Idealizazioa  Espresionismoa
     • Moderazioa  Exagerazioa

• Ingurune historikoa:
   – Trentoko Kontzilioaren garrantzia.
     Kontrarreforma.
   – Monarkia Absolutuen nagusitasuna
   – Erroma, artearen hiriburua
ERRENAZIMENDUA
   Forma itxiak
     Batasun
   konpositiboa
  Argitasun osoa
    Estatismoa




   BARROKOA
       Dinamismoa
      Konplexutasun
       konpositiboa
      Forma irekiak
  Izaera eszenografikoa
Barrokoaren Europa (XVII-XVIII)
Arte dirdiratsua
eta aberatsa da.
Honen bidez,
errege
absolutuen
boterea,
Estatuen
aberastasuna eta
Katolizismoaren
goreneko egoera
adierazten dira.
Barroko
                                 gortesaua eta
                                 katolikoa:
                                 Eliza eta
                                 Absolutismoaren
                                 propaganda
                                 egiteko (Italia,
                                 Frantzia,
                                 Espainia)

              BARROKO BURGESA    Barroko burgesa
              ETA PROTESTANTEA   eta protestantea
                                 (Ingalaterra eta
                                 Holanda).




BARROKO GORTESAUA
   ETA KATOLIKOA
TESTUINGURU KULTURAL, ERLIJIOSO ETA ZIENTIFIKO BERRIA

 IKERKETA ETA                            ZALANTZA METODIKOA:
  IRAULTZA ZIENTIFIKOA:                  ARRAZIONALISMO
 GALILEO, PASCAL, NEWTON.                KARTESIANOA




                   KRISIA ETA BERRIKUNTZA
                   BARROKOAREN GARAIAN

SENTSIBILITATE ERLIJIOSO BERRIA:
ERREFORMA PROTESTANTEA ETA               MONARKIA ABSOLUTUEN
KONTRARREFORMA KATOLIKOA                 FINKAPENA



                        SISTEMA KAPITALISTA ETA
                        GIZARTE BURGESAREN
                        AURRERAPENA
BARROKOA: ARTE ZIBILA ETA ARTE ERLIJIOSOA

                      ARTEA ELIZA KATOLIKOAREN
                          ZERBITZURA: FEDE
                      KATOLIKOAREN PROPAGANDA




       ARTEA ABSOLUTISMOAREN ZERBITZURA:
  ERREGE ETA ESTATU ABSOLUTISTAREN PROPAGANDA
BARROKOA, ARTEA ELIZA
                                        KATOLIKOAREN ZERBITZURA

                         KONTRARRE-                • Elizaren dogma tradizionalen
                             FORMA
                          KATOLIKOA
                                                     berrespena.
                          (TRENTOKO                • Barne ustelkeriaren aurkako
                          KONTZILIOA                 borroka.
                           (1545-1563)


                                          Artistentzako gomendioak:
                                          • Argitasuna, soiltasuna eta
  JESUITEN SORRERA 1540an                   ulergarritasuna.
                                          • Interpretazio errealista.
Artearen ideologia berriaren hedapena
                                          • Pietatearen adierazpena:
                                             ikonografia erlijiosoaren patetismoa
                                             nabarmentzea.


  FEDEAK EDERTASUN                          Artea fedearen propaganda bezala
 KLASIKOAREN EREDUA                                  (propaganda fide)
   ORDEZKATZEN DU
BARROKOA: ARTE ZIBILA

                             Artea monarka absolutuen
                             propagandarako tresna da

    MONARKIA
                              Luxua eta aberastasuna monarkiaren
  ABSOLUTUAREN
                              boterearen islada dira
    FINKAPENA
                                       Hiria, jauregiak eta
       Jauregien gorteak   gobernu-eraikinak “ Boterearen irudia” dira


HIRIBURU POLITIKOEN
GARRANTZIA                      Boterea islatzen duten eraikinen
                                aberastasunak menpekoen
                                obedientzia islatzen du


               URBANISMO
             ESZENOGRAFIKOA
ROMA, CAPUT MUNDI
                    ERROMA,               Barrokoaren gune bultzatzailea
                    EUROPA
                 KATOLIKOAREN
                                              Eliza Katolikoaren
                  HIRI NAGUSIA
                                           handitasunaren adierazlea

   Urbanismo eszenografiko eta
teatralaren planifikazioa (1585-1590)


                                Plazak, iturriak,
                                etorbideak….


                                            • Piazza del Popolo
                                            • Piazza Navona
                                            • San Pedroren Plaza
                                            • Espainiako Plazaren eskailera
                                            • Fontana di Trevi
ARKITEKTURA ETA URBANISMO BARROKOA: HURBILPEN OROKORRA




Arkitektura eta       Eraikuntza elementuak:      Materialak:       Formen
 urbanismoa               erabilera berria   testura eta koloreen   dinamismoa
                                                   batasuna


                                                   OREKA KLASIKOAREN
                                                       APURKETA

                                                 Dekorazio ugaritasuna
Forma arkitektoniko
berriak
ARKITEKTURA
•   Oinplano angeluzuzenaz
    gain, oinplano eliptikoak,
    zirkularrak eta mistoak ere
    azalduko dira.
•   Lerro kurboaren
    nagusitasuna: elipseak,
    parabolak, hiperboleak,
    helizeak, erdi puntuko
    arkuaren oreka ordezkatuz.
•   Forma anitzeko arku eta
    kupulak.
•   Izaera eszenografikoa eta
    monumentala.
TIPOLOGIA
   ARKITEKTONIKO
ERLIJIOSOAK: ELIZAREN                                 “Il Gesú”
      OINPLANOA.                                     jesuiten eliza, Erroma.

Oinplano angeluzuzenak,
eliptikoak, zirkularrak eta
         mistoak.




                      San Carlo alle
                     Quatro Fontane    Quirinaleko
                     “San Carlino”,    San Andres,
                         Erroma.        1658-70.
                      F. Borromini.    G. Bernini.
Euskarri dinamikoak:
    - Zutabe salomondarra, orden
      klasikoak, atlanteak, kariatideak
    - Hormak ez dira lauak eta kurbatu
      egiten dira, perspektiba eta
      argiaren efektuak bilatuz

        argiaren kontrasteak


                                          Fatxada dinamikoak.
                                          Taulamenduak
                                          apurtzen dira, argi-ilun
                                          efektuak lortuz
Elementu dekoratiboen
ugaritasuna: frontoiak
(triangularrak nahiz
erdizirkularrak), apurtzen dira
eta forma kurboak edo mistoak
hartzen dituzte, hornazinen
ugaritasuna, forma obaleko
leihoak (oculi), ispiluak,
mentsulak eta eskulturak.




                                  Materialak: harria, marmola,
                                  adreilua, estukoa, brontzea…
Urbanismo berria: plazak




Hiriko eszenografia

Manifestazio erlijioso
handiak baimentzen
ditu.
Botere politiko eta
erlijiosoaren irudia da
ARKITEKTURA BARROKOA
  EZAUGARRI
  OROKORRAK
“Oreka klasikoaren
           apurketa”
           FRANCESCO
           BORROMINI
           (apurketa)

ITALIA
(Erroma)

           GIAN LORENZO
            BERNINI
           (klasizismoaren
           jarraipena)



 EUROPA
ITALIAKO ARKITEKTURA BARROKOA

  Erroma gunerik
garrantzitsuena da eta Aita
Santuak mezenarik
handienak izanen dira.
Arkitektura Eliza
Katolikoaren zerbitzura
jarriko da, fededunen
sentsibilitatea zuzentzeko.
ARTELAN HANDIAK
ARKITEKTURA BARROKOAREN BI IKUSPEGI




Gian Lorenzo                               Francesco Castelli,
Bernini                                    Borromini
BERDINTASUNAK ETA
DESBERDINTASUNAK?
Gian Lorenzo Bernini
    (1598-1680)
VATIKANOKO SAN PEDRO

•   ARKITEKTO UGARIK HARTU ZUTEN PARTE: BRAMANTE,
    RAFAELLO, SANGALLO, MICHELANGELO ETA MADERNO.

•   GIAN LORENZO BERNINIK PLAZA ETA KOLUMNATA PROIEKTATU
    ZITUEN.
BRAMANTEREN PROIEKTUA




RAFAELLOREN PROIEKTUA
VATIKANOKO SAN PEDRO: PROIEKTUAREN EBOLUZIOA




BRAMANTE                  RAFAELLO              MADERNO
MICHELANGELOREN
ELIZA ETA KUPULA
CARLO MADERNOREN LUZAPENA ETA
FATXADA BARROKOA
AZKEN ARKITEKTOA GIAN LORENZO BERNINI IZAN ZEN,
KOLUMNATA EGIN ZUENA.
1656an, Alejandro VII.ak plazaren birmoldaketa enkargatu
zion, fededunen bilera masiboak egiteko.
Esanahi sinbolikoa:
mundu osoko jendea
biltzeko lekua.




                      VATIKANOKO SAN PEDROREN PLAZA (1656-1667)
ALTXAERA




OINPLANOA




                   VATIKANOKO HIRIA
GIAN LORENZO BERNINI
San Pedroren fatxada, Carlo Maderno, 1607-1621. Erroma.
La gran fachada de la Basílica queda
siempre condicionada por las infinitas
posibilidades de observación que
ofrece la curvada columnata.
VATIKANOKO SAN PEDRO: BALDAKINOA (1624-1633)
103
109
Quirinaleko San Andrea
Frontón curvo partido con escudo
Francesco Castelli,
       Borromini
      (1599-1667)




 San Carlo alle Quattro
        Fontane,
     “San Carlino”.
Fatxada Erroma. 1634-41.
Borromini: San Carlo alle Quattro fontane eta San Ivo della Sapienza
San Carlo alle
   Quattro fontane,
    “San Carlino”.
Fatxada eta oinplanoa.
   Erroma. 1634-41.
Klaustroa



Eliza
BORROMINI:
San Carlo alle Quattro Fontane
157
Klaustroaren barnealdea
San Ivo de la Sapienza eliza,
  1642-1650. F. Borromini.
Borromini. S. Ivo
San Ivo de la Sapienza
JAUREGI BARROKOAK
VERSALLES
PETIT TRIANON
Juan Gómez de Mora (1586-1648)




  Madrileko Plaza Nagusia.
         1590-1619.
MADRILEKO PLAZA
NAGUSIA
JUAN GÓMEZ DE MORA   Madrileko Plaza Nagusia 1617
186
Madrileko Plaza Nagusia
GÓMEZ DE MORA
MADRILEKO
UDALETXEA

Juan Gómez
 de la Mora
Madrileko udaletxea. 1644-1702.
Alberto Churriguera.
Salamankako Plaza Nagusia
Salamankako Plaza Nagusia. 1729-1756.
Alberto Churrigera (1676-1750)




  Salamankako Plaza Nagusia. 1729-1756
PLAZA MAYOR DE SALAMANCA
SALAMANKAKO
PLAZA NAGUSIA
UDALETXEA
Alberto Churriguera eta García Quiñones.
       Salamankako Plaza Nagusia
SALAMANKAKO PLAZA NAGUSIA: UDALETXEA
FERNANDO CASAS Y NOVOA




Konpostelako Santiagoren katedrala
Obradoiroko fatxada
FRANCISCO DE HERRERA




Zaragozako Pilar Basilika
MADRILEKO
   ERRET
  JAUREGIA
Filippo Juvara eta
  G.B. Sachetti,
     1736-64.
218
JUVARA ETA SACHETTI
Arkitektura barrokoa
Arkitektura barrokoa
Arkitektura barrokoa
Arkitektura barrokoa
Arkitektura barrokoa
Arkitektura barrokoa
Arkitektura barrokoa
Arkitektura barrokoa
Arkitektura barrokoa
Arkitektura barrokoa
Arkitektura barrokoa
Arkitektura barrokoa
Arkitektura barrokoa
Arkitektura barrokoa

Arkitektura barrokoa

  • 1.
    Ingurune historiko eta ideologikoa BARROKOA ARTE
  • 2.
    “BARRUECO” “BARROKO” Perla deformeak (portugera) Barocco = exageratua ARTE DESPROPORTZIONATUA Balore klasikoen eraldaketa: • Formen mugimendua • Sentimenduen espresio librea. • Oreka klasikoaren apurketa. Barroko hitza zentzu peioratiboan erabili zen, gehiegizko dekorazioa azpimarratzeko, XVIII. mendeko Ilustrazioaren arrazionalismo zorrotzaren aurrean
  • 3.
    • Ezaugarriak: – Errenazimenduarekiko oposizioa: • Oreka  Ezegonkortasuna • Serenitatea  Mugimendua • Forma itxiak  Forma irekiak • Idealizazioa  Espresionismoa • Moderazioa  Exagerazioa • Ingurune historikoa: – Trentoko Kontzilioaren garrantzia. Kontrarreforma. – Monarkia Absolutuen nagusitasuna – Erroma, artearen hiriburua
  • 4.
    ERRENAZIMENDUA Forma itxiak Batasun konpositiboa Argitasun osoa Estatismoa BARROKOA Dinamismoa Konplexutasun konpositiboa Forma irekiak Izaera eszenografikoa
  • 5.
  • 6.
    Arte dirdiratsua eta aberatsada. Honen bidez, errege absolutuen boterea, Estatuen aberastasuna eta Katolizismoaren goreneko egoera adierazten dira.
  • 7.
    Barroko gortesaua eta katolikoa: Eliza eta Absolutismoaren propaganda egiteko (Italia, Frantzia, Espainia) BARROKO BURGESA Barroko burgesa ETA PROTESTANTEA eta protestantea (Ingalaterra eta Holanda). BARROKO GORTESAUA ETA KATOLIKOA
  • 8.
    TESTUINGURU KULTURAL, ERLIJIOSOETA ZIENTIFIKO BERRIA IKERKETA ETA ZALANTZA METODIKOA: IRAULTZA ZIENTIFIKOA: ARRAZIONALISMO GALILEO, PASCAL, NEWTON. KARTESIANOA KRISIA ETA BERRIKUNTZA BARROKOAREN GARAIAN SENTSIBILITATE ERLIJIOSO BERRIA: ERREFORMA PROTESTANTEA ETA MONARKIA ABSOLUTUEN KONTRARREFORMA KATOLIKOA FINKAPENA SISTEMA KAPITALISTA ETA GIZARTE BURGESAREN AURRERAPENA
  • 9.
    BARROKOA: ARTE ZIBILAETA ARTE ERLIJIOSOA ARTEA ELIZA KATOLIKOAREN ZERBITZURA: FEDE KATOLIKOAREN PROPAGANDA ARTEA ABSOLUTISMOAREN ZERBITZURA: ERREGE ETA ESTATU ABSOLUTISTAREN PROPAGANDA
  • 10.
    BARROKOA, ARTEA ELIZA KATOLIKOAREN ZERBITZURA KONTRARRE- • Elizaren dogma tradizionalen FORMA KATOLIKOA berrespena. (TRENTOKO • Barne ustelkeriaren aurkako KONTZILIOA borroka. (1545-1563) Artistentzako gomendioak: • Argitasuna, soiltasuna eta JESUITEN SORRERA 1540an ulergarritasuna. • Interpretazio errealista. Artearen ideologia berriaren hedapena • Pietatearen adierazpena: ikonografia erlijiosoaren patetismoa nabarmentzea. FEDEAK EDERTASUN Artea fedearen propaganda bezala KLASIKOAREN EREDUA (propaganda fide) ORDEZKATZEN DU
  • 11.
    BARROKOA: ARTE ZIBILA Artea monarka absolutuen propagandarako tresna da MONARKIA Luxua eta aberastasuna monarkiaren ABSOLUTUAREN boterearen islada dira FINKAPENA Hiria, jauregiak eta Jauregien gorteak gobernu-eraikinak “ Boterearen irudia” dira HIRIBURU POLITIKOEN GARRANTZIA Boterea islatzen duten eraikinen aberastasunak menpekoen obedientzia islatzen du URBANISMO ESZENOGRAFIKOA
  • 12.
    ROMA, CAPUT MUNDI ERROMA, Barrokoaren gune bultzatzailea EUROPA KATOLIKOAREN Eliza Katolikoaren HIRI NAGUSIA handitasunaren adierazlea Urbanismo eszenografiko eta teatralaren planifikazioa (1585-1590) Plazak, iturriak, etorbideak…. • Piazza del Popolo • Piazza Navona • San Pedroren Plaza • Espainiako Plazaren eskailera • Fontana di Trevi
  • 13.
    ARKITEKTURA ETA URBANISMOBARROKOA: HURBILPEN OROKORRA Arkitektura eta Eraikuntza elementuak: Materialak: Formen urbanismoa erabilera berria testura eta koloreen dinamismoa batasuna OREKA KLASIKOAREN APURKETA Dekorazio ugaritasuna Forma arkitektoniko berriak
  • 14.
    ARKITEKTURA • Oinplano angeluzuzenaz gain, oinplano eliptikoak, zirkularrak eta mistoak ere azalduko dira. • Lerro kurboaren nagusitasuna: elipseak, parabolak, hiperboleak, helizeak, erdi puntuko arkuaren oreka ordezkatuz. • Forma anitzeko arku eta kupulak. • Izaera eszenografikoa eta monumentala.
  • 15.
    TIPOLOGIA ARKITEKTONIKO ERLIJIOSOAK: ELIZAREN “Il Gesú” OINPLANOA. jesuiten eliza, Erroma. Oinplano angeluzuzenak, eliptikoak, zirkularrak eta mistoak. San Carlo alle Quatro Fontane Quirinaleko “San Carlino”, San Andres, Erroma. 1658-70. F. Borromini. G. Bernini.
  • 16.
    Euskarri dinamikoak: - Zutabe salomondarra, orden klasikoak, atlanteak, kariatideak - Hormak ez dira lauak eta kurbatu egiten dira, perspektiba eta argiaren efektuak bilatuz argiaren kontrasteak Fatxada dinamikoak. Taulamenduak apurtzen dira, argi-ilun efektuak lortuz
  • 17.
    Elementu dekoratiboen ugaritasuna: frontoiak (triangularraknahiz erdizirkularrak), apurtzen dira eta forma kurboak edo mistoak hartzen dituzte, hornazinen ugaritasuna, forma obaleko leihoak (oculi), ispiluak, mentsulak eta eskulturak. Materialak: harria, marmola, adreilua, estukoa, brontzea…
  • 18.
    Urbanismo berria: plazak Hirikoeszenografia Manifestazio erlijioso handiak baimentzen ditu. Botere politiko eta erlijiosoaren irudia da
  • 20.
    ARKITEKTURA BARROKOA EZAUGARRI OROKORRAK
  • 21.
    “Oreka klasikoaren apurketa” FRANCESCO BORROMINI (apurketa) ITALIA (Erroma) GIAN LORENZO BERNINI (klasizismoaren jarraipena) EUROPA
  • 22.
    ITALIAKO ARKITEKTURA BARROKOA Erroma gunerik garrantzitsuena da eta Aita Santuak mezenarik handienak izanen dira. Arkitektura Eliza Katolikoaren zerbitzura jarriko da, fededunen sentsibilitatea zuzentzeko.
  • 23.
  • 24.
    ARKITEKTURA BARROKOAREN BIIKUSPEGI Gian Lorenzo Francesco Castelli, Bernini Borromini
  • 25.
  • 26.
  • 27.
    VATIKANOKO SAN PEDRO • ARKITEKTO UGARIK HARTU ZUTEN PARTE: BRAMANTE, RAFAELLO, SANGALLO, MICHELANGELO ETA MADERNO. • GIAN LORENZO BERNINIK PLAZA ETA KOLUMNATA PROIEKTATU ZITUEN.
  • 28.
  • 29.
    VATIKANOKO SAN PEDRO:PROIEKTUAREN EBOLUZIOA BRAMANTE RAFAELLO MADERNO
  • 30.
  • 31.
    CARLO MADERNOREN LUZAPENAETA FATXADA BARROKOA
  • 32.
    AZKEN ARKITEKTOA GIANLORENZO BERNINI IZAN ZEN, KOLUMNATA EGIN ZUENA. 1656an, Alejandro VII.ak plazaren birmoldaketa enkargatu zion, fededunen bilera masiboak egiteko. Esanahi sinbolikoa: mundu osoko jendea biltzeko lekua. VATIKANOKO SAN PEDROREN PLAZA (1656-1667)
  • 37.
    ALTXAERA OINPLANOA VATIKANOKO HIRIA
  • 47.
  • 56.
    San Pedroren fatxada,Carlo Maderno, 1607-1621. Erroma.
  • 84.
    La gran fachadade la Basílica queda siempre condicionada por las infinitas posibilidades de observación que ofrece la curvada columnata.
  • 90.
    VATIKANOKO SAN PEDRO:BALDAKINOA (1624-1633)
  • 103.
  • 109.
  • 114.
  • 126.
  • 137.
    Francesco Castelli, Borromini (1599-1667) San Carlo alle Quattro Fontane, “San Carlino”. Fatxada Erroma. 1634-41.
  • 138.
    Borromini: San Carloalle Quattro fontane eta San Ivo della Sapienza
  • 139.
    San Carlo alle Quattro fontane, “San Carlino”. Fatxada eta oinplanoa. Erroma. 1634-41.
  • 140.
  • 150.
  • 157.
  • 159.
  • 160.
    San Ivo dela Sapienza eliza, 1642-1650. F. Borromini.
  • 162.
  • 167.
    San Ivo dela Sapienza
  • 172.
  • 173.
  • 179.
  • 182.
    Juan Gómez deMora (1586-1648) Madrileko Plaza Nagusia. 1590-1619.
  • 183.
  • 185.
    JUAN GÓMEZ DEMORA Madrileko Plaza Nagusia 1617
  • 186.
  • 188.
  • 191.
  • 194.
  • 195.
  • 196.
  • 197.
  • 198.
    Alberto Churrigera (1676-1750) Salamankako Plaza Nagusia. 1729-1756
  • 200.
    PLAZA MAYOR DESALAMANCA
  • 202.
  • 203.
    Alberto Churriguera etaGarcía Quiñones. Salamankako Plaza Nagusia
  • 206.
  • 210.
    FERNANDO CASAS YNOVOA Konpostelako Santiagoren katedrala
  • 211.
  • 214.
  • 216.
    MADRILEKO ERRET JAUREGIA Filippo Juvara eta G.B. Sachetti, 1736-64.
  • 218.
  • 220.