1 
บทที่ 1 บทนำ 
1. ควำมเป็นมำและควำมสำคัญของโครงงำน 
จากสภาวะเศรษฐกิจในปัจจุบันที่เราได้ประสบปัญหากนันั้น หลายทา่นคงทราบวา่ 
ภาวะเศรษฐกิจของประเทศไทยที่ดิ่งตัวลงอยา่งน่าตกใจนั้นได้ส่งผลต่อราคาสินค้าอุปโภคและบริโภคในตล 
าดได้ปรับตัวสูงขึ้นตามไปด้วย ทา ให้เหลา่พอ่ค้าและประชาชนต้องประสบปัญหาสินค้าแพง 
และสินค้าขายไมไ่ด้ แถมยังต้องประสบกบัปัญหาสินค้าขาดตลาดซึ่งก็คือ น้ามนัปาล์มอีกด้วย 
ทา ให้ราคาสินค้ายิ่งขยับตัวแพงขึ้นไปอีก 
ซึ่งทา่นพอ่บ้านแมบ่้านอาจจะกา ลังกลุ้มใจกับรายจา่ยภายในครัวเรือนที่ต้องมีรายจา่ยเพิ่มขึ้น 
แตร่ายรับยังมีเทา่เดิม ดังนั้นพวกเราจึงได้ปรึกษาและหาทางออกเพื่อชว่ยทา่นพอ่บ้านและแมบ่้านทั้งหลาย 
ให้มีรายจา่ยภายในครัวเรือนลดน้อยลงบ้าง ซึ่งต้องเริ่มจากสิ่งที่เราใช้ทุกวนั และสิ้นเปลืองอยา่งมาก เชน่ 
น้ายาล้างจาน ที่ได้ขยับราคาขึ้นสูงอีกเหมือนกนัเราจึงได้คิดค้นวิธีศึกษา 
และวิธีทา น้ายาล้างจานใช้เองซึ่งจะทา ให้ได้ลดรายจา่ยภายในครัวเรือนได้อีกนิดนึงก็ยังดี 
น้ายาล้างจานที่เราได้ศึกษาและนามาเสนอนี้ 
ล้วนมีวตัถุดิบที่มาจากธรรมชาติหาได้ภายในครัวเรือนและท้องถิ่น ไมอั่นตราย แถมยังไมต่้องซื้อหา 
ทา ให้ประหยัดเงินไปได้อีกมากมาย วิธีการทา น้ายาล้างจานก็ง่ายแสนง่าย เพียงแคท่า่นพอ่บ้านแมบ่้าน 
หรือผู้ที่สนใจจะศึกษา และน้าไปทา ก็สามารถทา ได้ด้วยตัวเอง 
แถมเมื่อเรามีความรู้ความสามารถทา ได้สาเร็จแล้วนั้นเราอาจจะแบง่ปันความรู้ให้กบัผู้ที่สนใจแตไ่มค่อ่ยมีเว 
ลาศึกษาเอกสารเองก็ได้ หรืออาจจะตอ่ยอดความรู้ให้เป็นธุรกิจเสริม หรือ 
ธุรกิจหลักทา รายได้ให้ครอบครัวและชุมชนของตัวเองก็ได้ 
2. วัตถุประสงค์ 
2.1 เพื่อศึกษาวิธีการทา น้ายาล้างจาน 
2.2 เพื่อศึกษาวา่น้ายาล้างจานจากน้ามะกรูดจะล้างสิ่งสกปรก และคราบมนั กลิ่นคาวได้หรือไม่ 
3. ขอบเขตของโครงงำน 
ศึกษาน้ายาล้างจานจากธรรมชาติ คือ น้ายาล้างจานจากมะกรูด 
4. สถำนทศีึ่กษำโครงงำน
2 
บ้านเลขที่ 353 หมู่9 ตา บลหนองไผ่อา เภอชุมแพ จังหวดัขอนแกน่ 
5. ประโยชน์ทคี่ำดว่ำจะได้รับ 
5.1 ได้น้ายาล้างจานที่มีคุณภาพและใช้ได้จริง 
5.2 สามานาสิ่งที่มีอยูต่ามธรรมชาติมาใช้ประโยชน์ได้ 
5.3 เพื่อประหยัดคา่ใช้จา่ย 
5.4 เพื่อใช้เวลาวา่งให้เกิดประโยชน์ 
6. สมมุติฐำนโครงงำน 
น้ายาเอนกประสงค์จากส่วนผสมของสมุนไพรใช้ได้ดี มีคุณภาพและราคาถูก
3 
บทที่ 2 ทฤษฏีและงำนวิจัยที่เกี่ยวข้อง 
1. ทฤษฎีทเี่กี่ยวข้อง 
มะกรูด เป็นพืชในสกุลส้ม (Citrus) เป็นไมยื้นต้นขนาดเล็ก เป็นไมเ้นื้อแข็ง 
ลา ต้นและกิ่งมีหนามยาวเล็กน้อยใบเป็นใบประกอบชนิดลดรูป มีใบยอ่ย 1 ใบเรียงสลับรูปไข่ 
คือมีลักษณะคล้ายกับใบไม้2 ใบตอ่กนัอยูค่อดกิ่วที่กลางใบเป็นตอน ๆ 
มีกา้นแผอ่อกใหญเ่ทา่กบัแผน่ใบ ทา ให้เห็นใบเป็น 2 ตอน กวา้ง 2.5 - 4 เซนติเมตร ยาว 4 - 7 
เซนติเมตร ใบสีเขียวแกพื่้นผิวใบเรียบเกลี้ยง เป็นมนั คอ่นข้างหนา 
มีกลิ่นหอมมากเพราะมีตอ่มน้ามนัอยู่ใบด้านบนสีเข้ม ใต้ใบสีออ่น ดอกออกเป็นกระจุก 3 – 5 ดอก 
กลีบดอกสีขาว เกสรสีเหลือง ร่วงง่าย มีกลิ่นหอม 
มีผลสีเขียวเข้มคล้ายมะนาวผิวเปลือกนอกขรุขระ ขั้วหัวท้ายของผลเป็นจุก ผลออ่นมีเป็นสีเขียวแก่ 
เมอื่ผลสุกจะเปลี่ยนเป็นสีเหลืองสด พันธุ์ที่มีผลเล็ก ผิวจะขรุขระน้อยกวา่และไมมี่จุกที่ขั้ว 
ภายในมีเมล็ดจา นวนมาก 
ชื่อสามญั : Porcupine Orange, Kiffir Lime, Leech Lime 
ชื่อวิทยำศำสตร์ : Citrus hystrix DC. 
ชื่อท้องถิ่น : มะขุน มะขูด (ภาคเหนือ) มะหูด (หนองคาย) ส้มกรูด ส้มมวั่ผี (ภาคใต้) โกรยเซียด 
(เขมร) มะขู (กะเหรี่ยง – แมฮ่อ่งสอน)
4 
ลักษณะ 
มะกรูดเป็นพืชที่ใช้เป็นเครื่องเทศมานานแล้ว 
โดยใช้ผิวของผลเป็นส่วนผสมในเครื่องแกงหลายชนิด ใช้เข้าเครื่องหอมโดยเป็นส่วนผสมในเทียนอบ 
ใบมะกรูดมีกลิ่นหอมใช้แตง่กลิ่นในอาหารคาวหลายชนิด เชน่ ต้มยา แกงเผ็ด 
น้ามะกรูดใช้ปรุงอาหารเพื่อให้มีรสเปรี้ยวและดับกลิ่นคาวปลา คนโบราณนิยมสระผมด้วยน้ามะกรูด 
เพราะชว่ยให้ผมดำเป็นมัน ไม่แห้งกรอบ คนไทยนิยมปลูกมะกรูดไว้ตามบ้านและในสวน 
มะกรูดเป็นไมพุ้ม่ยืนต้นขนาดเล็ก ใบมีกลิ่นหอม ผลคอ่นข้างกลม ผิวขรุขระมีปุ่มนูน 
และมีจุกที่หัวของผล ส่วนที่ใช้ คือ ผล ผิวของผล น้าของผล ใบ และราก 
สำระสำคัญ 
ในใบและผลมะกรูด เมื่อนามากลั่นด้วยไอน้าจะให้น้ามนัหอมระเหย ในปริมาณ 0.08 % และ 4 % 
ตามลา ดับ น้ามนัหอมระเหยจากผิวมะกรูดมกัประกอบด้วยเบต้า – ไพนีน , ไลโมนีนและซาบินีน 
เป็นสารหลัก ส่วนน้ามนัหอมระเหยจากใบจะประกอบด้วย ซีโทรเนลลาล , ไอโซพูลิโกล และไลนาลูออล 
เป็นสารหลัก ส่วนในน้ามะกรูดมีกรดซิตริก ไวตามินซี และกรดอินทรีย์ชนิดอื่น ๆ เป็นส่วนประกอบ 
คุณสมบัติ 
1. ใช้เป็นยาหรือส่วนผสมของยาตา่ง ๆ คือ น้าในผลแกอ้าการท้องอืด ชว่ยให้เจริญอาหาร 
น้ามะกรูดใช้ดองยา เพื่อใช้ฟอกเลือด และบา รุงโลหิตสตรี เนื้อของผลใช้เป็นยาแกอ้าการปวดศีรษะ 
ใบมะกรูดใช้เป็นยาขับลมในลา ไส้ แกจุ้กเสียด 
ผลมะกรูดที่ควา้นไส้ออกนามหาหิงส์ใส่แทนใช้เป็นยาขับลมแก้ปวดท้องในเด็กออ่น 
2. ใช้ในอุตสาหกรรมเครื่องหอมและเครื่องสาอางตา่ง ๆ 
3. กรด Citric ชว่ยขจัดคราบสบู่(ดา่ง) ที่หลงเหลืออยู่ ทา ให้ผมหวีง่าย 
น้ามนัจากผิวมะกรูดชว่ยให้ผมดกเป็นเงางาม 
4. ใช้ปรุงแตง่กลิ่น รสอาหาร ดับกลิ่นคาวของอาหาร ใช้เป็นส่วนผสมในเครื่องแกงตา่ง ๆ
5 
ลักษณะทำงพฤกษศำสตร์ 
มะกรูดเป็นไมยื้นต้นขนาดเล็ก ต้นสูง 2 – 8 เมตร ประกอบไปด้วย 
1. ใบ มีใบยอ่ยเพียงใบเดียว ใบคอ่นข้างหนา มีสีเขียวแก่ มีกลิ่นหอม 
2. ดอกมีสีขาว ออกเดี่ยว ๆ อยูเ่ป็นกระจุก 3 - 5 ดอก กลีบดอกร่วงง่าย 
3. ผล เป็นผลเดี่ยวคอ่นข้างกลม บางพันธุ์มีผิวขรุขระ มีจุกที่หัวผล 
สรรพคุณทำงยำ 
ขับลมแกจุ้กเสียด 
วิธีใช้ 
1. ตัดจุกผลมะกรูด ควา้นไส้กลางออก เอามหาหิงส์ใส่แล้วปิดจุก นาไปเผาไฟจนดา เกรียม 
บดเป็นผงละลายกบัน้าผึ้งรับประทาน จะชว่ยขับลม แกป้วดท้องหรือป้ายลิ้นเด็กอ่อน เป็นยาขับขี้เทาได้ 
2. น้ามะกรูดใช้ถูฟัน แกเ้ลือดออกตามไรฟัน 
3. เอาผลมะกรูดมาดอง เป็นยาดองเปรี้ยวรับประทานขับลมขับระดู 
4. เปลือกผลฝานบาง ๆ ชงน้าเดือด ใส่การะบูรเล็กน้อย รับประทานแกล้มวิงเวียน 
5. เปลือกฝนใช้ผสมในเครื่องสาอางบางชนิด เชน่ แชมพู สบู่ 
ขนำดกำรใช้และผลทไี่ด้รับจำกกำรรักษำโรค 
1. แกล้ม บา รุงหัวใจ ใช้ผิวสดหั่นเป็นชิ้น ผสมการะบูรหนึ่งหยิบมือ ชงน้าเดือด คนให้ละลาย 
ปิดฝาทิ้งไว้ 3 – 5 นาที ดื่มเอาแตน่้า ชว่ยให้ระบบไหลเวียนของโลหิตดี 
2. ยาขับเสมหะ แกไ้อ ใช้ผลมะกรูดผา่ซีกเติมเกลือ ลนไฟให้เปลือกนิ่ม บีบน้ามะกรูดลงในคอทีละน้อย ๆ 
3. เป็นยาสระผม หรืออาบ นามะกรูดผา่ซีกลงในหมอ้ ต้มอาบได้น้ามนัหอมระเหยอยู่บนผิว 
ทา ให้ผิวไมแ่ห้ง และรสเปรี้ยวของมะกรูดชว่ยให้อาบสะอาด นอกจากนี้ใช้มะกรูดผา่ซีกเอาน้ามาสระผม
6 
วิธีกำรปลูก 
ควรปลูกด้วยกิ่งตอน กอ่นจะปลูกควรนาปุ๋ยคอกมาใส่ผสมกบัดิน 
เพื่อให้ดินมีอาหารอุดมสมบูรณ์ดี หลุมที่ปลูกมีขนาดกวา้ง x ยาว x ลึก ประมาณ 80 
เซนติเมตรกอ่นที่จะวางพืชลงปลูกในหลุมควรหาใบไมใ้บหญ้าแห้งที่เน่าเปื่อยผุพังใส่รองกน้หลุมระยะปลูก 
ประมาณ 5 x 5 เมตร 
กำรปฏิบัติดูแลรักษำ 
1. การให้น้าในระยะที่ปลูกมะกรูดใหม่ๆ ต้องหมนั่รดน้าให้ความชุม่ชื้นแกพื่ช จะทา ให้พืชตั้งตัวได้เร็ว 
แตกใบออ่นกิ่งออ่นดี 
2. การใส่ปุ๋ย ควรใส่ปุ๋ยเพิ่มธาตุอาหารให้พืชเป็นครั้งคราว ซึ่งอาจเป็นปุ๋ยอินทรีย์หรือปุ๋ยวิทยาศาสตร์ 
และปุ๋ยชีวภาพก็ได้ ปกติจะรับประทานใบมะกรูดเป็นอาหารจึงมักใช้ปุ๋ยที่มีไนโตรเจนสูง เชน่ 20 – 14 - 
14 หรือใส่ปุ๋ยพื้น เชน่ 15 – 15 - 15 
3. การป้องกนักา จัดศัตรูพืช จะมีหนอนของผีเสื้อกลางคืนกดักินใบมะกรูดและยอดออ่น 
จึงควรตรวจตราจับหนอนดังกลา่วในเวลาเช้าแล้วทาลายทิ้งเสีย 
กำรนำมำใช้ 
การใช้มะกรูดสระผมน่าจะรู้จักกนัมาตั้งแต่สมยัโบราณ วิธีการสระ 
บ้างก็ใช้ผลดิบผา่แล้วบีบน้าสระโดยตรง บ้างก็นาไปเผา หรือต้มกอ่นสระ 
มะกรูดยังมีใช้ในพระราชพิธีสาคัญ เชน่ พระราชพิธีโสกนัต์ 
ซึ่งระบุไวใ้นพระราชพิธีสิบสองเดือน ไวว้า่จะต้องมีผลมะกรูดและใบส้มป่อย ประกอบในพิธีด้วย 
เข้าใจวา่น่าจะใช้เพื่อการสระผมนั่นเอง และก็สามารถนาไปล้างพื้นได้ด้วย 
ซึ่งเป็นสมุนไพรชนิดหนึ่งเชน่กนั น้ามะกรูดมีรสเปรี้ยว กลิ่นฉุนคล้ายใบ 
แตไ่มค่อ่ยจะได้ประโยชน์กนัมาก ทั้งนี้อาจจะเป็นเพราะหาได้ยากกวา่ และได้น้าน้อยกวา่
7 
เพราะมะกรูดมีส่วนเปลือกที่หนา ขณะที่มะนาวหาได้ง่ายกวา่ น้ามากกวา่ และรสชาติที่ถูกปากมากกวา่ 
อยา่งไรก็ตาม มีอาหารบางชนิดที่นิยมใช้น้ามะกรูดเชน่กนั นอกจากนั้น 
ในมะกรูดมีน้ามนัหอมระเหยอยู่มาก มีกลิ่นฉุน ทั้งในใบและผล 
บางครั้งสามารถนาไปใช้ไลแ่มลงบางชนิด 
1. งำนวิจัยทเี่กี่ยวข้อง 
-กรณีศึกษาน้ายาล้างจานและสบูเ่หลว - ระบบคลังข้อมูลงานวิจัยไทย 
-ผลิตภัณฑ์ล้างจานผสมมะกรูด - กรมวิทยาศาสตร์บริการ 
-ตัวอยา่งโครงงานวิทยาศาสตร์ โครงงานวิทยาศาสตร์ประเภททดลอง 
-งานวิจัยตลาดครับผม เกยี่วกบัน้ายาล้างจาน 
-โครงานน้ายาล้างจาน 
2. วิธีดำเนินกำรโครงงำน 
1. ประชุมวางแผนงานวา่จะทา เรื่องอะไร 
2. แบง่หน้าที่แตล่ะคนวา่ใครทา หน้าที่อะไรบ้างแล้วแยกย้ายกนัไปทา ตามที่เราได้รับมอบหมาย 
3. นางานที่แตล่ะคนหาได้มารวมกนัแล้วเรียบเรียงให้สวยงาม 
4. จัดทา เป็นโครงงานขึ้น
8 
บทที่ 3 วิธีกำรดำเนินงำน 
1. ข้อมูลทใี่ช้ในโครงงำน 
น้ำยำล้ำงจำน คือสารชา ระล้าง (detergent) 
ที่ใช้ชว่ยในการล้างจาน มีส่วนผสมของสารลดแรงตึงผิว (surfactant) ที่มีการระคายเคืองต่า 
ประโยชน์หลักของน้ายาล้างจานคือใช้ล้างภาชนะและเครื่องครัวด้วยมือหลังจากประกอบหรือรับประทานอ 
าหารแล้ว น้ายาล้างจานทา ให้สิ่งสกปรกและไขมนัหลุดจากภาชนะและรวมตัวเป็นอีมลัชัน (emulsion) 
อยูใ่นน้าหรือฟอง (foam) 
เนื่องจากโมเลกุลของน้ายาล้างจานประกอบด้วยส่วนที่มีขั้วและไมมี่ขั้วเชน่เดียวกับผงซักฟอก ส่วนที่มีขั้วจะ 
จับกบัโมเลกุลของน้า และส่วนที่ไมมี่ขั้วจะจับกับสิ่งสกปรกให้หลุดออก ในสมยักอ่นมีชื่อเรียกอื่นๆ 
เชน่ สบู่ล้างจาน หรือ ครีมล้างจานเนื่องจากเคยผลิตในรูปของสบูแ่ละครีมมากอ่น 
ปัจจุบันน้ายาล้างจานมีส่วนผสมอื่นรวมอยู่ด้วย 
เชน่ น้ามะนาวหรือชา ซึ่งเชื่อวา่เป็นการชว่ยให้ภาชนะสะอาดมากขึ้นและถนอมมือมากกวา่เดิม 
2. ขั้นตอนกำรทำ โครงงำน 
อุปกรณ์ 
1. ถังสาหรับผสมวตัถุดิบ 2 ถัง 
2. ไมพ้าย 1 อัน 
3. ผงข้น 250 กรัม
9 
4. ผงฟอง 100 กรัม 
5. น้าหอม 10 กรัม 
6. น้าต้มมะกรูด 5 กิโลกรัม 
7. หัวแชมพู ( N 70) 500 กรัม 
8. น้า 5 กิโลกรัม 
9. สารขจัดคราบไขมนั (F 24) 500 กรัม 
วิธีทำ 
ส่วนที่ 1 
1. นาผงข้น 250 กรัม และ หัวแชมพู (N 70) 500 กรัม เทผสมลงไปในถังใบที่ 1 
จากนั้นคนให้เข้ากนั 
ส่วนที่ 2 
2. นาผงฟอง 100 กรัม และน้าต้มมะกรูด 5 กิโลกรัม เทผสมใส่ในถังใบที่ 2 
จากนั้นคนให้เข้ากนั 
3. เติมน้า 5 กิโลกรัม โดยเพิ่มเรื่อยๆ ในระหวา่งการคน 
ส่วนที่ 3 
1. นาส่วนที่ 1 ผสมเข้ากบั ส่วนที่ 2 แล้วคนให้เข้ากนั 
2. เติมสารขจัดคราบไขมนั (F 24) 500 กรัม และน้าหอม 10 กรัม ลงผสม 
จากนั้นคนให้เข้ากนั 
3. เมื่อผสมจนเป็นเนื้อเดียวกนัแล้ว นาน้ายาล้างจานที่ได้เทใส่ขวดบรรจุภัณฑ์ 
แล้วทิ้งไวจ้นน้าเริ่มใสและฟองเริ่มหมด 
4. นาน้ายาล้างจานจากมะกรูดที่ได้ มาใช้ล้างจานได้ทันที
10 
บทที่ 4 ผลโครงงำนและอภิปรำยผล 
เมื่อน้าเอาน้ายาล้างจานจากมะกรูด ที่เราได้ทดลองผลิตขึ้นนั้น 
ไปล้างจานชามที่เราใช้บรรจุอาหารแล้ว ผลปรากฏวา่ จานชามที่มีสิ่งสกปรกติดอยูส่ะอาดขึ้น ไมมี่คราบมนั 
และไมมี่กลิ่นคาว ซึ่งให้ผลเป็นที่น่าพอใจอยา่งมาก 
บทที่ 5 สรุปผลโครงงำน 
จากการที่เราได้ศึกษา และ ได้ผลิตน้ายาล้างจานจากมะกรูดออกมาใช้นั้น 
มีประสิทธิภาพในการชา ระสิ่งสกปรก ซึ่งน้ายาล้างจานของเรามีส่วนผสมของน้าดา่งซึ่งมีฤทธ์ิเป็นเบส 
ชว่ยในการชา ระล้างสิ่งสกปรก ส่วนมะกรูดนั้นมีฤทธ์ิเป็นกรดซึ่งทา ปฏิกิริยากับไขมนั 
จึงชว่ยขจัดความมนัและกลิ่นคาว เกลือชว่ยขจัดสิ่งสกปรก 
ส่วนหัวเชื้อ N70 ชว่ยให้น้ายาล้างจานของเรามีฟองน่าใช้ 
ดังนั้นน้ายางล้างจานที่เราผลิตขึ้นนี้จึงเป็นผลิตภัณฑ์ทา ความสะอาดทางเลือกใหมที่่ดีอีกทางหนึ่ง
11 
บรรณำนุกรม 
มะกรูด.ค้นข้อมูลเมื่อวันที่ 29 มิถุนายน 2557 จาก : http://th.wikipedia.org/wiki/มะกรูด. 
สรรพคุณของมะกรูด . ค้นข้อมูลเมอื่วนัที่ 29 มิถุนายน 2557 จาก : http://frynn.com. 
มะกรูด(ผิวผล) . ค้นข้อมูลเมอื่วนัที่ 29 มิถุนายน 2557 จาก : 
http://www.thaicrudedrug.com/main.php?action=viewpage&pid=99.
12 
ภำคผนวก 
อุปกรณ์ 
ถัง ผงข้น
13 
ผงฟอง สารขจัดคราบไขมัน 
หัวแชมพู น้าหอม 
วิธีทำ
14
15

Anphilak

  • 1.
    1 บทที่ 1บทนำ 1. ควำมเป็นมำและควำมสำคัญของโครงงำน จากสภาวะเศรษฐกิจในปัจจุบันที่เราได้ประสบปัญหากนันั้น หลายทา่นคงทราบวา่ ภาวะเศรษฐกิจของประเทศไทยที่ดิ่งตัวลงอยา่งน่าตกใจนั้นได้ส่งผลต่อราคาสินค้าอุปโภคและบริโภคในตล าดได้ปรับตัวสูงขึ้นตามไปด้วย ทา ให้เหลา่พอ่ค้าและประชาชนต้องประสบปัญหาสินค้าแพง และสินค้าขายไมไ่ด้ แถมยังต้องประสบกบัปัญหาสินค้าขาดตลาดซึ่งก็คือ น้ามนัปาล์มอีกด้วย ทา ให้ราคาสินค้ายิ่งขยับตัวแพงขึ้นไปอีก ซึ่งทา่นพอ่บ้านแมบ่้านอาจจะกา ลังกลุ้มใจกับรายจา่ยภายในครัวเรือนที่ต้องมีรายจา่ยเพิ่มขึ้น แตร่ายรับยังมีเทา่เดิม ดังนั้นพวกเราจึงได้ปรึกษาและหาทางออกเพื่อชว่ยทา่นพอ่บ้านและแมบ่้านทั้งหลาย ให้มีรายจา่ยภายในครัวเรือนลดน้อยลงบ้าง ซึ่งต้องเริ่มจากสิ่งที่เราใช้ทุกวนั และสิ้นเปลืองอยา่งมาก เชน่ น้ายาล้างจาน ที่ได้ขยับราคาขึ้นสูงอีกเหมือนกนัเราจึงได้คิดค้นวิธีศึกษา และวิธีทา น้ายาล้างจานใช้เองซึ่งจะทา ให้ได้ลดรายจา่ยภายในครัวเรือนได้อีกนิดนึงก็ยังดี น้ายาล้างจานที่เราได้ศึกษาและนามาเสนอนี้ ล้วนมีวตัถุดิบที่มาจากธรรมชาติหาได้ภายในครัวเรือนและท้องถิ่น ไมอั่นตราย แถมยังไมต่้องซื้อหา ทา ให้ประหยัดเงินไปได้อีกมากมาย วิธีการทา น้ายาล้างจานก็ง่ายแสนง่าย เพียงแคท่า่นพอ่บ้านแมบ่้าน หรือผู้ที่สนใจจะศึกษา และน้าไปทา ก็สามารถทา ได้ด้วยตัวเอง แถมเมื่อเรามีความรู้ความสามารถทา ได้สาเร็จแล้วนั้นเราอาจจะแบง่ปันความรู้ให้กบัผู้ที่สนใจแตไ่มค่อ่ยมีเว ลาศึกษาเอกสารเองก็ได้ หรืออาจจะตอ่ยอดความรู้ให้เป็นธุรกิจเสริม หรือ ธุรกิจหลักทา รายได้ให้ครอบครัวและชุมชนของตัวเองก็ได้ 2. วัตถุประสงค์ 2.1 เพื่อศึกษาวิธีการทา น้ายาล้างจาน 2.2 เพื่อศึกษาวา่น้ายาล้างจานจากน้ามะกรูดจะล้างสิ่งสกปรก และคราบมนั กลิ่นคาวได้หรือไม่ 3. ขอบเขตของโครงงำน ศึกษาน้ายาล้างจานจากธรรมชาติ คือ น้ายาล้างจานจากมะกรูด 4. สถำนทศีึ่กษำโครงงำน
  • 2.
    2 บ้านเลขที่ 353หมู่9 ตา บลหนองไผ่อา เภอชุมแพ จังหวดัขอนแกน่ 5. ประโยชน์ทคี่ำดว่ำจะได้รับ 5.1 ได้น้ายาล้างจานที่มีคุณภาพและใช้ได้จริง 5.2 สามานาสิ่งที่มีอยูต่ามธรรมชาติมาใช้ประโยชน์ได้ 5.3 เพื่อประหยัดคา่ใช้จา่ย 5.4 เพื่อใช้เวลาวา่งให้เกิดประโยชน์ 6. สมมุติฐำนโครงงำน น้ายาเอนกประสงค์จากส่วนผสมของสมุนไพรใช้ได้ดี มีคุณภาพและราคาถูก
  • 3.
    3 บทที่ 2ทฤษฏีและงำนวิจัยที่เกี่ยวข้อง 1. ทฤษฎีทเี่กี่ยวข้อง มะกรูด เป็นพืชในสกุลส้ม (Citrus) เป็นไมยื้นต้นขนาดเล็ก เป็นไมเ้นื้อแข็ง ลา ต้นและกิ่งมีหนามยาวเล็กน้อยใบเป็นใบประกอบชนิดลดรูป มีใบยอ่ย 1 ใบเรียงสลับรูปไข่ คือมีลักษณะคล้ายกับใบไม้2 ใบตอ่กนัอยูค่อดกิ่วที่กลางใบเป็นตอน ๆ มีกา้นแผอ่อกใหญเ่ทา่กบัแผน่ใบ ทา ให้เห็นใบเป็น 2 ตอน กวา้ง 2.5 - 4 เซนติเมตร ยาว 4 - 7 เซนติเมตร ใบสีเขียวแกพื่้นผิวใบเรียบเกลี้ยง เป็นมนั คอ่นข้างหนา มีกลิ่นหอมมากเพราะมีตอ่มน้ามนัอยู่ใบด้านบนสีเข้ม ใต้ใบสีออ่น ดอกออกเป็นกระจุก 3 – 5 ดอก กลีบดอกสีขาว เกสรสีเหลือง ร่วงง่าย มีกลิ่นหอม มีผลสีเขียวเข้มคล้ายมะนาวผิวเปลือกนอกขรุขระ ขั้วหัวท้ายของผลเป็นจุก ผลออ่นมีเป็นสีเขียวแก่ เมอื่ผลสุกจะเปลี่ยนเป็นสีเหลืองสด พันธุ์ที่มีผลเล็ก ผิวจะขรุขระน้อยกวา่และไมมี่จุกที่ขั้ว ภายในมีเมล็ดจา นวนมาก ชื่อสามญั : Porcupine Orange, Kiffir Lime, Leech Lime ชื่อวิทยำศำสตร์ : Citrus hystrix DC. ชื่อท้องถิ่น : มะขุน มะขูด (ภาคเหนือ) มะหูด (หนองคาย) ส้มกรูด ส้มมวั่ผี (ภาคใต้) โกรยเซียด (เขมร) มะขู (กะเหรี่ยง – แมฮ่อ่งสอน)
  • 4.
    4 ลักษณะ มะกรูดเป็นพืชที่ใช้เป็นเครื่องเทศมานานแล้ว โดยใช้ผิวของผลเป็นส่วนผสมในเครื่องแกงหลายชนิด ใช้เข้าเครื่องหอมโดยเป็นส่วนผสมในเทียนอบ ใบมะกรูดมีกลิ่นหอมใช้แตง่กลิ่นในอาหารคาวหลายชนิด เชน่ ต้มยา แกงเผ็ด น้ามะกรูดใช้ปรุงอาหารเพื่อให้มีรสเปรี้ยวและดับกลิ่นคาวปลา คนโบราณนิยมสระผมด้วยน้ามะกรูด เพราะชว่ยให้ผมดำเป็นมัน ไม่แห้งกรอบ คนไทยนิยมปลูกมะกรูดไว้ตามบ้านและในสวน มะกรูดเป็นไมพุ้ม่ยืนต้นขนาดเล็ก ใบมีกลิ่นหอม ผลคอ่นข้างกลม ผิวขรุขระมีปุ่มนูน และมีจุกที่หัวของผล ส่วนที่ใช้ คือ ผล ผิวของผล น้าของผล ใบ และราก สำระสำคัญ ในใบและผลมะกรูด เมื่อนามากลั่นด้วยไอน้าจะให้น้ามนัหอมระเหย ในปริมาณ 0.08 % และ 4 % ตามลา ดับ น้ามนัหอมระเหยจากผิวมะกรูดมกัประกอบด้วยเบต้า – ไพนีน , ไลโมนีนและซาบินีน เป็นสารหลัก ส่วนน้ามนัหอมระเหยจากใบจะประกอบด้วย ซีโทรเนลลาล , ไอโซพูลิโกล และไลนาลูออล เป็นสารหลัก ส่วนในน้ามะกรูดมีกรดซิตริก ไวตามินซี และกรดอินทรีย์ชนิดอื่น ๆ เป็นส่วนประกอบ คุณสมบัติ 1. ใช้เป็นยาหรือส่วนผสมของยาตา่ง ๆ คือ น้าในผลแกอ้าการท้องอืด ชว่ยให้เจริญอาหาร น้ามะกรูดใช้ดองยา เพื่อใช้ฟอกเลือด และบา รุงโลหิตสตรี เนื้อของผลใช้เป็นยาแกอ้าการปวดศีรษะ ใบมะกรูดใช้เป็นยาขับลมในลา ไส้ แกจุ้กเสียด ผลมะกรูดที่ควา้นไส้ออกนามหาหิงส์ใส่แทนใช้เป็นยาขับลมแก้ปวดท้องในเด็กออ่น 2. ใช้ในอุตสาหกรรมเครื่องหอมและเครื่องสาอางตา่ง ๆ 3. กรด Citric ชว่ยขจัดคราบสบู่(ดา่ง) ที่หลงเหลืออยู่ ทา ให้ผมหวีง่าย น้ามนัจากผิวมะกรูดชว่ยให้ผมดกเป็นเงางาม 4. ใช้ปรุงแตง่กลิ่น รสอาหาร ดับกลิ่นคาวของอาหาร ใช้เป็นส่วนผสมในเครื่องแกงตา่ง ๆ
  • 5.
    5 ลักษณะทำงพฤกษศำสตร์ มะกรูดเป็นไมยื้นต้นขนาดเล็กต้นสูง 2 – 8 เมตร ประกอบไปด้วย 1. ใบ มีใบยอ่ยเพียงใบเดียว ใบคอ่นข้างหนา มีสีเขียวแก่ มีกลิ่นหอม 2. ดอกมีสีขาว ออกเดี่ยว ๆ อยูเ่ป็นกระจุก 3 - 5 ดอก กลีบดอกร่วงง่าย 3. ผล เป็นผลเดี่ยวคอ่นข้างกลม บางพันธุ์มีผิวขรุขระ มีจุกที่หัวผล สรรพคุณทำงยำ ขับลมแกจุ้กเสียด วิธีใช้ 1. ตัดจุกผลมะกรูด ควา้นไส้กลางออก เอามหาหิงส์ใส่แล้วปิดจุก นาไปเผาไฟจนดา เกรียม บดเป็นผงละลายกบัน้าผึ้งรับประทาน จะชว่ยขับลม แกป้วดท้องหรือป้ายลิ้นเด็กอ่อน เป็นยาขับขี้เทาได้ 2. น้ามะกรูดใช้ถูฟัน แกเ้ลือดออกตามไรฟัน 3. เอาผลมะกรูดมาดอง เป็นยาดองเปรี้ยวรับประทานขับลมขับระดู 4. เปลือกผลฝานบาง ๆ ชงน้าเดือด ใส่การะบูรเล็กน้อย รับประทานแกล้มวิงเวียน 5. เปลือกฝนใช้ผสมในเครื่องสาอางบางชนิด เชน่ แชมพู สบู่ ขนำดกำรใช้และผลทไี่ด้รับจำกกำรรักษำโรค 1. แกล้ม บา รุงหัวใจ ใช้ผิวสดหั่นเป็นชิ้น ผสมการะบูรหนึ่งหยิบมือ ชงน้าเดือด คนให้ละลาย ปิดฝาทิ้งไว้ 3 – 5 นาที ดื่มเอาแตน่้า ชว่ยให้ระบบไหลเวียนของโลหิตดี 2. ยาขับเสมหะ แกไ้อ ใช้ผลมะกรูดผา่ซีกเติมเกลือ ลนไฟให้เปลือกนิ่ม บีบน้ามะกรูดลงในคอทีละน้อย ๆ 3. เป็นยาสระผม หรืออาบ นามะกรูดผา่ซีกลงในหมอ้ ต้มอาบได้น้ามนัหอมระเหยอยู่บนผิว ทา ให้ผิวไมแ่ห้ง และรสเปรี้ยวของมะกรูดชว่ยให้อาบสะอาด นอกจากนี้ใช้มะกรูดผา่ซีกเอาน้ามาสระผม
  • 6.
    6 วิธีกำรปลูก ควรปลูกด้วยกิ่งตอนกอ่นจะปลูกควรนาปุ๋ยคอกมาใส่ผสมกบัดิน เพื่อให้ดินมีอาหารอุดมสมบูรณ์ดี หลุมที่ปลูกมีขนาดกวา้ง x ยาว x ลึก ประมาณ 80 เซนติเมตรกอ่นที่จะวางพืชลงปลูกในหลุมควรหาใบไมใ้บหญ้าแห้งที่เน่าเปื่อยผุพังใส่รองกน้หลุมระยะปลูก ประมาณ 5 x 5 เมตร กำรปฏิบัติดูแลรักษำ 1. การให้น้าในระยะที่ปลูกมะกรูดใหม่ๆ ต้องหมนั่รดน้าให้ความชุม่ชื้นแกพื่ช จะทา ให้พืชตั้งตัวได้เร็ว แตกใบออ่นกิ่งออ่นดี 2. การใส่ปุ๋ย ควรใส่ปุ๋ยเพิ่มธาตุอาหารให้พืชเป็นครั้งคราว ซึ่งอาจเป็นปุ๋ยอินทรีย์หรือปุ๋ยวิทยาศาสตร์ และปุ๋ยชีวภาพก็ได้ ปกติจะรับประทานใบมะกรูดเป็นอาหารจึงมักใช้ปุ๋ยที่มีไนโตรเจนสูง เชน่ 20 – 14 - 14 หรือใส่ปุ๋ยพื้น เชน่ 15 – 15 - 15 3. การป้องกนักา จัดศัตรูพืช จะมีหนอนของผีเสื้อกลางคืนกดักินใบมะกรูดและยอดออ่น จึงควรตรวจตราจับหนอนดังกลา่วในเวลาเช้าแล้วทาลายทิ้งเสีย กำรนำมำใช้ การใช้มะกรูดสระผมน่าจะรู้จักกนัมาตั้งแต่สมยัโบราณ วิธีการสระ บ้างก็ใช้ผลดิบผา่แล้วบีบน้าสระโดยตรง บ้างก็นาไปเผา หรือต้มกอ่นสระ มะกรูดยังมีใช้ในพระราชพิธีสาคัญ เชน่ พระราชพิธีโสกนัต์ ซึ่งระบุไวใ้นพระราชพิธีสิบสองเดือน ไวว้า่จะต้องมีผลมะกรูดและใบส้มป่อย ประกอบในพิธีด้วย เข้าใจวา่น่าจะใช้เพื่อการสระผมนั่นเอง และก็สามารถนาไปล้างพื้นได้ด้วย ซึ่งเป็นสมุนไพรชนิดหนึ่งเชน่กนั น้ามะกรูดมีรสเปรี้ยว กลิ่นฉุนคล้ายใบ แตไ่มค่อ่ยจะได้ประโยชน์กนัมาก ทั้งนี้อาจจะเป็นเพราะหาได้ยากกวา่ และได้น้าน้อยกวา่
  • 7.
    7 เพราะมะกรูดมีส่วนเปลือกที่หนา ขณะที่มะนาวหาได้ง่ายกวา่น้ามากกวา่ และรสชาติที่ถูกปากมากกวา่ อยา่งไรก็ตาม มีอาหารบางชนิดที่นิยมใช้น้ามะกรูดเชน่กนั นอกจากนั้น ในมะกรูดมีน้ามนัหอมระเหยอยู่มาก มีกลิ่นฉุน ทั้งในใบและผล บางครั้งสามารถนาไปใช้ไลแ่มลงบางชนิด 1. งำนวิจัยทเี่กี่ยวข้อง -กรณีศึกษาน้ายาล้างจานและสบูเ่หลว - ระบบคลังข้อมูลงานวิจัยไทย -ผลิตภัณฑ์ล้างจานผสมมะกรูด - กรมวิทยาศาสตร์บริการ -ตัวอยา่งโครงงานวิทยาศาสตร์ โครงงานวิทยาศาสตร์ประเภททดลอง -งานวิจัยตลาดครับผม เกยี่วกบัน้ายาล้างจาน -โครงานน้ายาล้างจาน 2. วิธีดำเนินกำรโครงงำน 1. ประชุมวางแผนงานวา่จะทา เรื่องอะไร 2. แบง่หน้าที่แตล่ะคนวา่ใครทา หน้าที่อะไรบ้างแล้วแยกย้ายกนัไปทา ตามที่เราได้รับมอบหมาย 3. นางานที่แตล่ะคนหาได้มารวมกนัแล้วเรียบเรียงให้สวยงาม 4. จัดทา เป็นโครงงานขึ้น
  • 8.
    8 บทที่ 3วิธีกำรดำเนินงำน 1. ข้อมูลทใี่ช้ในโครงงำน น้ำยำล้ำงจำน คือสารชา ระล้าง (detergent) ที่ใช้ชว่ยในการล้างจาน มีส่วนผสมของสารลดแรงตึงผิว (surfactant) ที่มีการระคายเคืองต่า ประโยชน์หลักของน้ายาล้างจานคือใช้ล้างภาชนะและเครื่องครัวด้วยมือหลังจากประกอบหรือรับประทานอ าหารแล้ว น้ายาล้างจานทา ให้สิ่งสกปรกและไขมนัหลุดจากภาชนะและรวมตัวเป็นอีมลัชัน (emulsion) อยูใ่นน้าหรือฟอง (foam) เนื่องจากโมเลกุลของน้ายาล้างจานประกอบด้วยส่วนที่มีขั้วและไมมี่ขั้วเชน่เดียวกับผงซักฟอก ส่วนที่มีขั้วจะ จับกบัโมเลกุลของน้า และส่วนที่ไมมี่ขั้วจะจับกับสิ่งสกปรกให้หลุดออก ในสมยักอ่นมีชื่อเรียกอื่นๆ เชน่ สบู่ล้างจาน หรือ ครีมล้างจานเนื่องจากเคยผลิตในรูปของสบูแ่ละครีมมากอ่น ปัจจุบันน้ายาล้างจานมีส่วนผสมอื่นรวมอยู่ด้วย เชน่ น้ามะนาวหรือชา ซึ่งเชื่อวา่เป็นการชว่ยให้ภาชนะสะอาดมากขึ้นและถนอมมือมากกวา่เดิม 2. ขั้นตอนกำรทำ โครงงำน อุปกรณ์ 1. ถังสาหรับผสมวตัถุดิบ 2 ถัง 2. ไมพ้าย 1 อัน 3. ผงข้น 250 กรัม
  • 9.
    9 4. ผงฟอง100 กรัม 5. น้าหอม 10 กรัม 6. น้าต้มมะกรูด 5 กิโลกรัม 7. หัวแชมพู ( N 70) 500 กรัม 8. น้า 5 กิโลกรัม 9. สารขจัดคราบไขมนั (F 24) 500 กรัม วิธีทำ ส่วนที่ 1 1. นาผงข้น 250 กรัม และ หัวแชมพู (N 70) 500 กรัม เทผสมลงไปในถังใบที่ 1 จากนั้นคนให้เข้ากนั ส่วนที่ 2 2. นาผงฟอง 100 กรัม และน้าต้มมะกรูด 5 กิโลกรัม เทผสมใส่ในถังใบที่ 2 จากนั้นคนให้เข้ากนั 3. เติมน้า 5 กิโลกรัม โดยเพิ่มเรื่อยๆ ในระหวา่งการคน ส่วนที่ 3 1. นาส่วนที่ 1 ผสมเข้ากบั ส่วนที่ 2 แล้วคนให้เข้ากนั 2. เติมสารขจัดคราบไขมนั (F 24) 500 กรัม และน้าหอม 10 กรัม ลงผสม จากนั้นคนให้เข้ากนั 3. เมื่อผสมจนเป็นเนื้อเดียวกนัแล้ว นาน้ายาล้างจานที่ได้เทใส่ขวดบรรจุภัณฑ์ แล้วทิ้งไวจ้นน้าเริ่มใสและฟองเริ่มหมด 4. นาน้ายาล้างจานจากมะกรูดที่ได้ มาใช้ล้างจานได้ทันที
  • 10.
    10 บทที่ 4ผลโครงงำนและอภิปรำยผล เมื่อน้าเอาน้ายาล้างจานจากมะกรูด ที่เราได้ทดลองผลิตขึ้นนั้น ไปล้างจานชามที่เราใช้บรรจุอาหารแล้ว ผลปรากฏวา่ จานชามที่มีสิ่งสกปรกติดอยูส่ะอาดขึ้น ไมมี่คราบมนั และไมมี่กลิ่นคาว ซึ่งให้ผลเป็นที่น่าพอใจอยา่งมาก บทที่ 5 สรุปผลโครงงำน จากการที่เราได้ศึกษา และ ได้ผลิตน้ายาล้างจานจากมะกรูดออกมาใช้นั้น มีประสิทธิภาพในการชา ระสิ่งสกปรก ซึ่งน้ายาล้างจานของเรามีส่วนผสมของน้าดา่งซึ่งมีฤทธ์ิเป็นเบส ชว่ยในการชา ระล้างสิ่งสกปรก ส่วนมะกรูดนั้นมีฤทธ์ิเป็นกรดซึ่งทา ปฏิกิริยากับไขมนั จึงชว่ยขจัดความมนัและกลิ่นคาว เกลือชว่ยขจัดสิ่งสกปรก ส่วนหัวเชื้อ N70 ชว่ยให้น้ายาล้างจานของเรามีฟองน่าใช้ ดังนั้นน้ายางล้างจานที่เราผลิตขึ้นนี้จึงเป็นผลิตภัณฑ์ทา ความสะอาดทางเลือกใหมที่่ดีอีกทางหนึ่ง
  • 11.
    11 บรรณำนุกรม มะกรูด.ค้นข้อมูลเมื่อวันที่29 มิถุนายน 2557 จาก : http://th.wikipedia.org/wiki/มะกรูด. สรรพคุณของมะกรูด . ค้นข้อมูลเมอื่วนัที่ 29 มิถุนายน 2557 จาก : http://frynn.com. มะกรูด(ผิวผล) . ค้นข้อมูลเมอื่วนัที่ 29 มิถุนายน 2557 จาก : http://www.thaicrudedrug.com/main.php?action=viewpage&pid=99.
  • 12.
  • 13.
    13 ผงฟอง สารขจัดคราบไขมัน หัวแชมพู น้าหอม วิธีทำ
  • 14.
  • 15.