Download to read offline
9789740333081
- 1.
- 2. 2 A ABC (ATP-binding cassette)transporter กลุ่มโปรตีนในเยื่อหุ้มเซลล์ ท�ำหน้าที่ขนส่งสารผ่านเข้าออกโดย ใช้พลังงานจากเอทีพี ประกอบด้วยโปรตีน 3 โมเลกุล โมเลกุล ที่หนึ่งท�ำหน้าที่ย่อยสลายเอทีพี โมเลกุลที่สองจับกับซับสเตรต และโมเลกุลสุดท้ายเป็นช่องทางน�ำสารผ่านเข้าออกเยื่อหุ้มเซลล์ Abiogenesis ความเชื่อเรื่องก�ำเนิดของสิ่งมีชีวิตจากสิ่งไม่มีชีวิต Abscess ฝี หรือโพรงหนอง Abyssal zone เขตความลึกก้นสมุทร บริเวณที่ลึกที่สุดของมหาสมุทร ไม่มี ออกซิเจน อุณหภูมิต�่ำ ความดันสูง และไม่มีแสง Acaricide สารฆ่าเห็บไร สารเคมีที่มีฤทธิ์ในการฆ่าหรือท�ำลายเห็บและไร Acetic acid bacteria กลุ่มของแบคทีเรียแกรมลบรูปแท่งที่มีความสามารถในการ เปลี่ยนแอลกอฮอล์ไปเป็นกรดน�้ำส้มหรือน�้ำส้มสายชูในสภาวะ ที่มีอากาศ เรียกว่า เชื้อน�้ำส้มสายชู หรือแบคทีเรียกรดแอซีติก ตัวอย่างเช่น แบคทีเรียในสกุล Acetobacter
- 3. 3 A Aceticlastic ความสามารถในการย่อยสลายแอซีเทต Acetif ication กระบวนการเปลี่ยนเอทานอลเป็นกรดน�้ำส้มหรือกรดแอซีติก ภายใต้สภาวะมีอากาศโดยแบคทีเรีย โดยมากเป็นแบคทีเรีย ในสกุล Acetobacter Acetogen แบคทีเรียที่สามารถสร้างแอซีเทตจากคาร์บอนไดออกไซด์และ ไฮโดรเจนเช่น Acetobacter woodii หรือ Clostridium aceticum Acetogenesis กระบวนการสร้างแอซีเทตจากคาร์บอนไดออกไซด์และไฮโดรเจน Acetotrophic การเปลี่ยนแอซีเทตไปเป็นแก๊สมีเทนและคาร์บอนไดออกไซด์ โดยเชื้อกลุ่มเมทาโนเจน Acid fastness คุณสมบัติการติดสีของแบคทีเรียในสกุล Mycobacterium เซลล์ย้อมติดสีแดงของ carbol fuchsin
- 4. 4 A Acid-fast bacteria กลุ่มของแบคทีเรียแกรมบวกที่มีไขมันในผนังเซลล์ ได้แก่ แบคทีเรียในสกุลMycobacterium เซลล์ย้อมติดสีแดงของ carbol fuchsin ในการย้อมสีแบบ acid-fast Acid-fast stain การย้อมสีแบบ differential stain ชนิดหนึ่งที่ใช้แยกความ แตกต่างระหว่างแบคทีเรียแกรมบวกที่มีไขมันในผนังเซลล์ได้แก่ แบคทีเรียในสกุล Mycobacterium เซลล์ย้อมติดสีแดงของ carbol fuchsin มีชื่อเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า Ziehl-Neelsen’s stain Acidic fermentation กระบวนการย่อยสลายกรดไพรูวิกในสภาวะไร้อากาศได้ผลลัพธ์ เป็นกรดอินทรีย์พบในแบคทีเรียบางชนิดเช่นแบคทีเรียแลกติก ตัวอย่างเช่น Lactobacillus spp. หรือ Streptococcus spp. Acid mine drainage น�้ำที่มีสภาวะเป็นกรดเนื่องจากมีส่วนผสมของกรดซัลฟิวริกที่ได้ จากปฏิกิริยาการเติมออกซิเจนแก่โลหะเหล็กซัลไฟด์โดยจุลินทรีย์ Acidophile จุลินทรีย์ที่เจริญได้ดีในสภาวะแวดล้อมที่เป็นกรด
- 5. 5 A Acridine orange สีย้อมฟลูออเรสเซนซ์ ใช้ย้อมเซลล์จุลินทรีย์ในตัวอย่างธรรมชาติ เพื่อนับจ�ำนวนโดยสีจะแทรกเข้าไปจับกับโมเลกุลดีเอ็นเอท�ำให้ เกิดการเรืองแสง Actinobacteria กลุ่มของแบคทีเรียแกรมบวกที่มีปริมาณเบสกัวนีนและไซโทซีน ในจีโนมสูงกว่า 55 เปอร์เซ็นต์ มีความสามารถในการสร้าง สารปฏิชีวนะได้ดี มีชื่อเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า actinomycete Actinomycete แอกติโนไมซีสต์ ดู Actinobacteria Activator protein โปรตีนควบคุม ท�ำหน้าที่กระตุ้นกระบวนการถอดรหัส (tran- scription) โดยการจับกับโมเลกุลดีเอ็นเอที่ต�ำแหน่งเฉพาะ Active site ต�ำแหน่งกัมมันต์ ต�ำแหน่งที่เอนไซม์ใช้ในการจับกับซับสเตรต Active transport การล�ำเลียงแบบใช้พลังงาน กระบวนการขนส่งสารผ่านเข้าออก เซลล์แบบอาศัยพลังงาน สารที่ขนส่งโดยวิธีนี้ คุณสมบัติทางเคมี ไม่เปลี่ยนแปลง
- 6. 6 A Acute infection การติดเชื้อแบบเฉียบพลัน Acyclovir สารเคมีสังเคราะห์ที่มีโครงสร้างเป็นอนุพันธ์ของเบสพิวรีนท�ำ หน้าที่ยับยั้งการสังเคราะห์ดีเอ็นเอของไวรัสบางชนิด เช่น ไวรัส เริม (Herpes simplex virus) Adenine ไนโตรเจนเบสกลุ่มพิวรีนที่เป็นองค์ประกอบของดีเอ็นเอและ อาร์เอ็นเอ ใช้ตัวย่อ A Adenovirus ไวรัสชนิดหนึ่งที่มีดีเอ็นเอเป็นสารพันธุกรรมและไม่มีชั้นสิ่งหุ้ม (envelope)ห่อหุ้มอนุภาคเป็นสาเหตุของอาการหวัดถ่ายทอด ทางการหายใจและสารคัดหลั่ง Adherence คุณสมบัติการยึดเกาะกับผิวเซลล์เจ้าบ้านของแบคทีเรีย Aerobe จุลินทรีย์ที่เจริญภายใต้สภาวะที่มีออกซิเจน
- 7. 7 A Aerobic respiration การหายใจแบบใช้ออกซิเจน การหายใจแบบหนึ่งที่ใช้ออกซิเจน เป็นตัวรับอิเล็กตรอนตัวสุดท้ายในelectron transport chain Aerobic secondary wastewater treatment การบ�ำบัดน�้ำเสียขั้นทุติยภูมิแบบใช้อากาศ โดยจุลินทรีย์จะท�ำ หน้าที่ย่อยสลายสารอินทรีย์ในน�้ำเสีย Aerobiosis สภาวะมีออกซิเจน Aerosol ละอองลอยอนุภาคแขวนลอยขนาดเล็กในหยดน�้ำแพร่กระจาย ในอากาศผ่านการไอหรือจาม Aerotolerant จุลินทรีย์ที่เจริญภายใต้สภาวะไร้ออกซิเจน แต่สามารถมีชีวิตรอด ได้ในสภาวะมีอากาศ Aetiology สมุฏฐานของโรค หรือสาเหตุของโรค
- 8. 8 A Af lflatoxin สารพิษที่สร้างโดยเชื้อรา Aspergillus flavusมีสมบัติเป็นสาร ก่อมะเร็ง Agar วุ้น สารกลุ่มพอลิแซ็กคาไรด์พบในสาหร่ายทะเล นิยมใช้ในการ ท�ำให้อาหารเลี้ยงเชื้อแข็ง Agar media อาหารแข็ง Agarophyte สาหร่ายทะเลที่ใช้ในการผลิตวุ้น มีชื่่อเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า agarphyte Agarphyte ดู Agarophyte Alcoholic fermentation กระบวนการย่อยสลายกรดไพรูวิกในสภาวะไร้อากาศได้ผลลัพธ์ เป็นแอลกอฮอล์
- 9. 9 A Algae สาหร่าย จุลินทรีย์กลุ่มยูแคริโอตที่สามารถสังเคราะห์แสงได้ เอกพจน์เรียก alga Algalbloom สาหร่ายสะพรั่ง การเจริญเพิ่มมากผิดปกติของสาหร่าย สาเหตุ จากมีปริมาณของสารอินทรีย์ในแหล่งน�้ำสูง Algin เกลือโซเดียมของกรดแมนนูโรนิก พบในสาหร่ายสีน�้ำตาล Algology วิทยาสาหร่าย วิชาที่ว่าด้วยการศึกษาสาหร่าย มีชื่อเรียกอีก อย่างหนึ่งว่า phycology Alkaliphile กลุ่มของจุลินทรีย์ที่เจริญได้ดีภายใต้สภาวะความเป็นด่างสูง Allosteric enzyme เอนไซม์ที่มีต�ำแหน่งกัมมันต์ (active site) ส�ำหรับการจับของ ซับสเตรต และ allosteric site ส�ำหรับการจับของ effector molecule
- 10. 10 A Allosteric inhibition กระบวนการยับยั้งการท�ำงานของเอนไซม์(กิจกรรมของเอนไซม์) โดยการจับของตัวยับยั้งที่บริเวณ allostericsite Allosteric site บริเวณจ�ำเพาะบนโมเลกุลเอนไซม์ส�ำหรับจับกับ effector molecule Amanitin สารพิษจากเห็ด Amanita มีฤทธิ์ท�ำลายตับและระบบประสาท Ameba ดู Amoeba Amebacide ดู Amoebacide Ames test วิธีทดสอบสมบัติการก่อมะเร็งของสารโดยใช้แบคทีเรียเป็นเชื้อ ทดสอบ Amination การเติมหมู่อะมิโน