ΛΑΤΙΝΙΚΑ Β΄ΛΥΚΕΙΟΥ 6η ΕΝΟΤΗΤΑ (ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ - ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ - ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ)

1. ΛΑΤΙΝΙΚΑ Β΄ΛΥΚΕΙΟΥ
ΕΝΟΤΗΤΑ 6η
Οι νόμοι
Μετάφραση σε αντιστοίχιση
In ea civitate,
quam leges continent,
boni viri servant
libenter leges.
Lex enim est
fundamentum libertatis,
fons aequitatis.
Mens et animus et consilium
et sententia civitatis
posita est in legibus.
Ut corpora nostra
sine mente,
sic civitas
non stat sine lege.
Magistratus legum
sunt ministri,
interpretes legum
iudices,
denique omnes sumus
servi legum:
sic enim possumus
esse liberi.
Σε αυτή την πολιτεία,
την οποία στερεώνουν οι νόμοι,
οι καλοί πολίτες τηρούν
πρόθυμα τους νόμους.
Γιατί ο νόμος είναι
το θεμέλιο της ελευθερίας,
η πηγή της δικαιοσύνης.
Ο νους και η ψυχή και η σκέψη
και η κρίση της πολιτείας
βρίσκονται στους νόμους.
Όπως τα σώματά μας
(δε στέκουν) χωρίς το νου,
έτσι και η πολιτεία
δε στέκει χωρίς το νόμο.
Υπηρέτες των νόμων
είναι οι άρχοντες,
ερμηνευτές των νόμων
(είναι) οι δικαστές,
τελικά όλοι είμαστε
υπηρέτες των νόμων·
γιατί έτσι μπορούμε
να είμαστε ελεύθεροι.
Γλωσσικά – Γραμματικά σχόλια
in: πρόθεση (+ αφαιρετική) = σε.
ea: αφαιρετική ενικ., θηλ. γένους, της δεικτικής (ως επαναληπτικής) αντων. is,
ea, id = αυτός, αυτή, αυτό.
civitate: αφαιρετική ενικ. του ουσ. civitas, civitatis (θηλ. γ’ κλ.) = η πολιτεία.
[Γενική πληθ.: civitatum & civitatium.]
quam: αιτιατική ενικ., θηλ. γένους, της αναφορικής αντων. qui, quae, quod = ο
οποίος, η οποία, το οποίο.
leges: ονομαστική πληθ. του ουσ. lex, legis (θηλ. γ’ κλ.) = ο νόμος.
continent: γ’ ενικ. οριστικής ενεστώτα ενεργ. φων. του ρήμ. contineo, continui,
contentum, continere (2) = στερεώνω, συγκρατώ, στηρίζω.
boni: ονομαστική πληθ., αρσ. γένους, του επιθ. της β’ κλ. bonus, –a, –um =
καλός. [ΣΥΓΚΡ.: melior, –ior, –ius. ΥΠΕΡΘ.: optimus, –a, –um.]
Επιμέλεια: Σοφία Τελίδου

2. ΛΑΤΙΝΙΚΑ Β΄ΛΥΚΕΙΟΥ
ΕΝΟΤΗΤΑ 6η
viri: ονομαστική πληθ. του ουσ. vir, viri (αρσ. β’ κλ.) = ο άνδρας· εδώ: ο πολίτης.
libenter: τροπικό επίρρ. = πρόθυμα. [Προέρχεται από το επίθ. της γ’ κλ. libens,
libens, libens (γενική: libentis).]
leges: αιτιατική πληθ. του ουσ. lex, legis (θηλ. γ’ κλ.) = ο νόμος.
servant: γ’ πληθ. οριστικής ενεστώτα ενεργ. φων. του ρήμ. servo, servavi,
servatum, servare (1) = τηρώ.
lex: ονομαστική ενικ. του ουσ. lex, legis (θηλ. γ’ κλ.) = ο νόμος.
enim: αιτιολογικός (παρατακτικός) σύνδεσμος = γιατί.
est: γ’ ενικ. οριστικής ενεστώτα του ρήμ. sum, fui, –, esse = είμαι.
fundamentum: ονομαστική ενικ. του ουσ. fundamentum, fundamenti (ουδ. β’
κλ.) = το θεμέλιο.
libertatis: γενική ενικ. του ουσ. libertas, libertatis (θηλ. γ’ κλ.) = η ελευθερία.
fons: ονομαστική ενικ. του ουσ. fons, fontis (αρσ. γ’ κλ.) = η πηγή. [Γενική πληθ.:
fontium.]
aequitatis: γενική ενικ. του ουσ. aequitas, aequitatis (θηλ. γ’ κλ.) = η ισότητα, η
δικαιοσύνη. [Ως αφηρημένη έννοια δεν είναι εύχρηστη στον πληθ. αριθμό.]
mens: ονομαστική ενικ. του ουσ. mens, mentis (θηλ. γ’ κλ.) = ο νους. [Γενική
πληθ.: mentium.]
et: συμπλεκτικός (παρατακτικός) σύνδεσμος = και.
animus: ονομαστική ενικ. του ουσ. animus, animi (αρσ. β’ κλ.) = η ψυχή.
consilium: ονομαστική ενικ. του ουσ. consilium, consilii / consili (ουδ. β’ κλ.) = η
σκέψη.
sententia: ονομαστική ενικ. του ουσ. sententia, sententiae (θηλ. α’ κλ.) = η
κρίση.
civitatis: γενική ενικ. του ουσ. civitas, civitatis (θηλ. γ’ κλ.) = η πολιτεία. [Bλ.
παραπάνω.]
posita est: γ’ ενικ. οριστικής παρακειμένου παθητ. φων. του ρήμ. pono, posui,
positum, ponere (3) = τοποθετώ.
in: πρόθεση (+ αφαιρετική) = σε.
legibus: αφαιρετική πληθ. του ουσ. lex, legis (θηλ. γ’ κλ.) = ο νόμος.
ut: παραβολικός σύνδεσμος (εκφράζει τρόπο) = όπως.
corpora: ονομαστική πληθ. του ουσ. corpus, corporis (ουδ. γ’ κλ.) = το σώμα.
Επιμέλεια: Σοφία Τελίδου

3. ΛΑΤΙΝΙΚΑ Β΄ΛΥΚΕΙΟΥ
ΕΝΟΤΗΤΑ 6η
nostra: ονομαστική πληθ., ουδ. γένους, της κτητικής αντων. του α’ προσ. για
πολλούς κτήτορες noster, nostra, nostrum = ο δικός μας, η δική μας, το δικό
μας.
sine: πρόθεση (+ αφαιρετική) = χωρίς.
mente: αφαιρετική ενικ. του ουσ. mens, mentis (θηλ. γ’ κλ.) = ο νους. [Bλ.
παραπάνω.]
sic: τροπικό επίρρ. = έτσι.
civitas: ονομαστική ενικ. του ουσ. civitas, civitatis (θηλ. γ’ κλ.) = η πολιτεία. [Bλ.
παραπάνω.]
sine: πρόθεση (+ αφαιρετική) = χωρίς.
lege: αφαιρετική ενικ. του ουσ. lex, legis (θηλ. γ’ κλ.) = ο νόμος.
non: αρνητικό μόριο = δεν.
stat: γ’ ενικ. οριστικής ενεστώτα ενεργ. φων. του ρήμ. sto, steti, statum, stare
(1) = στέκομαι, υφίσταμαι, υπάρχω.
legum: γενική πληθ. του ουσ. lex, legis (θηλ. γ’ κλ.) = ο νόμος.
ministri: ονομαστική πληθ. του ουσ. minister, ministri (αρσ. β’ κλ.) = ο
θεράποντας, ο υπηρέτης.
sunt: γ’ πληθ. οριστικής ενεστώτα του ρήμ. sum, fui, –, esse = είμαι.
magistratus: ονομαστική πληθ. του ουσ. magistratus, magistratus (αρσ. δ’ κλ.)
= ο άρχοντας, οι αρχές.
legum: γενική πληθ. του ουσ. lex, legis (θηλ. γ’ κλ.) = ο νόμος.
interpretes: ονομαστική πληθ. του ουσ. interpres, interpretis (αρσ. γ’ κλ.) = ο
ερμηνευτής.
iudices: ονομαστική πληθ. του ουσ. iudex, iudicis (αρσ. γ’ κλ.) = ο δικαστής.
legum: γενική πληθ. του ουσ. lex, legis (θηλ. γ’ κλ.) = ο νόμος.
denique: χρονικό επίρρ. = τελικά.
omnes: ονομαστική πληθ., αρσ. γένους, του επιθ. της γ’ κλ. omnis, οmnis, omne
= όλος.
servi: ονομαστική πληθ. του ουσ. servus, servi (αρσ. β’ κλ.) = ο υπηρέτης.
sumus: α’ πληθ. οριστικής ενεστώτα του ρήμ. sum, fui, —, esse = είμαι.
sic: τροπικό επίρρ. = έτσι.
Επιμέλεια: Σοφία Τελίδου

4. ΛΑΤΙΝΙΚΑ Β΄ΛΥΚΕΙΟΥ
ΕΝΟΤΗΤΑ 6η
enim: αιτιολογικός (παρατακτικός) σύνδεσμος = γιατί.
liberi: ονομαστική πληθ., αρσ. γένους, του επιθ. της β’ κλ. liber, libera, liberum
= ελεύθερος. [ΣΥΓΚΡ.: liberior, –ior, –ius. ΥΠΕΡΘ.: liberrimus, –a, –um.]
esse: απαρέμφατο ενεστώτα του ρήμ. sum, fui, –, esse = είμαι.
possumus: α’ πληθ. οριστικής ενεστώτα του ρήμ. possum, potui, –, posse =
μπορώ.
Συγκεντρωτική Παρουσίαση Γραμματικών Τύπων
Ουσιαστικά
A΄ κλίση
Θηλυκά
sententia, -ae
Β΄ κλίση
Αρσενικά
animus, -i
minister, ministri
servus, -i
vir, viri
Ουδέτερα
consilium, -ii, (-i)
fundamentum, -i
Γ΄κλίση
Αρσενικά
fons, fontis
interpres, interpretis
iudex, iudicis
Θηλυκά
aequitas, aequitatis
civitas, civitatis
Επιμέλεια: Σοφία Τελίδου

5. ΛΑΤΙΝΙΚΑ Β΄ΛΥΚΕΙΟΥ
ΕΝΟΤΗΤΑ 6η
lex, legis
libertas, libertatis
mens, mentis
Δ΄κλίση
Αρσενικό
magistratus, -us
Παραθετικά Επιθέτων
Θετικός Συγκριτικός Υπερθετικός
Β ΄ΚΛΙΣΗ
bonus, -a, -um melior, melior, melius optimus, -a, -um
liber, libera, liberum liberior, -ior, -ius liberrimus, -a, -um
Γ΄ΚΛΙΣΗ
omnis, -is, -e - -
Αντωνυμίες
is, ea, id δεικτική επαναληπτική
qui, quae, quod αναφορική
noster, nostra, nostrum κτητική
Αρχικοί Χρόνοι Ρημάτων
ΕΝΕΣΤΩΤΑΣ ΠΑΡΑΚΕΙΜΕΝΟΣ ΣΟΥΠΙΝΟ ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟ
Α ΄ΣΥΖΥΓΙΑ
servo servavi servatum servare
sto steti statum stare
Β΄ΣΥΖΥΓΙΑ
contineo continui contentum continere
Γ΄ΣΥΖΥΓΙΑ
pono posui positum ponere
Συντακτική Ανάλυση
1. In ea civitate boni viri libenter leges servant: κύρια πρότ. κρίσεως.
servant: ρήμ. ● viri: υποκ. του servant ● leges: αντικ.
του servant ● in civitate: εμπρόθ. προσδ. της στάσης σε τόπο (μεταφορικά)
Επιμέλεια: Σοφία Τελίδου

6. ΛΑΤΙΝΙΚΑ Β΄ΛΥΚΕΙΟΥ
ΕΝΟΤΗΤΑ 6η
στο servant ● ea: επιθ. προσδ. στο civitate ● boni: επιθ. προσδ.
στο viri ● libenter: επιρρ. προσδ. του τρόπου στο servant.
2. quamleges continent: δευτ. επιθετική αναφορική πρότ., προσδιοριστική
στο civitate (της πρότ. 1)· εισάγεται με την αναφορική αντωνυμία quam
εκφέρεται με οριστική, γιατί δηλώνει το πραγματικό· συγκεκριμένα, με
οριστική ενεστώτα, γιατί αναφέρεται στο παρόν· λειτουργεί ως επιθ.
προσδ. στο civitate.
continent: ρήμ. ● leges: υποκ. του continent ● quam: αντικ. του continent.
3. Lex enim est fundamentum libertatis, fons aequitatis:κύρια πρότ.
κρίσεως.
est: ρήμ. ● lex: υποκ. του est ● fundamentum / fons: κατηγορούμενα στο
υποκ. lex του est ● libertatis: γενική αντικειμενική
στο fundamentum ● aequitatis: γενική υποκειμενική στο fons.
4. Mens et animus et consilium et sententia civitatis posita est in
legibus:κύρια πρότ. κρίσεως.
posita est: ρήμ. ● mens / animus / consilium / sententia: υποκ. του posita
est ● in legibus: εμπρόθ. προσδ. στάσης σε τόπο (μεταφορικά) στο posita
est ● civitatis: γενική κτητική στα mens / animus και γενική υποκειμενική
στα consilium / sententia.
5. Ut corpora nostra sine mente(ενν. non stant): δευτ. επιρρ. απλή
παραβολική πρότ., που δηλώνει τρόπο· εισάγεται με τον παραβολικό
σύνδεσμο ut (που σχηματίζει παραβολικό ζεύγος με το επίρρ. sic της
κύριας πρότασης)· εκφέρεται με οριστική, γιατί η σύγκριση αφορά δύο
πράξεις ή καταστάσεις που είναι ή θεωρούνται αντικειμενική
πραγματικότητα· συγκεκριμένα, με οριστική ενεστώτα, γιατί αναφέρεται
στο παρόν· λειτουργεί ως β’ όρος σύγκρισης (α’ όρος είναι η κύρια πρότ.
6).
ενν. non stant: ρήμ. ● corpora: υποκ. του non stant ● nostra: επιθ. προσδ.
στο corpora ● sine mente: εμπρόθ. προσδ. που δηλώνει στέρηση
στο non stant.
6. sic civitas sine lege non stat:κύρια πρότ. κρίσεως.
non stat: ρήμ. ● civitas: υποκ. του non stat ● sine lege: εμπρόθ. προσδ. που
δηλώνει στέρηση στο non stat ● sic: επιρρ. προσδ. του τρόπου στο non stat.
7. Legum ministri sunt magistratus:κύρια πρότ. κρίσεως.
sunt: ρήμ. ● magistratus: υποκ. του sunt ● ministri: κατηγορ. στο
υποκ. magistratus του sunt ● legum: γενική αντικειμενική στο ministri.
Επιμέλεια: Σοφία Τελίδου

7. ΛΑΤΙΝΙΚΑ Β΄ΛΥΚΕΙΟΥ
ΕΝΟΤΗΤΑ 6η
8. legum interpretes (ενν.sunt) iudices: κύρια πρότ. κρίσεως.
 ενν. sunt: ρήμ. iudices: υποκ. του sunt ● interpretes: κατηγορ. στο
υποκ. iudices του sunt ● legum: γενική αντικειμενική στο interpretes.
9. legum denique omnes servi sumus:κύρια πρότ. κρίσεως.
sumus: ρήμ. ● ενν. nos: υποκ. του sumus ● omnes: επιθετικός προσδ.
στο nos ● servi: κατηγορ. στο υποκ. nos του sumus ● legum: γενική
αντικειμενική στο servi ● denique: επιρρ. προσδ. του χρόνου στο sumus.
10. sic enim liberi esse possumus:κύρια πρότ. κρίσεως.
possumus: ρήμ. ● ενν. nos: υποκ. του possumus και του esse (ταυτοπροσωπία)
● ενν. esse: τελικό απαρέμφατο, αντικ. του possumus ● liberi: κατηγορ. στο
υποκ. nos του esse ● sic: επιρρ. προσδ. του τρόπου
στο possumus ● enim: αιτιολογ. σύνδ.
Ασκήσεις Γραμματικής
1.Να γραφούν οι τύποι που ζητούντα για τα ουσιαστικά:
civitate: γενική πληθυντικού
leges: γενική ενικού
viri: γενική πληθυντικού
fundamentum: αιτιατική πληθυντικού
libertatis: ονομαστική ενικού
Επιμέλεια: Σοφία Τελίδου

8. ΛΑΤΙΝΙΚΑ Β΄ΛΥΚΕΙΟΥ
ΕΝΟΤΗΤΑ 6η
fons: γενική πληθυντικού
aequitatis: δοτική ενικού
Mens: δοτική ενικού
animus: ονομαστική πληθυντικού
consilium: γενική πληθυντικού
sententia: δοτική ενικού
corpora: ονομαστική ενικού
ministri: ονομαστική ενικού
magistratus: γενική πληθυντικού
interpretes: ονομαστική ενικού
iudices: κλητική ενικού
2.Να γραφούν οι τύποι που ζητούνται για τα επίθετα:
boni: δοτική πληθυντικού του θηλυκού στον συγκριτικό
boni: γενική ενικού του αρσενικού στον υπερθετικό
boni:ονομαστική ενικού του ουδετέρου στον θετικό
omnes: γενική πληθυντκού του ουδετέρου στον θετικό
omnes: αφαιρετική ενικού του θηλυκού στον θετικό
liberi: δοτική ενικού του αρσενικού στον συγκριτικό
liberi: γενική πληθυντικού του θηλυκού στον υπερθετικό
liberi: αιτιατική πληθυντικού του ουδετέρου στον θετικό
3.Να γραφούν οι τύποι που ζητούνται για τις αντωνυμίες / αντωνυμικά
επίθετα:
ea: ονομαστική πληθυντικού του ουδετέρου
quam: ονομαστική ενικού του αρσενικού
nostra: ονομαστική ενικού του θηλυκού για το β΄πρόσωπο
4.Να γραφούν οι τύποι που ζητούνται για τα ρήματα:
continent: β΄ενικό προστακτικής ενεργητικού ενεστώτα
Επιμέλεια: Σοφία Τελίδου

9. ΛΑΤΙΝΙΚΑ Β΄ΛΥΚΕΙΟΥ
ΕΝΟΤΗΤΑ 6η
servant: απαρέμφατο ενεργητικού παρακειμένου
est: α΄ενικό υποτακτικής παρατατικού
posita est: β΄ενικό οριστικής ενεργητικού μέλλοντα
stat: β΄ενικό οριστικής ενεργητικού υπερσυντελίκου
Ασκήσεις Συντακτικού
1.Να μετατρέψετε τις ακόλουθες προτάσεις στην παθητική σύνταξη.
In ea civitate, quam leges continent, boni viri libenter leges servant.
2.Να μετατρέψετε τις ακόλουθες προτάσεις στην παθητική περιφραστική
συζυγία (απρόσωπη ή προσωπική), με το ρήμα debeo ως προσωπικό και
ως απρόσωπο.
In ea civitate, quam leges continent, boni viri libenter leges servant.
3.Να μετατρέψετε τις ακόλουθες προτάσεις στην ενεργητική
περιφραστική συζυγία.
In ea civitate, quam leges continent, boni viri libenter leges servant.
Ut corpora nostra sine mente, sic civitas sine lege non stat.
4.Να συμπτυχθεί η δευτερεύουσα πρόταση σε μετοχή.
In ea civitate, quam leges continent, boni viri libenter leges servant.
5.Να εξαρτηθεί η πρόταση « Lex enim est fundamentum libertatis, fons
aequitatis.» από τη φράση: scriptor tradit.
6.Να εξαρτηθεί η πρόταση «Legum ministri sunt magistratus, legum
interpretes iudices, legum denique omnes servi sumus:» από τη φράση:
nos tradimus.
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
Ασκήσεις Γραμματικής
1.Να γραφούν οι τύποι που ζητούνται για τα ουσιαστικά:
civitate: γενική πληθυντικού civitatum + civitatium
leges: γενική ενικού legis
Επιμέλεια: Σοφία Τελίδου

10. ΛΑΤΙΝΙΚΑ Β΄ΛΥΚΕΙΟΥ
ΕΝΟΤΗΤΑ 6η
viri: γενική πληθυντικού virorum
fundamentum: αιτιατική πληθυντικού fundamenta
libertatis: ονομαστική ενικού libertas
fons: γενική πληθυντικού fontium
aequitatis: δοτική ενικού aequitati
Mens: δοτική ενικού menti
animus: ονομαστική πληθυντικού animi
consilium: γενική πληθυντικού consiliorum
sententia: δοτική ενικού sententiae
corpora: ονομαστική ενικού corpus
ministri: ονομαστική ενικού minister
magistratus: γενική πληθυντικού magistratuum
interpretes: ονομαστική ενικού interpres
iudices: κλητική ενικού iudex
2.Να γραφούν οι τύποι που ζητούνται για τα επίθετα:
boni: δοτική πληθυντικού του θηλυκού στον συγκριτικό melioribus
boni: γενική ενικού του αρσενικού στον υπερθετικό optimi
boni:ονομαστική ενικού του ουδετέρου στον θετικό bonum
omnes: γενική πληθυντκού του ουδετέρου στον θετικό omnium
omnes: αφαιρετική ενικού του θηλυκού στον θετικό omni
liberi: δοτική ενικού του αρσενικού στον συγκριτικό liberiori
liberi: γενική πληθυντικού του θηλυκού στον υπερθετικό liberrimarum
liberi: αιτιατική πληθυντικού του ουδετέρου στον θετικό libera
3.Να γραφούν οι τύποι που ζητούνται για τις αντωνυμίες / αντωνυμικά
επίθετα:
ea: ονομαστική πληθυντικού του ουδετέρου ea
quam: ονομαστική ενικού του αρσενικού qui
Επιμέλεια: Σοφία Τελίδου

11. ΛΑΤΙΝΙΚΑ Β΄ΛΥΚΕΙΟΥ
ΕΝΟΤΗΤΑ 6η
nostra: ονομαστική ενικού του θηλυκού για το
β΄πρόσωπο
vestra
4.Να γραφούν οι τύποι που ζητούνται για τα ρήματα:
continent: β΄ενικό προστακτικής ενεργητικού ενεστώτα contine
servant: απαρέμφατο ενεργητικού παρακειμένου servavisse
est: α΄ενικό υποτακτικής παρατατικού esses
posita est: β΄ενικό οριστικής ενεργητικού μέλλοντα pones
stat: β΄ενικό οριστικής ενεργητικού υπερσυντελίκου steteras
Ασκήσεις Συντακτικού
1.Να μετατρέψετε τις ακόλουθες προτάσεις στην παθητική σύνταξη.
In ea civitate, quam leges continent, boni viri libenter leges servant.
In ea civitate, quae legibus continetur, boni viri libenter leges servant.
2.Να μετατρέψετε τις ακόλουθες προτάσεις στην παθητική περιφραστική
συζυγία (απρόσωπη ή προσωπική), με το ρήμα debeo ως προσωπικό και
ως απρόσωπο.
In ea civitate, quam leges continent, boni viri libenter leges servant.
In ea civitate, quae legibus continenda est, bonis viris libenter leges servandae
sunt.
In ea civitate, quam leges debent continere, boni viri libenter leges debent
servare.
In ea civitate, quam leges debet continere, bonos viros libenter leges debet
servare.
3.Να μετατρέψετε τις ακόλουθες προτάσεις στην ενεργητική
περιφραστική συζυγία.
In ea civitate, quam leges continent, boni viri libenter leges servant.
In ea civitate, quam leges contenturae sunt, boni viri libenter leges servaturi
sunt.
Ut corpora nostra sine mente, sic civitas sine lege non stat.
Ut corpora nostra sine mente, sic civitas sine lege non statura est.
4.Να συμπτυχθεί η δευτερεύουσα πρόταση σε μετοχή.
Επιμέλεια: Σοφία Τελίδου

12. ΛΑΤΙΝΙΚΑ Β΄ΛΥΚΕΙΟΥ
ΕΝΟΤΗΤΑ 6η
In ea civitate, quam leges continent, boni viri libenter leges servant.
In ea civitate, continenta legibus, boni viri libenter leges servant.
5.Να εξαρτηθεί η πρόταση « Lex enim est fundamentum libertatis, fons
aequitatis.» από τη φράση: scriptor tradit.
Scriptor tradit legem enim esse fundamentum libertatis, fontem aequitatis.
6.Να εξαρτηθεί η πρόταση «Legum ministri sunt magistratus, legum
interpretes iudices, legum denique omnes servi sumus:» από τη φράση:
nos tradimus.
Nos tradimus legum ministros esse magistratus, legum interpretes iudices,
legum denique omnes servos esse.
Επιμέλεια: Σοφία Τελίδου