ΨΗΦΙΑΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ
ΚΕΦ. 5ο
Αποκωδικοποιητές - Κωδικοποιητές
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
o 5.1 Αποκωδικοποιητές.
n 5.1.1 Ορισμοί.
n 5.1.2 Αποκωδικοποιητές με πύλες.
o 5.1.2.1 Αποκωδικοποιητής 3χ8.
o 5.1.2.2 Αποκωδικοποιητής BCD σε δεκαδικό (4χ10).
n 5.1.3 Υλοποίηση συνδυαστικών κυκλωμάτων με
αποκωδικοποιητές.
n 5.1.4 Ολοκληρωμένα κυκλώματα αποκωδικοποιητών.
o 5.2 Αποκωδικοποιητές οδηγοί.
n 5.2.1 Ενδείκτης 7 τμημάτων.
n 5.2.2 Αποκωδικοποιητής BCD σε 7 τμήματα.
o 5.3 Κωδικοποιητές.
n 5.3.1 Ορισμοί.
n 5.3.2 Κωδικοποιητές με πύλες.
o 5.3.2.1 Κωδικοποιητής 4χ2
o 5.3.2.2 Κωδικοποιητής 8χ3
n 5.3.3 Ολοκληρωμένα κυκλώματα κωδικοποιητών.
o Εργασία.
5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ
ΠΕ1708
3
5.1 Αποκωδικοποιητές – 5.1.1
Ορισμοί
o Ο Αποκωδικοποιητής (Decoder) από n σε m
(n x m) είναι ένα συνδυαστικό κύκλωμα με n
γραμμές εισόδου και m γραμμές εξόδου
(m<=2n).
o Κάθε μία από τις n εισόδους του
αποκωδικοποιητή μπορεί να είναι “0” ή “1”,
οπότε υπάρχουν 2n διαφορετικοί συνδυασμοί.
o Για κάθε συνδυασμό εισόδου μόνο μία από τις
εξόδους του αποκωδικοποιητή είναι “1” (είναι
ενεργοποιημένη).
5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ
ΠΕ1708
4
5.1 Αποκωδικοποιητές – 5.1.1
Ορισμοί
o Υπάρχουν αποκωδικοποιητές που χρησιμοποιούν
όλους τους δυνατούς συνδυασμούς εισόδου
(m=2n), όπως είναι ο αποκωδικοποιητής 3x8,
και αποκωδικοποιητές που χρησιμοποιούν
λιγότερους συνδυασμούς εισόδου (m<2n), όπως
είναι ο αποκωδικοποιητής 4x10.
Decoder
nxm
n
Είσοδοι
m
Έξοδοι
5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ
ΠΕ1708
5
5.1.2 Αποκωδικοποιητές με πύλες –
5.1.2.1 Αποκωδικοποιητής 3χ8
o Ο Αποκωδικοποιητής 3x8 χρησιμοποιεί όλους
τους δυνατούς συνδυασμούς εισόδου.
o Έχει τρεις εισόδους C, B και A που αντιστοιχούν
σε έναν 3-bits δυαδικό αριθμό (κωδικός
εισόδου) και οκτώ εξόδους D0, D1, D2, D3, D4,
D5, D6 και D7.
o Για κάθε συνδυασμό εισόδου μόνον μία από τις
εξόδους του αποκωδικοποιητή είναι “1” (αυτή
που αντιστοιχεί στον κωδικό εισόδου) και οι
άλλες έξοδοι είναι “0”.
5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ
ΠΕ1708
6
5.1.2 Αποκωδικοποιητές με πύλες –
5.1.2.1 Αποκωδικοποιητής 3χ8
10000000111
01000000011
00100000101
00010000001
00001000110
00000100010
00000010100
00000001000
D7D6D5D4D3D2D1D0ABC
5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ
ΠΕ1708
7
5.1.2 Αποκωδικοποιητές με πύλες –
5.1.2.1 Αποκωδικοποιητής 3χ8
10000000111
01000000011
00100000101
00010000001
00001000110
00000100010
00000010100
00000001000
D7D6D5D4D3D2D1D0ABC
CBAD
ACBD
ABCD
ABCD
BACD
ABCD
ABCD
ABCD
=
=
=
=
=
=
=
=
7
6
5
4
3
2
1
0
5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ
ΠΕ1708
8
5.1.2 Αποκωδικοποιητές με πύλες –
5.1.2.1 Αποκωδικοποιητής 3χ8
o Προφανώς, ο αποκωδικοποιητής 3x8 παράγει στις εξόδους
του τους οκτώ (23=8) ελάχιστους όρους των τριών (3)
μεταβλητών εισόδου του.
o Γενικά, ο αποκωδικοποιητής nx2n παράγει στις
εξόδους του τους 2n ελάχιστους όρους των n
μεταβλητών εισόδου του.
o Ο αποκωδικοποιητής 3x8 μπορεί να υλοποιηθεί
χρησιμοποιώντας τρεις (3) πύλες NOT για την εύρεση των
συμπληρωμάτων των εισόδων που απαιτούνται και οκτώ
(8) πύλες AND τριών (3) εισόδων.
o Γενικά, ο αποκωδικοποιητής nx2n μπορεί να
υλοποιηθεί χρησιμοποιώντας n πύλες NOT και 2n
πύλες AND n εισόδων.
5.1.2 Αποκωδικοποιητές με πύλες – 5.1.2.1
Αποκωδικοποιητής 3χ8
5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ
ΠΕ1708
10
5.1.2.2 Αποκωδικοποιητής BCD σε
δεκαδικό 4χ10
o Ο Αποκωδικοποιητής BCD σε δεκαδικό (4x10) έχει τέσσερις
εισόδους D, C, B και A και δέκα εξόδους D0, D1, D2, D3,
D4, D5, D6, D7, D8 και D9 και δεν χρησιμοποιεί όλους τους
δυνατούς συνδυασμούς εισόδου.
o Υπάρχουν δεκαέξι (24=16) συνδυασμοί εισόδου, οι δέκα
πρώτοι αντιστοιχούν στους (δέκα) BCD κωδικούς (0000-
1001) και οι υπόλοιποι έξι (6) είναι μη χρησιμοποιούμενοι.
o Για κάθε χρησιμοποιούμενο συνδυασμό εισόδου
μόνον μία από τις εξόδους του αποκωδικοποιητή είναι
“1” (αυτή που αντιστοιχεί στον κωδικό εισόδου) και οι
άλλες έξοδοι είναι “0”.
o Για τους μη χρησιμοποιούμενους συνδυασμούς εισόδου
όλες οι έξοδοι είναι “0”.
5.1.2.2 Αποκωδικοποιητής BCD σε δεκαδικό 4χ10
00000000001111
00000000000111
00000000001011
00000000000011
00000000001101
00000000000101
10000000001001
01000000000001
00100000001110
00010000000110
00001000001010
00000100000010
00000010001100
00000001000100
00000000101000
00000000010000
D9D8D7D6D5D4D3D2D1D0ABCD
5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ
ΠΕ1708
12
5.1.3 Υλοποίηση συνδυαστικών
κυκλωμάτων με αποκωδικοποιητές
o Είναι γνωστό ότι ο αποκωδικοποιητής nx2n
παράγει στις εξόδους του τους 2n ελάχιστους
όρους των n μεταβλητών εισόδου του.
o Επίσης είναι γνωστό ότι κάθε λογική συνάρτηση
μπορεί να εκφραστεί ως άθροισμα ελαχίστων
όρων.
o Επομένως, κάθε λογική συνάρτηση n
μεταβλητών μπορεί να υλοποιηθεί με έναν
αποκωδικοποιητή nx2n και μία (1) πύλη OR οι
είσοδοι της οποίας τροφοδοτούνται από τις
εξόδους του αποκωδικοποιητή που αντιστοιχούν
στους ελάχιστους όρους που η συνάρτηση έχει
την τιμή ''1''.
5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ
ΠΕ1708
13
5.1.3 Υλοποίηση συνδυαστικών
κυκλωμάτων με αποκωδικοποιητές
o Άρα, κάθε Συνδυαστικό Κύκλωμα n
εισόδων και m εξόδων μπορεί να
υλοποιηθεί με έναν αποκωδικοποιητή
nx2n και m πύλες ΟR οι είσοδοι των
οποίων τροφοδοτούνται κατάλληλα
από τις εξόδους του
αποκωδικοποιητή.
5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ
ΠΕ1708
14
5.1.3 Υλοποίηση συνδυαστικών
κυκλωμάτων με αποκωδικοποιητές
o Παράδειγμα.
o Ένα Συνδυαστικό Κύκλωμα έχει τρεις (3)
εισόδους A, B και C και δύο (2) εξόδους:
o Το πλήθος των εισόδων του κυκλώματος
είναι n=3 και το πλήθος των εξόδων του
κυκλώματος είναι m=2.
BCACBACBACBAY
CBACBACBAY
++=
+=
),,(2
),,(1
5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ
ΠΕ1708
15
5.1.3 Υλοποίηση συνδυαστικών
κυκλωμάτων με αποκωδικοποιητές
o Επομένως, το κύκλωμα μπορεί να υλοποιηθεί
χρησιμοποιώντας έναν αποκωδικοποιητή 3x8
(nx2n) και δύο (m) πύλες ΟR.
o Η μία πύλη ΟR δύο εισόδων υλοποιεί την
συνάρτηση Y1 και οι είσοδοί της τροφοδοτούνται
από τις εξόδους του αποκωδικοποιητή που
αντιστοιχούν στους ελάχιστους όρους που η
συνάρτηση Y1 έχει την τιμή ''1”.
o Με την ίδια λογική τροφοδοτούνται οι είσοδοι
της πύλης ΟR τριών εισόδων που υλοποιεί την
συνάρτηση Y2.
5.1.3 Υλοποίηση συνδυαστικών κυκλωμάτων με αποκωδικοποιητές
10000000111
01000000011
00100000101
00010000001
00001000110
00000100010
00000010100
00000001000
D7D6D5D4D3D2D1D0ABC
BCACBACBACBAY
CBACBACBAY
++=
+=
),,(2
),,(1
5.1.3 Υλοποίηση συνδυαστικών κυκλωμάτων με αποκωδικοποιητές
5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ
ΠΕ1708
18
5.1.4 Ολοκληρωμένα κυκλώματα
αποκωδικοποιητών
o Στα ολοκληρωμένα κυκλώματα της σειράς 74
υπάρχουν αρκετά ολοκληρωμένα κυκλώματα
απoκωδικoπoιητών, όπως είναι τα ακόλουθα:
o Τα ολοκληρωμένα κυκλώματα 74139, 74155 και
74156 είναι Απoκωδικoπoιητές 2x4
o Το ολοκληρωμένο κύκλωμα 74138 είναι
Απoκωδικoπoιητής 3x8
o Τα ολοκληρωμένα κυκλώματα 74154 και 74159
είναι Απoκωδικoπoιητές 4x16
o Τα ολοκληρωμένα κυκλώματα 7442, 7443 και
74145 είναι Απoκωδικoπoιητές 4x10
5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ
ΠΕ1708
19
5.2 Αποκωδικοποιητές οδηγοί –
5.2.1 Ενδείκτης 7 τομέων.
o Οι ενδείκτες (displays) δεκαδικών ψηφίων χρησιμοποιούν
επτά (7) τμήματα (segments) για να αναπαραστήσουν τους
δεκαδικούς αριθμούς 0-9.
o Υπάρχουν ενδείκτες όπου χρησιμοποιούνται οι δίοδοι
εκπομπής φωτός ( Light Emitting Diodes - LEDs) για την
κατασκευή των τμημάτων τους.
o Επίσης, υπάρχουν ενδείκτες υγρού κρυστάλλου (Liquid
Crystal Displays - LCDs). Η λειτουργία τους βασίζεται στην
ιδιότητα ενός ειδικού υγρού κρυστάλλου όπου με κατάλληλη
πόλωση επιτρέπει ή όχι το φως να περάσει από μέσα του.
o Τα LCDs έχουν ιδιαίτερα χαμηλή κατανάλωση ισχύος και
είναι ιδανικά για φορητές συσκευές.
5.2 Αποκωδικοποιητές οδηγοί – 5.2.1 Ενδείκτης 7 τομέων.
Οι δεκαδικοί αριθμοί σχηματίζovται όταν αvάβoυv κάποια από τα
τμήματα του ενδείκτη 7 τομέων.
Οι ακροδέκτες 7,6,4,2,1,9 και 10 αντιστοιχούν στα 7 τμήματα a, b,
c, d, e, f και g του ενδείκτη.
Οι ακροδέκτες 3 και 8 αντιστοιχούν στην κοινή άνοδο ή κάθοδο, που
συνδέονται αντίστοιχα στην τροφοδοσία ή γείωση.
Ο ακροδέκτης 5 αντιστοιχεί στην υποδιαστολή (D.P –Decimal Point).
5.2 Αποκωδικοποιητές οδηγοί – 5.2.1 Ενδείκτης 7 τομέων.
5.2 Αποκωδικοποιητές οδηγοί – 5.2.1 Ενδείκτης 7 τομέων.
5.2 Αποκωδικοποιητές οδηγοί – 5.2.1 Ενδείκτης 7 τομέων.
Seven-segment display
From Wikipedia
5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ
ΠΕ1708
24
5.2.2 Αποκωδικοποιητής BCD σε 7
τομείς.
o Ο αποκωδικοποιητής BCD σε 7 τμήματα (BCD to
7 Segments Decoder) χρησιμοποιείται
αποκλειστικά για την ενεργοποίηση ενδείκτη
δεκαδικών ψηφίων (display), για τον λόγο αυτό
καλείται συνήθως αποκωδικοποιητής Οδηγός.
o Αποκωδικοποιητές BCD σε 7 τμήματα είναι τα
ολοκληρωμένα κυκλώματα 7447 και 7448 της
σειράς 74.
o Το ολοκληρωμένο κύκλωμα 7447 οδηγεί display
κοινής ανόδου.
o Το 7448 οδηγεί display κοινής καθόδου.
o Κύκλωμα με το 7447.
5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ
ΠΕ1708
25
5.3 Κωδικοποιητές – 5.3.1 Ορισμοί
o Ο Κωδικοποιητής (Encoder) από m σε n (mxn)
είναι ένα συνδυαστικό κύκλωμα με m γραμμές
εισόδου και n γραμμές εξόδου (m£2n).
o Από τις m γραμμές εισόδου του κωδικοποιητή,
μόνο μία επιτρέπεται να είναι “1” (να είναι
ενεργοποιημένη).
o Στην έξοδο παράγεται ένας n-bits κωδικός που
αντιστοιχεί στην ενεργοποιημένη είσοδο.
Decoder
mxn
m
Είσοδοι
n
Έξοδοι
5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ
ΠΕ1708
26
5.3.2 Κωδικοποιητές με πύλες –
5.3.2.1 Κωδικοποιητής 4χ2.
o Ο κωδικοποιητής 4x2 είναι ένα
Συνδυαστικό Κύκλωμα που έχει τέσσερις
(m=4) γραμμές εισόδου και δύο (n=2)
γραμμές εξόδου (m=2n).
Encoder
4x2
Ι0
Ι1
Ι2
Ι3
D1
D2
5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ
ΠΕ1708
27
5.3.2 Κωδικοποιητές με πύλες –
5.3.2.1 Κωδικοποιητής 4χ2.
o Ο κωδικοποιητής 4x2 παράγει στην έξοδό
του τον δυαδικό κώδικα που αντιστοιχεί
στις εισόδους του.
111000
010100
100010
000001
D1D2I3I2I1I0
5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ
ΠΕ1708
28
5.3.2 Κωδικοποιητές με πύλες –
5.3.2.1 Κωδικοποιητής 4χ2.
o Οι συναρτήσεις των εξόδων του κωδικοποιητή
4x2 είναι οι ακόλουθες:
o D2=I2+I3
o D1=I1+I3
o Το κύκλωμα που υλοποιεί τον κωδικοποιητή 4x2
αποτελείται μόνον από πύλες OR
Κύκλωμα με
AND 4 εισόδων,
ως άθροισμα
ελάχιστων όρων
5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ
ΠΕ1708
29
5.3.2.2 Κωδικοποιητής 8χ3
o Ο κωδικοποιητής
8x3 είναι ένα
Συνδυαστικό
Κύκλωμα που
έχει οκτώ (m=8)
γραμμές εισόδου
και τρεις (n=3)
γραμμές εξόδου
(m=2n).
D1
D2
D3
Encoder
8x3
Ι0
Ι1
Ι2
Ι3
I4
I5
I6
I7
5.3.2.2 Κωδικοποιητής 8χ3
o Ο κωδικοποιητής 4x2 παράγει στην έξοδό
του τον δυαδικό κώδικα που αντιστοιχεί
στις εισόδους του.
11110000000
01101000000
10100100000
00100010000
11000001000
01000000100
10000000010
00000000001
D1D2D3I7I6I5I4I3I2I1I0
5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ
ΠΕ1708
31
5.3.2.2 Κωδικοποιητής 8χ3
o Οι συναρτήσεις των εξόδων του κωδικοποιητή 8x3 είναι οι
ακόλουθες:
o D3=I4+I5+I6+I7
o D2=I2+I3+I6+I7
o D1=I1+I3+I5+I7
o Το κύκλωμα που υλοποιεί τον Κωδικοποιητή 8x3 αποτελείται
μόνον από πύλες OR
5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ
ΠΕ1708
32
5.3.3 Ολοκληρωμένα κυκλώματα
κωδικοποιητών
o Στα ολοκληρωμένα κυκλώματα της σειράς
74 υπάρχουν αρκετά ολοκληρωμένα
κυκλώματα κωδικoπoιητών, όπως είναι τα
ακόλουθα:
o Το ολοκληρωμένο κύκλωμα 74148 είναι
ένας κωδικoπoιητής Προτεραιότητας 8x3
o Το ολοκληρωμένο κύκλωμα 74147
(Motorola) είναι ένας Κωδικοποιητής
Προτεραιότητας από δεκαδικό σε BCD
5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ
ΠΕ1708
33
5.3.3 Ολοκληρωμένα κυκλώματα
κωδικοποιητών
o Ο Κωδικοποιητής Προτεραιότητας
(Priority Encoder) διαθέτει καθορισμένη
προτεραιότητα (priority) στις εισόδους
του. Όταν δύο ή περισσότερες είσοδοι του
κωδικοποιητή είναι “1”, τότε η είσοδος με
την μεγαλύτερη προτεραιότητα καθορίζει
την έξοδο του κωδικοποιητή.
o Το ολοκληρωμένο κύκλωμα 74147 είναι
ένας Κωδικοποιητής Προτεραιότητας από
δεκαδικό σε BCD.
5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ
ΠΕ1708
34
5.3.3 Ολοκληρωμένα κυκλώματα
κωδικοποιητών
o Οι είσοδοι και οι έξοδοι του ολοκληρωμένου κυκλώματος
είναι ανάστροφης λογικής (ενεργοποιούνται με '0').
o Το ολοκληρωμένο κύκλωμα έχει εννέα εισόδους που
αντιστοιχούν στους δεκαδικούς αριθμούς 1-9 και τέσσερις
εξόδους που παράγουν τον BCD κωδικό (ανάστροφης λογικής)
που αντιστοιχεί στην ενεργοποιημένη είσοδο.
o Όταν ενεργοποιηθούν περισσότερες από μία είσοδοι, τότε στην
έξοδο παράγεται ο BCD κωδικός (ανάστροφης λογικής) που
αντιστοιχεί στον μεγαλύτερο δεκαδικό αριθμό.
o Όταν καμία από τις εισόδους δεν είναι ενεργοποιημένη (δηλαδή
είναι όλες “1”) , τότε όλες οι έξοδοι είναι “1”. Σε αυτή την
περίπτωση η έξοδος αντιστοιχεί στον δεκαδικό 0 (για τον λόγο
αυτό δεν υπάρχει είσοδος I0).
o Κύκλωμα με το 74147
5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ
ΠΕ1708
35
Εργασία
o Ένας αποκωδικοποιητής από δυαδικό 4-bits σε 7
τμήματα έχει τέσσερις εισόδους D, C, B και A και
επτά εξόδους a, b, c, d, e, f και g που αντιστοιχούν
στα 7 τμήματα ενός ενδείκτη δεκαδικών ψηφίων
(display).
o Αν κάποια έξοδος του αποκωδικοποιητή είναι "1"
τότε τo αvτίστoιχo τμήμα τού ενδείκτη ανάβει, ενώ
αν είναι "0" τότε τo αvτίστoιχo τμήμα τού ενδείκτη
μένει σβηστό. Ο ενδείκτης δείχνει τα δεκαεξαδικά
ψηφία 0-F σύμφωνα με το παρακάτω Σχήμα.
o Να υπολογίσετε τις συναρτήσεις εξόδου του
αποκωδικοποιητή ως αθροίσματα ελαχίστων όρων.
Εργασία
5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ
ΠΕ1708
37
Εργασία
o Είναι γνωστό ότι ο αποκωδικοποιητής nx2n
παράγει στις εξόδους του τους 2n
ελάχιστους όρους των n μεταβλητών
εισόδου του.
o Άρα ο συγκεκριμένος θα είναι 4χ24=4χ16
άρα 16 ελάχιστους όρους.
o Εμείς θα πάρουμε εκείνους τους όρους
στους οποίους έχουμε «1» για την κάθε μία
έξοδο.
o Πρώτα θα κατασκευάσουμε τον πίνακα
αληθείας.
1
1
1
0
1
1
1
1
0
1
1
1
1
1
0
0
g
f1100011111
e1110010111
d0111101011
c1110010011
b1111001101
a0111110101
91011111001
81111110001
70001111110
61111010110
51011011010
41001100010
30011111100
20110110100
10001101000
01111110000
ΑΡΙΘΜfedcbaABCD
DCBAADCBABDCABCDABCD
ABCDCBADACBDABCDBACDABCDABCDa
+++++
+++++++=
ABDCABCDABCDABCD
CBADABCDBACDABCDADCBABCDb
++++
++++++=
ABDCBACDABCDABCDABCDCBADACBD
ABCDABCDBACDABCDABCDc
+++++++
+++++=
ADCBABDCABDCBACDABCD
ABCDABCDACBDBACDBACDABCDABCDd
+++++
+++++++=
DCBAADCBABDCBACDABCD
ABCDACBDABCDABCDABCDf
+++++
+++++=
DCBAADCBABDCBACDABCDABCDABCD
ACBDABCDABCDBACDABCDg
+++++++
++++=
DCBAADCBABDCABDC
BACDABCDABCDACBDABCDABCDe
++++
++++++=

ψηφιακά ηλεκτρονικά κεφ 5

  • 1.
  • 2.
    ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ o 5.1 Αποκωδικοποιητές. n5.1.1 Ορισμοί. n 5.1.2 Αποκωδικοποιητές με πύλες. o 5.1.2.1 Αποκωδικοποιητής 3χ8. o 5.1.2.2 Αποκωδικοποιητής BCD σε δεκαδικό (4χ10). n 5.1.3 Υλοποίηση συνδυαστικών κυκλωμάτων με αποκωδικοποιητές. n 5.1.4 Ολοκληρωμένα κυκλώματα αποκωδικοποιητών. o 5.2 Αποκωδικοποιητές οδηγοί. n 5.2.1 Ενδείκτης 7 τμημάτων. n 5.2.2 Αποκωδικοποιητής BCD σε 7 τμήματα. o 5.3 Κωδικοποιητές. n 5.3.1 Ορισμοί. n 5.3.2 Κωδικοποιητές με πύλες. o 5.3.2.1 Κωδικοποιητής 4χ2 o 5.3.2.2 Κωδικοποιητής 8χ3 n 5.3.3 Ολοκληρωμένα κυκλώματα κωδικοποιητών. o Εργασία.
  • 3.
    5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΕ1708 3 5.1Αποκωδικοποιητές – 5.1.1 Ορισμοί o Ο Αποκωδικοποιητής (Decoder) από n σε m (n x m) είναι ένα συνδυαστικό κύκλωμα με n γραμμές εισόδου και m γραμμές εξόδου (m<=2n). o Κάθε μία από τις n εισόδους του αποκωδικοποιητή μπορεί να είναι “0” ή “1”, οπότε υπάρχουν 2n διαφορετικοί συνδυασμοί. o Για κάθε συνδυασμό εισόδου μόνο μία από τις εξόδους του αποκωδικοποιητή είναι “1” (είναι ενεργοποιημένη).
  • 4.
    5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΕ1708 4 5.1Αποκωδικοποιητές – 5.1.1 Ορισμοί o Υπάρχουν αποκωδικοποιητές που χρησιμοποιούν όλους τους δυνατούς συνδυασμούς εισόδου (m=2n), όπως είναι ο αποκωδικοποιητής 3x8, και αποκωδικοποιητές που χρησιμοποιούν λιγότερους συνδυασμούς εισόδου (m<2n), όπως είναι ο αποκωδικοποιητής 4x10. Decoder nxm n Είσοδοι m Έξοδοι
  • 5.
    5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΕ1708 5 5.1.2Αποκωδικοποιητές με πύλες – 5.1.2.1 Αποκωδικοποιητής 3χ8 o Ο Αποκωδικοποιητής 3x8 χρησιμοποιεί όλους τους δυνατούς συνδυασμούς εισόδου. o Έχει τρεις εισόδους C, B και A που αντιστοιχούν σε έναν 3-bits δυαδικό αριθμό (κωδικός εισόδου) και οκτώ εξόδους D0, D1, D2, D3, D4, D5, D6 και D7. o Για κάθε συνδυασμό εισόδου μόνον μία από τις εξόδους του αποκωδικοποιητή είναι “1” (αυτή που αντιστοιχεί στον κωδικό εισόδου) και οι άλλες έξοδοι είναι “0”.
  • 6.
    5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΕ1708 6 5.1.2Αποκωδικοποιητές με πύλες – 5.1.2.1 Αποκωδικοποιητής 3χ8 10000000111 01000000011 00100000101 00010000001 00001000110 00000100010 00000010100 00000001000 D7D6D5D4D3D2D1D0ABC
  • 7.
    5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΕ1708 7 5.1.2Αποκωδικοποιητές με πύλες – 5.1.2.1 Αποκωδικοποιητής 3χ8 10000000111 01000000011 00100000101 00010000001 00001000110 00000100010 00000010100 00000001000 D7D6D5D4D3D2D1D0ABC CBAD ACBD ABCD ABCD BACD ABCD ABCD ABCD = = = = = = = = 7 6 5 4 3 2 1 0
  • 8.
    5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΕ1708 8 5.1.2Αποκωδικοποιητές με πύλες – 5.1.2.1 Αποκωδικοποιητής 3χ8 o Προφανώς, ο αποκωδικοποιητής 3x8 παράγει στις εξόδους του τους οκτώ (23=8) ελάχιστους όρους των τριών (3) μεταβλητών εισόδου του. o Γενικά, ο αποκωδικοποιητής nx2n παράγει στις εξόδους του τους 2n ελάχιστους όρους των n μεταβλητών εισόδου του. o Ο αποκωδικοποιητής 3x8 μπορεί να υλοποιηθεί χρησιμοποιώντας τρεις (3) πύλες NOT για την εύρεση των συμπληρωμάτων των εισόδων που απαιτούνται και οκτώ (8) πύλες AND τριών (3) εισόδων. o Γενικά, ο αποκωδικοποιητής nx2n μπορεί να υλοποιηθεί χρησιμοποιώντας n πύλες NOT και 2n πύλες AND n εισόδων.
  • 9.
    5.1.2 Αποκωδικοποιητές μεπύλες – 5.1.2.1 Αποκωδικοποιητής 3χ8
  • 10.
    5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΕ1708 10 5.1.2.2Αποκωδικοποιητής BCD σε δεκαδικό 4χ10 o Ο Αποκωδικοποιητής BCD σε δεκαδικό (4x10) έχει τέσσερις εισόδους D, C, B και A και δέκα εξόδους D0, D1, D2, D3, D4, D5, D6, D7, D8 και D9 και δεν χρησιμοποιεί όλους τους δυνατούς συνδυασμούς εισόδου. o Υπάρχουν δεκαέξι (24=16) συνδυασμοί εισόδου, οι δέκα πρώτοι αντιστοιχούν στους (δέκα) BCD κωδικούς (0000- 1001) και οι υπόλοιποι έξι (6) είναι μη χρησιμοποιούμενοι. o Για κάθε χρησιμοποιούμενο συνδυασμό εισόδου μόνον μία από τις εξόδους του αποκωδικοποιητή είναι “1” (αυτή που αντιστοιχεί στον κωδικό εισόδου) και οι άλλες έξοδοι είναι “0”. o Για τους μη χρησιμοποιούμενους συνδυασμούς εισόδου όλες οι έξοδοι είναι “0”.
  • 11.
    5.1.2.2 Αποκωδικοποιητής BCDσε δεκαδικό 4χ10 00000000001111 00000000000111 00000000001011 00000000000011 00000000001101 00000000000101 10000000001001 01000000000001 00100000001110 00010000000110 00001000001010 00000100000010 00000010001100 00000001000100 00000000101000 00000000010000 D9D8D7D6D5D4D3D2D1D0ABCD
  • 12.
    5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΕ1708 12 5.1.3Υλοποίηση συνδυαστικών κυκλωμάτων με αποκωδικοποιητές o Είναι γνωστό ότι ο αποκωδικοποιητής nx2n παράγει στις εξόδους του τους 2n ελάχιστους όρους των n μεταβλητών εισόδου του. o Επίσης είναι γνωστό ότι κάθε λογική συνάρτηση μπορεί να εκφραστεί ως άθροισμα ελαχίστων όρων. o Επομένως, κάθε λογική συνάρτηση n μεταβλητών μπορεί να υλοποιηθεί με έναν αποκωδικοποιητή nx2n και μία (1) πύλη OR οι είσοδοι της οποίας τροφοδοτούνται από τις εξόδους του αποκωδικοποιητή που αντιστοιχούν στους ελάχιστους όρους που η συνάρτηση έχει την τιμή ''1''.
  • 13.
    5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΕ1708 13 5.1.3Υλοποίηση συνδυαστικών κυκλωμάτων με αποκωδικοποιητές o Άρα, κάθε Συνδυαστικό Κύκλωμα n εισόδων και m εξόδων μπορεί να υλοποιηθεί με έναν αποκωδικοποιητή nx2n και m πύλες ΟR οι είσοδοι των οποίων τροφοδοτούνται κατάλληλα από τις εξόδους του αποκωδικοποιητή.
  • 14.
    5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΕ1708 14 5.1.3Υλοποίηση συνδυαστικών κυκλωμάτων με αποκωδικοποιητές o Παράδειγμα. o Ένα Συνδυαστικό Κύκλωμα έχει τρεις (3) εισόδους A, B και C και δύο (2) εξόδους: o Το πλήθος των εισόδων του κυκλώματος είναι n=3 και το πλήθος των εξόδων του κυκλώματος είναι m=2. BCACBACBACBAY CBACBACBAY ++= += ),,(2 ),,(1
  • 15.
    5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΕ1708 15 5.1.3Υλοποίηση συνδυαστικών κυκλωμάτων με αποκωδικοποιητές o Επομένως, το κύκλωμα μπορεί να υλοποιηθεί χρησιμοποιώντας έναν αποκωδικοποιητή 3x8 (nx2n) και δύο (m) πύλες ΟR. o Η μία πύλη ΟR δύο εισόδων υλοποιεί την συνάρτηση Y1 και οι είσοδοί της τροφοδοτούνται από τις εξόδους του αποκωδικοποιητή που αντιστοιχούν στους ελάχιστους όρους που η συνάρτηση Y1 έχει την τιμή ''1”. o Με την ίδια λογική τροφοδοτούνται οι είσοδοι της πύλης ΟR τριών εισόδων που υλοποιεί την συνάρτηση Y2.
  • 16.
    5.1.3 Υλοποίηση συνδυαστικώνκυκλωμάτων με αποκωδικοποιητές 10000000111 01000000011 00100000101 00010000001 00001000110 00000100010 00000010100 00000001000 D7D6D5D4D3D2D1D0ABC BCACBACBACBAY CBACBACBAY ++= += ),,(2 ),,(1
  • 17.
    5.1.3 Υλοποίηση συνδυαστικώνκυκλωμάτων με αποκωδικοποιητές
  • 18.
    5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΕ1708 18 5.1.4Ολοκληρωμένα κυκλώματα αποκωδικοποιητών o Στα ολοκληρωμένα κυκλώματα της σειράς 74 υπάρχουν αρκετά ολοκληρωμένα κυκλώματα απoκωδικoπoιητών, όπως είναι τα ακόλουθα: o Τα ολοκληρωμένα κυκλώματα 74139, 74155 και 74156 είναι Απoκωδικoπoιητές 2x4 o Το ολοκληρωμένο κύκλωμα 74138 είναι Απoκωδικoπoιητής 3x8 o Τα ολοκληρωμένα κυκλώματα 74154 και 74159 είναι Απoκωδικoπoιητές 4x16 o Τα ολοκληρωμένα κυκλώματα 7442, 7443 και 74145 είναι Απoκωδικoπoιητές 4x10
  • 19.
    5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΕ1708 19 5.2Αποκωδικοποιητές οδηγοί – 5.2.1 Ενδείκτης 7 τομέων. o Οι ενδείκτες (displays) δεκαδικών ψηφίων χρησιμοποιούν επτά (7) τμήματα (segments) για να αναπαραστήσουν τους δεκαδικούς αριθμούς 0-9. o Υπάρχουν ενδείκτες όπου χρησιμοποιούνται οι δίοδοι εκπομπής φωτός ( Light Emitting Diodes - LEDs) για την κατασκευή των τμημάτων τους. o Επίσης, υπάρχουν ενδείκτες υγρού κρυστάλλου (Liquid Crystal Displays - LCDs). Η λειτουργία τους βασίζεται στην ιδιότητα ενός ειδικού υγρού κρυστάλλου όπου με κατάλληλη πόλωση επιτρέπει ή όχι το φως να περάσει από μέσα του. o Τα LCDs έχουν ιδιαίτερα χαμηλή κατανάλωση ισχύος και είναι ιδανικά για φορητές συσκευές.
  • 20.
    5.2 Αποκωδικοποιητές οδηγοί– 5.2.1 Ενδείκτης 7 τομέων. Οι δεκαδικοί αριθμοί σχηματίζovται όταν αvάβoυv κάποια από τα τμήματα του ενδείκτη 7 τομέων. Οι ακροδέκτες 7,6,4,2,1,9 και 10 αντιστοιχούν στα 7 τμήματα a, b, c, d, e, f και g του ενδείκτη. Οι ακροδέκτες 3 και 8 αντιστοιχούν στην κοινή άνοδο ή κάθοδο, που συνδέονται αντίστοιχα στην τροφοδοσία ή γείωση. Ο ακροδέκτης 5 αντιστοιχεί στην υποδιαστολή (D.P –Decimal Point).
  • 21.
    5.2 Αποκωδικοποιητές οδηγοί– 5.2.1 Ενδείκτης 7 τομέων.
  • 22.
    5.2 Αποκωδικοποιητές οδηγοί– 5.2.1 Ενδείκτης 7 τομέων.
  • 23.
    5.2 Αποκωδικοποιητές οδηγοί– 5.2.1 Ενδείκτης 7 τομέων. Seven-segment display From Wikipedia
  • 24.
    5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΕ1708 24 5.2.2Αποκωδικοποιητής BCD σε 7 τομείς. o Ο αποκωδικοποιητής BCD σε 7 τμήματα (BCD to 7 Segments Decoder) χρησιμοποιείται αποκλειστικά για την ενεργοποίηση ενδείκτη δεκαδικών ψηφίων (display), για τον λόγο αυτό καλείται συνήθως αποκωδικοποιητής Οδηγός. o Αποκωδικοποιητές BCD σε 7 τμήματα είναι τα ολοκληρωμένα κυκλώματα 7447 και 7448 της σειράς 74. o Το ολοκληρωμένο κύκλωμα 7447 οδηγεί display κοινής ανόδου. o Το 7448 οδηγεί display κοινής καθόδου. o Κύκλωμα με το 7447.
  • 25.
    5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΕ1708 25 5.3Κωδικοποιητές – 5.3.1 Ορισμοί o Ο Κωδικοποιητής (Encoder) από m σε n (mxn) είναι ένα συνδυαστικό κύκλωμα με m γραμμές εισόδου και n γραμμές εξόδου (m£2n). o Από τις m γραμμές εισόδου του κωδικοποιητή, μόνο μία επιτρέπεται να είναι “1” (να είναι ενεργοποιημένη). o Στην έξοδο παράγεται ένας n-bits κωδικός που αντιστοιχεί στην ενεργοποιημένη είσοδο. Decoder mxn m Είσοδοι n Έξοδοι
  • 26.
    5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΕ1708 26 5.3.2Κωδικοποιητές με πύλες – 5.3.2.1 Κωδικοποιητής 4χ2. o Ο κωδικοποιητής 4x2 είναι ένα Συνδυαστικό Κύκλωμα που έχει τέσσερις (m=4) γραμμές εισόδου και δύο (n=2) γραμμές εξόδου (m=2n). Encoder 4x2 Ι0 Ι1 Ι2 Ι3 D1 D2
  • 27.
    5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΕ1708 27 5.3.2Κωδικοποιητές με πύλες – 5.3.2.1 Κωδικοποιητής 4χ2. o Ο κωδικοποιητής 4x2 παράγει στην έξοδό του τον δυαδικό κώδικα που αντιστοιχεί στις εισόδους του. 111000 010100 100010 000001 D1D2I3I2I1I0
  • 28.
    5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΕ1708 28 5.3.2Κωδικοποιητές με πύλες – 5.3.2.1 Κωδικοποιητής 4χ2. o Οι συναρτήσεις των εξόδων του κωδικοποιητή 4x2 είναι οι ακόλουθες: o D2=I2+I3 o D1=I1+I3 o Το κύκλωμα που υλοποιεί τον κωδικοποιητή 4x2 αποτελείται μόνον από πύλες OR Κύκλωμα με AND 4 εισόδων, ως άθροισμα ελάχιστων όρων
  • 29.
    5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΕ1708 29 5.3.2.2Κωδικοποιητής 8χ3 o Ο κωδικοποιητής 8x3 είναι ένα Συνδυαστικό Κύκλωμα που έχει οκτώ (m=8) γραμμές εισόδου και τρεις (n=3) γραμμές εξόδου (m=2n). D1 D2 D3 Encoder 8x3 Ι0 Ι1 Ι2 Ι3 I4 I5 I6 I7
  • 30.
    5.3.2.2 Κωδικοποιητής 8χ3 oΟ κωδικοποιητής 4x2 παράγει στην έξοδό του τον δυαδικό κώδικα που αντιστοιχεί στις εισόδους του. 11110000000 01101000000 10100100000 00100010000 11000001000 01000000100 10000000010 00000000001 D1D2D3I7I6I5I4I3I2I1I0
  • 31.
    5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΕ1708 31 5.3.2.2Κωδικοποιητής 8χ3 o Οι συναρτήσεις των εξόδων του κωδικοποιητή 8x3 είναι οι ακόλουθες: o D3=I4+I5+I6+I7 o D2=I2+I3+I6+I7 o D1=I1+I3+I5+I7 o Το κύκλωμα που υλοποιεί τον Κωδικοποιητή 8x3 αποτελείται μόνον από πύλες OR
  • 32.
    5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΕ1708 32 5.3.3Ολοκληρωμένα κυκλώματα κωδικοποιητών o Στα ολοκληρωμένα κυκλώματα της σειράς 74 υπάρχουν αρκετά ολοκληρωμένα κυκλώματα κωδικoπoιητών, όπως είναι τα ακόλουθα: o Το ολοκληρωμένο κύκλωμα 74148 είναι ένας κωδικoπoιητής Προτεραιότητας 8x3 o Το ολοκληρωμένο κύκλωμα 74147 (Motorola) είναι ένας Κωδικοποιητής Προτεραιότητας από δεκαδικό σε BCD
  • 33.
    5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΕ1708 33 5.3.3Ολοκληρωμένα κυκλώματα κωδικοποιητών o Ο Κωδικοποιητής Προτεραιότητας (Priority Encoder) διαθέτει καθορισμένη προτεραιότητα (priority) στις εισόδους του. Όταν δύο ή περισσότερες είσοδοι του κωδικοποιητή είναι “1”, τότε η είσοδος με την μεγαλύτερη προτεραιότητα καθορίζει την έξοδο του κωδικοποιητή. o Το ολοκληρωμένο κύκλωμα 74147 είναι ένας Κωδικοποιητής Προτεραιότητας από δεκαδικό σε BCD.
  • 34.
    5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΕ1708 34 5.3.3Ολοκληρωμένα κυκλώματα κωδικοποιητών o Οι είσοδοι και οι έξοδοι του ολοκληρωμένου κυκλώματος είναι ανάστροφης λογικής (ενεργοποιούνται με '0'). o Το ολοκληρωμένο κύκλωμα έχει εννέα εισόδους που αντιστοιχούν στους δεκαδικούς αριθμούς 1-9 και τέσσερις εξόδους που παράγουν τον BCD κωδικό (ανάστροφης λογικής) που αντιστοιχεί στην ενεργοποιημένη είσοδο. o Όταν ενεργοποιηθούν περισσότερες από μία είσοδοι, τότε στην έξοδο παράγεται ο BCD κωδικός (ανάστροφης λογικής) που αντιστοιχεί στον μεγαλύτερο δεκαδικό αριθμό. o Όταν καμία από τις εισόδους δεν είναι ενεργοποιημένη (δηλαδή είναι όλες “1”) , τότε όλες οι έξοδοι είναι “1”. Σε αυτή την περίπτωση η έξοδος αντιστοιχεί στον δεκαδικό 0 (για τον λόγο αυτό δεν υπάρχει είσοδος I0). o Κύκλωμα με το 74147
  • 35.
    5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΕ1708 35 Εργασία oΈνας αποκωδικοποιητής από δυαδικό 4-bits σε 7 τμήματα έχει τέσσερις εισόδους D, C, B και A και επτά εξόδους a, b, c, d, e, f και g που αντιστοιχούν στα 7 τμήματα ενός ενδείκτη δεκαδικών ψηφίων (display). o Αν κάποια έξοδος του αποκωδικοποιητή είναι "1" τότε τo αvτίστoιχo τμήμα τού ενδείκτη ανάβει, ενώ αν είναι "0" τότε τo αvτίστoιχo τμήμα τού ενδείκτη μένει σβηστό. Ο ενδείκτης δείχνει τα δεκαεξαδικά ψηφία 0-F σύμφωνα με το παρακάτω Σχήμα. o Να υπολογίσετε τις συναρτήσεις εξόδου του αποκωδικοποιητή ως αθροίσματα ελαχίστων όρων.
  • 36.
  • 37.
    5/29/2013 ΛΕΥΘΕΡΟΥΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΕ1708 37 Εργασία oΕίναι γνωστό ότι ο αποκωδικοποιητής nx2n παράγει στις εξόδους του τους 2n ελάχιστους όρους των n μεταβλητών εισόδου του. o Άρα ο συγκεκριμένος θα είναι 4χ24=4χ16 άρα 16 ελάχιστους όρους. o Εμείς θα πάρουμε εκείνους τους όρους στους οποίους έχουμε «1» για την κάθε μία έξοδο. o Πρώτα θα κατασκευάσουμε τον πίνακα αληθείας.
  • 38.
  • 39.
  • 40.