Systems Approach- Meaning, Definition, Advantages, Disadvantages, Steps, Examples.

1. B.Ed- 105
ADVANCED PEDAGOGY AND APPLICATION OF
ICT
¼izxr v/;kiu’kkL= o ekfgrh vkf.k laizs”k.k ra=Kkukps mi;kstu½
Shri Khanderai Pratishthan’s,
Shri Martand Bhairav Adhyapak Mahavidyalaya,
Balewadi, Pune-45
Asst. Prof. Dipak P. Khakal

2. Unit. 2
Advanced Pedagogical Approaches
2.5 Systems Approach:-
¼izxr v/;kiu’kkL=h; n`”Vhdks.k½
¼iz.kkyh mikxe½

3. Meaning of Systems
Approach :
iz.kkyh mikxe vFkZ

4. Meaning of Systems:
iz.kkyh vFkZ

11. “Systems” from the Greek word “synistanai,”
means “to bring together or combine.”
A system is a collection of elements or
components that are organized for a common
purpose.
ीक श दा या " स न तानाई” ("synistanai“)चा अथ “एक
आणणे कंवा एक करणे”.
णाल हणजे घटक कंवा घटकांचा सं ह जो सामा य हेतूसाठ
संघ टत क
े ला जातो.

12. “System is a systematic organization of
the elements that operate in a unique
way.” - Craw ford Rob
“ णाल ​ह घटकांची एक प तशीर सं था आहे जी
व श ट मागाने काय करते.”
“A System is the set of interrelated and
interdependent elements.” – R.L Acoff
“ णाल हणजे पर परसंबं धत आ ण पर परावलंबी
घटकांचा समूह होय.”

13. “In an educational context, a system is any
collection of Interrelated parts that together
constitute a large whole. These Component
parts, or elements of the system are intimately
linked with One another, either directly or
indirectly, and in any change in one or More
elements may affect the overall performance of
the system, either Beneficially or adversely-’’ -
F. Percival and H. Ellington.
"शै णक संदभात, णाल हणजे पर पर जोडले या
भागाचा सं ह असतो जो एक तपणे मोठा भाग तयार
करतो. हे घटक भाग कं वा णाल चे घटक एकमेकांशी
अगद जवळचे, य कं वा अ य र या संबं धत
असतात आ ण यातील घटकांपैक एक कं वा अनेक
घटकात बदल झा यास णाल या एक
ू ण काम गर वर
अनुक
ू ल कं वा तक
ू ल प रणाम होऊ शकतो."

19. Meaning of Systems
Approach :
iz.kkyh mikxe vFkZ

20. मले नयादेशाम ये सै य आ ण सरकारे यव था पत कर यासाठ
" णाल उपागम" वापरला गेला आहे. 19 या आ ण 20 या
शतका या औ यो गक ांतीनंतर यव थापन, त व ान आ ण
व ान या " णाल " या उपागमाची औपचा रक मा यता ा त
झाल ( हाइटहेड 1925, हॉन बटला फ 1968).
“systems approach” have been used to manage
armies and governments for millennia. After the
Industrial Revolution of the 19th and 20th
centuries formal recognition of the "systems"
approach to management, philosophy, and
science emerged (Whitehead 1925, von
Bertalanffy 1968).

21. Definition of Systems
Approach :
iz.kkyh mikxe ifjHkk”kk %

22. "The Systems Approach is nothing more
or less than what a competent, smart,
adequate business executive adopts in
the ordinary conduct of his business." –
Dearden
"एक स म, हुशार, पुरेसा यावसा यक अ धकार या या
यवसाया या सामा य वाटचाल त जे वीकारतो यापे ा
णाल उपागम कमी कं वा जा त नाह ."

23. "A system approach is a structure that works
in a disciplined manner to solve complex
problems and whose structure is in the form
of input, process as well as output.“
" बकट सम यांचे नराकरण कर यासाठ श तब र तीने
एक तपणे काय कर त असले या व यांची रचना अंतगमन
(Input), या (Process) तसेच ब हगमन (Output) व पात
असते अशा रचनेला कंवा रचने या वचारसरणीला णाल उपागम
असे हणतात.”

24. "A system approach is an attempt to
control, control and make immediate
adjustments by clarifying the objectives,
interacting with each other and constantly
interacting with all the components of the
process.”
"उ टे प ट क न, एकमेकांशी आंतर या असले या व
एकमेकांवर अवलंबून असले या घटकांमधील येचे सव
घटकांशी सतत सं ेषण साधून यां याकडून तसंभरण
मळवून, नयं ण व त काळ समायोजन कर याचा य न
हणजे णाल उपागम.”

25. “A system approach is set of interrelated and
inter dependent parts arranged in a manner that
produces a unified whole.”
“ णाल उपागम हा पर परसंबं धत आ ण पर परावलंबी भागांचा
एक संच आहे जो एकसंध संपूण बनतो.”

26. Characteristics of Systems
Approach:-
णाल उपगमाची वै श ये: -

27. (1)There are many parts or components
in each system. These components
can be affects the whole systems.
(2) All the components in the systems
are interconnected. The change in any
component permanent or abstract.
(3) Systems approach is based on all the
components.
(4) The organization of systems
approach is ordered from input to
output.

28. (5) Systems approach changes
ideologically that is from abstract to
concrete.
(6) Systems approach can change from
concrete to abstract also.
(7) Systems approach can be of the
free, flexible or bound type.
(8) There is difference between the
nature and qualities of the systems
components and the whole systems.

29. (1) येक णाल म ये अनेक भाग कंवा घटक असतात. हे
घटक संपूण णाल वर प रणाम क शकतात.
(2) णाल मधील सव घटक एकमेकांशी जोडलेले आहेत.
घटकांपैक एक कंवा अनेक घटकात बदल झा यास णाल या
एक
ू ण काम गर वर अनुक
ू ल कंवा तक
ू ल प रणाम होऊ शकतो.
(3) णाल उपागमाम ये येक णाल म ये येय असतात.
(4) संपूण णाल व तचे उपभाग येय सा य कर यासाठ
य न करतात.
(5) णाल म ये येक भाग हणजे एक उप णाल असते व
तचीह येय असतात. येक णाल वेगवेग या भागांनी
बनलेल असते. येक उप णाल म ये व वध घटक असतात.

30. (6) णाल त अंतभरण असते. णाल ची येय सा य
कर यासाठ णाल त काह संसाधानांचा वापर करावा
लागतो.
(7) येक णाल त या चालू असते. या येमुळे
अंतभरणाचे बा यो प तीत पांतर होत असते.
(8) येक णाल ला बा यो प ती अपे त असते. येय
कं वा उ टे ह पण अपे त बा यो प तीच असते.
(9) णाल या व वध घटकांपासून आप याला
याभरण मळते. यामुळे या बरोबर होते कं वा नाह
हे कळते.

31. Advantages of Systems
Approach
iz.kkyh mikxekps Qk;ns&

32. i. Systems approach helps to identify the
suitability of the resource material to achieve
the specific goal.
णाल चा ट कोन व श ट उ ी ट सा य कर यासाठ
संसाधन साम ीची उपयु तता ओळख यास मदत करतो.
ii. Technological advance could be used to
provide integration of machines, media and
people for attaining the defined goal.
तां क गतीचा उपयोग मशीन, मी डया आ ण लोकांचे
एक त ल य सा य कर यासाठ वापरले जाऊ शकते.

33. iii. It helps to assess the resource needs,
their sources and facilities in relation to
quantities, time and other factors.
हे संसाधनांची आव यकता, यांचे ोत आ ण माण, वेळ
आ ण इतर घटकां या संदभात सु वधांचा अंदाज घे यास
मदत करते.
iv. It permits an orderly introduction of
components demonstrated to be required
for systems success in terms of student
learning.
हे व या या या श णा या संदभात णाल या यशासाठ
आव यक असले या घटकांची प तशीरपणे ओळख कर यास
परवानगी देते.

34. v. It avoids rigidity in plan of action as
continuous evaluation affords desired
beneficial changes to be made.
हे कृ ती कर या या योजनेतील कठोरपणा टाळते
कारण सतत मू यमापना वारे इि छत फायदेशीर
बदल करता येतात.

35. Disadvantages of Systems
Approach
iz.kkyh mikxekP;k e;kZnk&

36. i. Resistance to change: Old ways are
difficult to erase. There is always
resistance to any new method or
approach.
बदल यासाठ तकार: जुने माग खोडणे कठ ण आहे.
कोण याह नवीन प दतीचा कं वा ि टकोनला
नेहमीच वरोध असतो.

37. ii. Involves hard work: Systems approach
requires hard and continuous work on the
part of school personnel. Some are not
prepared for the extra load.
प र म सामील आहे: णाली या ीकोनातून शालेय कमचार्यांकडून कठोर प र म
आिण सतत काम करणे आव यक आहे. काही कमचारी अित र कामासाठी तयार
नाहीत.

38. iii. Lack of understanding. Teachers and
administrators are still not familiar with
systems approach. Though it has been
successfully implemented industry, it has
still to make headway in education.
समज नसणे: िश क आिण शासक अ ाप णाली ि कोनाशी प रिचत नाहीत. जरी
उ ोगात यश वी र या अंमलात आले असले तरी शै िणक े ात अ ाप गती झालेली
नाही.

39. Stages of Systems
Approach

40. (1) Analysis of Problem Actualities:
सम ये या वा त वकतेचे व लेषण
(2) To Determine the Objectives: उ टे
नि चत करणे:
(3) To Build a Set-up for the Achievement
of the Objectives: उ ी टां या ा तीसाठ सेट-अप
तयार करणे:
(4) Thinking about the Material Necessary
for the Achievement of the Objectives:
उ ी टां या ा तीसाठ आव यक असले या सा ह याब ल
वचार करणे:

41. (5) Selection of Perfect Option: यो य पयायाची
नवड करणे :
(6) To Determine the Particulars of the
Ways to Achieve the Objectives: उ टे सा य
कर या या मागाची मा हती नि चत करणे:
(7) To Activate the Whole Procedure : संपूण
या स य करणे :

42. Systems Approach for
classroom Teaching

43. Identifying the Problem
Determining the Certainty of the Problem
Material/Options Certainty
Determining Needs and Requirements
Teaching Method and Material Creation
Learning Teaching Project Creation
Guidance Execution
Direct Implementation
Evaluation

44. Role Of A Teacher In System Approach
1. Assessment in input
2. Data collection
3. Alternatives
4. Analysing objectives
5. Discussions
6. Activations
7. Feedback data
8. Modification of components and processes
9. Assessment
10.Modification of system