Πώς και γιατί η Πρωσία (μετέπειτα Γερμανία) προσανατολίστηκε στην αναπτυξη της Βιομηχανίας .

1. Η εθπαίδεπζε ζηελ Πξσζία ην 19 αηώλα
Πξηλ μεθηλήζνπκε λα δνύκε ηελ εθπαίδεπζε ζηελ Πξσζία ηνπ 19 νπ αηώλα αο δνύκε
θάπνηα ζηηγκή ηα ζηνηρεία πνπ ηελ νδήγεζαλ ζην εθπαηδεπηηθό ζύζηεκα πνπ
αθνινύζεζε..
• Η ηςπική εκπαίδεςζη ηην Ηπειπωηική Εςπώπη έσει ηιρ καηαβολέρ ηηρ
ζηιρ εκκληζίερ και ζηιρ θπηζκεςηικέρ κοινόηηηερ, αλλά ο
μεηαζσημαηιζμόρ ηηρ ζε ηςπικό ζύζηημα ζσολικήρ εκπαίδεςζηρ πος θα
εξςπηπεηεί κοζμικούρ και εθνικούρ ζκοπούρ ήηαν έπγο ηος κπάηοςρ και
ανάγεηαι ζηον 16ο αιώνα.
• Η Μεηαρρύζκηζε ώζεζε πρώηε ηελ εθπαίδεσζε θαη σπαγόρεσζε
επεκβάζεης ζηοσς βαζηιείς. θαηά ηο 18Ο αηώλα ζεζπίδεηαη
λοκοζεζία γηα σποτρεωηηθή παραθοιούζεζε θραηηθή
τρεκαηοδόηεζε θαη επηζεώρεζε ηωλ ζτοιείωλ. Πρώηος ο
Λούζερος είδε όηη ε εθπαίδεσζε είλαη θαη ποιηηηθό δήηεκα «Γηα ηελ
εσεκερία θαη ζηαζερόηεηα όιωλ ηωλ ζεζκώλ»
• Το 16Ο αηώλα ζε κηα εποτή ποσ ε θαζοιηθή εθθιεζία επηδεηεί ηολ
έιεγτο ηεςΜεηά ηνλ Τξηαθνληαεηή (1618-1648)πόιεκν ε Πξσζία κέζα
ζηα 150 ρξόληα πνπ αθνινπζνύλ γίλεηαη απνιπηαξρηθό θξάηνο
Εληζρύεηαη ν ζηξαηόο
Η γξαθεηνθξαηία γίλεηαη αμηνθξαηηθή
Εθπνλνύληαη έξγα (απνρεηεπηηθά, νηθηζηηθά θιπ)
Πξνάγεηαη ε βηνκεραλία
Οη εθπαηδεπηηθέο κεηαξξπζκίζεηο απηήο ηεο πεξηόδνπ έρνπλ άκεζε ζρέζε κε
ηελ νρύξσζε ηεο θξαηηθήο πξσζηθήο δύλακεο. Σν θξάηνο δηέβιεςε ηελ
επηηαθηηθή αλάγθε γηα λένπο ηύπνπο εξγαζηαθήο νξγάλσζεο πνπ ζα
θαζηζηνύζαλ ηνπο ρσξηθνύο θαη ηνπο εξγάηεο πην παξαγσγηθνύο θαη
ηαπηόρξνλα έπξεπε λα βξεη θαη λέεο κνξθέο θνηλσληθνύ ειέγρνπ.. Σηο
απαληήζεηο ηηο βξήθε ζην θίλεκα ησλ Πηεηηζηώλ (ηέιε 17νπ- αξρέο 18νπ
αηώλα
Ση ήηαλ όκσο ν Πηεηηζκόο?
Κίλεκα ηνπ 17νπ αηώλα
Πξνζπαζνύζε λα αλαδσππξώζεη ηηο παξακειεκέλεο ζξεζθεπηηθέο αμίεο ηεο
κεηαξξύζκηζεο
Τπνζηήξηδε όηη νη άλζξσπνη εμάζθνπζαλ επηθαλεηαθά ηελ πίζηε ηνπο
Πξόηεηλε εζσηεξηθή αλαλέσζε θαη ηόληδε ηελ ζεκαζία ηεο Αλάγλσζεο ηεο
Βίβινπ πξνσζώληαο ηνλ γξακκαηηζκό ζε πξσηνθαλή θιίκαθα
Σόληδε ηελ απζηεξόηεηα θαη ηελ εξγαηηθή εζηθή
Τπεξαζπηδόηαλ ηελ θνηλσληθή ηεξαξρία
Τπνζηήξηδε ηελ πεηζαξρία εληόο ηεο ζρνιηθήο ηάμεο
Έηζη βξήθε ππνζηήξημε από ηνπο απνιπηαξρηθνύο άξρνληεο αθνύ εμαηηίαο ηνπ
ηδενινγηθνύ ηνπ ππόβαζξνπ εμππεξεηνύζε όζα νη ίδηνη έζεηαλ..΄Ζηαλ έλα
κέζν πνπ όπσο ιέεη ν Melton αζθνύζε έιμε γηαηί πξνήγαγε ηαπηόρξνλα ηελ
ππνηαγή θαη ηελ απηνλνκία ηνπ αηόκνπ ..

2. ΣΟ ΔΡΓΟ ΣΩΝ ΠΗΔΣΗ΢ΣΩΝ
Πηεηηζηέο ήηαλ νη Spener,Franke(εηζήγαγε ηελ λέα παηδαγσγηθή πνπ
επελέξγεζε ζαλ πξόηππν γηα ηελ εμάπισζε ηεο κεηαξξύζκηζεο),Hecker..Οη
δύν ηειεπηαίνη :
*εηζήγαγαλ ηελ ηαπηόρξνλε ζρνιηθή δηδαζθαιία ζηελ ηάμε
*ην απνπζηνιόγην
*εηζήγαγαλ λα ζεθώλεηαη ην ρέξη από ηνπο καζεηέο γηα λα κηιήζνπλ ζηελ
ηάμε
*εηζήγαγαλ ηεο έλλνηα ηεο ειεύζεξεο ώξαο ησλ καζεηώλ
*πξνήγαγαλ ηελ απηελεξγεηηθή εξγαζία
*Αλέπηπμαλ ην ζύζηεκα ηεο κεζνδηθήο θαηάξηηζεο ησλ εθπαηδεπηηθώλ
Τν θξαηηθό εθπαηδεπηηθό ζύζηεκα ηεο Πξσζίαο εδξαηώζεθε από ηνπο
δηαδνρηθνύο κεηαξξπζκηζηέο ππνπξγνύο από ηνλ Humboldt έσο ηνλ Altenstein
θαηά ηηο ηξεηο δεθαεηίεο πνπ αθνινύζεζαλ ηελ Γαιιηθή επαλάζηαζε.Απνηέιεζε
κνλαδηθό επίηεπγκα γηα ηελ επνρή ηνπ.Σηα δηαθξηηηθά ηνπ ραξαθηεξηζηηθά
πεξηιακβάλνληαη:
*Η πνιύ εμαπισκέλε βάζε από ζρνιεία πξσηνβάζκηαο εθπαίδεπζεο πνπ πέηπραλ
θαζνιηθέο εγγξαθέο λσξίηεξα από ηα άιια θξάηε
*Η απνδνηηθόηεηα ηεο θαηάξηηζεο ησλ εθπαηδεπηηθώλ θαη νη ζπζηεκαηηθέο
παηδαγσγηθέο κέζνδνη πνπ νδήγεζαλ ζε πςειά ελγέλεη επίπεδα γξακκαηηζκνύ
θαη αθαδεκατθήο αξηζηείαο κεηαμύ ησλ καζεηώλ ζηα θιαζζηθά ζρνιεία
δεπηεξνβάζκηαο εθπαίδεπζεο (αθινύζεζαλ ηηο παηδαγσγηθέο αξρέο Pestalozzi)
*Η γεληθή πξόνδνο ηεο ηερληθήο θαη επαγγεικαηηθήο θαηάξηηζεο ηόζν ζην κέζν
όζν θαη ζην πξνρσξεκέλν επίπεδν.
Πνιηηηθή ζπλέπεηα απηήο ηεο εθπαηδεπηηθήο «απνδνηηθόηεηαο»ήηαλ λα ιάβεη ην
θξαηηθό εθπαηδεπηηθό ζύζηεκα απηαξρηθό ήζνο..Η πξσζηθή εθπαίδεπζε
αλαπηύρζεθε ππό απζηεξό έιεγρν κε κηα πεηζαξρεκέλε θαη ηεξαξρηθή
νξγαλσηηθή δνκή θαη έλα πςειό επίπεδν πνιηηηθήο αζηπλόκεπζεο επί ηνπ
πξνγξάκκαηνο δηδαζθαιίαο πνπ όκνηό ηνπ ζπαλίσο έβξηζθε θαλείο ζε άιιε
ρώξαΟ A.J.P Taylor αλαθέξεη ραξαθηεξηζηηθά όηη «Η πξσζηθή εθπαίδεπζε ήηαλ
ην ζαύκα ηνπ 19νπ αηώλα αιιά θαη ραξαθηεξηζηηθό πξντόλ ηνπ κηιηηαξηζκνύ κηαο
γηγάληηαο θαηαθηεηηθήο κεραλήο αθόκε πεξηζζόηεξν απνδνηηθήο θαζώο
ζηεξίδεηαη ζε εζεινληέο» .
Οη ραξαθηεξηζηηθέο κνξθέο ηεο εθπαίδεπζεο ζηελ Πξσζία είραλ ηηο ξίδεο ηνπο
ζηηο θαηαβνιέο ηνπ απνιπηαξρηζκνύ ηνπ 18νπ αηώλα .Τν πξνλόκην ηνπ θξάηνπο
λα επηβάιιεη ηελ ππνρξεσηηθή ζρνιηθή εθπαίδεπζε ζηηο κάδεο θαη ην παηξησηηθό
θαζήθνλ ησλ καδώλ λα ζπκκνξθώλνληαη ζε απηήλ είρε πηα ζεκειησζεί γεξά ζηηο
ζπλεηδήζεηο ησλ Πξώζσλ ..Η έκθαζε ζηελ ζηξαηησηηθή ηζρύ θαη ζηελ
απνηειεζκαηηθόηεηα ηεο γξαθεηνθξαηίαο εμαθνινπζνύζε λα απνηειεί ηελ
θηλεηήξηα δύλακε θαη λα δηακνξθώλεη ηελ εθπαηδεπηηθή θαηλνηνκία..Απηή ε
εθπαηδεπηηθή αλάπηπμε ζα αλαδεηθλπόηαλ ζε έλα από ηα από δξαζηηθά
ζπζηαηηθά γηα ηελ ζύκπηπμε ελόο θξαηηθνύ κεραληζκνύ κε ηελ νπνία κηα
θνηλσλία βαζηζκέλε ζηνπο δνπινπάξνηθνπο θαη ηνλ απνιπηαξρηζκό ησλ
Βαζηιέσλ κεηαζρεκαηηδόηαλ ζην αλακνξθσκέλν θξάηνο ησλ αξηζηνθξαηώλ
Junker ,ηθαλό λα ζύξεη ηελ Γεξκαλία ζηνλ θαπηηαιηζηηθό θόζκν. Καη όια απηά
μεθίλεζαλ ζηηο αξρέο ηνπ 19νπ αηώλα κεηά ηελ λίθε ηνπ Ναπνιένληα ζηελ Ιέλα
ην 1806 όπνπ αλαγθάδνληαη λα ππνγξάςνπλ ηελ ζπλζήθε ηνπ Τηιζίη .Τόηε ε
Πξσζία ηαπεηλώζεθε θαζώο έραζε πνιιά από ηα εδάθε ηεο ,απνδέρηεθε ηελ
θαηνρή ηνπ Γαιιηθνύ ζηξαηνύ θαη πιήξσζε κηα εμνλησηηθή νηθνλνκηθή

3. απνδεκίσζε. Παξόια απηά ε Πξσζία θαηάθεξε λα αληηζηαζεί κε ην εληαηηθό
πξόγξακκα αλνηθνδόκεζεο ράξε ζηελ νπνία ε άξρνπζα ηάμε θαηάθεξε λα
απνθαηαζηήζεη ηε δύλακε ηεο ζηηο κεηά-θενπδαξρηθέο ζπλζήθεο πνπ επέβαιε ν
Ναπνιέσλ.
ΔΗΝΑΗ ΣΟ ΥΡΟΝΟΛΌΓΗΟ ΊΓΡΤ΢Ζ΢ ΢ΥΟΛΔΊΩΝ ΑΛΛΆ ΚΑΗ ΣΑΤΣΌΥΡΟΝΑ
ΣΟΤ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΟ΢ ΠΟΤ ΔΠΗΒΑΛΛΔΣΑΗ..(Αμίδεη λα ην δνύκε γηαηί ζα
δηαθξίλνπκε ραξαθηεξηζηηθά πνπ ππάξρνπλ αθόκα θαη ζήκεξα θαη εθαξκόδνληαη
ζρεδόλ ζε όιε ηελ Δπξώπε)
Υπνρξεσηηθή παξαθνινύζεζε πνπ θαζηζηά ηνπο γνλείο ππεύζπλνπο γηα ηελ
θνίηεζε ησλ παηδηώλ ειηθίαο 5-12 (1736)
1736 Oη Principia regulativa (ξπζκηζηηθνί θαλόλεο )απέδσζαλ ζην θξάηνο θαη ηηο
ηνπηθέο αξρέο ηελ επζύλε γηα ηελ ίδξπζε ησλ ζρνιείσλ
1736 Ο λόκνο General landsschul – Reglement ζπγθεληξώλεη ηνπο λόκνπο ζε κία
λνκνζεζία ..Σρεηηθνί λόκνη θαζόξηδαλ:
* ηελ θαζεκεξηλή θνίηεζε ησλ παηδηώλ 5 έσο 13 εηώλ ζηα ζρνιεία από ηηο 8:00-
11:00 θαη από 13:00-16:00 κε εμαίξεζε ηα απνγεύκαηα ηνπ Σαββάηνπ θαη ηηο
Κπξηαθήο έσο όηνπ θηάζνπλ ηα πξνθαζνξηζκέλα επίπεδα ζηα ζξεζθεπηηθά ζηελ
αλάγλσζε ζηε γξαθή θαη ζηελ αξηζκεηηθή,
* όξηδαλ ηα ζρνιηθά εγρεηξίδηα,
* όξηδαλ ηηο απαηηήζεηο γηα ηελ θαηάξηηζε ησλ εθπαηδεπηηθώλ
* παξείραλ θξαηηθά θνλδύιηα πνπ καδί κε ηα δίδαθηξα ήηαλ πεγέο
ρξεκαηνδόηεζεο ησλ ζρνιείσλ
 1810 (Humboldt ππνπξγόο Παηδείαο) ηδξύεη ην Παλεπηζηήκην ηνπ Βεξνιίλνπ πνπ
δηακνξθώλεη ηελ πεξηξξένπζα αηκόζθαηξα πνπ ζα δηαπνηίδεη ηελ Πξσζηθή
αλώηαηε εθπαίδεπζε ,ζεζπίδεη ηα Volksschule θαη κε δηάηαγκα θαζηζηά ηελ
εθπαίδεπζε θνζκηθή ππόζεζε θαη ηε θνίηεζε ππνρξεσηηθή γηα 3 ρξόληα
 1812 Επαληδξύεηαη ην Gymnasium Γηα ηελ ειίη πνπ ρνξεγεί ην Abitur πνπ νδεγεί
ζηελ αλώηαηε εθπαίδεπζε
 1817 λόκνο 7ρξνλεο ππνρξεσηηθήο εθπαίδεπζεο θαη από ην 1817 έσο ην 1828
ηδξύεηαη έλαο λένο ηύπνο εκπνξηθνύ ζρνιείνπ ην Gewerberschulen πνπ αξγόηεξα
(1827) ζα γίλεη ηνπ πςεινύ θύξνπο Polytechnic und Technical Institut
 1830 (Yπνπξγόο Altenstein) ε 7ρξνλε ππνρξεσηηθή γίλεηαη θαζνιηθή θαη ε θνίηεζε
ραξαθηεξίδεηαη όρη κόλν από απνδνηηθόηεηα αιιά θαη από πεηζαξρία ..Γηα ηελ
εθπαίδεπζε ησλ εθπαηδεπηηθώλ ππάξρνπλ 50 δηδαζθαιεία ελώ αθόκα θαη νη
δάζθαινη ζηα πξσηνβάζκηα ζρνιεία ιακβάλνπλ θαηάξηηζε πνπ δηαξθεί αξθεηά
ρξόληα
 1832 Τα Reaschulen δίλνπλ δηθνύο ηνπο ηίηινπο ζπνπδώλ
 1832 Αιιάδεη ην πξόγξακκα ηνπ Gymnasium θαη ε θπζηθή ηζηνξία θαηαιακβάλεη ην
32% ηα καζεκαηηθά ην 17% ,4% ηα Γαιιηθά 46%αξραία Ειιεληθά θαη ιαηηληθά
Μέζα ζηελ πνξεία ησλ αηώλσλ κεηά ην 17ν αηώλα ε Πξσζία θαηαθέξλεη λα
δεκηνπξγήζεη κέρξη ην 19ν αηώλα έλα θξάηνο νηθνλνκηθά αλεπηπγκέλν βαζηζκέλν
ζην «όινη γηα ην έζλνο» θαη λα ην πεηύρεη απηό κέζσ ηεο εθπαηδεπηηθήο πνιηηηθήο
πνπ αθνινύζεζε..Έηζη αλ ε ζηειέρσζε ηνπ θξάηνπο κε ηθαλνύο γξαθεηνθξάηεο θαη
λνκνηαγείο ππεθόνπο ήηαλ ν πξσηαξρηθόο ζθνπόο ηελ Δπνρή ηεο Μεηαξξύζκηζεο
θαηά ηελ κεηαγελέζηεξε πεξίνδν ύςηζηε ζεκαζία δόζεθε ζηηο αλάγθεο ηεο
εθβηνκεράληζεο.. Ζ εθπαίδεπζε ηίζεηαη ινηπόλ ζηελ ππεξεζία ηνπ θξάηνπο
,εμππεξεηεί ην θξάηνο θαη κέζα από ηελ πεηζαξρία πνπ επηβάιιεηαη θαη από ηνπο
θαλόλεο πνπ δηέπνπλ ην ζύζηεκα , θαηαθέξλεη λα δηαηεξήζεη ηελ αμηνθξαηία γηα ηηο
γξαθεηνθξαηηθέο ζέζεηο θαη λα νδεγήζεη ηελ ρώξα ζηελ βηνκεραληθή αλάπηπμε

4. ..Καηάθεξε κέζσ ηεο εθπαίδεπζεο λα θεξδίζεη ην ρακέλν έδαθνο κε ηελ Αγγιία πνπ
πξσηνζηαηνύζε θαη λα έρεη κηα πιεζώξα επηζηεκόλσλ θαη ηερληθώλ πνπ πξνήγαγαλ
ηελ αλάπηπμε απηή.Καηάθεξε έηζη ζηα κεηαγελέζηεξα ρξόληα λα πξσηαγσληζηήζεη
ζην πνιηηηθό ζθεληθό ηεο Δπξώπεο αιιά θαη λα αλαπηπρηεί ηδηαίηεξα ζηνλ ηνκέα ηεο
βηνκεραλίαο θάλνληαο ηελ κηα από ηηο πην πινύζηεο νηθνλνκηθά ρώξεο ζηνλ
Δπξσπατθό ρώξν ..
Ο ιόγνο αλάξηεζεο απηνύ ηνπ θεηκέλνπ είλαη γηα λα δνύκε πνπ πξνζαλαηνιίζηεθε ε
Πξσζία κεηέπεηηα Γεξκαλία όζνλ αθνξά ην ζέκα ηεο εθπαίδεπζεο θαη ηη επεδίσθε..Ο
ζηόρνο ηνπο από ην 18ν αηώλα ήηαλ ε δεκηνπξγία ελόο ζπζηήκαηνο απόιπηα
ππνηαγκέλνπ ζην πνιηηηθό θαζεζηώο κε ζηόρν ην" έλαο γηα όινπο θαη όινη γηα ην
θξάηνο" θαη θπζηθά ε εθπαίδεπζε λέσλπξνζαλαηνιίζηεθε πάλσ ζε ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΚΑ
-ΣΔΥΝΗΚΑ ΘΔΜΑΣΑ ,θαη ζηελ αγξνηηθή πνιηηηθή νδεγώληαο ηε κεηέπεηηα
Γεξκαλία ζε κηα δπλαηή βηνκεραληθή ρώξα αιιά θαη νηθνλνκηθά αλεμάξηεηε θάηη
πνπ δηαηεξεί σο ζήκεξα..
(είλαη έλα κηθξό απόζπαζκα από κηα ζπλνπηηθή κειέηε-θξηηηθή πνπ έθαλα πάλσ ζην
"εθπαίδεπζε θαη θξαηηζκόο ζηελ επεηξσηηθή Δπξώπε"΢ΣΟ ΜΑΘΖΜΑ ΣΟΤ
Κ.ΚΗΜΟΤΡΣΕΖ Π. "ΔΤΡΩΠΑΗΚΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΖ ΠΟΛΗΣΗΚΖ"΢ΣΟ
ΓΗΓΑ΢ΚΑΛΔΗΟ ΑΗΓΑΗΟΤ