Download to read offline
11:00 - 11:30 "Αναπτυξιάκα ελλείμματα και αποκλίσεις στην προσχολική ηλικία: Η σημασία της έγκαιρης διάγνωσης και παρέμβασης"
- 1.
- 2. οι μεταβολϋσ πουςυντελούνται ςτισ φυςικϋσ και νευρολογικϋσ δομϋσ, τη ςυμπεριφορϊ και τα χαρακτηριςτικϊ ενόσ ανθρώπου. 2. γύνονται προοδευτικϊ, με τρόπο ςυςτηματικό και καθοριςμϋνο, τεύνουν προσ ϋνα οριςμϋνο ςκοπό και εύναι διαρκεύασ. 3. υχνϊ υπϊρχουν φυςιολογικϋσ παλινδρομόςεισ πριν από αναπτυξιακϊ ϊλματα. 1.
- 3. •βιοςωματικόσ-ψυχοκινητικόσ (ςωματικό– βιολογικό ανϊπτυξη,κινητικϋσ δεξιότητεσ) • γνωςτικόσ-διανοητικόσ (μεταβολϋσ ςτη λογικό και τη ςκϋψη, την απόκτηςη τησ γλώςςασ και τουσ τρόπουσ με τουσ οπούουσ επϋρχεται η μϊθηςη) •ςυναιςθηματικόσ – ψυχοκοινωνικόσ (αλλαγϋσ ςτα ςυναιςθόματα και ςτουσ τρόπουσ με τουσ οπούουσ το παιδύ αποκτϊ ςχϋςεισ με ϊλλουσ ανθρώπουσ, την κοινωνικό του ανϊπτυξη)
- 4. 1. Ραγδαύα ανϊπτυξητου ΚΝ 2. Δυναμικό αλληλεπύδραςη γονιδύων περιβϊλλοντοσ (ςημαςύα των πρώιμων παρεμβϊςεων) 3. Ιδιαύτεροι ρυθμού εντόσ του φυςιολογικού – αναπτυξιακϊ ορόςημα
- 5. •υντελεύται ςε μεγϊλοβαθμό η ανϊπτυξη των ςυνϊψεων και η μυελύνωςη των νευρικών ινών. • Ο εγκϋφαλοσ από 300γρ. που εύναι κατϊ τη γϋννηςη φτϊνει τα 1200γρ. ςτο τϋλοσ του 4ου ϋτουσ.
- 6. •Παροχό ερεθιςμϊτων κατϊτουσ πρώτουσ μόνεσ καθοριςτικό για τη δημιουργία των ςωςτών αλληλοςυνδέςεων μεταξύ των διαφόρων περιοχών του εγκεφάλου •τϋρηςη ερεθιςμϊτων οδηγεύ ςε υπολειμματικό δομό αντύςτοιχων περιοχών
- 7. •Περιςςότερα ερεθύςματα παχύτεροσφλοιόσ και νευρώνεσ, περιςςότερεσ διακλαδώςεισ δενδριτών και μεγαλύτερεσ ςυναπτικϋσ επιφϊνειεσ •Μεύωςη τησ δομικόσ πλαςτικότητασ όςο αυξϊνει η ηλικύα (διατηρεύται ςε ποςοςτό που ϋχει ςχϋςη πϊλι με τα ερεθύςματα και ειδικϊ ςτο προμετωπιαύο λοβό)
- 8. •Νευροαναπτυξιακϋσ διαταραχϋσ (ειδικϋσ όμε γενικευμϋνα ελλεύμματα ςε πολλούσ αναπτυξιακούσ τομεύσ) •υμπτώματα
- 9. •Παρόντεσ πριν τηνϋναρξη τησ διαταραχόσ •Αυξϊνουν την πιθανότητα εμφϊνιςησ διαταραχόσ
- 10. ΔΑΥ Γενικευμϋνη αναπτυξιακό υςτϋρηςη– Νοητικό υςτϋρηςη 3. Ειδικϋσ αναπτυξιακϋσ διαταραχϋσ (του λόγου, των ςχολικών ικανοτότων, τησ κινητικόσ λειτουργύασ) 4. Μεικτϋσ 5. Διαταραχϋσ του ςυναιςθόματοσ και τησ ςυμπεριφορϊσ (με ϋναρξη ςτην παιδικό ηλικύα) 1. 2.
- 11. •Έναρξη ςτην νηπιακό– παιδικό ηλικύα •Βλϊβη ό καθυςτϋρηςη τησ ανϊπτυξησ λειτουργιών που ςυνδϋονται με τη βιολογικό ωρύμανςη του ΚΝ •ταθερό πορεύα χωρύσ υφϋςεισ και υποτροπϋσ (όπωσ ςτισ ψυχικϋσ διαταραχϋσ)
- 12. •Πρωτογενόσ (μεύωςη νϋωνπεριπτώςεων μιασ διαταραχόσ) •Δευτερογενόσ (μεύωςη ςυχνότητασ μιασ διαταραχόσ με την ϋγκαιρη διϊγνωςη και παρϋμβαςη) •Σριτογενόσ (μεύωςη τησ ςοβαρότητασ τησ βλϊβησ ςε μια όδη εγκατεςτημϋνη διαταραχό)
- 13. •Καθολικό (ςτο γενικόπληθυςμό) •τοχευμϋνη: α)επιλεκτικό πρόληψη (παιδιϊ οικογενειών με κοινωνικϊ προβλόματα) β)ενδεδειγμϋνεσ προληπτικϋσ παρεμβϊςεισ (παιδιϊ υψηλού κινδύνου για ανϊπτυξη π.χ. διαταραχόσ διαγωγόσ που δεν ϋχουν ακόμα το πλόρεσ κλινικό ςύνδρομο αλλϊ κϊποια αντικοινωνικϊ ςυμπτώματα)
- 14. •Θετικϊ: αποφυγό ςτιγματιςμού,ςυμμετοχό τησ μεςαύασ τϊξησ, προετοιμαςύα για πιο ςτοχευμϋνεσ παρεμβϊςεισ •Αρνητικϊ: μικρό ατομικό ωφϋλεια, κόςτοσ, μεγαλύτερο αποτϋλεςμα ςε αυτούσ χαμηλού κινδύνου (ϊνοιγμα τησ ψαλύδασ)
- 15. •Θετικϊ: αντιμετώπιςη προβλημϊτων νωρύσ •Αρνητικϊ:ςτιγματιςμόσ, ςωςτό ςτόχευςη, κόςτοσ, δϋςμευςη
- 16. •Πληρϋςτερη και ςυντομότερη αποκατϊςταςητου προβλόματοσ •Μεύωςη τησ πιθανότητασ εμφϊνιςησ δευτερογενών ςυνεπειών •Πρόληψη-ανύχνευςη παραγόντων κινδύνου ακόμα και εκεύ που δεν υπϊρχει διαταραχό (ςυνεχϋσ ςυμπτωμϊτων)
- 17. •δυςπιςτύα και προκατϊληψηςε ςχϋςη με τουσ χώρουσ ψυχικόσ υγεύασ παιδιού. •Ελλιπόσ ενημϋρωςη – ευαιςθητοπούηςη τησ κοινότητασ •ϊρνηςη αποδοχόσ του προβλόματοσ από τουσ γονεύσ και ςυναιςθόματα ματαύωςησ ό ενοχών •ο φόβοσ του κοινωνικού ςτιγματιςμού •ευρύτερο οικογενειακό περιβϊλλον
- 18. •Αδυναμύα – μεγϊληκαθυςτϋρηςη από τισ δημόςιεσ υπηρεςύεσ ψυχικόσ υγεύασ παιδιού •Πρόωρη διακοπό τησ θεραπεύασ •Οικονομικϋσ δυςκολύεσ •Λϊθοσ διϊγνωςη, κακού χειριςμού από ειδικούσ
- 19. •Ειδικϋσ θεραπεύεσ (λογοθεραπεύα, εργοθεραπεύα,ψυχοθεραπεύα κ.α.) •υμβουλευτικό γονϋων •Ειδικό εκπαιδευτικό πλαύςιο – εξατομικευμϋνη διδαςκαλύα •Βιολογικϋσ θεραπεύεσ
- 20. •Όςο ςοβαρότερη τόςοπιο πιθανόσ ο οργανικόσ παρϊγοντασ και η πρώιμη αναγνώριςη. •τισ ελαφρύτερεσ μορφϋσ η απουςύα ϋγκαιρησ παρϋμβαςησ αυξϊνει την πιθανότητα για διαταραχϋσ ςυμπεριφορϊσ, ςυναιςθηματικϋσ δυςκολύεσ και αγχώδη ςυμπτώματα.
- 21. •Νοητικό λειτουργύα ςημαντικϊκϊτω από το μϋςο όρο •Ελλεύμματα τησ προςαρμοςτικόσ λειτουργύασ (αυτοεξυπηρϋτηςη, επικοινωνύα, διαπροςωπι κϋσ δεξιότητεσ, ικανότητα να ζει μόνοσ-η κ.α.)
- 22. Συχνότητα: 1 -2% του πληθυςμού εκ των οπούων: 85% όπια 10% μϋτρια 3-4% ςοβαρό 1-2% βαριϊ Τα διϊφορα επύπεδα ςοβαρότητασ καθορύζονται βϊςει τησ προςαρμοςτικόσ λειτουργύασ (και όχι του ΙQ) Η προςαρμοςτικό λειτουργύα καθορύζει το βαθμό τησ υποςτόριξησ που απαιτεύται
- 23. Προςωπικό ανεξαρτηςύα καικοινωνικό υπευθυνότητα Ακαδημαώκόσ Κοινωνικόσ Πρακτικόσ
- 24. 1. 2. 3. Συγγενής (γενετικϋσ διαταραχϋσ– ςύνδρομα π.χ. ςύνδρομο Down ό ϋκθεςη ςε βλαπτικούσ παρϊγοντεσ προ-γεννητικϊ, όπωσ ουςύεσ, ακτινοβολύα ό λοιμώξεισ) Επίκτητη (ϋκθεςη ςε βλαπτικούσ παρϊγοντεσ περι-γεννητικϊ, όπωσ ϋλλειψη οξυγόνου ςτον εγκϋφαλο του νεογνού κατϊ τον τοκετό ό μετα-γεννητικϊ, όπωσ τραυματιςμού ό λοιμώξεισ) Άγνωστη (30-50%)
- 25. Ήπια: αποφοιτούν απότο Δημοτικό και κϊποιοι (με την ανϊλογη επιεύκεια) και από το Γυμνϊςιο. Οι περιςςότεροι μπορούν να ζόςουν ανεξϊρτητα. Μϋτρια: επύπεδο γνώςεων μϋχρι 2η ό 3η Δημοτικού. Εργϊζονται με επύβλεψη. Οι περιςςότεροι εύναι εξαρτημϋνοι. οβαρό: εξαρτημϋνοι-μπορούν να μϊθουν κϊποιεσ βαςικϋσ δεξιότητεσ αυτοεξυπηρϋτηςησ. Βαριϊ: απόλυτα εξαρτημϋνοι-ςοβαρϊ οργανικϊ προβλόματα.
- 26. Τπερκινητικότητα – διϊςπαςηπροςοχόσ – παρορμητικότητα. Αυτοτραυματιςμού-επιθετικότητα. Διαταραχϋσ ύπνου κα διατροφόσ. Αγχώδεισ και καταθλιπτικϋσ εκδηλώςεισ – διαταραχϋσ τησ διϊθεςησ. Χυχωςικϋσ εκδηλώςεισ. Επιληψύα ό ϊλλα νευρολογικϊ προβλόματα.
- 27. •Πρώιμεσ παρεμβϊςεισ -βελτύωςη προςαρμοςτικόσ λειτουργύασ •Εκπαύδευςη (ϋγκαιρη διϊγνωςη και αξιολόγηςη δεξιοτότων και δυςκολιών και ϋνταξη ςε κατϊλληλο προςχολικό πλαύςιο) •Προγρϊμματα αποκατϊςταςησ (λογοθεραπεύα, εργοθεραπεύα, ειδικό μϊθηςη κ.α.) •Χυχοθεραπεύα (ατομικό και ομαδικό) και ςυμβουλευτικό γονϋων. •Υαρμακοθεραπεύα για τα ςυνοδϊ χαρακτηριςτικϊ
- 28. •Σου λόγου καιτησ ομιλύασ •Σων ςχολικών ικανοτότων •Σησ κινητικόσ λειτουργύασ •Τπερκινητικού τύπου •Σησ διαγωγόσ - ςυμπεριφορϊσ •Σου ςυναιςθόματοσ •Σησ κοινωνικόσ λειτουργικότητασ •υχνό ςυννοςηρότητα – επιβϊρυνςη ςυνολικόσ εικόνασ
- 29. •τα πλαύςια νοητικόσυςτϋρηςησ •Λόγω αιςθητηριακών ελλειμμϊτων •Διαταραχϋσ γλωςςικόσ ϋκφραςησ και αντύληψησ (10 – 15%) •Διαταραχϋσ τησ ϊρθρωςησ (3 – 7%) •Διαταραχϋσ τησ ροόσ •Πραγματολογικό διαταραχό
- 30. •λόγοσ: μοναδικό καιχαρακτηριςτικό ικανότητα του ανθρώπινου νου • μια από τισ πιο ευϊλωτεσ λειτουργύεσ του •ςυχνϊ ςυνυπϊρχουν με ϊλλεσ αναπτυξιακϋσ διαταραχϋσ.
- 31. • • • • • Προβλόματα κοινωνικοπούηςησ υναιςθηματικϋσ δυςκολύεσ Μαθηςιακϋσδυςκολύεσ - χολικό αποτυχύα Αγχώδη ςυμπτώματα Διαταραχϋσ ςυμπεριφορϊσ
- 32. • Ενημϋρωςη γονϋων –νηπιαγωγών • Προγρϊμματαπρώιμησ παρϋμβαςησ και ςτισ υποκλινικϋσ περιπτώςεισ, ειδικϊ όταν υπϊρχουν παρϊγοντεσ κινδύνου
- 33. α) εύκολα:40% (ομαλότητα ςτισ βιολογικϋσ λειτουργύεσ και υψηλό προςαρμοςτικότητα, εύθυμη και φιλικό διϊθεςη, δημιουργύα θετικών αλληλεπιδρϊςεων) β)δύςκολα: 10% (μεγϊλη ϋνταςη, εύκολο κλϊμα, αρνητικϋσ αντιδρϊςεισ, φαύλοσ κύκλοσ) γ) βραδυψυχικϊ: 15% (μεταξύ εύκολων και δύςκολων παιδιών κλειςτϊ αλλϊ ανούγονται μετϊ από προθϋρμανςη) δ)μικτού τύποι Σο 70% των δύςκολων ϋχουν προβλόματα ςυμπεριφορϊσ και προςαρμογόσ και ςτο δημοτικό
- 34. Μπορεύ να προδιαθϋτει(ςυχνϊ ςε ςυνδυαςμό με ϊλλουσ παρϊγοντεσ κινδύνου) ςτην εμφϊνιςη: Εςωτερικευμϋνων ςυμπτωμϊτων (ϊγχοσ, ςυναιςθηματικϋσ δυςκολύεσ) Εξωτερικευμϋνων ςυμπτωμϊτων (υπερκινητικότητα, διαταραχϋσ διαγωγόσ)
- 35. 10-15% ςυνεςταλμϋνα, φοβιςμϋνακαι με ςυμπεριφορϋσ απόςυρςησ όταν αντιμετωπύζουν ϊγνωςτουσ ανθρώπουσ ό καταςτϊςεισ. Ένα ϊλλο 10-15% εύναι το ακριβώσ αντύθετο: (ςυμπεριφορικό αποαναςτολό) ςυνϋχεια ςτην κύνηςη – εξερευνούν ςε νϋεσ καταςτϊςεισ. ταμπεραμϋντα διακριτϊ από τουσ 4 μόνεσ τησ ζωόσ που παραμϋνουν ςταθερϊ ςτα πρώτα 7 χρόνια τησ ζωόσ ςτο 50-70% των ατόμων. μπορεύ να εύναι ενδεικτικό για την ανϊπτυξη μιασ ευρεύασ γκϊμασ ψυχοπαθολογικών καταςτϊςεων.
- 36. •Σα αγόρια πουπρόθυμα εξερευνούν νϋεσ καταςτϊςεισ ςτα 5 τουσ ϋχουν λιγότερεσ πιθανότητεσ να αναπτύξουν ϊγχοσ ςτην παιδικό ό εφηβικό ηλικύα. •Σα κορύτςια που ςτην ηλικύα των 3 και 5 εύναι παθητικϊ, ντροπαλϊ, φοβιςμϋνα και απϋφευγαν νϋεσ καταςτϊςεισ εύναι πολύ πιο πιθανό να εκδηλώςουν ϊγχοσ αργότερα.
- 37. Κληρονομικότητα απώλεια ό απειλόαπώλειασ Αποχωριςμόσ υναιςθηματικϋσ δυςκολύεσ και αγχώδη ςυμπτώματα γονϋων Άλλα αναπτυξιακϊ ελλεύμματα ταμπεραμϋντο χειρουργικό επϋμβαςη χωρύσ ψυχολογικό προετοιμαςύα Φαμηλό κοινωνικοοικονομικό επύπεδο τρεςςογόνα γεγονότα Οικογενειακό δυςλειτουργύα Μονογονεώκϋσ οικογϋνειεσ
- 38. •οι πιο ςυχνϋσψυχικϋσ διαταραχϋσ ςτα παιδιϊ και ςτουσ εφόβουσ (5 - 15%) •2:1 κορύτςια - αγόρια •Σα πρωτότοκα παιδιϊ ϋχουν αυξημϋνα ποςοςτϊ
- 39. •τα διϊφορα ςτϊδιατησ ανϊπτυξησ του παιδιού ϋχουμε και διαφορετικό βαρύτητασ τησ δυςλειτουργύασ που προκαλεύ το ϊγχοσ •Δυςχεραύνει η εκτύμηςη τησ βαρύτητασ, ςτισ περιπτώςεισ που το περιβϊλλον ςυμβιβϊζεται και ¨προςτατεύει¨ το παιδύ αντύ να το βοηθόςει να αντιμετωπύςει τουσ φόβουσ και τα ϊγχη του και να τα ξεπερϊςει
- 40. •Άγχοσ όταν βρύςκονταιανϊμεςα ςε ςυνομηλύκουσ και όχι μόνο ςτη ςυναλλαγό τουσ με ενόλικεσ. •Σα παιδιϊ που πϊςχουν από κοινωνικό φοβύα (τα υπερβολικϊ ντροπαλϊ παιδιϊ) αποφεύγουν καταςτϊςεισ που προκαλούν ϊγχοσ (και αυτό ϋχει επύπτωςη ςτη λειτουργικότητϊ τουσ) εύτε τισ υπομϋνουν με ϋντονο ϊγχοσ. • Μπορεύ να παραπονούνται για μια ποικιλύα ςωματικών ςυμπτωμϊτων ό να χρηςιμοποιούν μια αςθϋνεια για να αποφύγουν δύςκολεσ καταςτϊςεισ. •Επιλεκτικό αλαλύα
- 41. •χρόνια διαταραχό •μακροπρόθεςμεσ αρνητικϋσεπιπτώςεισ: ςχολικό ϊρνηςη, πρόωροσ τερματιςμόσ τησ υποχρεωτικόσ εκπαύδευςησ, και αποτυχύα κοινωνικοπούηςησ. •την όψιμη εφηβεύα μπορεύ να εμφανιςτούν προβλόματα ςτον επαγγελματικό και ερωτικό τομϋα και ενδεχόμενη χρόςη ουςιών για να ξεπερϊςουν την αποφευκτικό ςυμπεριφορϊ
- 42. •Οι ςυνηθϋςτεροι λόγοιγια τουσ οπούουσ οι γονεύσ και τα παιδιϊ επιζητούν θεραπεύα εύναι το πρόβλημα τησ ςχολικόσ ϊρνηςησ και οι υπερβολικϋσ ςωματικϋσ αιτιϊςεισ. •Γενικϊ αν η αγχώδησ ςυμπτωματολογύα εμποδύςει το παιδύ να οικοδομόςει την αυτοεκτύμηςό του ό να ςυνϊψει διαπροςωπικϋσ ςχϋςεισ, υπϊρχουν αρκετϋσ πιθανότητεσ να επηρεαςτούν τα μετϋπειτα ςτϊδια τησ ανϊπτυξόσ του
- 43. • Ενημϋρωςη, ευαιςθητοπούηςη,ςυμβουλευτικό ό/και θεραπεύα γονϋων •Προγρϊμματα ςε προςχολικϊ πλαύςια ϋτςι ώςτε τα παιδιϊ να βοηθιούνται ςτη διαχεύριςη του ϊγχουσ, ςτη ςυναιςθηματικό ϋκφραςη και ςτην ικανότητα αντιμετώπιςησ ψυχοπιεςτικών καταςτϊςεων •ε κλινικϋσ περιπτώςεισ ατομικό και ομαδικό ψυχοθεραπεύα παιδιού
- 44. •πυρηνικϊ (πρωτογενό): υπερκινητικότητα, παρορμητικότητα, απροςεξύα. •ςυνοδϊ (ό δευτερογενό): ελλιπεύσ κοινωνικϋσ δεξιότητεσ, ςυναιςθηματικό ευμεταβλητότητα, χαμηλό ανοχό ςτη ματαύωςη, χαμηλό αυτοεκτύμηςη, ϋλλειψη πειθαρχύασ, όπια νευρολογικϊ ςημεύα (soft signs)
- 45. ε ϊμεςη παρατόρηςηπαιδιών προςχολικόσ ηλικύασ 3 ϋωσ 5 ετών ςε ϋναν πειραματικό παιδικό ςταθμό, ςτισ ελεύθερεσ καταςτϊςεισ παιχνιδιού δεν υπόρχε διαφορϊ ςτο επύπεδο κινητικότητασ ανϊμεςα ςτα παιδιϊ με ΔΕΠΤ και τα παιδιϊ ελϋγχου. Τπόρχε όμωσ ςημαντικό διαφορϊ ςτισ πιο δομημϋνεσ καταςτϊςεισ όπου ϋπρεπε να τηρηθούν ςυγκεκριμϋνοι κανόνεσ.
- 46. •3-5% (ΔΕΠ-Τ) •4:1 ϋωσ8:1 αγόρια – κορύτςια •Εμφϊνιςη ςτην νηπιακό ηλικύα (3-5 ετών) με μεγαλύτερη ϋνταςη ςτην ςχολικό ηλικύα
- 47. 1. Κληρονομικού παρϊγοντεσ 2.Περιβαλλοντικού παρϊγοντεσ: Προγεννητικού (βενζοδιαζεπύνεσ, αλκοόλ, νικοτύνη, προεκλαμψύα, stress) Περιγεννητικού (προωρότητα, χαμηλού καρδιακού παλμού εμβρύου, χαμηλό βϊροσ γϋννηςησ, μικρό περικρανιακό περύμετροσ ) τϋρηςη γονεώκόσ φροντύδασ Διατροφικού Έκθεςη ςε μόλυβδο
- 48. •Διαταραχϋσ διαγωγόσ (<αγόρια, 25% ) •Εναντιωματικό διαταραχό ( < αγόρια, 35-50%) •υναιςθηματικϋσ διαταραχϋσ ( < κορύτςια, 40%) •Ειδικϋσ αναπτυξιακϋσ διαταραχϋσ •Διαταραχϋσ Σικ ( 50-70%,ϋχουν και Δ.Ε.Π.-Τ.) •Νοητικό Τςτϋρηςη •Δ.Α.Δ.
- 49. •Δυςκολύεσ κοινωνικοπούηςησ •χολικό αποτυχύα– διακοπό φούτηςησ •Διαταραχϋσ διαγωγόσ - παραβατικότητα •υναιςθηματικϋσ δυςκολύεσ •υμπεριφορϋσ υψηλού ρύςκου
- 50. •το παιδύ •την οικογϋνεια •τοςχολεύο •Αποφυγό παγύωςησ δυςλειτουργικών μοτύβων ςυμπεριφορϊσ, κακόσ εικόνασ εαυτού και ρόλου «μαύρου προβϊτου»
- 51. •Ευαιςθητοπούηςη κοινότητασ •Μεγϊλοσ χρόνοσαναμονόσ ςτισ δημόςιεσ υπηρεςύεσ ψυχικόσ υγεύασ •Οικονομικϋσ δυςκολύεσ – προγρϊμματα αποκατϊςταςησ ςχεδόν αποκλειςτικϊ από ιδιώτεσ •Μεγϊλεσ ελλεύψεισ ςε δημόςιεσ παροχϋσ και ςε κατϊλληλεσ εκπαιδευτικϋσ δομϋσ